حیات

بررسی تاثیر ورزش تای چی چوان بر کیفیت زندگی زنان مبتلا به مالتیپل اسکروزیس

محمدعلی حسینی

زمینه و هدف: مالتیپل اسکلروزیس (MS) بیماری مزمن سیستم عصبی مرکزی است که طیف وسیعی از عملکردهای عصبی بیماران را تحت تاثیر قرار می دهد و می تواند منجر به ناتوانی و افت کیفیت زندگی شود. این مطالعه با هدف تعیین تاثیر ورزش تای چی چوان بر کیفیت زندگی زنان مبتلا به MS انجام گرفته است.

روش بررسی: مطالعه حاضر یک کارآزمایی بالینی تصادفی می باشد که در آن 34 نفر از زنان مبتلا به MS تحت پوشش انجمن MS ایران در سال 1391 مشارکت داشتند، نمونه ها به روش مبتنی بر هدف انتخاب و سپس با تخصیص تصادفی ساده به دو گروه آزمون و شاهد تقسیم شدند. مداخله شامل برگزاری 2 جلسه در هفته کلاس ورزش تای چی به مدت 12 هفته بود. داده ها به وسیله پرسشنامه اطلاعات جمعیت شناختی و پرسشنامه کیفیت زندگی بیماران MS MSQOL-54) ) گردآوری شد. جهت تجزیه و تحلیل داده ها از آمار توصیفی و استنباطی (مجذور کای، تی مستقل، من ویتنی، تی زوجی و ویلکاکسون) در نرم افزار SPSS V.18 استفاده شد.

یافته ها: میانگین کیفیت زندگی بیماران در دو گروه، قبل از مداخله تنها در بعد سرزندگی اختلاف معنی داری داشته است، اما پس از انجام مداخله مقایسه میانگین ها بین دو گروه در ابعاد محدودیت نقش در رابطه با مشکلات روحی، درد، سرزندگی، انرژی، عملکرد اجتماعی، نگرانی در رابطه با سلامتی، کیفیت زندگی کلی، ترکیب بعد سلامت جسمی، ترکیب بعد سلامت روحی و مجموع کل کیفیت زندگی تفاوت معنی داری را نشان داد (05/0> p ).

نتیجه گیری: نتایج نشان داد، انجام ورزش تای چی چوان می تواند سبب ارتقای میزان کیفیت زندگی بیماران MS گردد. لذا پیشنهاد می شود به عنوان یکی از انواع روش های طب مکمل، جهت بهبود کیفیت زندگی در این بیماران مورد استفاده قرار گیرد.

مقایسه درک پرستاران و مادران نوزادان نارس از نیازهای مادران در بخش مراقبتهای ویژه نوزادان

زهرا احمدی

زمینه و هدف : از اهداف مهم مراقبت پرستاری در بخش مراقبت ویژه نوزادان، فراهم کردن مراقبت جامع نگر و افزایش بهترین نتایج ممکن می باشد . برای دستیابی به این اهداف درک نیازهای مادران از اهمیت بالایی برخوردار است. این مطالعه با هدف مقایسه درک پرستاران و مادران نوزادان نارس از نیازهای مادران در بخش مراقبت ویژه نوزادان انجام یافته است.

روش بررسی : این مطالعه مقطعی-مقایسه ای با شرکت 63 پرستار و 63 مادر نوزاد نارس، به روش نمونه گیری طبقه ای در بخش مراقبت ویژه نوزادان چهار مرکز آموزشی ، درمانی دانشگاه علوم پزشکی مشهد در طی دو ماه (اسفند 1391 و فروردین 1392)، با استفاده از پرسشنامه نیازهای خانواده نوزاد بستری در بخش مراقبت ویژه نوزادان Ward انجام گرفت. داده ها با استفاده از آمار توصیفی و تحلیلی(آزمون t مستقل) و نرم افزار SPSS نسخه 16مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند.

