حیات

تأثیر انحراف فکر بر واکنش‌های رفتاری درد حین بازکردن راه وریدی در کودکان 6-4 سال

محمود شمشیری

زمینه و هدف: طبق تعریف انجمن بین المللی درد، درد یک تجربه حسی و روانی ناخوشایند است که با آسیب احتمالی یا واقعی بافت در ارتباط است. هرگونه فعالیت که کودک را از تمرکز به درد باز دارد، می تواند برای کاهش درد مورد استفاده قرار گیرد. پژوهش حاضر با هدف تعیین تأثیر انحراف فکر بر واکنش های رفتاری درد حین بازکردن راه وریدی در کودکان 6-4 ساله انجام یافته است.

روش بررسی: این کارآزمایی بالینی در مورد کودکان مراجعه کننده به بیمارستان قدس شهر قزوین از ابتدای تیرماه تا پایان آذرماه سال 1388 انجام گرفته است. تعداد 60 کودک با استفاده از روش نمونه گیری در دسترس انتخاب و به طور تصادفی در دو گروه آزمون و شاهد قرار گرفتند. ابزار گردآوری اطلاعات شامل دو بخش ویژگی های فردی و مقیاس واکنش های رفتاری ناشی از درد FLACC بود. در گروه آزمون قبل از بازکردن راه وریدی به کودک درباره نحوه فشار دادن توپ کوچک و نرم (به عنوان تکنیک انحراف فکر) در طول بازکردن راه وریدی آموزش داده شد و واکنش های رفتاری ناشی از درد با استفاده از ابزار FLACC تعیین شد. در گروه شاهد هیچ مداخله ای انجام نگرفت. برای بررسی همسانی گروه ها از نظر مشخصات فردی و مقایسه واکنش های رفتاری در دو گروه از آزمون های کای دو، تی مستقل و کولموگروف اسمیرنوف در سطح معناداری 05/0>p استفاده گردید.

یافته ها: دو گروه آزمون و شاهد از نظر ویژگی های فردی همسان بودند (05/0p>). از نظر شدت درد، در گروه آزمون 3/63% کودکان دارای درد خفیف و هیچ کودکی درد شدیدی را گزارش نکرد و در گروه شاهد 0/50% کودکان دارای درد خفیف و 3/33% کودکان درد شدید حین بازکردن راه وریدی گزارش کردند. میانگین نمرات واکنش رفتاری ناشی از درد در دو گروه آزمون و شاهد با هم تفاوت معناداری داشتند (001/0>p).

نتیجه گیری: انحراف فکر با استفاده از فشار دادن یک توپ کوچک نرم به عنوان تکنیک غیردارویی مؤثر، ارزان قیمت و در دسترس جهت کاهش واکنش های رفتاری درد حین بازکردن راه وریدی در کودکان مؤثر می باشد.

تأثیر تمرینات ورزشی عضلات کف لگن بر رضایتمندی جنسی زنان نخست‌زا

مریم مدرس

زمینه و هدف: امروزه ثابت شده است که علت بسیاری از آشفتگی های روانی و ناسازگاری های زناشویی عدم رضایتمندی جنسی می باشد. رضایتمندی جنسی تحت تأثیر عوامل مختلفی از جمله بیماری های جسمی و روانی طرفین قرار دارد. یکی از مشکلات جسمی شلی عضلات کف لگن است و شلی عضلات کف لگن باعث افتادگی، پرولاپس اندام های لگنی، اختلال عملکرد اندام های لگنی و مقاربت دردناک یا دیسپارونی و کمردرد می شود. این مطالعه با هدف بررسی تأثیر تمرینات ورزشی عضلات کف لگن بر رضایتمندی جنسی زنان نخست زا طراحی و اجرا گردیده است.

روش بررسی: این مطالعه، یک کارآزمایی بالینی است. نمونه مورد مطالعه شامل 100 نفر از مادران نخست زا می باشد که از طریق نمونه گیری تصادفی - خوشه ای از پنج مرکز بهداشتی درمانی تحت پوشش دانشگاه علوم پزشکی تهران انتخاب شدند. سپس نمونه ها به طور تصادفی در دو گروه آزمون و شاهد قرار گرفتند. بیماران گروه مداخله (50=n)، تمرینات ورزشی کف لگن را به مدت 16 هفته انجام دادند. گروه شاهد (50=n)، مداخله ای دریافت نکردند. ابزار جمع آوری داده ها پرسشنامه لیندابرگ بود که در دو نوبت قبل از مداخله و در پایان هفته 16 در دو گروه تکمیل گردید. داده ها در نرم افزار SPSS v.18 با استفاده از آزمون های کای دو و t-test مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.

