دو ماهنامه شنوایی شناسی

مقایسه میزان اثر انسداد در افراد با شنوایی هنجار و کم شنوایی حسی‏ عصبی خفیف و ملایم با استفاده از روش ارزیابی گوش واقعی

میمنه جعفری

زمینه و هدف: بیشتر کاربران سمعک از پدیدهای به نام اثر انسداد شکایت دارند. هدف از انجام این مطالعه مقایسۀ میزان اثر انسداد در افراد با شنوایی هنجار و کمشنوایی حسی عصبی خفیف و ملایم با استفاده از روش ارزیابی گوش واقعی است.
روش بررسی: شصت فرد بزرگسال شامل 30 مرد و 30 زن، در محدوده سنی 55-18 سال در این مطالعه شرکت کردند. از آنها خواسته شد تا دو واکه /e/ و /i/ را بهمدت 5 ثانیه صداسازی کنند. با استفاده از پروب میکروفن فشار صوتی درون مجرای گوش آنها اندازهگیری شد. قلۀ فرکانسی و مقدار اثر انسداد در تمامی این افراد ثبت و مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.
یافتهها: قلۀ فرکانسی اثر انسداد با استفاده از واکه /e/ در زنان و مردان، در فرکانسهای 9/751 و 98/542 هرتز و با حداکثر میزان 25/10 و 77/9 دسیبل بهدست آمد. نتایج بهدست آمده با استفاده از واکۀ /i/ نیز قلۀ فرکانسی اثر انسداد در زنان و مردان را در فرکانسهای 88/518 و 28/440 هرتز با حداکثر میزان 03/19 و 10/19 دسیبل نشان داد. علاوه بر این هیچگونه تفاوت معنیداری بین پارامترهای وضعیت شنوایی و بین دو جنس مشاهده نشد(p>0/05).
نتیجهگیری: مقدار اثر انسداد در بین افراد کاملاً متغیر است. بهترین راه حل برای رفع اثر انسداد، تنظیم دقیق سمعک در محدودۀ فرکانسی مشخصی است که تعیین آن تنها با ارزیابی پروب میکروفن امکانپذیر است.

مقایسۀ پتانسیلهای عضلانی برانگیختۀ دهلیزی در افراد مبتلا به اسکلروز متعدد و بهنجار

بهرام جلایی

زمینه و هدف: آزمون پتانسیلهای عضلانی برانگیختۀ دهلیزی ابزاری جدید برای بررسی عملکرد دهلیزی است. کاربرد بالینی این پتانسیلها در بسیاری از بیماریها بررسی شده است، اما نقش آنها در بیماریهای ساقۀ مغز و فرایند میلینزدای دستگاه عصبی مرکزی همچنان نامشخص است. هدف پژوهش حاضر مقایسۀ این پتانسیلها در بیماران اسکلروز متعدد و افراد هنجار بود.
روش بررسی: مطالعۀ مقطعی حاضر روی 21 بیمار مبتلا به اسکلروز متعدد، 15 زن و 6 مرد، و 20 فرد هنجار شامل 14 زن و 6 مرد، در محدودۀ سنی 50-17 سال انجام شد. پتانسیلهای عضلانی برانگیخته دهلیزی با استفاده از محرک تنبرست 500 هرتز ثبت شد. شاخصهای مورد بررسی شامل زمان نهفتگی قلههای p13 وn23 و دامنه قله به قله p13-n23 بود.
یافتهها: بین دو گروه از نظر میانگین زمان نهفتگی p13 و دامنۀ قله به قله p13-n23 در هر دو گوش تفاوت معنیداری مشاهده گردید(p<0/05). در دو بیمار اسکلروز متعدد پتانسیلهای عضلانی برانگیخته دهلیزی تنها در یکی از گوشها قابل ثبت بود. زمان نهفتگی قله p13 در 9 بیمار (14 گوش) افزایش نشان داد. بهطور کلی نتایج آزمون پتانسیلهای عضلانی برانگیختۀ دهلیزی در 6/47 درصد بیماران ناهنجار بود.
نتیجهگیری: آزمون پتانسیلهای عضلانی برانگیختۀ دهلیزی احتمالاً میتواند ابزاری جدید برای ارزیابی اختلالات عملکردی ساقۀ مغز در بیماری اسکلروز متعدد باشد. نتایج ناهنجار این آزمون در این بیماران ممکن است با نقص هدایت پیامهای عصبی در مسیر رفلکس وستیبولوکولیک در ارتباط باشد.

