حیات

سیر تاریخی تحقیقات پرستاری و روند ظرفیت‌سازی در پژوهش‌های پرستاری

مسعود فلاحی خشکناب

حدود یک قرن از عمر آموزش پرستاری ایران می گذرد اولین مدرسه پرستاری در سال 1294 در ارومیه تأسیس و پس از یک سال به دلیل جنگ جهانی به تبریز منتقل شد. همچنین پژوهش در رشته پرستاری در ایران نزدیک به نیم قرن سابقه دارد.

برای اولین بار پژوهش های پرستاری در دهه پنجاه شمسی با شروع دوره کارشناسی ارشد پرستاری به طور مستقل آغاز شد، قبل از این تاریخ پرستاران بیشتر به عنوان همکار در پژوهش ها شرکت داشتند. اکثر تحقیقات این دهه شامل تحقیقات توصیفی بوده است که توسط دانشجویان کارشناسی ارشد پرستاری به عنوان پایان نامه با هدایت اساتیدی که عمدتاً غیرپرستار بودند، انجام گرفته است.

در دهه شصت شمسی تحقیقات پرستاری رنگ و بوی تحلیلی نیز گرفت و پرستاران علاوه بر توصیف به تحلیل عوامل و تحقیقات اپیدمیولوژیک پرداختند. نتایج تحقیقات در این دوره اکثراً در کنگره های پزشکی ارایه می شد. البته تعداد اندکی کنگره های علمی پرستاری نیز توسط دانشکده های پرستاری مامایی برگزار گردید که به تبلور تحقیقات پرستاری کمک زیادی نمود.

بررسی همبستگی درک پرستاران از فرهنگ سازمانی با عملکرد آنان در زمینه ایمنی بیماران در بیمارستان های منتخب دانشگاه علوم پزشکی بابل

حسین جعفرپور

زمینه و هدف: ایمنی بیماران یکی از اهداف مهم ارتقای کیفیت مراقبت های پرستاری است. پرستاران در مراکزی فعالیت می کنند که فرهنگ های سازمانی متفاوتی دارد، از آن جا که عملکرد پرستاران در زمینه ایمنی بیمار امکان دارد تحت تأثیر فرهنگ سازمانی قرار گیرد، این پژوهش با هدف تعیین ارتباط بین درک پرستاران از فرهنگ سازمانی و عملکرد آنان در زمینه ایمنی بیماران یافته است .

روش بررسی: در این پژوهش مقطعی که از نوع توصیفی- همبستگی است، تعداد 250 نفر از پرستاران و بهیارانی که دارای معیارهای ورود به مطالعه بودند، به روش نمونه گیری طبقه نسبتی از میان کارکنان پرستاری شاغل که در بخش های عمومی و اورژانس بیمارستان های غیرتخصصی دانشگاه علوم پزشکی بابل در سال 1392 انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها پرسشنامه بود. داده ها با استفاده از آمار توصیفی و آمار استنباطی شامل آزمون پیرسون، آزمون آنووا و آزمون تی مستقل در نرم افزار SPSS v.19 مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت .

یافته ها : درک پرستاران از فرهنگ سازمانی با میانگین 41/11 ± 16/79 و 5/54% از کل نمره، سطح نسبتاً مطلوب را به خود اختصاص داد. در حالی که عملکرد پرستاران در زمینه ایمنی بیماران با میانگین 5/14 ± 49/202 و 88% از کل نمره، در سطح مطلوب قرار داشت . نتایج آزمون پیرسون نشان داد که بین درک پرستاران از فرهنگ سازمانی و عملکرد آنان در زمینه ایمنی بیماران همبستگی مثبت و معنادار (01/0> p ) وجود دارد .

نتیجه گیری: با توجه به ارتباط بین عملکرد ایمن پرستاران و درک آنان از فرهنگ سازمانی، به نظر می رسد بهینه سازی فرهنگ سازمانی از سوی مدیران و مسؤولان در بیمارستان ها، می تواند موجب ارتقای عملکرد پرستاران در زمینه ایمنی بیماران شود .

