Tehran University of Medical Sciences مجله اخلاق و تاريخ پزشكي FA 2008-3041 jalali gregorian 1389 15 15 3 3 online 1

FA Review Article 15803 ايجاد دوره‌هاي مجازي اخلاق زيستي در ايران: يك فرصت يا ضرورت <p style="text-align: justify;" dir="rtl">اخلاق زيستي به&zwnj;عنوان يك علم نوين و ميان&zwnj;رشته&zwnj;اي توجه بسياري از محققان و دانشمندان و برنامه&zwnj;ريزان تحصيلات عالي را در دانشگاه&zwnj;&zwnj;هاي معتبر جهان جلب نموده است. طي دهه&zwnj;هاي اخير اخلاق پزشكي به&zwnj;عنوان زيرشاخه&zwnj;ي عمده&zwnj;ي اخلاق زيستي، شاهد استقبال چشمگير دانشجويان، محققان، اساتيد و متخصصان رشته&zwnj;هاي مختلف بوده است. كاربردي شدن و استفاده&zwnj;ي باليني از متخصصان اخلاق پزشكي، گسترش و توسعه&zwnj;ي دانش در اين حوزه را اهميت بيش&zwnj;تري بخشيده است. از اين رو، دانشگاه&zwnj;هاي معتبر جهان ضمن ايجاد دوره&zwnj;&zwnj;هاي تخصصي مختلف در اين حوزه، به برپايي دوره&zwnj;هاي مجازي كه عموميت و فراگيري بيش&zwnj;تري دارد روي آورده&zwnj;اند. در اين مقاله&zwnj;ي كوتاه كه با بهره&zwnj;گيري از يك مطالعه&zwnj;ي كتابخانه&zwnj;اي به رشته&zwnj;ي تحرير درآمده است، ضمن مرور تاريخچه، مزايا و زيرساخت&zwnj;هاي آموزش مجازي به&zwnj;صورت مختصر، به موضوع آموزش اخلاق زيستي در كشور و ضرورت ايجاد دوره&zwnj;هاي مجازي در اين حوزه پرداخته شده است. به&zwnj;نظر مي&zwnj;رسد برپايي دوره&zwnj;ي مجازي آموزش اخلاق زيستي و اخلاق پزشكي در كشور با تأكيد بر مباني فرهنگ ايراني- اسلامي يك ضرورت اساسي باشد.</p> اخلاق زيستي, اخلاق پزشكي, آموزش اخلاق پزشكي, آموزش مجازي, 1 12 http://journals.tums.ac.ir/abs.aspx?tums_id=15803 باقر لاريجاني فرزانه زاهدي اناركي

FA Review Article 15804 نخستين بيمارستان‌ها و مراكز درماني در ايران پيش از اسلام <p style="text-align: justify;" dir="rtl">ايرانيان از نخستين ملت&zwnj;هايي بودند که در زمينه&zwnj;ي پزشکي و دستيابي به درمان بيماري&zwnj;ها و علاج دردها به تکاپو پرداخته و با گذر ايام بر دانش و آگاهي خود در اين زمينه افزودند. در اين تکاپو و کوشش براي فهم و اطلاع از دانش پزشکي و علم طبابت نخستين مراکز درماني براي گرد آمدن بيماران و پزشکان احداث گرديد. با احداث نخستين مراکز درماني که در آن&zwnj;جا پزشکان و بيماران مستقيماً با يکديگر ارتباط مي&zwnj;يافتند، علم پزشکي به&zwnj;تدريج رشد و نمو پيدا كرده و با گردآمدن پزشکان و بيماران در مکاني خاص و منحصر، بيمارستان&zwnj;ها و مراکز درماني پيشرفت بسزايي نمودند تا بدين گونه که در نخستين دوران حکومت ساسانيان (270 م- 224 م) بزرگ&zwnj;ترين مرکز آموزشي - درماني در ايران تأسيس يافت و از اقصاء نقاط دنياي آن روزگار افرادي که طالب علم يا در دانش پزشکي متبحر بودند به اين مرکز علمي - درماني (جندي شاپور) سرازير گشتند. بنابراين، نخستين بيمارستان&zwnj;ها در ايران پديد آمده و بعدها در جهان اسلام و در بين ديگر ملت&zwnj;ها انتشار و رواج يافت.<br />در اين مقاله ابتدا مطالب مربوط به تاريخ مراكز درماني در ايران از طريق مطالعه&zwnj;ي كتابخانه&zwnj;اي جمع آوري و سپس اين مطالب بر اساس اعتبار منابع دسته&zwnj;بندي شده است. در تدوين متن حاضر روش توصيفي و تحليلي در كنار هم مورد استفاده قرار گرفته و ديدگاه&zwnj;هاي مختلف نويسندگان درباره&zwnj;ي تاريخ مراكز درماني درنظر گرفته و بررسي شده است و تا حد امكان سعي بر ارائه&zwnj;ي مطالب جديد و مفيدي در رابطه با تاريخ پزشکي گرديده است.</p> بيمارستان, مراكز درماني, بيماري, پزشكي, جندي شاپور, 13 23 http://journals.tums.ac.ir/abs.aspx?tums_id=15804 حميد كاوياني پويا

