حیات

مطالعه پایلوت در تحقیقات کیفی: نقش‌ها و ارزش‌ها

رباب لطیف نژاد رودسری

مطالعه پایلوت یا مطالعه مقدماتی به مقیاس کوچکی از یک مطالعه کامل و یا پیش آزمونی برای یک ابزار خاص نظیر پرسشنامه یا راهنمای مصاحبه، اطلاق می گردد (1). مطالعه مقدماتی می تواند در پژوهش های کیفی، کمی و حتی ترکیبی انجام گیرد (2).

کاربرد عمومی مطالعه مقدماتی در تحقیقات کیفی را می توان در چهار حیطه - یافتن مشکلات و موانع مرتبط به انتخاب مشارکت کنندگان، - درگیر شدن پژوهشگر به عنوان یک محقق کیفی، - سنجش مقبولیت پروتکل مصاحبه یا مشاهده و - تعیین معرفت شناسی ( Epistemology ) و روش شناسی مطالعه خلاصه کرد. سه کارکرد اختصاصی این مطالعات، به سه روش شناسی اصلی در تحقیق کیفی، یعنی پدیدارشناسی، نظریه زمینه ای و قوم نگاری اختصاص دارد، که به ترتیب در تمرین تعلیق قضاوت ( Epoche ) در اجرای تحقیق پدیدارشناسی، افزایش حساسیت نظری در نظریه زمینه ای و آشنایی با کار میدانی ( Fieldwork ) در قوم نگاری بارز است (5-3).

تأثیر تنفس ریتمیک بر شدت درد ناشی از وارد نمودن سوزن های عروقی در بیماران تحت همودیالیز

غلامحسین فلاحی نیا

زمینه و هدف: بیماران تحت درمان با همودیالیز در معرض استرس و درد ناشی از حدود 300 بار سوراخ شدن فیستول شریانی- وریدی خود در سال هستند. راحتی بیمار با این روش به منظور انطباق طولانی مدت با درمان و تا زمان انجام یک پیوند کلیه موفق حایز اهمیت است. این مطالعه با هدف بررسی تأثیر تنفس ریتمیک بر شدت درد ناشی از وارد نمودن سوزن های عروقی در بیماران تحت همودیالیز انجام یافته است .

روش بررسی: در این مطالعه نیمه تجربی یک گروهی، 35 بیمار همودیالیزی بیمارستان بعثت همدان (در سال 1391) که شرایط ورود به مطالعه را داشتند به روش آسان انتخاب شدند و شدت درد ناشی از وارد نمودن سوزن های عروقی همودیالیز طی 6 جلسه با و بدون تنفس ریتمیک اندازه گیری شد. ابزار گردآوری داده ها معیار سنجش دیداری درد بود. برای تعیین اختلاف بین میانگین شدت درد در دو روش بالا از آزمون آماری t زوجی استفاده شد .

یافته ها : یافته های پژوهش نشان داد که میانگین شدت درد در روش معمول 15/1 ± 45/5 و در روش تنفس ریتمیک 92/0 ± 19/2 بود. نتایج آزمون t زوجی نشان داد که بین میانگین شدت درد در روش معمول و تنفس ریتمیک تفاوت آماری معناداری وجود داشته است (001/0 p< ).

نتیجه گیری: تنفس ریتمیک یک روش مؤثر تسکین درد ناشی از وارد نمودن سوزن های عروقی همودیالیز می باشد. بنابراین می توان استفاده از این شیوه راحت و بدون هزینه را قبل از وارد نمودن سوزن های عروقی همودیالیز جهت کاهش درد بیماران پیشنهاد نمود .

تأثیر آموزش مهارت های مقابله بر کیفیت زندگی والدین کودکان مبتلا به لوسمی

سمیه برجی

زمینه و هدف: در بین بیماری های مزمن دوران کودکی سرطان شیوع زیادی داشته و علاوه بر زندگی کودک، خانواده را نیز درگیر می سازد. این مطالعه با هدف تعیین تأثیر آموزش مهارت های مقابله بر کیفیت زندگی والدین کودکان مبتلا به لوسمی انجام گرفت است .