بررسی عملکرد پرستاران بخش‌های مراقبت ویژه در زمینه پیشگیری از پنومونی مربوط به ونتیلاتور

میترا ذوالفقاری

زمینه و هدف: پنومونی مربوط به ونتیلاتور شایع ترین عفونت در بخش مراقبت ویژه است که با افزایش مرگ و میر، هزینه درمان و طولانی شدن مدت اقامت فرد در بیمارستان همراه است. پرستاران نقش عمده ای در پیشگیری از این عفونت ها ایفا می کنند. مطالعه حاضر با هدف بررسی عملکرد پرستاران بخش های ویژه در زمینه پیشگیری از پنومونی مربوط به ونتیلاتور صورت گرفته است .

روش بررسی: در این مطالعه توصیفی- تحلیلی 110 پرستار شاغل در بیمارستان های منتخب دانشگاه علوم پزشکی تهران به روش در دسترس وارد مطالعه شدند. پرسشنامه شامل فرم مشخصات جمعیت شناختی و شغلی و چک لیست مشاهده ای عملکرد با (32 گویه در 6) حیطه مراقبتی براساس توصیه های مبتنی بر شواهد موجود در راهنماهای بالینی پیشگیری از پنومونی مربوط به ونتیلاتور بود. عملکرد هر پرستار سه مرتبه با استفاده از چک لیست مشاهده می شد. در نهایت عملکرد پرستاران در سه سطح نامطلوب (زیر 50%)، نسبتاً مطلوب (50 تا 75%) و مطلوب (بالاتر از 75%) طبقه بندی شد. برای تجزیه و تحلیل داده ها از جداول فراوانی- میانگین و انحراف معیار و همچنین آزمون همبستگی آزمون پیرسون استفاده شد .

یافته ها : نتیجه مطالعه نشان داد که میانگین امتیاز پرستاران در زمینه پیشگیری از پنومونی مربوط به ونتیلاتور 79/5 ± 80/46 می باشد و 4/66% پرستاران عملکرد نامطلوب و 6/33% عملکرد نسبتاً مطلوبی داشتند و هیچ کدام از پرستاران عملکرد مطلوبی نداشتند. بالاترین میانگین امتیاز در حیطه احتیاط تماسی (67/9 ± 72) و کم ترین میانگین امتیاز در حیطه بهداشت دهان (40/17 ± 78/18) بود .

نتیجه گیری: با توجه به این که عملکرد اکثر پرستاران در زمینه پیشگیری از پنومونی مربوط به ونتیلاتور در سطح نامطلوب بود، توجه بیشتر همراه با طراحی تمهیدات لازم جهت آموزش پرستاران و ارایه امکانات کافی برای بهبود کیفیت مراقبت های بالین در این زمینه ضروری است .

شیوع وقوع و نوع خطاهای دارویی و موانع گزارش‌دهی آن در پرستاران شاغل در یکی از بیمارستان‌های آموزشی کرمانشاه

علیرضا خاتونی

زمینه و هدف: شایع ترین نوع خطاهای پزشکی، خطاهای دارویی می باشد. بروز اشتباهات دارویی می تواند باعث مشکلات جدی در سلامت عمومی شده و تهدیدی برای ایمنی بیمار محسوب گردد. هدف مطالعه حاضر بررسی شیوع وقوع و نوع خطاهای دارویی و موانع گزارش دهی آن در پرستاران شاغل در یکی از بیمارستان های آموزشی دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه بوده است .

روش بررسی: در طی یک مطالعه مقطعی یکی از بیمارستان های دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه به سال 1391 تعداد 96 کارشناس پرستاری به روش نمونه گیری وارد مطالعه شدند. ابزار جمع آوری داده ها پرسشنامه خطاهای دارویی بود که روایی و پایایی آن در مطالعات گذشته به تأیید رسیده است. داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS v.20 و آمار توصیفی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند .

یافته ها : شیوع وقوع خطاهای دارویی در میان پرستاران 2/79% بود. بیشترین خطاهای رخ داده به ترتیب شامل دادن چند داروی خوراکی به طور هم زمان (1/53%) و دادن دارو دیرتر یا زودتر از زمان مقرر (7/41%) بودند. میزان گزارش دهی خطاهای دارویی 14% از میان موانع گزارش دهی، موانع مربوط به کارکنان بیشتر از موانع مدیریتی بود .

نتیجه گیری: نتایج بیانگر بالا بودن شیوع وقوع خطای دارویی و در عین حال گزارش محدود خطاهای مزبور می باشد. لذا برگزاری دوره های بازآموزی در خصوص دارودرمانی ایمن و اتخاذ راهکارهای مدیریتی برای ترغیب پرستاران برای گزارش موارد خطا توصیه می شود .

تأثیر افزایش مایعات وریدی بر طول مدت و نتایج زایمان در زنان نخست‌زا: یک کارآزمایی بالینی تصادفی شده

علی دل پیشه

زمینه و هدف: محدودیت دریافت مایعات در زنان زائو، از عوامل مؤثر بر انقباضات رحم و طول مدت زایمان است. تاکنون مطالعات متعددی در خصوص تأثیر مایع رسانی حین لیبر انجام یافته و نتایج متفاوتی را گزارش نموده اند. لذا این مطالعه با هدف تعیین تأثیر افزایش مایعات وریدی بر روند و نتایج زایمان در زنان بدون محدودیت دریافت مایعات خوراکی انجام گرفته است .

روش بررسی: در کارآزمایی بالینی، 120 زن نخست زای مراجعه کننده به زایشگاه بیمارستان مصطفی خمینی ایلام طی بهمن ماه 88 لغایت آذر ماه 89 مورد بررسی قرار گرفتند. شرکت کنندگان شامل حاملگی تک قلو و بدون مشکلات دوران بارداری بوده و به صورت تصادفی به 4 گروه تقسیم شدند. گروه اول مراقبت معمول حین لیبر و گروه های دوم تا چهارم سرم رینگر را با سرعت60، 120 و 240 سی سی در ساعت دریافت نمودند. مصرف مایعات خوراکی صاف در همه گروه ها بدون محدودیت بود. تحلیل آماری با استفاده آزمون های آنالیز واریانس و کای اسکوئر در نرم افزار SPSS v.16 انجام و 05/0> p معنادار در نظر گرفته شد .

یافته ها : شرکت کنندگان از نظر عوامل مؤثر بر مدت زایمان همسان بودند. میانگین و انحراف معیار مدت مرحله فعال زایمان در گروه های مداخله، به طور معنادار کوتاه تر از گروه شاهد بود. گروه ها از نظر طول مدت مرحله دوم زایمان، تقویت انقباضات زایمانی با اکسی توسین و لیبر طولانی اختلاف معنادار داشتند. فراوانی سزارین در گروه 240 سی سی در ساعت از سایر گروه ها کم تر بود، اما این اختلاف از نظر آماری معنادار نبود. گروه ها از نظر آپگار نوزادی تفاوت آماری معنادار نداشتند .

نتیجه گیری: افزایش دریافت مایعات وریدی در طول لیبر، سبب کاهش طول مدت زایمان گردیده و هیچ عارضه مادری و جنینی در استفاده کنندگان گزارش نشد. لذا افزایش دریافت مایعات در زنان زائو توصیه می شود .

تأثیر آموزش مبتنی بر الگوی خودمراقبتی اورم بر توان خودمراقبتی بیماران دارای دفیبریلاتور قلبی قابل کاشت (ICD)

محسن صلواتی

زمینه و هدف: با توجه به این که عمده ترین علل مرگ و میر و کاهش توان خودمراقبتی بیماران دارای ICD ، ریشه در رفتار خودمراقبتی نادرست دارد، لذا این مطالعه با هدف بررسی تأثیر به کارگیری الگوی خودمراقبتی اورم بر توان خودمراقبتی این بیماران انجام شد .