FA Review Article 15805 تأثير طب سنتي بر اخلاق اسلامي <p style="text-align: justify;" dir="rtl">مقاله&zwnj;ي حاضر اشاره به روش اخلاقي حکماي اسلامي چون فارابي، ابن&zwnj;سينا، &zwnj;مسکويه، خواجه نصير طوسي، نراقي&zwnj;ها و ديگران دارد که در كتاب&zwnj;هاي اخلاقي خويش روش تهذيب نفس را با روشي طبي بيان کرده&zwnj;اند که متأثر از طب سنتي است. همان&zwnj;طور که در علم طب براي بدن دو حالت صحت و مرض وجود دارد و ملاک صحت، &zwnj;اعتدال مزاج و ملاک مرض، خروج از اعتدال است، در علم اخلاق نيز براي روح دو حالت صحت و مرض در نظر گرفته مي&zwnj;شود که ملاک صحت و سلامت روح، اعتدال قواي نفس و ملاک مرض خروج از اعتدال به جانب افراط و تفريط است. از اعتدال قواي نفس فضايل اخلاقي و از افراط و تفريط آن&zwnj;ها رذايل اخلاقي پديد مي&zwnj;آيد. همان&zwnj;طور که طبيب ابتدا با شرح حال گرفتن از مريض در صدد تشخيص بيماري، علل و اسباب آن بر مي&zwnj;آيد، عالم اخلاق نيز اين مراحل را براي درمان مرض روحي طي مي&zwnj;کند. همان&zwnj;طور که در طب مراحل مختلف معالجه از طريق غذا، دارو، پادزهر و جراحي وجود دارد، در اخلاق نيز اين مراحل وجود دارد. همان&zwnj;طور که طبيب براي درمان بيماري دارويي را تجويز مي&zwnj;کند که ضد بيماري است در اخلاق نيز براي درمان رذايل اخلاقي، عملي تجويز مي&zwnj;شود که ضد آن رذايل است.</p> اخلاق, طب سنتي, مزاج, اخلاط, اعتدال, 24 34 http://journals.tums.ac.ir/abs.aspx?tums_id=15805 حسين اترك شهلا اترك مريم ملابخشي

FA Review Article 15806 مروري بر تاريخچه و برخي مشكلات جامعه شناختي تلقيح واكسن آبله در ايران <p style="text-align: justify;" dir="rtl">ضرورت مبارزه با بيماري آبله و درمان آن، همواره يكي از دغدغه&zwnj;هاي اصلي پزشكان و در برخي از موارد، حكومت&zwnj;ها، در هر زمان بوده است. اختصاص يافتن قسمتي از متون پزشكي قديمي به شرح و تفسير اين بيماري و نقل قول&zwnj;هاي متعدد تاريخي از ميزان كشتار اين بيماري در بين جوامع انساني، به نوعي مؤيد اين ادعا مي&zwnj;باشد.<br />در كشور ايران هم اين بيماري از ديرباز شناخته شده بود و وجود يك رساله&zwnj;ي مجزا از رازي، در مورد آن، نشانگر اين واقعيت است كه پزشكان ايراني هم به&zwnj;نحو بارزي با اين بيماري و عوارض آن مواجه بوده&zwnj;اند. توجه به علت&zwnj;يابي، درمان و پيشگيري از اين بيماري در حدي بود كه شايد به جرأت بتوان گفت طب نوين در ايران با ابداع روش&zwnj;هاي پيشگيري بيماري آبله و اقدامات عباس ميرزا شروع گشت و توسط ميرزا تقي خان اميركبير دنبال شد.<br />در اين نوشتار ابتدا سعي گشته تا با مراجعه به كتب تاريخي و منابع مكتوب، تا حد ممكن به بيان تاريخچه&zwnj;ي اين بيماري و تلاش&zwnj;هاي انجام گرفته و مشكلات موجود بر سر راه تلقيح واكسن آن بپردازيم و پس از آن با مراجعه به اسناد و منابع موجود، سعي نماييم تا دلايل جامعه&zwnj;شناختي اين&zwnj;گونه مشكلات را بررسي نماييم.</p> آبله, اميركبير, عباس‌ميرزا, واكسن, 35 43 http://journals.tums.ac.ir/abs.aspx?tums_id=15806 مسعود كثيري مرتضي نورايي

