سلامت و محيط ايران

بررسي ميزان تابش پرتوهاي گاماي طبيعي در منازل مسكوني شهر زنجان و تعيين دز موثر سالانه ساكنان شهر

فرانك , اكبر , مجتبي — 8/31/2009 12:00:00 AM

زمینه و هدف: در سال های اخیر تحقیقات بسیاری در سراسر دنیا و نیز در بعضی از شهر های ایران در خصوص اندازه گیری تشعشعات زمینه با توجه به اهمیت آن بر روی سلامت انسان سازماندهی و انجام شده است. با توجه به اینکه تقریباً 80 % از اوقات انسان در فضاهای بسته سپری می شود تعیین میزان پرتوگیری افراد در فضاهای بسته ضروری است. هدف از تحقيق حاضر بررسی آهنگ دز جذبی ناشی از پرتو گامای طبیعی در فضاهای بسته شهر زنجان واقع در شمال غربی ایران و محاسبه دز سالانه ساکنان شهراست.
روش بررسی: دوزيمتر مورد استفاده در اين تحقيق يک survey meter کالیبره شده با Cs-137 است که براي پايش پرتوهاي x ،گاما و بتا طراحي شده است. بر اساس نقشه ي شهر زنجان، 30 منزل مسکونی یک طبقه با سقف تیرآهن منطبق با 4 جهت جغرافیایی و مرکز شهر انتخاب شد. دوزیمتر در اتاق نشیمن هر منزل مسکونی در ارتفاع 1 متری نصب شد. در مدت 30 دقیقه 30 عدد از دوزيمتر قرائت وجهت به دست آوردن آهنگ دز جذبی در آن نقطه میانگین گیری شد.
یافته ها: نتایج به دست آمده نشان داد که میانگین آهنگ دز جذبی در شهر زنجان در فضای بسته nGy/h25± 146 است. بر اساس این نتایج و یافته های حاصل از مطالعه قبلی در مورد اندازه گیری میزان پرتوهای گامای طبیعی در فضاهای باز شهر زنجان، دز موثر سالانه ساکنان شهر زنجان mSv 87/0 تعیین شد.
نتیجه گیری: دز موثر سالانه ساكنان شهر زنجان ناشي از تابش پرتوهای گاماي طبیعی برابر mSv 87/0 می باشد که در مقایسه با گزارش UNSCEAR-2000 بالاتر از مقدار ميانگين جهاني آن( mSv 48/0) است.

آناليز كمي و كيفي زبالة شهري ملاير از پاييز 85 تا تابستان 86

امير حسين , محمد تقي — 8/31/2009 12:00:00 AM

زمینه و هدف : برنامه‌ريزي و مديريت مواد زاید جامد شهري بدون داشتن اطلاعات كافي و قابل اطمينان درباره نرخ توليد زباله و اجزای فيزيكي آن امکان‌پذير نخواهد بود. طي چند دهه گذشته استفادة مجدد و بازيافت از اجزای تشكيل دهندة مواد زاید جامد شهري به علت مخارج و هزينه‌هاي جمع‌آوري و دفن زباله شهري در زمين ، يك موضوع زيست‌محيطي بسيار مهم و در خور توجه محسوب مي‌گردد.
روش بررسی : در اين پژوهش، به منظور بررسي امكان بازيافت از مبدا زباله شهر ملاير و تعيين اجزای فيزيكي زباله شهري ملاير، نمونه‌هايي از زباله در فاصلة زماني پاييز 85 تا تابستان 86 از طريق روش كاميون - بار و بر اساس روش نمونه‌گيري خوشه‌اي تصادفي جمع‌آوري شده است.تمامي نمونه‌ها جهت تعيين اجزای فيزيكي تشكيل دهنده زباله بطور دستي جداسازي شدند و داده هاي حاصل با استفاده از آناليز واريانس و تست توكي مورد تجزيه و تحليل قرار گرفت. در اين پژوهش مشاركت شهروندان ملايري در اجراي تفكيك زباله در مبدا نيز مورد بررسي قرار گرفته است. نظر سنجي عمومي صورت گرفته از طريق تقسيم شهر به چندين خوشه و تكميل پرسشنامه‌ها به روش مصاحبه حضوري در هر خوشه شهر انجام گرديد.
یافته ها : نتايج حاصل نشان داد كه در شهر ملاير روزانه بطور متوسط 138 تن زباله توليد مي‌شود كه حدود 11 درصد آن را مواد قابل بازيافت تشکيل داده است. همچنين متوسط سرانة توليد روزانه زباله در شهر ملاير 88/0 كيلوگرم به ازای هر نفر در روز به دست آمده است. نتايج به دست آمده از پرسشنامه‌ها نيز مشخص نمود كه 99 درصد از مردم ضمن تمايل به اجراي طرح تفكيك زباله از مبدا ، حاضر به همكاري با عوامل اجرايي اين طرح مي‌باشند.
نتيجه گیری: در مجموع مي‌شود نتيجه گرفت با بكارگيري برنامه‌هاي بازيافت، مي‌توان روزانه علاوه بر ممانعت از دفن 15 تن مواد قابل بازيافت در زمين ، در حدود 19 ميليون ريال (برآورد ارزش ريالي مواد بازيافتي از زباله شهري ملاير) درآمدزايي نمود.

