---

در محیط‏های صنعتی عوامل زیان‏آور متعدد من‏جمله سر و صدا (نویز) وجود دارند که اگر موازین حفاظت وبهداشت صنعتی در موارد آن‏ها رعایت نگردد، سلامت کارگران به مخاطره می‏افتد. کنترل نویز صنعتی و حفاظت شنوایی به جهت جلوگیری از ناشنوایی کارگردان که در تماس مداوم با نویز محیط کار می‏باشند، از اهمیت فوق العاده‏ای برخورد ار می‏باشد.هرگاه برای مدت کوتاهی در معرض نویزی با تراز بالا قرار می‏گیریم، دچار کاهش شنوایی موقت می‏گردیم. شاید این مسئله را به هنگام خروج از کارخانه در فضای آرام تجربه نموده باشید.حال اگر این تماس هر روز به مدت چندین ساعت ادامه یابد، رفته رفته قدرت شنوایی کاهش یافته و خطر جدی برای سلامتی ایجاد می‏گردد.شاید یکی از عمده‏ترین دلایل در حوادث ناگهانی کارخانجات و محیط‏های صنعتی، عصبی بودن افراد و بی‏دقتی آن‏ها در اثر حضور نویز باشد. آمار نشان می‏دهد که نویز، رفتار کارگران را در محیط خانواده نیز تحت تأثیر قرار می‏دهد. از این رو ضرورت ایجاب می‏نماید، برنامه حفاظت شنوایی داشته باشیم و به نوعی آن را در محیط‏های صنعتی کنترل نماییم.

---

برنامه حفاظت شنوایی از جمله مباحث کاربردی در شنوایی شناسی صنعتی است. در این زمینه و بویژه در ایران تجربیات عملی، محدود می باشد. اجرای کاربردی برنامه فوق معمولا با یکسری مشکلات خاص همراه است به نحوی که اگر دقت کافی اعمال نگردد ممکن است برنامه از سیر اصلی منحرف شود. در مقاله حاضر ابتدا نگاه گذرا به اصول علمی یک برنامه حفاظت شنوایی خواهیم داشت و بدنبال آن بعنوان یک نمونه عملی، مشروح گزارش اجرای برنامه حفاظت شنوایی در شرکت پارس مینو توسط گروه شنوایی شناسی دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی، درمانی تهران در زمستان 1374 را ارائه خواهیم نمود.

---

سر و صدا یکی از عوامل زیان‏آور محیط کار می‏باشد شاید بتوان گفت که اکثر صنایع با این عامل زیان آور به طریقی دست به گریبان هستند. برای جلوگیری از اثرات سوء این عامل روش‏های گوناگونی ارایه شده است که می‏توان سیستم‏های تعمیر و نگهداری تجهیزات، کنترل‏های محیطی و در نهایت وسایل حفاظت فردی را نام برد. هر چند از نظر علمی توصیه شده که استفاده از روش‏های کنترل فردی آخرین راه برای کنترل این عامل می‏باشد ولی در اکثر صنایع به دلیل سهل الوصول بودن و مقرون به صرفه بودن از دید اقتصادی، مورد توجه بیشتر قرار گرفته و شاید به اشتباه در بعضی از مؤسسات حتی به‏عنوان اولین و آخرین روش کنترل مطرح می‏باشد.

---

فقدان استاندارد و سیستم نظارت و عدم تمایل به برنامه‏های تیمی از جمله عواملی هستند که این نارسایی‏ها را تشدید می‏نمایند در حوزه اندازه‏گیری نویز (Noise measure ment)، محدود بودن تجهیزات و پایین بودن قابلیت ابزار اندازه‏گیری و ارزیابی ناقص به‏وضوح مشاهده شده استبررسی‏های موجود نشان می‏دهد که اکثر مراکز صنعتی فاقد منحنی شنوایی پایه (Baseline Aud.) می‏باشند و بعضاً به ارزیابی‏های دوره‏ای شنوایی تمایل نشان نمی‏دهند. ارزیابی‏های دوره‏ای الزاماً با دستگاه کالیبره شده و در محیط مخصوص و با شرط حداقل مدت 14 ساعت استراحت صوتی انجام می‏شودصراحتاً می‏توان گفت که در اکثر موارد و به دلایلی این ارزیابی‏ها بدون تناوب و غیراصولی صورت گرفته است. در حالی که تنها طریق افتراق افراد حساس به NIHL غربالگری TTS2 در بدو کار در مراکز صنعتی است. متأسفانه هیچ گزارش عملی در این زمینه وجود ندارد. در این راستا آگهی و پیش‏بینی از میزان افت احتمالی براساس اطلاعات فرمولی مورد توجه قرار نگرفته و در نیمی از موارد تأثیرات سوء ناشی از حالت‏های ترکیبی (Combination Conditions) وقوع نویز آنی همراه با نویز زمینه، جدی تلقی نشده است. ما این حالت‏های ترکیبی را هم در کشتی‏های تجاری و هم در برخی از کارگاه‏ها در نیروگاه‏ها مشاهده کردیم.با این تفاوت که در کشتی تجاری نویز Impulse نوع A که ناشی از استارت موتورها و در نیروگاه‏ها ناشی از نویز Impact یا Impulse نوع B است، حالت‏های ترکیبی را فراهم می‏ساختند.