روش بررسی: این کارآزمایی بالینی با شرکت 66 بیمار دارای ICD انجام شد. 4 جلسه آموزش براساس نیازهای آموزشی بیماران و مبتنی بر الگوی اورم در طول یک ماه اجرا گردید. توان خودمراقبتی بیماران گروه آزمون و کنترل قبل و بعد از اجرای برنامه توسط چک لیست های خودگزارش دهی ارزیابی شد. داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS و آزمون های آماری استنباطی (کای دو، تی، تی زوجی) تجزیه و تحلیل شدند .

یافته ها : بین نمرات شرکت کنندگان دو گروه قبل از مداخله در زمینه آگاهی از خودمراقبتی، تمایل به خودمراقبتی، مهارت خودمراقبتی و توان خودمراقبتی تفاوت آماری معناداری وجود نداشت (05/0 p> ). اما بعد از مداخله در میانگین آگاهی از خودمراقبتی 26/3 ± 06/22 در گروه کنترل و 51/1 ± 69/28 در گروه آزمون (000/0= p )، میانگین تمایل به خودمراقبتی 31/3 ± 25 در گروه کنترل و 33/1 ± 9/28 در گروه آزمون (000/0= p )، میانگین مهارت خودمراقبتی 06/3 ± 9/14 در گروه کنترل و 15/1 ± 03/29 در گروه آزمون (000/0= p )، و میانگین توان خودمراقبتی 06/8 ± 96/61 در گروه کنترل و 93/2 ± 63/86 در گروه آزمون (000/0= p ) تفاوت آماری معناداری بین دو گروه مشاهده گردید .

نتیجه گیری: نتایج این مطالعه نشان داد، به کارگیری الگوی خودمراقبتی اورم باعث افزایش توان خودمراقبتی بیماران دارای ICD می گردد. لذا پیشنهاد می شود از برنامه های خودمراقبتی مبتنی بر الگوی اورم برای افزایش توان خودمراقبتی این بیماران به عنوان یک مداخله پرستاری در سایر مراکز جهت ارتقاء سطح سلامت بیماران استفاده گردد .

روان سنجی نسخه فارسی پرسشنامه انعطاف‌پذیری تصویر ذهنی از بدن در یک نمونه از جمعیت دانشجویان ایرانی

جواد کریمی

زمینه و هدف: انعطاف پذیری تصویر بدنی به عنوان ظرفیت تجربه ادراک ها، حس های بدنی، احساس ها، افکار و باورهای مرتبط با تصویر بدن بدون تلاش برای تغییر شدت و فروانی آن ها و در عین حال دنبال کردن ارزش های زندگی با وجود این باورها تعریف شده است. مطالعه حاضر با هدف ترجمه، بررسی روایی و پایایی پرسشنامه انعطاف پذیری تصور بدنی ( BI-AAQ ) به عنوان ابزاری جهت سنجش انعطاف پذیری تصویر بدنی طراحی و اجرا شد .

روش بررسی: در این پژوهش توصیفی- مقطعی، 354 دانشجوی دانشگاه علوم پزشکی تهران (130 نفر مرد و 224 نفر زن) به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند. و ابزارهای پژوهش (پرسشنامه اطلاعات دموگرافیک، پرسشنامه انعطاف پذیری تصویر بدنی، پرسشنامه پذیرش و عمل ویراش 2 و مقیاس افسردگی، اضطراب و استرس) را تکمیل نمودند. جهت تحلیل داده ها از نرم افزار 21 IBM SPSS و 21 IBM SPSS Amos استفاده شد .