یافته ها: نتایج پژوهش اختلاف معناداری را در میزان رضایتمندی جنسی، بعد از 16 هفته ورزش Kegel در دو گروه شاهد و مداخله نشان داد (001/0p<).

نتیجه گیری: با توجه به تأثیر تمرینات ورزشی عضلات کف لگن بر افزایش رضایتمندی جنسی در زنان نخست زا می توان این روش آسان و بی هزینه را به منظور ارتقای سطح زندگی زناشویی و دوام هرچه بیشتر خانواده ها در زمره آموزش های اساسی بعد از زایمان قرار داد.

تأثیر آموزش استفاده از پیک‌فلومتر و پیگیری با پیامک، بر خودکنترلی بیماری آسم

نجمه پیروزمند

زمینه و هدف: آسم یکی از شایع ترین بیماری های مزمن در جهان است. 5/6 میلیون نفر در ایران مبتلا به آسم می باشند. کنترل مطلوب آسم به آموزش وابسته است. در برنامه آموزشی استاندارد، خودکنترلی نقش بسیار مهمی دارد. این مطالعه با هدف تعیین میزان تأثیر آموزش استفاده از پیک فلومتر و پیگیری با پیامک، بر خودکنترلی بیماری آسم انجام یافته است.

روش بررسی: این تحقیق یک مطالعه نیمه تجربی از نوع کارآزمایی بالینی تصادفی سازی شده است. جامعه مورد مطالعه بیماران مبتلا به آسم مراجعه کننده به درمانگاه ریه بیمارستان های امام خمینی و شریعتی از خرداد تا مهر 1389 بود. حجم نمونه 98 نفر و نمونه گیری به روش آسان (در دسترس) صورت گرفت و نمونه ها به طور تصادفی و با روش بلوک بندی دوتایی به دو گروه آزمون (47=n) و شاهد (51=n) تقسیم شدند. در گروه آزمون دو جلسه آموزشی با محتوای بیماری آسم و پیک فلومتر برگزار گردید و بیماران عدد پیک فلوی خود را از طریق پیامک، به مدت 12 هفته به پژوهشگر ارسال نمودند. همچنین هر هفته به صورت تلفنی، بازخوردی از جانب پژوهشگر مبنی بر میزان کنترل بیماری به بیماران ارایه گردید. به گروه شاهد، آموزشی ارایه نشد. ابزار گردآوری اطلاعات، تست کنترل آسم بود که قبل و بعد از مطالعه (3 ماه)، تکمیل و دو گروه با هم مقایسه شدند. برای تجزیه و تحلیل داده ها از آزمون های آماری کای دو، من ویتنی، تی تست و Kolmogorov-Smirnov استفاده گردید.

یافته ها: نتایج آزمون تی مستقل نشان داد که بعد از مداخله اختلاف آماری معناداری بین دو گروه تجربه و شاهد از نظر کنترل بیماری آسم وجود دارد (002/0=p) که نشان دهنده تأثیرگذار بودن مداخله می باشد.

نتیجه گیری: آموزش استفاده از پیک فلومتر و پیگیری با پیامک، باعث ارتقای خودکنترلی بیماری آسم می شود. با توجه به نقش مهم پرستاران در امر آموزش به بیمار، از یافته های این پژوهش می توان به طور گسترده ای جهت آموزش به بیماران مبتلا به آسم در انجمن آسم و آلرژی ایران، کلینیک ها و مراکز درمانی، استفاده بهینه کرد.

تبیین راهبردهای برقراری ارتباط پرستار - بیمار

مهوش صلصالی

زمینه و هدف: پرستاران توسط برقراری ارتباط مؤثر از نیازهای بیماران مطلع شده و به آن ها پاسخ می دهند. با توجه به اهمیت فرایند ارتباط پرستار- بیمار، ضرورت پرداختن به این پدیده به صورت عمیق در هر جامعه ای ضروری می باشد. لذا این مطالعه با هدف تبیین راهبردهای برقراری ارتباط بین پرستار و بیمار انجام یافته است.