---

زمینه و اهداف: در این مطالعه جهت ارزیابی اثرات سر و صدای محیط کار بر کیفیت شنوایی کارگران یک واحد صنعتی تولید کفش، بخش‏های مختلف از نظر شدت صدا بررسی شدند.
روش بررسی: شدت نویز در بخش‏های مختلف بر حسب دسی‏بل اندازه‏گیری شد. کارگران در هر بخش به‏صورت تصادفی انتخاب و مورد ارزیابی شنوایی قرار گرفتند.
نتایج: نتایج مطالعۀ حاضر حاکی از آن است که 23 درصد افراد نیاز به ارزیابی دقیق‏تر شنوایی داشته و 95 درصد افراد نیز می‏بایست توسط متخصص گوش و حلق و بینی مورد معاینه قرار گیرند. به‏علاوه 10 درصد کارگران نیز از افت شنوایی حسی‏ـ‏عصبی رنج می‏بردند که از این میان 2 درصد به آسیب شنوایی ناشی از نویز دچار بودند.
بحث و نتیجه‏گیری: از آنجا که کارگاه مذکور از برنامۀ حفاظت شنوایی خوبی پیروی می‏کند، ارتقاء این برنامه می‏تواند در کاهش آمار مبتلایان به کم‏شنوایی‏های ناشی از نویز به میزان زیادی تأثیرگذار باشد.

---

زمینه: کارگران شرکت ریسندگی جهت ارزیابی تأثیر نویز صنعتی کارخانه بر وضعیت شنوایی تحت آزمون ادیومتری قرار گرفتند.                                       روش بررسی: افراد تحت مطالعه، 185 نفر از کارگران بخش ریسندگی طبقۀ اول یارن انتخاب شدند. آستانه‏های شنوایی در ابتدای اشتغال و نیز 19-1 سال بعد از کار در این بخش مورد مقایسه قرار گرفتند.

نتایج: میزان افت شنوایی از میزان گزارش شده توسط WHO کمتر بوده است 

بحث: کاربرد صحیح وسایل حفاظت شنوایی، اثر بسیار مثبتی بر پیشگیری از آسیب شنوایی ناشی از نویز دارد

---

کارکنان شهرداری تهران به‏منظور انجام وظایف محوله با عوامل زیان‏آور متعددی من جمله سر و صدا در محیط کار خود مواجه‏اند. منابع عمده ایجاد سر و صدا عملیاتی نظیر جمع‏آوری و کمپوست زباله، تولید آسفالت و کاربرد آن در سطح معابر، تعمیر وسایط نقلیه سنگین موتوری، اقدامات فنی و عمرانی شامل عملیات راهسازی و ساختمانی و کارگاه‏های مختلف آماده‏سازی وسایل و ابراز مورد نیاز این اقدامات نظیر کارگاه‏های آهنگری، بتون‏ریزی، جوشکاری، اسکلت‏سازی و نظایر این می‏باشد.هر چند عمده عملیات فوق توسط پیمانکاران انجام می‏پذیرد، معهذا تعداد زیادی از کارکنان هنگام انجام یا نظارت بر عملیات مورد نظر در معرض سر و صدا قرار می‏گیرند و از آنجایی که امر مراقبت از شنوایی کارکنان به عهده مرکز بهداشت کار شهرداری تهران می‏باشد، این مرکز در راستای سالم نمودن محیط کار و پیشگیری از ابتلای افراد به کاهش شنوایی با اجرای مراحل زیر نسبت به انجام این امر اقدام نموده است.1-تشکیل شناسنامه سلامتی کارکنان2-پیگیری نتایج تشکیل شناسنامه سلامتی کارکنان شهرداری تهران (مطالعه گذشته‏نگر)3-برنامه مراقبت از شنوایی کارکنان شهرداری تهران (مطالعه آینده‏نگر)4-برنامه کنترل سر و صدا و ارتقاء وضعیت ایمنی و بهداشت کارکنان در معرض سر و صدا در چهار چوب برنامه بهینه سازی محیط کار