یافته ها : در میان ابعاد نیازهای خانواده، نیاز به نزدیکی به نوزاد (37/95%)، دلگرمی (18/94%)، آگاهی (15/91%)، حمایتی (77/79%) و راحتی (86/72%) به ترتیب اهمیت توسط مادران، همچنین نیاز به دلگرمی (33/80%)، نزدیکی به نوزاد (26/75%)، آگاهی (80/70%)، راحتی (36/66%) و حمایتی (83/64%) به عنوان درک پرستاران گزارش شد.

نتیجه گیری : پیشنهاد می شود پرستاران با توجه به نتایج این مطالعه و ارزیابی های دوره ای از نیازهای مادران ، تعریف خود را از نیازهای واقعی مادران عینی سازند و ارتباط موثر و متقابل خود را با آنان بهبود بخشند، تا با تامین این نیازها بر اساس اهمیت و الویت از دیدگاه مادران، گامی هر چند کوچک در ارتقای سلامت مادر و نوزاد برداشته شود.

عوامل پیشگویی‌کننده رفتار خودآزمایی پستان بر اساس مدل اعتقاد بهداشتی

آزیتا نوروزی

زمینه و هدف : اگرچه خودآزمایی پستان به عنوان روشی برای غربالگری سرطان پستان چندان توصیه نمی شود، اما آموزش و اجرای آن راهی برای ارتقای سلامت بوده است، زیرا که آگاهی و نگرش لازم جهت اجرای روش های غربالگری مناسب از جمله ماموگرافی و معاینه بالینی پستان را مهیا می نماید. هدف مطالعه حاضر تعیین عوامل پیشگویی کننده خودآزمایی پستان بر اساس مدل اعتقاد بهداشتی و محور کنترل سلامت در زنان 20تا 50 سال می باشد .

روش بررسی : در این مطالعه مقطعی تعداد 400 زن به روش نمونه گیری در دسترس از مراکز بهداشتی- درمانی منتخب شهر بوشهر در سال 1391 انتخاب شدند. برای جمع آوری داده ها از 4 پرسشنامه Champion ، محورکنترل سلامت، پرسشنامه ویژگی های فردی و سنجش عملکرد استفاده شد. تحلیل داده ها در نرم افزار SPSS و با استفاده از آزمون های آماری تی مستقل، کای دو، تحلیل رگرسیون لجستیک و خطی صورت گرفت.

یافته ها : نتایج نشان داد که تنها 9/10% از زنان به طور منظم اقدام به انجام خودآزمایی می نمایند. سازه خودکارآمدی درک شده پیشگویی کننده قوی بود (863/1= Exp(B) ) که به صورت مستقیم با رفتار خودآزمایی پستان در ارتباط بود. متغیر آگاهی به صورت مستقیم و غیرمستقیم بر رفتار خودآزمایی تاثیر می گذاشت و محور کنترل سلامت پیشگویی کننده رفتار خودآزمایی پستان نبود.

نتیجه گیری : با توجه به نتایج مطالعه توصیه می شود جهت ارتقای رفتار خودآزمایی پستان، افزایش خودکارآمدی به ویژه برای زنان جوان مد نظر قرار گرفته و آگاهی در مورد سرطان نیز افزایش داده شود.

تأثیر مشاوره قبل از هیسترکتومی برافسردگی دربیماران مراجعه‌کننده به بیمارستان‌های منتخب دانشگاه علوم پزشکی تهران

مریم مدرس

زمینه و هدف: :هیسترکتومی دومین علت شایع جراحی دربین زنان سنین باروری است. مطالعات نشان می دهد که قبل از هیسترکتومی اطلاعات کافی به بیماران داده نمی شود وبسیاری از زنان بدون مشاوره قبل از هیسترکتومی و بدون پیگیری رها می شوند.افسردگی یکی از شایع ترین خطرات روان شناختی مورد توجه پس از هیسترکتومی است.هدف این مطالعه ارزیابی تاثیر مشاوره قبل از هیسترکتومی برافسردگی است.