روش بررسی: این مطالعه با رویکرد کیفی و روش تحلیل محتوای کیفی انجام یافته است. مشارکت کنندگان مشتمل بر 23 نفر از پرستاران، بیماران و همراهان آنان در بخش های داخلی و جراحی بیمارستان امام خمینی وابسته به دانشگاه علوم پزشکی تهران بودند. روش جمع آوری داده ها عبارت از مصاحبه و مشاهده بود. مصاحبه ها در ابتدا به صورت بدون ساختار بود که بعد از مصاحبه های اول و دوم با توجه به مفاهیم استخراج شده از تحلیل داده ها به صورت نیمه ساختارمند اجرا گردید. به منظور کسب درکی عمیق تر و تأیید داده های حاصل از مصاحبه ها، از روش مشاهده نیز استفاده گردید. مشاهدات بر تعاملات بین پرستار و بیمار در حین برقراری ارتباط متمرکز بودند.

یافته ها: تجزیه و تحلیل داده ها به پیدایش درونمایه نهایی تحت عنوان «تطبیق نگرش و عمل پرستار» منجر گردید. این درونمایه از مفهوم پردازی سه طبقه اصلی «مراقبت مبتنی بر نیاز حاد بیمار»، « ایجاد قلمروی حرفه ای» و «مشارکت دادن» مشتق شده است. مراقبت مبتنی بر نیاز حاد بیمار شامل زیر طبقاتی نظیر شناسایی نیازهای حاد بیمار و رفتار ارتباطی پرستار است. ایجاد قلمروی حرفه ای بر واضح سازی نقش و حفظ حریم ارتباط دلالت دارد. مشارکت دادن نیز با توجه به مخاطب مشارکت و محتوای مشارکت تعریف می شود.

نتیجه گیری: یافته ها نشان داد که پرستاران در راستای پاسخ به شرایط زمینه ای حاکم بر مراقبت پرستاری، در پی همگون سازی نگرش و عملکرد خود هستند، تا قادر به رفع حداکثر نیازهای حرفه ای خود و بیماران باشند. در واقع خصوصیت اصلی فرایند برقراری ارتباط با نقش فعال پرستار و نقش انفعالی بیمار تعریف می گردد.

تأثیر به‌کارگیری برنامه انگیزشی طراحی شده مبتنی بر «نظریه انتظار» توسط سرپرستاران بر رضایت بیماران

زهره ونکی

زمینه و هدف: جهت ارتقای رفتار و عملکرد حرفه ای پرستاران ضرورت دارد که برنامه های انگیزش دهی توسط مدیران پرستاری به کار گرفته شود، تا از این طریق پرستاران بتوانند مراقبت های بهتری ارایه دهند و در نهایت، رضایت بیماران افزایش یابد. این مطالعه با هدف تعیین میزان تأثیر به کارگیری برنامه انگیزشی طراحی شده مبتنی بر «نظریه انتظار» توسط سرپرستاران بر رضایت بیماران انجام یافته است.

روش بررسی: پژوهش حاضر یک تحقیق نیمه تجربی است که در بخش های داخلی و جراحی در دو گروه، در دو بیمارستان آموزشی استان زنجان و در دو مرحله قبل و بعد از مداخله در سال 1390 انجام یافته است. داده ها از طریق پرسشنامه رضایت بیماران گردآوری شد. روش نمونه گیری بیماران غیرتصادفی (40=n) بوده و بیماران دارای ویژگی های مشابه در هر دو گروه و در دو مرحله زمانی بودند. مداخله، برنامه طراحی شده مبتنی بر نظریه انگیزشی انتظار بود که به مدت 5 ماه در گروه آزمون طی مراحل ذیل اجرا شد: 1- تعیین انتظارات مدیران پرستاری از پرستاران، تعیین پاداش های با ارزش از دیدگاه پرستاران، تشکیل کمیته مدیریت پاداش و کمیته بهسازی مدیران پرستاری، تهیه چک لیست های ارزشیابی عملکرد پرستاران، بهسازی پرستاران طبق انتظارات مدیران. 2- اجرای برنامه: اجرای استانداردهای مراقبت پرستاری و آموزش به بیمار توسط پرستاران، ارزشیابی عملکرد ماهانه پرستاران توسط سرپرستاران و با مشارکت سایر اعضای کمیته مدیریت پاداش، تعیین میزان پاداش ها براساس نتایج حاصل از ارزشیابی عملکرد، پاداش دهی به پرستاران دارای عملکرد مطلوب در پایان هر ماه در طی برگزاری مراسم اعطای پاداش. داده ها با استفاده از برنامه SPSS v.16 و آزمون های توان دوم کای، تی مستقل و من ویتنی تجزیه و تحلیل شد.