FA Research Article 15807 حضور پرستار: عنصر اساسي مراقبت از نگاه بيمار <p style="text-align: justify;" dir="rtl">جوهره&zwnj;ي عملکرد باليني پرستاري تأمين آسودگي و سلامتي بيماران است که از طريق توجه به نيازهاي جسمي، روحي و معنوي آن&zwnj;ها فراهم مي&zwnj;شود. بيماري و عمل جراحي به&zwnj;عنوان عوامل تهديد&zwnj;کننده&zwnj;ي زندگي يا ناتوان کننده، نيازهاي متعددي را در بيماران به&zwnj;وجود مي&zwnj;آورند. درک مفهوم حضور از ديدگاه اين بيماران از اهميت ويژه&zwnj;اي بر&zwnj;خوردار است، چرا که مسؤوليت اصلي پرستاران شناخت نيازهاي مراقبتي بيماران و رفع آن&zwnj;هاست لذا اين مطالعه با هدف تبيين ديدگاه بيماران جراحي عمومي درباره&zwnj;ي حضور پرستار صورت گرفت.<br />اين مطالعه با رويکرد کيفي انجام شده است. 7 بيمار و 5 همراه بيمار با استفاده از نمونه&zwnj;گيري مبتني بر هدف انتخاب شدند. با استفاده از مصاحبه&zwnj;ي نيمه ساختار يافته، داده&zwnj;ها جمع&zwnj;آوري و به روش تجزيه و تحليل محتوايي، تحليل شدند. كليه&zwnj;ي مصاحبه&zwnj;ها ضبط و پياده شده و مورد تجزيه و تحليل قرار گرفت.<br />از آناليز داده&zwnj;ها سه مضمون اصلي &laquo;حضور پرستار عامل احساس امنيت رواني&raquo;، &laquo;حضور پرستار عاملي براي دريافت اطلاعات مورد لزوم&raquo; و &laquo;حضور پرستار عاملي براي تشخيص و برآورده شدن به&zwnj;موقع نيازها&raquo; که حاصل ديدگاه بيماران بود، استخراج شد.<br />يافته&zwnj;هاي اين مطالعه آگاهي پرستاران را براي برخورد با نيازهاي بيماران افزايش مي&zwnj;دهد. هم&zwnj;چنين مديران و مربيان پرستاري خواهند توانست با اتکا بر بصيرتي مبتني بر يافته&zwnj;هاي علمي، اخلاقي، فعاليت&zwnj;هاي مديريتي و آموزشي خود را به گونه&zwnj;اي طراحي و اجرا کنند که شرايط لازم براي تحقق حضور مراقبتي دانشجويان و پرستاران فراهم آيد.</p> 44 55 http://journals.tums.ac.ir/abs.aspx?tums_id=15807 زهرا ملازم فضل‌اله احمدي عيسي محمدي شهرام بلندپرواز