روش بررسی: تعداد100زن که به علل خوش خیم هیسترکتومی می شدند با دادن رضایت، در کار آزمایی بالینی حاضر شرکت کردند. شرکت کنندگان که از دوبیمارستان تخصصی زنان وامام خمینی بودند، به صورت تصادفی به دوگروه آزمون و شاهد تقسیم شدند. مداخله شامل 2 جلسه مشاوره حمایتی بود وافسردگی 2-1هفته قبل از عمل جراحی و2ماه بعدارزیابی گردید. ابزار مورد استفاده پرسشنامه 30 آیتمی سما(سنجش میزان افسردگی) تعدیل شده بک که در کشورایران روانسنجی شده است و پرسشنامه مشخصات فردی بود. مقایسه دو گروه مشاوره وشاهد با آزمون های دقیق فیشر،مجذور کای وتی تست در نرم افزار SPSS صورت گرفت.در کلیه آزمون ها05/0 p< معنادار تلقی شد.

یافته ها: مقایسه میانگین نمرات افسردگی دو گروه آزمون وشاهددر مرحله قبل از مداخله اختلاف معناداری را نشان نداد.همچنین بر اساس یافته ها دو گروه از نظر ویژگی های فردی همگن بودند. اختلاف معناداری بین دو گروه آزمون وشاهد از نظر میانگین نمره افسردگی بعد از مداخله مشاهده شد(001/0 (p< که دال برتاثیر گذار بودن مداخله است.

نتیجه گیری: برای کاستن آثار روانی منفی پس از هیسترکتومی ، نیاز به مشاوره قبل از هیسترکتومی وجود دارد.این پژوهش نشان داد که مشاوره در بیماران کاندید هیسترکتومی باعث پیشگیری از افسردگی در آنان می شود،به همین دلیل مشاوره حمایتی توصیه می شود.

فریاد خاموش : تجربه والدین از مراقبت کودک مبتلا به فلج مغزی

فرحناز محمدی شاهبلاغی

زمینه و هدف کودکان مبتلا به فلج مغزی در مراحل مختلف رشد و تکامل نیازمند مراقبت و توجه دایمی می باشند. والدین کودکان مبتلا در تلاش شبانه روزی جهت مراقبت از کودکشان و به استقلال رساندن وی، مشکلاتی را تجربه می کنند. به منظور کشف این تجربیات، مطالعه حاضر انجام یافته است.

روش بررسی: این مطالعه با رویکرد کیفی، به روش تحلیل محتوا، براساس نمونه گیری مبتنی بر هدف با مشارکت 19 تن از والدین کودکان مبتلا به فلج مغزی مراجعه کننده به مراکز توانبخشی شهر تهران در سال 1391-1390 انجام گرفت. داده ها از طریق مصاحبه نیمه ساختاریافته با هریک از والدین جمع آوری و به روش استقرایی (Induction method) مورد تحلیل و بررسی قرار گرفت.

یافته ه ا: یافته های حاصل از تحلیل داده ها سه طبقه "زندگی توام با سختی"، "در ابهام بودن"، "نیاز به حمایت شدن" را به همراه زیر طبقات "فشار جسمی" ، "فشار روانی – عاطفی" ، "بار مالی" ، "ایجاد محدودیت در فعالیت اجتماعی"، "مواجهه با ندانسته ها" ، "فقدان راهنما" ، "نیاز به کمک متخصصان و افراد حرفه ای"، "نیاز به پشتیبانی عاطفی -معنوی" ، "نیاز به نگه داری و مراقبت از کودک" ، آشکار نمود.

نتیجه گیری: والدین طی مراقبت دایمی از کودک مبتلا به فلج مغزی با موقعیت های متنوع و جدیدی روبرو می شوند و با عدم بهره مندی کافی از حمایت های خانوادگی و اجتماعی، سختی و سرگشتگی را تجربه می کنند.