ارزیابی اختلالات دهلیزی در بیماران دارای کاشت حلزون با استفاده از پتانسیل عضلانی برانگیخته دهلیزی

نسرین یزدانی

زمینه و هدف: پتانسیل عضلانی برانگیختۀ دهلیزی در پاسخ به محرک کلیک یا تنبرست بهعنوان یک آزمون بالینی برای ارزیابی ساکول و عصب دهلیزی تحتانی مورد استفاده قرار میگیرد. مطالعات مختلف نشان میدهد کاشت حلزون میتواند تأثیر منفی بر ساختارهای دهلیزی داشته باشد. هدف از این مطالعه، بررسی این پتانسیل در افرادی است که دارای حلزون کاشتشدۀ یکطرفه هستند.
روش بررسی: در این مطالعۀ مقطعی 33 بیمار دارای کاشت حلزون یکطرفه با میانگین سنی 96/19 سال بهعنوان گروه مورد با 30 فرد هنجار با میانگین سنی 27/24 سال بهعنوان گروه شاهد شرکت داشتند. میانگین زمان نهفتگی و دامنۀ پتانسیل عضلانی برانگیختۀ دهلیزی در همۀ افرادها ثبت و مقایسه شد.
یافتهها: در هر دو گوش تمامی افراد گروه شاهد امواج هنجار ثبت شد. در 16 مورد (48/48 %) هیچ پاسخی در دو گوش دریافت نشد. در سه مورد (09/9 %) پاسخها در هر دو گوش ثبت شدند، ولی در اکثر موارد دامنۀ امواج در سمت دارای کاشت حلزون کاهش یافته بود. در 14 مورد (42/42 %) پاسخها تنها در گوش غیرکاشتشده ثبت شدند.
نتیجهگیری: پتانسیل عضلانی برانگیختۀ دهلیزی ابزاری ارزشمند برای بررسی عملکرد ساکول در افراد دارای کاشت حلزون است. آسیب به تیغۀ مارپیچی استخوانی و غشاء پایه بهدنبال کاشت حلزون میتواند باعث آسیب به اندامهای دهلیزی، بهخصوص ساکول، شود. به نظر میرسد ممکن است ساکول بهدنبال کاشت حلزون صدمه ببیند و منجر به حذف پتانسیل عضلانی یا کاهش دامنۀ آن شود.

مقایسۀ سطوح مختلف درک خواندن دانشآموزان کمشنوا و دانشآموزان شنوا

اعظم شریفی

زمینه و هدف: مهارت در خواندن یکی از مهمترین نیازهای یادگیری دانشآموزان در زندگی امروز است این مهارت معطوف به توانایی درک مطلب، تفسیر و استنتاج از متون و دریافت معنا و مفهوم پیامی است که به نگارش درآمده است. موفقیت و پیشرفت تحصیلی هر دانشآموز با میزان توانمندی وی در درک مطلب ارتباط مستقیم دارد. هدف از این تحقیق بررسی تأثیر افت شنوایی بر توانایی سطوح مختلف درک خواندن دانشآموزان کمشنوا در مقایسه با دانشآموزان شنوا بود.
روش بررسی: پژوهش از نوع مقطعی بود و ابزار آزمون دفترچۀ استاندارد شدۀ بینالمللی (PIRLS) 2001 بود که روی 17 دانشآموز مبتلا به کمشنوایی در پایۀ چهارم ابتدایی از مدارس استثنایی شهرستانهای شهریار، رباط کریم و کرج و 17 دانشآموز شنوای هنجار که بهروش تصادفی ساده از مدارس عادی همجوار با مدارس استثنایی انتخاب شده بودند اجرا شد.
یافتهها: در تحلیل یافتهها بین دانشآموزان کمشنوا و دانشآموزان شنوا در سطوح مختلف درک خواندن تفاوت معنیداری دیده شد(p<0/05).
نتیجهگیری: افت شنوایی بر سطوح مختلف درک خواندن تأثیر منفی دارد و بههمین سبب بازنگری برنامهریزیهای آموزشی در مراکز استثنایی، بهمنظور هدایت آموزش از حفظیخوانی به سمت درک معنا و لایههای عمیقتر یادگیری، ضروری است.