یافته ها : برای بررسی روایی پرسشنامه، همبستگی این مقیاس با رضایت از وزن، انعطاف پذیری روان شناختی، استرس، افسردگی و اضطراب به ترتیب 54/0- ، 33/0 ، 33/0 ، 45/0 و 37/0 بود که بیانگر روایی همگرای مقیاس مذکور است. نتایج تحلیل عاملی تأییدی نیز نشان داد که الگوی تک عاملی پرسشنامه انعطاف پذیری تصویر بدنی در جامعه ایرانی برازش خوبی دارد. برای بررسی پایایی پرسشنامه، ثبات داخلی ابزار (پرسشنامه)، با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ ارزیابی شد که در نتیجه این ضریب، 87/0 محاسبه گردید. همچنین ضریب آزمون بازآزمون ابزار 72/0 محاسبه گردید .

نتیجه گیری: پرسشنامه انعطاف پذیری تصویر بدنی مشخصه های روان سنجی قابل قبولی در جامعه ایران دارد و یک ابزار مفید برای تحقیقات روان شناختی و کلنیک های روان شناختی است .

بررسی همبستگی درک از توانایی حل مسأله با مهارت قاطعیت در دانشجویان پرستاری

زینب مشیرآبادی

زمینه و هدف: در سال های اخیر ماهیت عملکرد بالینی، تغییر پیدا کرده و تحت تأثیر انواع مدل های گام به گام حل مسأله قرار گرفته است، این تغییر، نیاز به افرادی که مهارت های حل مسأله را به طور مؤثر در عملکردشان به کار گیرند، ضروری تر می سازد. از سویی قاطعیت بالا برای پرستاران و دانشجویان پرستاری، یک ضرورت است تا بتوانند در برقراری ارتباطی بهتر و استفاده مؤثر از دانش و مهارت های حرفه ای خود توانمند باشند. هدف این مطالعه، تعیین مهارت های حل مسأله و قاطعیت در دانشجویان کارشناسی پرستاری بود .

روش بررسی: مطالعه حاضر از نوع مقطعی می باشد. جامعه پژوهش کلیه دانشجویان سال اول تا چهارم کارشناسی پرستاری شاغل به تحصیل در سال تحصیلی 89-88 دانشگاه علوم پزشکی ایران بودند. ابزار گردآوری داده ها شامل پرسشنامه حل مسأله هپنر و پیترسون و آزمون قاطعیت راتوس همراه با سؤالات مربوط به مشخصات فردی بود. داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. از آزمون آماری آنالیز واریانس یک طرفه، آزمون تی مستقل و ضریب همبستگی پیرسون برای تحلیل داده ها استفاده شد .

یافته ها : 322 دانشجو با تکمیل و عودت پرسشنامه ها در این مطالعه شرکت کردند. میانگین امتیاز دانشجویان در مهارت حل مسأله 5/89 و در مهارت قاطعیت 1/12 به دست آمد، که نشان دهنده سطح متوسط هر دو مهارت است. نتایج همچنین نشان داد سطح هر دو مهارت حل مسأله و قاطعیت در دانشجویان سال چهارم نسبت به سایر دانشجویان بالاتر بود، با این حال فقط بین میانگین امتیازات مهارت قاطعیت دانشجویان سال های مختلف تحصیلی تفاوت معنادار آماری وجود داشت (037/0 p £ و 85/2= F ). مطالعه همچنین نشان داد سطح بالای مهارت حل مسأله با سطح بالایی از مهارت قاطعیت همراه است .

نتیجه گیری: برنامه های آموزشی باید با فراهم کردن فرصت تعلیم و تمرین مهارت های مختلف زندگی، دانشجویان را به توانم ن دی های مختلف از جمله مهارت حل مسأله و قاطعیت مجهز نماید. آموزش پرستاری نیز باید توانایی دانشجویان در حل مسایل بالینی و در نتیجه کارآمدی آن ها را به عنوان مراقبین بهداشتی ارتقاء بخشد .