حذف رنگ متيلن بلواز فاضلاب سنتتيك با استفاده از خاكستر استخوان

قادر , قربان — 8/31/2009 12:00:00 AM

زمینه و هدف: رنگ ها ، مواد آلی با ساختار پیچیده ، غالبا سمی ، سرطان زا ، جهش زا ، غیر قابل تجزیه بیولوژیک ویکی از مهمترین آلاینده های فاضلاب صنایع نساجی و رنگرزی هستند. این مطالعه با هدف کلی بررسی امکان سنجی استفاده از خاکستر استخوان به عنوان یک جاذب در حذف رنگ متیلن بلو(MB ) از فاضلاب سنتتیک انجام شد. اهداف جزئی مطالعه شامل تعیین ایزوترم جذب ، تاثیر غلظت اولیه رنگ ، دز جاذب ، زمان تماس و pH در جذب متیلن بلو با خاکستر استخوان بود.
روش بررسی: در این مطالعه خاکستر استخوان در شرایط آزمایشگاهی با استفاده از کوره الکتریکی در دمای°C800 و زمان 2 ساعت تهیه شد. خرد کردن و دانه بندی خاکسترهای استخوان با استفاده از آسیاب برقی و الک های استاندارد ASTM با اندازه های10و 16 مش(2-18/1 میلیمتر) انجام گرفت . جهت تعیین مشخصات ساختاری خاکستر استخوان از تکنیک های پراکنش پرتوایکس(XRD)، میکروسکوپ الکترونی روبشی(SEM ) و تعیین سطح ویژه آن از تکنیک ایزوترم BET استفاده شد. غلظت رنگ در نمونه های مختلف با استفاده از اسپکتروفتومتر در طول موج 663 نانومتر اندازه گیری شد.
یافته ها: ساختار خاکستر استخوان تهیه شده در این مطالعه اغلب از هیدروکسی آپاتیت کلسیم تشکیل شده که میزان سطح ویژه آن m²/gr14 است. نتایج مطالعات جذب نشان داد که میزان جذب/ حذف رنگ متیلن بلو با افزایش غلظت اولیه رنگ، دز جاذب و با افزایش pH (5 تا 12 ) افزایش می یابد . جذب رنگ متیلن بلو بعد از مدت 2 ساعت به تعادل رسیده و pH بهینه در جذب متیلن بلو با خاکستر استخوان بین 5/8 تا 12 است . داده های جذب ازمدل ایزوترم جذب فروندلیچ (99/0 =R²) تبعیت می کنند.
نتیجه گیری: خاکستر استخوان به عنوان یک جاذب ارزان وبا امکان آماده سازی در شرایط مختلف می تواند به عنوان یک جاذب در تصفیه آب و فاضلاب مورد استفاده قرارگیرد. با توجه به اینکه pH بهینه حذف رنگ با این جاذب در محدوده 12-5/8 است و اغلب فاضلاب های نساجی دارای pH قلیایی هستند. به نظر می رسد این جاذب می تواند در حذف رنگ از فاضلاب های نساجی مورد استفاده قرار گیرد.