FA Research Article 15808 تحليل كيفي تبليغات تجاري و جنبه‌هاي اخلاقي آن در پزشكي <p style="text-align: justify;" dir="rtl">هدف اين پژوهش بررسي کيفي ديدگاه&zwnj;ها، نگرش&zwnj;ها و احساسات متخصصان پزشکي در رابطه با تبليغ و مسائل اخلاقي مرتبط با آن است. بدين&zwnj;منظور 12 متخصص پزشکي (پوست، مو و زيبايي؛ جراحي؛ غدد؛ ارتوپدي؛ چشم) با روش نمونه&zwnj;گيري هدفمند انتخاب شدند. جمع&zwnj;آوري اطلاعات با استفاده از مصاحبه&zwnj;ي عميق فردي صورت گرفت. داده&zwnj;هاي کلامي، پس از آن&zwnj;كه کلمه به کلمه ثبت شدند مورد تحليل محتوي قرار گرفتند. تحليل نتايج به روش کلايزي در هفت مقوله قرار گرفت و نتايج به&zwnj;دست آمده نشان داد که پزشکان، تبليغات پزشکي موجود را به دو صورت مناسب و نامناسب (اخلاقي و غيراخلاقي) دسته&zwnj;بندي کرده، موافق تبليغ مناسب (اخلاقي) هستند. پزشکان مورد بررسي ضمن اين&zwnj;كه به شيوه&zwnj;هاي تبليغي وقوف مطلوب داشتند شيوه&zwnj;هاي تبليغي در ايران را اخلاقي&zwnj;تر ارزيابي کردند. پزشکان مورد بررسي دليل استفاده&zwnj;ي برخي از پزشکان از شيوه&zwnj;هاي تبليغي نامناسب را روحيه&zwnj;ي سودجويي، چشم و هم&zwnj;چشمي، نيازهاي اقتصادي و شهرت&zwnj;طلبي قلمداد کرده، در عين حال اعتقاد داشتند که بهترين تبليغ براي پزشک انجام دقيق و کامل فعاليت&zwnj;هايي است که در جامعه براي پزشکان در نظر گرفته شده است. در مجموع پزشکان در برخي تخصص&zwnj;هاي پزشکي، وجود تبليغات نامناسب را رايج&zwnj;تر مي&zwnj;دانند و به&zwnj;طور کلي تبليغات نامناسب و غيراخلاقي را دون شأن و موقعيت پزشکان مي&zwnj;دانند.</p> تبليغات تجاري, اخلاق, تخصص پزشك, شأن پزشك, اعتماد, 56 63 http://journals.tums.ac.ir/abs.aspx?tums_id=15808 ايرج شاكري‌نيا

FA Research Article 15809 بررسي باورهاي نظارتي و سبك‌هاي حل تعارض در كاركنان پرستاري <p style="text-align: justify;" dir="rtl">هدف اين پژوهش بررسي کيفي ديدگاه&zwnj;ها، نگرش&zwnj;ها و احساسات متخصصان پزشکي در رابطه با تبليغ و مسائل اخلاقي مرتبط با آن است. بدين&zwnj;منظور 12 متخصص پزشکي (پوست، مو و زيبايي؛ جراحي؛ غدد؛ ارتوپدي؛ چشم) با روش نمونه&zwnj;گيري هدفمند انتخاب شدند. جمع&zwnj;آوري اطلاعات با استفاده از مصاحبه&zwnj;ي عميق فردي صورت گرفت. داده&zwnj;هاي کلامي، پس از آن&zwnj;كه کلمه به کلمه ثبت شدند مورد تحليل محتوي قرار گرفتند. تحليل نتايج به روش کلايزي در هفت مقوله قرار گرفت و نتايج به&zwnj;دست آمده نشان داد که پزشکان، تبليغات پزشکي موجود را به دو صورت مناسب و نامناسب (اخلاقي و غيراخلاقي) دسته&zwnj;بندي کرده، موافق تبليغ مناسب (اخلاقي) هستند. پزشکان مورد بررسي ضمن اين&zwnj;كه به شيوه&zwnj;هاي تبليغي وقوف مطلوب داشتند شيوه&zwnj;هاي تبليغي در ايران را اخلاقي&zwnj;تر ارزيابي کردند. پزشکان مورد بررسي دليل استفاده&zwnj;ي برخي از پزشکان از شيوه&zwnj;هاي تبليغي نامناسب را روحيه&zwnj;ي سودجويي، چشم و هم&zwnj;چشمي، نيازهاي اقتصادي و شهرت&zwnj;طلبي قلمداد کرده، در عين حال اعتقاد داشتند که بهترين تبليغ براي پزشک انجام دقيق و کامل فعاليت&zwnj;هايي است که در جامعه براي پزشکان در نظر گرفته شده است. در مجموع پزشکان در برخي تخصص&zwnj;هاي پزشکي، وجود تبليغات نامناسب را رايج&zwnj;تر مي&zwnj;دانند و به&zwnj;طور کلي تبليغات نامناسب و غيراخلاقي را دون شأن و موقعيت پزشکان مي&zwnj;دانند.</p> باورهاي نظارتي, سبك‌هاي حل تعارض, كاركنان پرستاري, عملكرد, 64 73 http://journals.tums.ac.ir/abs.aspx?tums_id=15809 مرجان مرداني حموله عزيز شهركي واحد سودابه حامدي شهركي

FA ديدگاه 15810 روزه‌داري اسلامي و اتونومي بيمار 74 76 http://journals.tums.ac.ir/abs.aspx?tums_id=15810 اميراحمد شجاعي