مقایسۀ نتایج آزمون فاصله در نویز در افراد موسیقیدان و غیرموسیقیدان

قاسم محمدخانی

زمینه و هدف: پردازش زمانی، که شامل وضوح، ترتیب، تجمع و پوشش زمانی میباشد مؤلفۀ اصلی تواناییهای پردازش شنیداری است. نتیجۀ تحقیقات در مورد پردازش زمانی در افراد موسیقیدان و غیرموسیقیدان برتری موسیقیدانان را نسبت به دیگر افراد در مبحث تمایز زمانی نشان میدهد. در این مطالعه پردازش زمانی در افراد موسیقیدان و غیرموسیقیدان با شنوایی هنجار با آزمون فاصله در نویز مورد بررسی قرار گرفت.
روش بررسی: این مطالعۀ همگروهی همزمان غیرمداخلهای روی 24 فرد موسیقیدان با میانگین سنی 3/25 سال و 24 فرد غیرموسیقیدان با میانگین سنی 5/24 سال دارای شنوایی هنجار با شرایط سنی و جنسی مشابه در دانشکده توانبخشی دانشگاه علوم پزشکی تهران انجام گرفت. پس از انجام آزمون فاصله در نویز، آستانۀ تقریبی و درصد پاسخهای صحیح افراد استخراج شد و با آزمون ناپارامتری منویتنییو مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.
یافتهها: بین درصد پاسخهای صحیح و آستانۀ تقریبی دو گروه مورد و شاهد اختلاف معنیداری مشاهده شد(p<0/001)، در حالی که بین درصد پاسخهای صحیح و آستانۀ تقریبی دو جنس در هر دو گروه مورد و شاهد اختلاف معنیداری بهدست نیامد(p>0/05).
نتیجهگیری: کمتر بودن مقدار آستانۀ تقریبی و بیشتر بودن میزان درصد پاسخهای صحیح افراد موسیقیدان نسبت به افراد غیرموسیقیدان نشاندهندۀ پردازش زمانی شنوایی سریعتر در این افراد بود که میتواند ناشی از تربیت موسیقایی سیستم شنوایی مرکزی آنها باشد.

تأثیر گفتار نشانهای فارسی بر بهبود امتیاز تمایز گفتار کودکان کمشنوا

گیتا مولّلی

زمینه و هدف: گفتار نشانهای نوعی روش ارتباطی برای افراد کمشنوا است که دسترسی به گفتار طبیعی را برای این افراد با استفادۀ حداکثری از لبخوانی امکانپذیر میکند. هدف پژوهش حاضر ارزیابی تأثیر استفاده از گفتار نشانهای فارسی بر امتیاز تمایز گفتار کودکان کمشنوا است.
روش بررسی: در این بررسی شانزده کودک 9 تا 12 سالۀ مبتلا به کمشنوایی عمیق در دو گروه 8 نفره مورد و شاهد مورد بررسی قرار گرفتند. گروه مورد در یک دورۀ 5 ماهه و هر روز بهمدت 60-45 دقیقه تحت آموزش فشردۀ گفتارِ نشانهای قرار گرفتند. آزمون امتیاز تمایز گفتار در پیشآزمون، پسآزمون و آزمون پیگیری برای گروههای شاهد و مورد استفاده شد. بین پسآزمون و پیگیری فاصلۀ زمانی 2 تا 3 هفتهای وجود داشت. بهمنظور تجزیه و تحلیل دادهها از طرح اندازهگیریهای مکرر استفاده شد.
یافتهها: تفاوت معنیداری بین پیشآزمون (بدون گفتار نشانهای)، پسآزمون و پیگیری (با گفتار نشانهای) گروه مورد مشاهده شد(p=0/001). گروه مورد تقریباً امتیاز کامل کسب کردند اما تفاوت معنیداری بین امتیازهای تمایز گفتار در گروه شاهد دیده نشد(p>0/05).
نتیجهگیری: پژوهش حاضر نشان میدهد گفتارِ نشانهایِ فارسی ابزاری اثربخش در بهبود امتیاز تمایز گفتار در میان کودکان کمشنوا است.