مطالعه بهبود قابليت تجزيه پذيري شيرابه زباله به روش اكسيداسيون فنتون

مهرداد , محسن , غلامرضا , افشين — 8/31/2009 12:00:00 AM

زمينه و هدف: شیرابه یکی از فرآورده های محل های دفن زباله های شهری و نیز فاضلابی است که عمده ترین اثرات زیست محیطی نامطلوب را در پی دارد. روش های بیولوژیک معمولا برای تصفیه شیرابه های تازه با عمر کمتر از 2-1 سال که دارای غلظت بالایی از ترکیبات آلی با وزن مولکولی پایین هستند مناسب اند. اما این روش ها برای تصفیه شیرابه های قدیمی (شیرابه های با عمر 10-5 سال) به علت دارا بودن نسبت بالایی از ترکیبات با وزن مولکولی بالا و حضور مواد مقاوم به تجزیه بیولوژیکی و ترکیبات سمی مناسب نیست.فرایند اکسیداسیون پیشرفته فنتون جهت تصفیه و یا بهبود تجزیه پذیری فاضلاب های مقاوم مورد توجه اند. در این مقاله بهبود تجزیه پذیری شیرابه زباله قدیمی توسط فرایند اکسیداسیون فنتون در مقیاس آزمایشگاهی و در راکتور بسته مورد بررسی قرار گرفته است.
روش بررسي: در این تحقیق نمونه های شیرابه زباله از محل دفن زباله شهری اهواز گرفته شد و COD اولیه، BOD اولیه، pH، نسبت BOD₅/COD به عنوان شاخص تصفیه پذیری، مقادیر پراکسید هیدروژن، آهن فرو، زمان بهینه واکنش ونیز pH بهینه مورد مطالعه قرار گرفت.
يافته ها: بیشترین میزان حذفCOD در5/3-3=pH و زمان واکنشی در حد 90 دقیقه به دست آمد. میزان mg/l) ) 29700 H₂O₂= و میزان mg/l))16500 = ²⁺Fe با نسبت مولی 8..14/1=[Fe²⁺]/[H₂O₂] به عنوان مقادیر بهینه حاصل شدو .نسبتBOD ₅/COD نهایی پس از انجام آزمایشات مساوی با38 /0 به دست آمد .
نتيجه گير ي: اين مطالعه نشان داد كه فرايند اكسيداسيون فنتون موجب بهبود تجزيه پذيري شيرابه زباله مي گردد.

بررسي مواجهه شغلي رانندگان شركت واحد اتوبوس راني شهر تهران با صدا

پروين, محمدرضا , عباس , حسين , يحيي — 8/31/2009 12:00:00 AM

زمینه و هدف: از نظر سازمان جهاني بهداشت صدا به عنوان سومين آلودگي خطرناک شهرهاي بزرگ است. اتوبوس ها موضوع جالبی براي مطالعه آلودگي صوتي هستند. چون هم به منبع صداي متحرك محيطي (ترافيک) و هم منبع صداي شغلي براي رانندگان محسوب می شوند .هدف از اين مطالعه بررسي تحليلي مواجهه رانندگان اتوبوس هاي شهري تهران با صدا بوده است.
روش بررسی: تراز صدا در 90 اتوبوس كه در 3 گروه مجزا (1) 30 اتوبوس ايكاروس (2) 30 اتوبوس مان (3) 30 اتوبوس شهاب قرار داشتند و به صورت تصادفي انتخاب گرديده بودند اندازه گيري گرديده و به 8 ساعت كار در روز تعميم داده شدند. همزمان آناليز فركانسي صدا در مراكز اكتاوباند نيز انجام گرفته و مقدار SIL براي اتوبوس ها محاسبه گرديدند. نتايج به دست آمده براي اتوبوس هاي مختلف با يكديگر و مقادير استاندارد مقايسه شد.
يافته ها: تراز مواجهه 8 ساعته در رانندگان اتوبوس هاي نوع ايكاروس (A dB82 ) بيشتر از نوع مان (A dB 77.6 ( و مقدار اين دو بيشتر از نوع شهاب (dB A 75) مي باشد.مقدار SIL نيز در اتوبوس هاي ايكاروس بيشتر از اتوبوس هاي ديگر است. آناليز فركانسي صدا نشان مي دهد كه عمر اتوبوس در فركانس هاي مركزي تاثير معني داري روي افزايش صدا دارد.
نتيجه گيري: نتايج اين مطالعه نشان مي دهد كه نوع اتوبوس و عمر اتوبوس از فاكتورهاي تاثير گذار بر مقدار مواجهه رانندگان با صدا ست كه مشابه با نتايج مطالعات پيشين در اين زمينه است.