بررسی عوامل موثر بر رفتار مسواک‌زدن در دانش‌آموزان پایه پنجم و ششم ابتدایی شهر بوشهر بر‌اساس الگوی اعتقاد بهداشتی

رحیم طهماسبی

زمینه و هدف: بهداشت دهان از مهم ترین اجزای سلامت عمومی افراد می باشد. شناخت وضعیت موجود در طراحی مداخلات بهداشت دهان و دندان ضروری می باشد. هدف از این مطالعه، بررسی عوامل موثر بر رفتار مسواک زدن دانش آموزان پایه پنجم و ششم ابتدایی می باشد.

روش بررسی : در این مطالعه توصیفی - تحلیلی، 370 نفر از دانش آموزان پایه پنجم و ششم ابتدایی شهر بوشهر در زمستان 1391 به روش نمونه گیری خوشه ای طبقه بندی شده انتخاب شدند. ابزار جمع آوری اطلاعات پرسشنامه محقق ساخت مربوط به سنجش سازه های الگوی اعتقاد بهداشتی و رفتار بهداشت دهان و دندان بود. داده های مطالعه با استفاده از آمار توصیفی و آزمون های کای اسکوئر، تحلیل همبستگی و مدل تعمیم یافته خطی لگ پواسون در نرم افزار آماری SPSS ویرایش 20 مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.

یافته ها: در این مطالعه بر اساس گزارش والدین، 7/95 % دانش آموزان، روزانه حداقل یک بار مسواک می زدند. میانگین و انحراف معیار تعداد دفعات مسواک زدن در طی هفته 58/3 ± 63/8 بود. از بین سازه های مدل، تنها بین موانع درک شده (13/0- r= ، 01/0 P< ) و خودکارآمدی (10/0 r= ، 04/0 P= ) با رفتار مسواک زدن همبستگی معنی داری مشاهده شد ولی تنها موانع درک شده پیش گویی کننده رفتار مسواک زدن بود .

نتیجه گیری : بر اساس نتایج مطالعه، آموزش در مدارس، برای کاهش موانع مختلف درک شده، در ارتقای رفتار مسواک زدن ضروری است .

تدوین و اعتباریابی پرسشنامه قصد استفاده از قرص‌های پیشگیری از بارداری براساس سازه‌های نظریه رفتار برنامه ریزی شده در زنان با نزدیکی منقطع

علیرضا حیدرنیا

زمینه و هدف : به منظور دست یابی به مقوله سلامت باروری ، ضروری است که نیازسنجی در سطوح مختلف فعالیت های بهداشتی و درمانی صورت گیرد که از ملزومات آن، در اختیار داشتن ابزار معتبر و پایا می باشد. لذا هدف این مطالعه، تدوین پرسشنامه قصد استفاده از قرص های پیشگیری از بارداری با استفاده از نظریه رفتار برنامه ریزی شده در زنان با نزدیکی منقطع می باشد.

روش بررسی : گویه های پرسشنامه که طی مصاحبه های کیفی استخراج شده بود، در این مطالعه براساس فراوانی آنها انتخاب و سپس به منظور اعتبار یابی پرسشنامه مطالعه مقطعی و با نمونه گیری تصادفی خوشه ای با 200 نفر از زنان مراجعه کننده به 5 مراکز بهداشتی درمانی غرب و جنوب غرب تهران در سال 1390 که از روش نزدیکی منقطع برای پیشگیری از بارداری استفاده می کردند، انجام یافت. روایی پرسشنامه با استفاده از روش های اعتبار محتوای کمی و کیفی، اعتبار همگرا، اعتبار سازه و پایایی ابزار با استفاده از روش آلفای کرونباخ و آزمون- بازآزمون ارزیابی شد و تحلیل عاملی اکتشافی و تاییدی نیز انجام یافت. تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزار لیزرل و SPSS انجام گرفت.