ساخت و ارزشیابی تکالیف آگاهی از قافیه در کودکان بهنجار 5 تا 6 سالۀ فارسی‏زبان

سیده زهره ضیاءتبار احمدی

زمینه و هدف: آگاهی از قافیه معیار مهمی برای مهارت های پردازش گفتار، خواندن و نوشتن است. با توجه به اینکه در ایران آزمون مناسبی برای ارزیابی مهارت شنیداری در کودکان 5 تا 6 سال وجود ندارد، هدف اصلی این پژوهش ساخت و ارزشیابی تکالیف آگاهی از قافیه در کودکان 5 تا 6 ساله بود.
روش بررسی: یکصد کودک بهنجار 5 تا 6 ساله مهدکودک های شهر تهران مشتمل بر 50 دختر و 50 پسر بهطور تصادفی انتخاب شدند. ابزار بررسی شامل تکالیف آگاهی از قافیه، یعنی شناسایی قافیه و بیان کلمۀ هم قافیه بود. بررسی روایی و پایایی با روش شاخص روایی محتوایی، تکرارپذیری نسبی و مطلق انجام شد. ضریب همبستگی تکالیف با روش همبستگی پیرسون و مقایسۀ میانگین نمرات کودکان در هر دو بخش با روش سطوح سادگی مشخص شد. مقایسۀ میانگین نمرۀ دختران و پسران با روش t مستقل انجام گرفت.
یافته ها: تکالیف طراحی شده برای گروه سنی 5 تا 6 سال مناسب بود و دو بخش، روایی و پایایی مطلوبی داشتند. توانایی کودکان در بخش بیان کلمۀ هم قافیه بیشتر از بخش شناسایی قافیه بود. ضریب همبستگی یا ارتباط هریک از بخش ها با کل مهارت آگاهی از قافیه معنیدار بود(p<0/05). مهارت کودکان دختر و پسر در کل تکالیف تفاوت معنیداری با یکدیگر نداشت(p>0/05).
نتیجه گیری: تکالیف طراحی شده برای ارزیابی مهارت آگاهی از قافیه مناسب می باشند و دارای روایی محتوایی و پایایی مطلوبی هستند و رابطۀ معنیداری با کل مهارت آگاهی از قافیه دارند و بر یکدیگر تأثیر میگذارند. مهارتهای دو گروه دختر و پسر در این تکالیف مشابه می‏باشد.

نیمرخ تغییرات بسامد پایه در افراد عادی 9 تا 50 سالۀ فارسی‏زبان

علی قربانی

زمینه و هدف: صوت انسان در طول زندگی دستخوش تغییراتی میشود که در مردان و زنان متفاوت است. برخی از پژوهشها علاوه بر بررسی تغییرات ناشی از سن و جنس، به بررسی تغییرات صوت در زبانها و نژادهای مختلف نیز پرداختهاند. این پژوهش با هدف آگاهی از تغییرات بسامد پایۀ صوت در افراد 9 تا 50 سالۀ فارسیزبان اجرا شده است تا تفاوت احتمالی آن با سایر پژوهشها مشخص شود.
روش بررسی: در این پژوهش مقطعی صدای 320 نفر در محیط ساکت عادی جمعآوری شد. میانگین بسامد پایه در واکهها و شمارش اعداد با استفاده از برنامۀ تجزیه و تحلیل همزمان نرمافزار دکتر اسپیچ محاسبه شد. دادهها با آنالیز واریانس دوطرفه تحلیل شدند و نیمرخ تغییرات رسم شد.
یافتهها: نیمرخ تغییرات بسامد پایه در زنان و مردان متفاوت بود. میانگین بسامد تا 13 سالگی در هر دو جنس تقریباً برابر بود و صدای نمونهها زیر بود (میانگین بیش از 200 هرتز). پس از 13 سالگی افت مشخص بسامد پایه در مردان، بهویژه در واکهها، دیده شد که از لحاظ آماری معنیدار بود(p<0/001). نیمرخ تغییرات بسامد پایه در واکهها و شمارش اعداد یکسان بود. در هر دو جنس بین 20 تا 40 سالگی بسامد پایه ثبات نسبی داشت.
نتیجهگیری: تفاوت تغییرات بسامد پایه در زنان و مردان ناشی از تفاوت در ابعاد حنجره و سایر تفاوتهای جسمی شناخته شده است. تغییر چشمگیر بسامد پایه بین دو جنس پس از 13 سالگی متأثر از بلوغ در مردان است. ثبات نسبی بسامد پایه در 20 تا 40 سالگی احتمالاً نشانۀ شرایط نسبتاً با ثبات بدن در این دوره است.