روش بررسی: در این مطالعه کارآزمایی بالینی غیرتصادفی که از اسفند ماه سال 1391 تا تیر ماه سال 1392 انجام گرفت، 98 نفر از والدین کودکان مبتلا به لوسمی مراجعه کننده به دو بیمارستان منتخب دانشگاه علوم پزشکی تهران به صورت نمونه گیری در دسترس، انتخاب و در دو گروه آزمون (48 نفر) و شاهد (50 نفر) وارد مطالعه شدند. پرسشنامه اطلاعات جمعیت شناختی والدین و کودک و نسخه فارسی پرسشنامه کیفیت زندگی مراقبان افراد مبتلا به سرطان ( the Caregiver Quality of Life - Cancer: CQOLC ) در این پژوهش به کار گرفته شد. برای گروه آزمون آموزش مهارت های مقابله شامل مهارت های ارتباط اجتماعی بود که طی 4 جلسه آموزشی دو ساعته به روش بحث گروهی (5 تا 8 نفره)، انجام پذیرفت. چهار هفته پس از مداخله، پرسشنامه مجدداً توسط والدین در هر دو گروه تکمیل گردید. داده ها با استفاده از آزمون های تی زوج، تی مستقل، آزمون کای دو و آزمون دقیق فیشر در نرم افزار SPSS v.16 تجزیه و تحلیل شد .

یافته ها : دو گروه از نظر کیفیت زندگی کلی قبل از مداخله تفاوت معناداری نداشتند، در حالی که بعد از مداخله کیفیت زندگی گروه آزمون افزایش یافت و در مقایسه با گروه شاهد تفاوت معنادار نشان داد (001/0> p ) از بین زیرمقیاس های کیفیت زندگی تنها بعد نگرانی اقتصادی بعد از مداخله در بین دو گروه تفاوت معنادار داشته است (025/0> p ). بدین معنا که نگرانی اقتصادی در گروه آزمون نسبت به گروه شاهد در مرحله پس از آزمون کم تر شده بود .

نتیجه گیری: آموزش مهارت های مقابله می تواند منجر به ارتقای کیفیت زندگی والدین کودکان مبتلا به لوسمی شود. لذا پیشنهاد می شود که مداخله آموزشی برای والدین جهت افزایش مهارت های مقابله، به منظور افزایش کیفیت زندگی آنان انجام گیرد .

طراحی و اعتباریابی پرسشنامه الگوی سازگاری Roy در جانبازان قطع عضو اندام تحتانی

زهرا فارسی

زمینه و هدف: ب ه کارگیری الگوی سازگاری Roy در فرآیند درمان بیماری های مزمن، یک ابزار مهم برای جلب مشارکت بیمار در روند درمان و مراقبت آنان می باشد. با توجه به فقدان پرسشنامه ای استاندارد در این خصوص، پژوهش حاضر با هدف طراحی و تعیین روایی و پایایی پرسشنامه الگوی سازگاری Roy در جانبازان قطع عضو اندام تحتانی، صورت گرفته است .

روش بررسی: پژوهش حاضر در سال 92-1391 در مورد جانبازان قطع عضو اندام تحتانی مراجعه کننده به کلینیک جانبازان مرکز ارتز و پروتز انجام یافت. نمونه گیری به روش در دسترس انجام یافت. ابتدا مفهوم و ابعاد اصلی مفهوم سازگاری مبتنی بر الگوی Roy در جانبازان قطع عضو اندام تحتانی از متون معتبر مربوط به الگوی سازگاری Roy استخراج گردید. سپس روایی محتوا با استفاده از شاخص روایی محتوا ( CVI ) و نسبت روایی محتوا ( CVR )، روایی صوری و پایایی (همسانی درونی و ثبات اندازه گیری در طول زمان) ابزار طراحی شده، مورد بررسی قرار گرفت .

یافته ها : براساس نتایج شاخص روایی محتوا و نسبت روایی محتوا، تعداد 35 سؤال شامل 15 سؤال در بعد فیزیولوژیک، 11 سؤال در بعد خودپنداره، 4 سؤال در بعد وابستگی/ استقلال و 5 سؤال در بعد ایفای نقش در پرسشنامه حفظ شد. شاخص روایی محتوای کل پرسشنامه نیز 95/0 محاسبه شد. ثبات درونی کل پرسشنامه و ابعاد فیزیولوژیک، خودپنداره، ایفای نقش و وابستگی/ استقلال با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ به ترتیب، 91/0، 73/0، 70/0، 60/0 و 70/0 بود. مقادیر ضریب همبستگی محاسبه شده جهت هر یک از ابعاد ابزار بیش تر از 7/0 بود .