بررسي كيفيت ميكربي آب آشاميدني روستاهاي شهرستان سقز

محمد هادي , منصور , مهدي , سهراب — 8/31/2009 12:00:00 AM

زمينه و هدف : تامين آب آشاميدني سالم يکي از اهداف مهم در جوامع بشري است و دستيابي به توسعه و پيشرفت در سايه سلامت افراد جامعه امکان پذير است، واضح است که سلامتي افراد در گرو تامين آب شرب مطلوب است. اين بررسي با هدف ارایه تصويري روشن از کيفيت ميکربي آب شرب 116 روستاي تحت پوشش آب و فاضلاب روستايي شهرستان سقز در سال 1386 انجام شده است.
روش بررسي : منابع آب شرب روستاهاي سقز از چاه ‎هاي نيمه عميق و چشمه تامين مي‎شود و چون در تعدادي از روستاها از هر دو منبع استفاده مي‎شد. در کل 359 نمونه براي آزمايش ميکربي به فاصله زماني ماهی يک بار برداشت شد و بر روي نمونه ها آزمون آماري رگرسيون خطي نيز انجام شد.
يافته‎ها : ميزان کلر باقي مانده در آب شرب 88/ 33 درصد جمعيت روستايي شهرستان سقز در گستره 2/0-1 ميلي گرم بر ليتر است. ميزان کدورت آب شرب 3/98 درصد جمعيت روستايي شهرستان سقز کمتر از حداکثر مجاز استاندارد آب آشاميدني ايران ( 5واحد NTU ) قرار دارد. همچنين آب شرب 88 درصد از ساکنان روستاهاي شهرستان سقز فاقد آلودگي کليفرم گرماپاي بوده است.
نتيجه گيري : بر اساس رهنمود سازمان جهاني بهداشت در سال 2006 براي ارزيابي سلامت ميکربي آب، ميانگين شاخص مطلوبيت فقدان باکتري کليفرم گرماپاي در روستاهاي شهرستان سقز 88 درصد بوده که در محدوده خوب قرار دارد.

پيش بيني درصد متان موجود در گاز مراكز دفن زباله با استفاده از شبكه عصبي مصنوعي

محمد جواد , آريامن — 8/31/2009 12:00:00 AM

زمينه و هدف: تکنيک ‌هاي مختلفي براي استفاده بهينه از گاز توليدي در دفنگاه زباله مورد مطالعه قرار گرفته است. اما براي استفاده از هر يک از اين تکنيک‌ ها و همچنين تضمين کارايي سيستم هاي استحصال انرژي، بايد درصد متان موجود در بيوگاز سنجش و پيش بيني شود. در اين مطالعه براي پيش بيني درصد متان موجود در گاز دفنگاه زباله در مقياس آزمايشگاهي، از شبکه عصبي استفاده شده است.
روش بررسي: در اين مطالعه راکتورهاي شبيه ساز مرکز دفن زباله، در دو سيستم متفاوت عمل مي کنند، جهت تخمين درصد متان موجود در گاز مرکز دفن به وسيله شبکه عصبي مصنوعي، از مشخصات فاضلاب اين راکتورها به عنوان داده هاي ورودي استفاده شده است. سيستم يک(C₁)، در اين سيستم، فاضلاب پس از توليد بر روي زباله تازه بازگردانده مي شود. سيستم دو(C₂)، در اين سيستم، فاضلاب پس از خروج از زباله تازه برروي راکتور حاوي زباله خوب تجزيه شده تخليه و سپس بر روي زباله تازه بازگردانده مي شود
يافته ها: شبکه عصبي داراي کارايي بالايي در پيش بيني درصد متان موجود در بيوگاز است، به طوري که مقدار ضريب همبستگي در شبکه عصبي بهينه، براي داده هاي آموزش و تست، به ترتيب برابر 999/0 و 997/0 مي باشد و ضريب انحراف معيار به ترتيب برابر 098/1 و 387/2 مي باشد.
نتيجه گيري: با توجه به کارايي بالاي شبکه عصبي در پيش بيني درصد متان موجود در بيوگاز، مي توان از اين مدل جهت طراحي بهينه سيستم هاي جمع آوري و تصفيه گاز مراکز دفن زباله، و همچنين براي حصول اطمينان از نتايج پايش و کاهش هزينه پايش استفاده کرد.