یافته ها: بیماران در دو گروه و در قبل و بعد از مداخله از نظر ویژگی های فردی با یگدیگر همسان بودند (05/0p>). آزمون تی مستقل تفاوت معناداری را بین رضایت بیماران دو گروه در مرحله بعد از مداخله نشان داد (05/0p<). در حالی که این تفاوت در قبل از مداخله در دو گروه، دیده نشد (05/0p>).

نتیجه گیری: برنامه طراحی شده مبتنی بر نظریه انگیزشی انتظار دارای گام های اجرایی بسیار روشن برای به کارگیری این نظریه است که می تواند راهنمای عملی برای مدیران پرستاری باشد. استفاده از آن برای بهبود رضایت بیماران پیشنهاد می شود.

بررسی تأثیر راه کارهای تعدیل عوامل محیطی بر کیفیت خواب بیماران بستری در واحد مراقبت کرونری

میترا ذوالفقاری

زمینه و هدف: کاهش کیفیت خواب از مشکلات شایع بیماران بستری در بخش های مراقبت ویژه است. خواب مناسب و کافی برای سلامت و بهبودی ضروری است. هدف این مطالعه بررسی تأثیر راه کارهای تعدیل عوامل محیطی بر خواب بیماران بستری در واحد مراقبت کرونری بوده است.

روش بررسی: مطالعه حاضر از نوع مداخله ای نیمه تجربی و یک سوکور است. نمونه مورد مطالعه تعداد 60 بیمار بستری در بخش مراقبت ویژه قلب بیمارستان شریعتی بودند که از طریق نمونه گیری در دسترس انتخاب و به دو گروه آزمون و شاهد تقسیم شدند. در گروه شاهد کیفیت خواب در ابتدای بستری و سه روز بعد از آن با استفاده از شاخص کیفیت خواب پیتسبورگ اندازه گیری شد و در گروه آزمون به همین روش کیفیت خواب بیماران همراه با انجام راه کارهای تعدیل عوامل محیطی شامل: تنظیم نور محیط و کاهش صدا در طی سه روز بستری سنجیده شد. جهت تجزیه و تحلیل داده ها از آمار توصیفی و استنباطی (مجذور کای و تی زوج و مستقل) در نرم افزار SPSS v.18 استفاده شد.

یافته ها: یافته های تحقیق حاضر کاهش معناداری را در کیفیت خواب گروه شاهد پس از بستری، نسبت به گروه آزمون نشان داد (001/0p<). اما تغییرات کیفیت خواب قبل و بعد از بستری در گروه آزمون از لحاظ آماری معنادار نبود (08/0=p).

نتیجه گیری: کیفیت خواب گروه شاهد پس از بستری کاهش معناداری را نشان داد، در حالی که در کیفیت خواب گروه آزمون تغییر معناداری مشاهده نشد. بنابراین استفاده از راه کارهای تعدیل عوامل محیطی می تواند کیفیت خواب بیماران را پس از بستری در واحد مراقبت کرونری بهبود دهد.

ارتباط موازنه تصمیم‌گیری ناشی از منافع و موانع درک شده با مراحل تغییر فعالیت جسمی در دانش‌آموزان دبیرستانی

صدیقه سادات طوافیان

زمینه و هدف: منافع و موانع درک شده نسبت به فعالیت جسمی از عوامل شناختی است که انجام و یا عدم انجام فعالیت جسمی را تعیین می کند. موازنه تصمیم گیری بر اهمیت ادراکات مثبت و منفی فرد در مورد نتایج رفتار یا تغییر رفتار تأکید دارد. هدف این مطالعه تعیین ارتباط منافع و موانع درک شده و موازنه تصمیم گیری با مراحل تغییر فعالیت جسمی در دانش آموزان دبیرستانی بوده است.