نتیجه گیری: نتایج نشان داد که ابزار طراحی شده، دارای روایی و پایایی خوبی جهت بررسی سازگاری براساس الگوی Roy در جانبازان قطع عضو اندام تحتانی می باشد و قابلیت استفاده در عملکرد پرستاری را دارد .

تجربه زندگی با پیوند عروق کرونری: یک مطالعه کیفی

محمد عباسی

زمینه و هدف: پیوند عروق کرونری مداخله ای حیاتی برای بیماران مبتلا به بیماری عروق کرونری بوده و این عمل همراه با تغییرات اساسی و تجارب منحصر به فرد در زندگی بیماران می باشد. برنامه ریزی مراقبتی بیماران پس از پیوند عروق کرونری نیازمند شناخت تجارب این افراد است. این مطالعه به منظور شناخت تجربه بیماران با پیوند عروق کرونری انجام یافت .

روش بررسی: این پژوهش کیفی با رویکرد پدیده شناسی تفسیری انجام گرفت. 11 نفر به صورت هدفمند از کلینیک سرپایی قلب و عروق بیمارستان مرکز قلب تهران انتخاب شدند. داده ها با استفاده از مصاحبه های عمیق نیمه ساختارمند در مدت زمان بین 55 تا 70 دقیقه جمع آوری شد. برای تجزیه و تحلیل داده ها از فعالیت های شش گام Van manen استفاده شد .

یافته ها : در جریان و تحلیل داده ها، مضمون اصلی تجربه زندگی با پیوند عروق، تولدی دوباره به دست آمد. این مضمون شامل زندگی با قلب سالم، احساس برگشت به جوانی و تلاش جهت حفظ سلامتی می باشد .

نتیجه گیری: مشارکت کنندگان این پژوهش تمایل زیادی به حفظ زندگی جدید خود با تغییر سبک زندگی و تبعیت از دستورات دارویی و غذایی دارند. لذا کارکنان تیم درمان به خصوص پرستاران می توانند براساس یافته های این مطالعه، با برنامه ریزی مناسب و آموزش نحوه مراقبت از خود به آنان کمک نمایند .

تأثیر به‌کارگیری DOULA بر میزان اضطراب زائو در بخش زایمان

مهناز خطیبان

زمینه و هدف: در دوران حاملگی تجربه اضطراب زایمان می تواند از نظر جسمی و روانی بسیار آسیب زا باشد. Doula فردی است که به عنوان پشتیبان مادر در اتاق زایمان حضور می یابد و در طول زایمان برای مادر حمایت مداوم جسمی و عاطفی را فراهم می کند. این مطالعه با هدف تعیین تأثیر به کارگیری Doula بر اضطراب زائو حین زایمان انجام یافته است .

روش بررسی: مطالعه تجربی حاضر به صورت سری زمانی دارای گروه شاهد تصادفی شده انجام یافته است. 64 زائوی دارای معیارهای پژوهش بستری در بیمارستان فاطمیه همدان در سال های 92-1391، به صورت دردسترس در بخش زایمان انتخاب به صورت تصادفی ساده در گروه شاهد یا مداخله قرار گرفتند. ابزار پژوهش شامل پرسشنامه اضطراب اشپیل برگ و یک چک لیست بوده است. نتایج حاصل با استفاده از آزمون های پارامتری و ناپارامتری و نرم افزار 11- Stata مورد آنالیز آماری قرار گرفتند .

یافته ها : دو گروه در زمان اجرای طرح از نظر سن، تحصیلات، میزان درآمد، محل زندگی و میزان اضطراب پنهان تقریباً مشابه هم بودند. اضطراب آشکار در بدو ورود به لیبر در دو گروه مشابه هم بود (05/0< p ). پس از انجام مداخله، میزان اضطراب آشکار در گروه مداخله در پایان حضور در اتاق لیبر، در پایان حضور در اتاق زایمان و همچنین اتاق ریکاوری به طور معناداری کم تر از گروه شاهد بوده است (001/0> p ) .

نتیجه گیری: بر اساس یافته های این پژوهش، Doula در کاهش اضطراب زایمان و در نتیجه عوارض ناشی از آن بسیار مؤثر است .