یافته ها : اعتبار و پایایی پرسشنامه از طریق کمی، کیفی، همگرا، آلفای کرونباخ و آزمون- باز آزمون به تایید رسید. در این تحقیق، با انجام تحلیل عاملی ساختار 3 عاملی شامل نگرش، هنجارهای اجتماعی و کنترل رفتاری درک شده تایید شد. مدل تحلیل عاملی در مطالعه ی حاضر نشان داد که سازه های نظریه رفتار برنامه ریزی شده قادر به پیشگویی 34 % تغییرات قصد رفتاری در گروه مورد پژوهش است.

نتیجه گیری : نتایج مطالعه بیان گر اعتبار و پایایی پرسشنامه قصد استفاده از قرص های پیشگیری از بارداری در زنان با نزدیکی منقطع را تایید می نماید.

بررسی ارتباط سلامت عمومی مادران با کیفیت زندگی کودکان مبتلا به سرطان

شعله رحیمی

زمینه و هدف : ابتلای کودک به سرطان، خانواده خصوصا مادر را با چالش های زیادی روبرو می کند و سبب می شود که والدین، انرژی و هزینه زیادی صرف نگه داری از کودک نمایند. در بسیاری از موارد به نظر می رسد فشارهای ناشی از مراقبت کودک بیمار به حدی افزایش می یابد که سلامت روانی والدین را دستخوش تغییرات مخربی نموده و در نتیجه بر نحوه مراقبت از این کودکان و همچنین کیفیت زندگی آنان تاثیر می گذارد. هدف از این مطالعه تعیین ارتباط سلامت عمومی مادر با کیفیت زندگی کودکان 14-6 سال مبتلا به سرطان می باشد.

روش بررسی : این پژوهش یک مطالعه مقطعی از نوع توصیفی تحلیلی می باشد که در آن 124 کودک 14_6 ساله مبتلا به سرطان شرکت داشتند که طی 4 ماه(از اوایل آبان تا آواخر بهمن سال1391) به درمانگاه امام رضا (ع) و بیمارستان امیر شهر شیراز مراجعه نموده اند. داده ها در این پژوهش، با استفاده از پرسشنامه ای مشتمل بر چهار بخش: 1- عوامل مرتبط با کیفیت زندگی کودکان مبتلا به سرطان، 2- سلامت عمومی مادر، 3- کیفیت زندگی مرتبط با سلامت و 4-کیفیت زندگی اختصاصی کودکان مبتلا به سرطان از طریق مصاحبه با مادر و مشاهده پرونده کودک گردآوری شد. داده ها پس از جمع آوری وارد نرم افزار SPSS نسخه 19 گردید. نتایج با استفاده از آزمون های ضریب همبستگی اسپیرمن، من ویتنی، کروسکال والیس و آنالیز رگرسیون لوجستیک مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.

یافته ها : نتایج نشان داد با توجه به نمره کلی پرسشنامه سلامت عمومی مادران، 3/7 % سلامت عمومی مطلوب، 6/55 % تا حدی مطلوب و 1/37 % سلامت عمومی نامطلوبی داشتند. همچنین میانگین نمره کیفیت زندگی مرتبط با سلامت کودکان 05/10±45/78 می باشد که 8/71 % از کودکان نمرات پایین تر از میانگین داشتند و میانگین نمره کیفیت زندگی اختصاصی54/17±51/65 بود که 2/45% از کودکان نمرات پایین تر از میانگین کسب کردند.رگرسیون لوجستیک چند گانه نشان داد عوامل فردی_اجتماعی از قبیل سن کودک و عوامل بالینی از قبیل تعداد دوره های پرتودرمانی و مدت ابتلا به بیماری نسبت به سلامت عمومی مادر ارتباط بیش تری با کیفیت زندگی مرتبط با سلامت و اختصاصی کودکان مبتلا به سرطان دارند .

نتیجه گیری : نتایج این مطالعه پیشنهاد می دهد که علاوه بر تقویت حمایت ابزاری و اطلاعاتی از قبیل تامین هزینه درمان و آموزش، حمایت عاطفی نیز در این گروه تقویت شود و با شناسایی خانواده های در معرض مشکلات روانی، کیفیت زندگی این گروه از بیماران و خانواده های آنان ارتقا یابد .