روش بررسی: جمعیت مورد مطالعه این پژوهش مقطعی دانش آموزان مشغول به تحصیل در دبیرستان های شهر بندرعباس در سال تحصیلی 91-1390 بودند. تعداد نمونه 400 نفر بود، نمونه گیری به صورت تصادفی خوشه ای چند مرحله ای انجام یافت. در این مطالعه از پرسشنامه مراحل فعالیت فیزیکی و مقیاس منافع/ موانع ورزش استفاده شد. داده ها با استفاده از آمار توصیفی و آزمون های مجذور کای، t مستقل، آنالیز واریانس یک طرفه و روند خطی در نرم افزار آماری SPSS v.16 مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. سطح معناداری 05/0p< در نظر گرفته شد.

یافته ها: میانگین سن افراد مورد بررسی 1/1±9/15 سال و 8/51% آن ها پسر و 2/48% دختر بودند. در کل 2/49% از دانش آموزان دارای فعالیت فیزیکی منظم بودند. 15% افراد در مرحله پیش از قصد، 8/15% در مرحله قصد، 20% در مرحله آمادگی، 8/15% در مرحله عمل و 4/33% در مرحله حفظ و نگه داری فعالیت جسمی قرار داشتند. آزمون روند خطی برای منافع و موانع درک شده و موازنه تصمیم گیری معنادار بود (001/0>p). بر این اساس با پیشرفت افراد از مرحله پیش از تفکر تا مرحله حفظ و نگه داری، منافع درک شده و موازنه تصمیم گیری افزایش و بالعکس موانع درک شده نسبت به ورزش به صورت خطی کاهش می یافت.

نتیجه گیری: نظر به این که نتایج این مطالعه نشان داد پیشرفت مراحل تغییر در دانش آموزان همسو با افزایش منافع درک شده و کاهش موانع درک شده فعالیت فیزیکی است، لذا توصیه می شود آموزش های لازم جهت پیشرفت مراحل تغییر دانش آموزان در خصوص فعالیت فیزیکی صورت گیرد.

بررسی تأثیر مدیریت استرس بر استرس کاری و تعارض کار- زندگی در پرستاران

زهرا کاشانی نیا

زمینه و هدف: استرس از مشکلات اصلی پرستاران است که تأثیر زیادی بر عملکرد حرفه ای و زندگی شخصی آن ها گذاشته و موجب تعارض بین کار و زندگی می شود. هدف از این مطالعه تعیین میزان تأثیر مدیریت استرس بر استرس کاری و تعارض کار- زندگی پرستاران می باشد.

روش بررسی: در این مطالعه شبه تجربی دو گروهی، 64 نفر از پرستاران بیمارستان شهید لواسانی تهران در سال 1391 به روش تصادفی ساده از بین فهرست پرستاران شاغل در آن بیمارستان انتخاب و مورد مطالعه قرار گرفتند. ابزار گردآوری داده ها پرسشنامه اطلاعات جمعیت شناختی، تعارض کار- زندگی و استرس کاری بود. ابتدا دو گروه پرسشنامه ها را تکمیل کردند. برای گروه مداخله کارگاه دو روزه آموزش مدیریت استرس اجرا شد. پرسشنامه ها یک ماه بعد از مداخله مجدداً تکمیل گردید. تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از آمار توصیفی و آزمون های کای اسکوئر، تی مستقل، تی زوجی و ضریب همبستگی پیرسون در نرم افزار SPSS v.18 مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت و سطح معناداری 05/0p< در نظر گرفته شد.

یافته ها: دو گروه به لحاظ متغیرهای زمینه ای همسان بودند (05/0p>). دو گروه از نظر میانگین نمرات تعارض کار- زندگی و همچنین استرس کاری قبل از مداخله تفاوت آماری معنادار نداشتند (به ترتیب 747/0=p و 563/0=p). ولی یک ماه بعد از مداخله تفاوت آماری معنادار در میانگین نمرات تعارض کار- زندگی و همچنین استرس کاری بین دو گروه مشاهده شد (به ترتیب 007/0=p و 014/0=p).