مقایسه تأثیر ساکشن داخل تراشه به دو روش باز و بسته بر شاخص ها و پایداری فیزیولوژیک نوزادان نارس تحت تهویه مکانیکی

راحله جانانی

زمینه و هدف: نوزادان نارس بزرگترین گروه بستری شدگان در بخش های مراقبت ویژه می باشند. تثبیت پارامترهای قلبی- تنفسی در آن ها یکی از اهداف اولیه مراقبتی است. تهویه مکانیکی و به تبع آن ساکشن داخل تراشه از رویه های شایع در این نوزادان و تأثیرگذار بر معیارهای قلبی- تنفسی می باشد. هدف مطالعه حاضر مقایسه تأثیر ساکشن داخل تراشه به دو روش باز و بسته بر شاخص ها و پایداری فیزیولوژیک در نوزادان نارس تحت تهویه مکانیکی می باشد .

روش بررسی: در کارآزمایی بالینی حاضر، 90 نوزاد نارس 34-27 هفته که در بخش های NICU مراکز آموزشی- درمانی الزهرا و طالقانی تبریز در سال 91 بستری شده بودند، انتخاب و به صورت تصادفی به دو گروه تخصیص یافتند. یک گروه با روش باز و گروه دیگر با روش بسته ساکشن شدند و از نظر شاخص ها (درصد اشباع اکسیژن، ضربان قلب، فشارخون متوسط شریانی) و پایداری فیزیولوژیک (ضربان قلب، فشارخون متوسط شریانی) مورد مقایسه قرار گرفتند. تجزیه و تحلیل با استفاده از نرم افزار SPSS v.21 و روش های آمار توصیفی و استنباطی مانند آزمون کای دو، آزمون تی، من ویتنی و مدل آمیخته انجام یافت .

یافته ها : از نظر شاخص فشارخون متوسط شریانی بین دو گروه تفاوت آماری معنادار مشاهده شد (016/0= p ). همچنین مدت زمان لازم برای بازگشت ضربان قلب و فشارخون متوسط شریانی به حالت پایه در روش ساکشن بسته کمتر بود. پایداری فیزیولوژیک در ساکشن به روش بسته بهتر بود (05/0 p< ) .

نتیجه گیری: فشارخون متوسط شریانی و مدت زمان لازم برای بازگشت به حالت پایه در ساکشن باز بیشتر بود. لذا با توجه به اثرات فیزیولوژیکی بهتر ساکشن بسته و عدم احتساب متغیر وزن در مطالعه حاضر پیشنهاد می شود تأثیر ترکیبی ساکشن بسته با وزن نیز بر پارامترهای فیزیولویکی نوزادان نارس ارزیابی گردد .

بررسی سلامت معنوی دانشجویان پرستاری و مامایی دانشگاه علوم پزشکی کرمان

ندا رحیمی

زمینه و هدف: سلامت معنوی جدیدترین بعد سلامت می باشد که در کنار ابعاد دیگر سلامتی همچون سلامت جسمی، روانی، اجتماعی قرار گرفته است. مطالعه حاضر با هدف بررسی سلامت معنوی دانشجویان پرستاری و مامایی دانشگاه علوم پزشکی کرمان صورت گرفته است .

روش بررسی: در این مطالعه مقطعی و توصیفی- تحلیلی، جامعه پژوهش شامل تعداد 222 نفر از دانشجویان پرستاری و مامایی دانشگاه علوم پزشکی کرمان در سال 1391 بود که به صورت سرشماری مورد بررسی قرار گرفتند . ابزار پژوهش پرسشنامه سلامت معنوی پولتزین و الیسون بود. داده ها با استفاده از آزمون های آماری پارامتریک (تی مستقل و ANOVA ) در نرم افزار SPSS مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت .

یافته ها : نتایج مطالعه نشان داد که سلامت معنوی دانشجویان پرستاری و مامایی در حد متوسط قرار دارد. همچنین از میان متغیرهای سن، جنس، وضعیت تأهل، سال تحصیلی، تنها متغیر جنس با میانگین نمره سلامت معنوی ارتباط آماری معناداری داشت .

نتیجه گیری: با توجه به یافته های پژوهش سلامت معنوی دانشجویان پرستاری و مامایی در حد متوسط بود که این نتایج اهمیت پرداختن به موضوع معنویت در بین دانشجویان پرستاری و مامایی را نشان می دهد و لازم است برای ارتقای سطح معنویت دانشجویان پرستاری و مامایی برنامه ریزی های لازم صورت گیرد .