بررسي رابطه مصرف حامل هاي انرژي در پرديس مركزي دانشگاه تهران و انتشار آلاينده هاي زيست محيطي ناشي از آن

علي اعظم , رامين , كاظم — 8/31/2009 12:00:00 AM

زمینه و هدف: امروزه بحران ناشي از مصارف بي رويه مواد و انرژي و افزايش آلودگي هاي وارده به محـيط زيست به عنوان چالش هاي پيش روي بشر مطرح است.توجه به توسعه پايدار به گونه اي که کمترين آسيب به محيط زيست را به همراه داشته باشد، شايد به عنوان راهکاري اجتناب ناپذير فراروي بشر است. در اين ميان نقش دانشگاه ها در راستاي تحقق اهداف توسعه پايدار نقشي برجسته و حایز اهميت است. اين مقاله به بررسي وضعيت مصارف حامل هاي انرژي (گاز طبيعي و برق) در پرديس مرکزي دانشگاه تهران و مقادير آلاينده هاي ناشي از اين ميزان از مصارف انرژي پرداخته است.
روش بررسي: براي رسيدن به اين هدف، قدم اول بررسي وضعيت موجود پرديس مركزي دانشگاه از طريق انجام بازديدها، تكميل چك ليست ها و پرسشنامه بوده است .محاسبه ميزان آلاينده هاي توليدي كه به محيط زيست وارد مي شود دومين اقدامي بوده است كه انجام پذيرفته است. پس از محاسبه و تحليل پخش آلاينده هاي وارده به محيط زيست راهكارهاي مديريتي جهت مديريت سبز مصرف انرژي ارایه گرديده است.
يافته ها: مصرف ساليانه 3/16 ميليون کيلووات ساعت انرژي الکتريسيته به همراه 4312392 مترمكعب گاز طبيعي در پرديس مرکزي دانشگاه، توليد8/21 هزار تن دي اکسيد كربن،778 کيلوگرم از ترکيبات آلي فرار ،374600 کيلوگرم اکسيدهاي نيتروژن،2410کيلوگرم مونوکسيدکربن،65341 کيلوگرم دي اکسيد گوگرد،93 کيلوگرم ترکيبات جيوه ، 140 کيلوگرم از ترکيبات سرب و 868 کيلوگرم از ذرات را به همراه دارد که به محيط زيست وارد شده است.
نتيجه گيري: با بررسي ها و مشاهدات به عمل آمده در حال حاضر تلاش مشهودي در راستاي مديريت سبز و اصلاح الگوي مصرف در دانشگاه تهران به عمل نمي آيد. با بررسي هاي به عمل آمده فقط با تعويض لامپ ها و مهتابي هاي پرمصرف با لامپ هاي كم مصرف ميزان 86/10 درصد در ميزان مصرف برق صرفه جويي به عمل مي آيد. هرگونه تلاش در راستاي کاهش مصرف انرژي مي تواند علاوه بر منافع اقتصادي اقدامي اساسي در جهت کاهش آلاينده هاي وارد شده به محيط زيست باشد. اجراي برنامه هاي مديريت سبز در دانشگاه در غالب طرح هايي همچون دانشگاه سبز گامي اساسي در اين مسير خواهد بود.