نتیجه گیری: آموزش مدیریت استرس می تواند استرس کاری و تعارض کار- زندگی پرستاران را کاهش دهد. لذا آموزش مهارت های مدیریت استرس در حیطه های مدیریتی، بالینی و آموزشی پرستاران ضروری به نظر می رسد.

تولیدات علمی در رشته‌های پرستاری و مامایی

رضا نگارنده

تولید علم در رشته های پرستاری و مامایی برای ایجاد و گسترش بدنه دانش اختصاصی این رشته ها و ارتقای کیفیت مراقبت های پرستاری و مامایی ضروری است. در طی سال های اخیر سرعت رشد تولید علم در کشورمان به گونه ای بوده است که از آن به عنوان جهاد علمی تعبیر می شود. هرچند این دستاورد موجب مباهات هر ایرانی است، اما سؤال مهم برای سیاست گذارن و محققان رشته های پرستاری و مامایی این است که وضعیت تولید علم در این دو رشته علمی چگونه است و آیا با روند رشد تولید علم در کشور هماهنگ است؟ این مقاله سردبیری برای پاسخ به این سؤال تدوین شده است.

نتایج جستجوی مقالات پرستاری و مامایی کشور در اسکوپوس نشان می دهد که در فاصله سال های 2008 تا 2012 از کشور ایران 1063 مقاله توسط محققان رشته های پرستاری و مامایی در این ایندکس وارد شده است. همچنین ملاحظه تعداد مقالات در سال های متمادی حاکی از رشد تقریباً دو برابری تعداد مقالات هر سال نسبت به سال قبل (به استثنای سال 2012) است که حاکی از هماهنگی سرعت رشد تولید علم این دو رشته با روند شتابان تولید علم در کشور است. با این حال نتایج همین جستجو نشان می دهد که تنها 29 مقاله (7/2%) از کل مقالات از نوع مروری است. در حالی که این نسبت برای مقالات کشور انگلیس 5/13% کل مقالات پرستاری و مامایی آن کشور است. این یافته ضرورت ورود محققان و نویسندگان مجرب کشورمان را به نگارش مقالات مروری آشکار می نماید و با توجه به اهمیت این گروه از مقالات در تمهید شواهد علمی معتبر برای تصمیمات بالینی و تغییر رویه های مدیریتی، ضرورت نگارش مقالات مروری بومی دو چندان می شود.

همچنین مقایسه تعداد نویسندگان دارای ملیت دیگر در مقالات کشورمان با مقالات کشور انگلستان نشان داد که تنها 154 مقاله (کمی بیش از 10 درصد مقالات ایران) نویسنده غیر ایرانی دارد، در حالی که حدود نیمی از مقالات مربوط به کشور انگلیس در این دو رشته نویسنده غیر انگلیسی دارد. این یافته نیز ضرورت تلاش بیشتر برای انجام پژوهش های بین المللی را نمایان می کند.

جستجوی نمایه های Pubmed و web of Science برای مقالات نویسندگان ایرانی این دو رشته در همان بازه زمانی 2012-2008 نشان داد که تعداد مقالات پرستاری و مامایی از کشور ایران در این نمایه ها به ترتیب 390 و 174 مورد می باشد. کمتر بودن مقالات پرستاری و مامایی در این دو نمایه سطح یک نسبت به نمایه Scopus لزوم توجه محققان دو رشته پرستاری و مامایی را به طراحی و اجرای پژوهش های با کیفیت بالاتر و انتشار نتایج آن ها در مجلات ایندکس شده در نمایه های Pubmed و web of Science نشان می دهد. همچنین رعایت بیشتر اصول نگارش مقالات علمی می تواند احتمال پذیرش مقالات را در این نوع نمایه ها بیشتر کند. نمایه شدن مجلات پرستاری و مامایی کشور نیز در نمایه های معتبر می تواند در این امر بسیار مؤثر باشد که نیازمند توجه بیشتر مدیران و سردبیران این مجلات به امر سطح نمایه مجلات خود می باشد.