مقایسۀ رفتار فعالیت الکترومیوگرافی سطحی عضلات حنجره بین زنان و مردان سالم

سعید طالبیان

زمینه و هدف: عضلات شرکتکننده در تولید صدا از مهمترین اعضای دستاندرکار در تکلم هستند. ثبت الکترومیوگرافی فعالیت های عضلات با استفاده از الکترودهای سوزنی مشکل است و نیاز به آرامش بیمار و مهارت فرد معاینهکننده دارد. هدف از این تحقیق رسیدن به راهی جدید برای ارزیابی فعالیت عضلات با استفاده از الکترودهای سطحی است.
روش بررسی: در این پژوهش 34 زن و 34 مرد هنجار شرکت کردند. افراد بهصورت نشسته روی صندلی قرار میگرفتند. الکترودهای ثبات بر روی عضلات ناحیۀ قدام گلو، شامل تیروییدی هرمی و انگشتری تیروییدی، در دو سمت چپ و راست قرار داده میشدند. تولید همخوانهای سایشی واکدار /z/ و /ž/ و بیواک /s/ و /š/ بهمدت 10 ثانیه و استراحت بینابینی 10 ثانیهای به تعداد 5 تکرار انجام میگرفت. اطلاعات بهدست آمده در حوزۀ زمان و فرکانس مورد ارزیابی قرار گرفتند.
یافتهها: در ثبت الکترومیوگرافی عضلات مسئول تولید همخوانهای سایشی واکدار، میزان فعالیت و میانه طیف فرکانس بهطور معنیداری در مردان بیشتر از زنان بود(p<0/05)، ولی این مقادیر در هر دو گروه، در همخوانهای سایشی واکدار بیشتر از حالت استراحت بود(p<0/001).
نتیجهگیری: ثبت سطحی از عضلات تیروییدی هرمی و انگشتری تیروییدی در زنان بسیار سختتر از مردان است. این امر میتواند بهدلیل تفاوتهای آناتومیکی نظیر اندازۀ طول و عرض گردن در زنان باشد.
واژگان کلیدی: الکترومیوگرافی سطحی، عضلۀ تیروییدی هرمی، عضلۀ انگشتری تیروییدی

مقایسۀ روش‏های دارودرمانی و صوت‏درمانی در بیماران مبتلا به لارنژیت ناشی از برگشت اسید معده با تکیه بر ویژگی‏های صوتی‏ـ‏حنجره‏ای

عباس دهستانی اردکانی

زمینه و هدف: لارنژیت ناشی از برگشت اسید معده در بیماران صوت، بسیار شایع است. امروزه برای درمان این اختلال از دارودرمانی استفاده میکنند که کارایی لازم را ندارد. هدف از این پژوهش، بررسی ویژگیهای صوتیـحنجرهای بیماران مبتلا به لارنژیت نابام قبل و بعد از درمان به روش صوتدرمانی یا دارودرمانی و بررسی کارایی هریک از این روشها است.
روش بررسی: شانزده بیمار مبتلا به لارنژیت ناشی از برگشت اسید معده در این پژوهش گذشتهنگر و غیرمداخلهای بررسی شدند. برای پنج مورد صوتدرمانی کامل، برای دو نفر صوتدرمانی ناقص و برای نه نفر دارودرمانی انجام شد. وضعیت ادراکی صوت بیماران توسط آسیبشناس گفتار و زبان و شدت اختلال براساس ویژگیهای صوتی و حنجرهای در قبل و بعد از دزمان محاسبه شد.
یافتهها: شدت اختلال 80 درصد از بیماران و وضعیت ادراکی صوت 100 درصد از آنها در صوتدرمانی کامل در وضعیت طبیعی قرار گرفت. شدت اختلال 44 درصد از بیماران و وضعیت ادراکی صوت 66 درصد از آنها در دارودرمانی در وضعیت طبیعی قرار گرفت. کاهش شدت اختلال بعد از درمان در صوتدرمانی کامل(p=0/039) و دارودرمانی(p=0/017) از لحاظ آماری معنیدار بود.
نتیجهگیری: اغلب ویژگیهای صوتی و حنجرهای بعد از درمان در بیماران در وضعیت هنجار قرار گرفت. براساس دادههای آماری، صوتدرمانی کامل نیز مانند دارودرمانی در بهبود ویژگیهای صوتی و حنجرهای بیماران کارایی دارد.