---

زمینه و هدف: تجهیزات حفاظت شنوایی به میزان گسترده‏ای جهت حفاظت کارکنان در برابر نویز محیط کار مورد استفاده قرار می‏گیرند. بدیهی است که در صورت عدم استفاده مداوم و صحیح، اثر حفاظتی این تجهیزات بسیار اندک خواهد بود. هدف از این مطالعه بررسی درک ریسک، دانش  و نگرش ایمنی کارکنان صنایع پتروشیمی کشور در مورد تجهیزات حفاظت شنوایی و برخی فاکتورهای مرتبط با آن می‏باشد.
روش بررسی: در این مطالعه مقطعی، 236 نمونۀ تصادفی از کارکنان صنایع پتروشیمی کشور که در معرض نویزی بیش از dBA 85 بودند، پرسش‏نامۀ ساختار یافته‏ای را تکمیل کردند. برخی عوامل مؤثر شامل درک ریسک، دانش و نگرش ایمنی با استفاده از محافظ‏های شنوایی مورد بررسی قرار گرفت.
یافته‏ها: این مطالعه نشان داد که فقط 3/20 درصد افراد در کلیه اوقات مواجهه با نویز از تجهیزات حفاظت شنوایی استفاده می‏کردند. ارتباط بین میزان استفاده از تجهیزات حفاظت شنوایی با درک ریسک (p=0/048) و آگاهی کارکنان درمورد حفاظت شنوایی(p=0/009) و همچنین ارتباط بین نگرش کارکنان در زمینه ایمنی و درک ریسک شنوایی (p=0/046) معنی‏دار بود.
نتیجه‏گیری: نتایج این مطالعه نشان داد که با حذف موانع عدم پذیرش گوشی‏های حفاظتی از سوی کارکنان و همچنین افزایش درک ریسک کارکنان در زمینه حفاظت شنوایی می‏توان میزان استفاده از تجهیزات حفاظت شنوایی را بهبود بخشید.

---

زمینه و هدف: آماده‏سازی صوتی ارائه یک محرک بی‏خطر، با شدت متوسط است که مقاومت گوش را در برابر صدای شدید بعدی افزایش می‏دهد. ازاین رو در این مطالعه ضمن بررسی تأثیر آماده‏سازی صوتی بر تغییر آستانه پاسخ‏های برانگیختۀ شنوایی ساقۀ مغز با محرک کلیک،‌ به بررسی تأثیر فرکانس آماده‏سازی بر حفاظت شنوایی در خوکچه‏های هندی نیز پرداخته شد.
روش بررسی: پانزده خوکچه هندی به‏صورت تصادفی به سه گروه مساوی تقسیم شدند. گروه‏های آماده‏سازی 6 ساعت در روز به‏مدت 5 روز، ‌به‏ترتیب در معرض 1 و 4 کیلوهرتز نویز اکتاو باند با شدت 85 دسی‏بل SPL قرار گرفته و در روز ششم در معرض نویز شدید، 4 کیلوهرتز و 105 دسی‏بل  SPL، به‏مدت چهار ساعت قرار گرفتند. گروه شاهد فقط در معرض نویز شدید، 4 کیلوهرتز و 105 دسی‏بل SPL، به‏مدت چهار ساعت قرار گرفت. آستانه‏گیری با آزمون پاسخ‏های برانگیختۀ شنوایی ساقۀ مغز با محرک کلیک، یک ساعت پس از پایان مواجهه با نویز شدید و سپس هفت روز بعد انجام شد.
یافته‏ها: پاسخ‏های برانگیختۀ شنوایی ساقۀ مغز، تغییرات کمتر آستانۀ گروه‏های آماده‏سازی صوتی را نسبت به گروه شاهد نشان داد(001/0p≤). در مقایسۀ آستانه‏های کلیک در دو گروه آماده‏سازی صوتی 1 و 4 کیلوهرتز، تغییر آستانه در گروه آماده‏سازی 4 کیلوهرتز کمتر بود اما این تفاوت از لحاظ آماری معنی‏دار نبود.
نتیجه‏گیری: نتایج الکتروفیزیولوژیک مطالعه حاضر تأکید کرد که آماده‏سازی صوتی تأثیر حفاظتی در برابر نویز شدید ایجاد کرده و فرکانس آماده‏سازی تأثیر معنی‏داری در تغییر آستانۀ پاسخ‏های برانگیختۀ شنوایی ساقۀ مغز با محرک کلیک ندارد.