زمینه و هدف: امروزه يكي از مهم ترين معضلات زيست محيطي، مواد زايد توليدي در مراکز دندانپزشکي و دندانسازی است كه به علت دارا بودن عوامل خطرناك، سمي و بيماري زا ازاهميت خاصي برخوردار است. اين مطالعه با هدف آناليز کمی و کیفی و نحوه مدیریت زباله های تولیدی در لابراتوارهاي دندانسازي و دندانپزشكي تجربي شهر همدان در سال 86 انجام شد.
روش بررسی: در اين مطالعه توصيفي، از 24 لابراتوار دندانسازي موجود در شهر همدان، 5 مركزو از 27 مطب دندانپزشكي تجربي نيز 5 مطب به صورت تصادفي ساده انتخاب و از هر مطب سه نمونه در انتهاي سه روز كاري متوا لي (روزهاي يكشنبه، دوشنبه وسه شنبه هر هفته) برداشت شد. نمونه ها به صورت دستي جداسازي و به 41 جزء مختلف تفكيك و با استفاده از ترازوي آزمايشگاهي توزين شدند. سپس اجزاي توزين شده بر اساس ويژگي و پتانسيل خطرزايي دسته بندي شدند.
یافته ها: ميزان كل زباله ساليانه توليدي درلابراتوارهاي دندانسازي و مطب هاي دندانپزشكي تجربي شهر همدان به ترتيب برابر با 79/15921 و56/8677 كيلوگرم مي باشد. سهم توليد زباله هاي شبه خانگي، بالقوه عفوني، شيميايي و دارويي و   زباله هاي سمي در مطب هاي دندانپزشكي تجربي به ترتيب برابر با 14/91، 14/2 ، 7/6 و02/0 درصد مي باشد. درلابراتوارهاي دندانسازي زباله هاي توليدي فقط شامل زباله هاي شبه خانگي(47/94 درصد) و زباله هاي شيميايي و دارويي(53/6 درصد) مي باشد و زباله هاي بالقوه عفوني و سمي در آنها توليد نمي شود.  اجزاي اصلي تشكيل دهنده     زباله هاي توليدي در این مراکز شامل 2 جزء گچ قالب گیری و خمیر قالب گیری مي شود كه در مجموع بيش از 80 درصد زباله را تشكيل مي دهند. بنابراين جهت انجام برنامه هاي كاهش، جداسازي و بازيافت زباله در مراکز تولید آن مي بايست بيشترين تمركز را روي اين اجزا داشت.
نتيجه گيري: در رابطه با مديريت بهينه زباله هاي تولیدی پيشنهاد بر اين است كه علاوه بر آموزش دندانپزشكان و دندانسازان جهت انجام فعاليت هاي مربوط به كاهش، جداسازي و يا بازيافت زباله در داخل مطب، جمع آوري، حمل و نقل و دفع هر كدام از بخش هاي زباله (زباله هاي سمي، شيميايي و دارويي، بالقوه عفوني و شبه خانگي) به صورت جداگانه و مطابق با دستورالعمل ها و ضوابط مربوطه انجام گيرد