مقایسه نشانه‏های ادراکی صوت قبل و بعد از برنامه بهداشت صوتی در بزرگسالان مبتلا به اختلال صوت

سیده مریم خدامی

زمینه و هدف: ناآشنائی با سازوکار آواسازی صدمات جبرانناپذیری به حنجره وارد میکند. بد و نادرست استفاده کردن از صدا شایعترین علت اختلالات صوت است، از اینرو گاهی درمان جهت حذف یا اصلاح این رفتارها ارائه میشود. هدف این مطالعه بررسی شاخصهای ادراکی صوت قبل و بعد از برنامه بهداشت صوتی در مبتلایان به اختلال صوت است.
روش بررسی: این مطالعه طولیـمداخلهای طی 6 هفته روی 8 بزرگسال مبتلا به اختلال صوت انجام شد. ابتدا ارزیابی ادراکی با نیمرخ جامع ارزیابی شنیداریـادراکی صوت انجام شد. سپس برنامه بهداشت صوتی ارائه و جلسات پیگیری در هفتههای دوم و چهارم برگزار شد. در جلسه آخر، ارزیابی ادراکی انجام و از شرکتکنندگان نظرخواهی شد. نتایج ارزیابی ادراکی قبل و بعد از درمان مقایسه گردید.
یافتهها: میانگین امتیاز شاخصهای ادراکی بعد از برنامه بهداشت صوتی کاهش یافت که به معنای بهبود صوت است. اختلاف میانگین امتیاز شاخصهای ادراکی صوت، به استثنای تلاش و تقلا قبل و بعد از درمان، معنیدار بود(p≤0/0001). مقایسه امتیازها نشان داد که بلندی بیشترین و هماهنگی گفتار و تنفس کمترین تغییرات را داشته است. کلیه شرکتکنندگان کارایی درمان را تأیید کردند.
نتیجهگیری: برنامه بهداشت صوتی کلیه شاخصهای ادراکی صوت را بهبود میبخشد، اما تأثیر آن بر شاخصهای مختلف یکسان نیست. ارزیابیهای بیمارمحور این یافته را تأیید میکند. بدینترتیب برنامه بهداشت صوتی لازمه یک برنامه درمانی کامل است، اما بهتنهایی همه مشکلات صوتی را برطرف نمیکند.

ترتیب به‌کارگیری پرسش‌واژه‌ها در گفتار دو کودک فارسی‌زبان از 12 تا 36 ماهگی

ناهید جلیله وند

زمینه و هدف: یکی از راه‏های کسب اطلاعات پرسش است. برخی از پرسش‏ها با استفاده از واژه‏های پرسشی چه/چی، کی، کجا، چرا، چقدر، چطور و غیره انجام می‏شود. کودکان انگلیسی‏زبان واژه‏های پرسشی را به‏ترتیب فرا می‏گیرند، به‏طوری که معمولاً کودکان با واژۀ چه/چی استفاده از پرسش‏واژه‏ها را آغاز می‏کنند. آیا کودکان فارسی‏زبان در فراگیری و به‏کارگیری پرسش‏واژه‏ها ترتیبی را طی می کنند؟
مورد: این مطالعه روی دو کودک بهنجار فارسی‏زبان، یک دختر و یک پسر، که تقریباً به‏طور منظم به مهدکودک دانشکده علوم توانبخشی دانشگاه علوم پزشکی ایران سپرده می‏شدند، انجام شد. نمونۀ گفتار آزاد این کودکان هر ماه به‏مدت 120 دقیقه از 12 تا 36 ماهگی به طریق ضبط ویدئویی جمع‏آوری شد و واژه‏های پرسشی از نمونه‏های گفتار واج‏نویسی‏شدۀ هر دو کودک استخراج گردید. هر دو کودک قبل از بیان اولین واژۀ پرسشی، با بیان/m/ یا hum// همراه با آهنگ خیزان سؤال کردن را آغاز نمودند. واژه‏های /چی/ و /کو/ اولین پرسش واژه‏های مورد استفادۀ هر دو کودک بود. تنوع پرسش‏واژه‏ها در گفتار دختر بیشتر بود. تا 36 ماهگی پرسش دربارۀ زمان با استفاده از پرسش‏واژۀ /کِی/ (/key/) در نمونه گفتار هر دو کودک مورد پژوهش ظاهر نشد.
نتیجه‏گیری: این کودکان فارسی‏زبان نیز طی توالی مشابه کودکان انگلیسی‏زبان از پرسش‏واژه‏ها در گفتار خود استفاده می‏کردند.