حیات

قضاوت بالینی در پرستاری: تحلیل مفهوم به روش رویکرد تکاملی راجرز

فاطمه الحانی

زمینه و هدف: قضاوت بالینی در پرستاری یک مفهوم در حال تکامل و به عنوان یک واژه پیچیده و مرتبط با سایر مفاهیم مطرح گردیده است. درک دقیق واژه و مقایسه بین رشته ای نیازمند واضح نمودن مفهوم است؛ لذا این مطالعه با هدف تحلیل مفهوم قضاوت بالینی در پرستاری انجام یافته است .

روش بررسی: براساس رویکرد تحلیل مفهوم تکاملی Rodgers ، مفهوم در حال تکامل قضاوت بالینی در پرستاری تحلیل شد. متون مورد نظر در فاصله زمانی 2013-1980 از پایگاه های اطلاعاتی علمی انتخاب شد. براساس معیارهای ورود به مطالعه و فرایند نمونه گیری 42 مقاله، 3 کتاب و یک مورد رساله با تحلیل درون مایه مورد بررسی قرار گرفت .

یافته ها : نتایج حاصل نشان داد که قضاوت بالینی در پرستاری فرایندی پیچیده با ویژگی های توجه، مشاهده، جمع آوری و پردازش داده ها، تفسیر، اولویت بندی و استنتاج است. پیشایندهای آن شامل ارزیابی، دانش، تجربه، شواهد، استدلال بالینی، شهود و تفکر انتقادی و پسایندهای آن شامل تشخیص های پرستاری و تصمیم گیری بالینی است .

نتیجه گیری: قضاوت بالینی در پرستاری یک فرایند تفکر انتقادی، موقعیت محور و فراتر از مشاهده و ارزیابی صرف است. این تحلیل توانست تقدم و تاخر مفهوم قضاوت بالینی را نسبت به مفاهیم مرتبط واضح و روشن نماید. نتایج حاصل از این مطالعه در توسعه ابزارهای سنجش قضاوت بالینی، نظریه ها، آموزش و تحقیق کمک کننده خواهد بود .

بررسی تأثیر اجرای برنامه چندبعدی پیشگیری از سقوط بر وقوع سقوط و کیفیت زندگی سالمندان ساکن سرای سالمندان

مهدی جعفری عوری

زمینه و هدف: سقوط یکی از مشکلات شایع دوران سالمندی است که به سبب بروز تغییرات حسی- حرکتی رخ می دهد. سقوط موجب عوارض جسمی، روحی، مالی و کاهش کیفیت زندگی سالمندان می شود . از آن جا که سقوط پدیده چند عاملی است، بنابراین برای پیش گیری بایستی به صورت چندبعدی عمل نمود . این مطالعه با هدف بررسی تأثیر اجرای برنامه چندبعدی پیش گیری از سقوط بر وقوع سقوط و کیفیت زندگی سالمندان اجرا گردیده است .

روش بررسی: این مطالعه نیمه تجربی با طراحی قبل و بعد در مورد 60 سالمند ساکن سرای سالمندی کامرانی شهر قدس انجام یافته است. مداخله چندبعدی با آموزش به سالمند و مراقبان، ورزش (ورزش کششی، تعادلی، قدرتی) و اصلاح محیطی صورت گرفت. قبل و پس از 6 ماه از شروع مداخله داده ها با استفاده از فرم ثبت دفعات سقوط و پرسشنامه کیفیت زندگی Liepad جمع آوری شد. داده ها با استفاده از آزمون های آماری t مستقل، t زوج، آنووای یک طرفه، من ویتنی، کروسکال والیس و ویلکاکسون در نرم افزار SPSS v.16 مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند .

یافته ها : نتایج پژوهش اختلاف معناداری در تعداد دفعات سقوط سالمندان و کیفیت زندگی سالمندان بعد از 4 ماه مداخله و2 ماه پیگیری در نمونه های مورد پژوهش نشان داد (001/0 p< ) .

نتیجه گیری: با توجه به تأثیر اجرای برنامه چندبعدی پیش گیری از سقوط بر کاهش دفعات سقوط و بهبود کیفیت زندگی سالمندان می توان این روش را در سراهای سالمندی و همچنین در منازل برای سالمندان به اجرا در آورد .

بیم و امید در زندگی با HIV/AIDS: یک مطالعه پدیدارشناسی

علی محمدپور

زمینه و هدف: عفونت HIV یکی از مشکلات مهم سلامتی می باشد که بر جنبه های مختلف زندگی مبتلایان تأثیرگذار است. آگاهی و درک عمیق از آنچه افراد در زندگی با این پدیده تجربه می نمایند، امری ضروری است. مطالعه حاضر نیز با هدف درک و تبیین تجارب مبتلایان به عفونت HIV از زندگی با این پدیده صورت گرفته است .

روش بررسی: این مطالعه کیفی، از نوع پدیدارشناسی تفسیری می باشد که با انتخاب هدفمند 19 نفر مبتلا به HIV/AIDS انجام یافت. با استفاده از مصاحبه های عمیق و نیمه ساختارمند داده ها جمع آوری گردید. متن تمامی مصاحبه ها ضبط و تایپ گردید و با رویکرد هرمنوتیک به روش دیکلمن مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت .

یافته ها : مشارکت کنندگان 19 نفر، 9/57% مذکر، با میانگین سنی 39 سال بودند . 1/42% مجرد، 4/47% آنان دارای CD₄ کم تر از mm3 200 و به ایدز مبتلا بودند. سه درونمایه اصلی ظهور یافته از داده ها عبارتند از : «جاده مرگ»، «در هاله ای از ابهام» و «امید به نجات». در تفسیر نهایی داده ها مبتنی بر رویکرد Diekelmann ، مبتلایان با تعلیق در بیم و امید به سر می برند که از یک سو دریچه ای تاریک به تهدید و مرگ و از دیگر سو روزنه ای روشن با امید به نجات و حیات را تجربه می نمایند .

نتیجه گیری: مبتلایان به HIV/AIDS در زندگی با این پدیده ترس ها، تردیدها، همراه با امیدواری ها و چالش های هیجانی متفاوتی نسبت به ادامه زندگی تجربه می نمایند. درک و آگاهی از تمامی این موارد برای تیم سلامت، سایر افراد و سازمان های ذیربط ضروری است، تا با رفتاری واقع بینانه در جهت افزایش امیدواری و تلاش به ادامه حیات در آینده، همراه با مبتلایان برنامه ریزی و اقدام نمایند .

اثربخشی آموزش مهارت حل مسأله بر افسردگی دانشجویان پرستاری و مامایی

سمیه قوی پنجه

زمینه و هدف: بروز افسردگی در میان دانشجویان پرستاری و مامایی شایع است. آموزش مهارت حل مسأله نوعی مداخله روان شناختی کوتاه مدت است که می تواند در حل مشکلات روان شناختی استفاده شود. این مطالعه با هدف تعیین اثربخشی آموزش مهارت حل مسأله بر کاهش شدت افسردگی دانشجویان پرستاری و مامایی اجرا شده است .

روش بررسی: مطالعه حاضر یک مطالعه شبه تجربی با طرح پیش آزمون و پس آزمون با گروه شاهد می باشد. جامعه آماری، کلیه دانشجویان مشغول به تحصیل در نیمسال اول 90-89 در دانشکده های پرستاری و مامایی ارومیه و تبریز بودند. ابتدا مقیاس افسردگی بک در هر دو دانشکده اجرا شد. نمونه پژوهش شامل 92 دانشجو بود که در مقیاس افسردگی نمره 10 و بالاتر کسب کرده بودند و به طور تصادفی به دو گروه مداخله (46 نفر) و شاهد (46 نفر) تقسیم شدند. گروه مداخله در 6 جلسه آموزش مهارت حل مسأله دریافت نمود. در پایان در هر دو گروه مقیاس افسردگی بک اجرا شد. داده ها با استفاده از آمار توصیفی و استنباطی تجزیه و تحلیل شد .

یافته ها : نمرات مقیاس افسردگی بک در گروه مداخله از 60/18 به 41/13 و در گروه شاهد از 04/15 به 91/15 تغییر یافت. بر این اساس میانگین نمرات افسردگی گروه مداخله در مقایسه با گروه شاهد کاهش معناداری (001/0 p< ) داشته است.

نتیجه گیری: با توجه به نتایج مطالعه، آموزش مهارت حل مسأله به عنوان یک مداخله روان شناختی کوتاه مدت می تواند به ارتقای سلامت روان دانشجویان کمک کرده و زمینه را برای کسب مهارت های مراقبتی و ارتقای کیفیت مراقبت پرستاری و مامایی فراهم نماید .

نقش آرامش در سلامت دوران بارداری از منظر قرآن

نیکزاد عیسی زاده

زمینه و هدف: از جمله مؤلفه های کلیدی و اثرگذار در سلامت جسمانی و روانی جنین مسأله «آرامش» است. این مؤلفه از منظر قرآن کریم به عنوان اصلی بنیادین در حوزه های مختلف احکام و اخلاق به حساب آمده و باوری است که در ساحت شریعت بر تمام اوامر و نواهی سایه افکنده است. اهمیت این موضوع به واسطه وجود شرایطی است که بر جنین در دوران بارداری حاکم است و مصالح و مفاسد واقعی فرد را در دوران بعدی رشد تحت تأثیر خود قرار می دهد. تحقیق حاضر به دنبال اثبات نقش بنیادین آرامش در مرحله بارداری و حیات جنینی است و اولویت آن را نسبت به دیگر کارکردها از منظر قرآن کریم مورد بررسی قرار می دهد .

روش بررسی: این پژوهش یک مطالعه مروری است که با جستجو در منابع کتابخانه ای انجام یافته است. در این جستجو 15 منبع مرتبط یافت شد. مفهوم آرامش در قرآن از راه کلید واژه هایی مانند، اطمینان (رعد/28)، سکینه (فتح/4)، سکن (توبه/103)، اَمْنیت (ثین/3) و ثبات (فرقان/47) قابل پی گیری است . علاوه بر آن کلید واژه هایی چون سلامت، بارداری، روح و روان مورد بررسی قرار گرفتند .

یافته ها : مقوله ازدواج و تشکیل خانواده (از مرحله پیوند و تشکیل خانواده تا بارداری و تولیدنسل) منشوری است که بخشی از اوامر و نواهی دینی را در خود جای داده و براساس تحقیقات به عمل آمده از آیات قرآن کریم کارکردهای مختلفی چون «تکثیر نسل، ارضای غرایز به ویژه غریزه جنسی و آرامش روحی و روانی» را به دنبال دارد. اهمیت پیگیری نقش آرامش به عنوان یکی از نیازهای اصلی روحی و روانی در مرحله بارداری و رشد و تکامل جنین که یکی از مراحل حساس و نقش آفرین حیات مادی و معنوی انسان است، از آن روست که براساس بررسی آیات، مهم ترین کارکرد در فرآیند بارداری به حساب آمده است .

نتیجه گیری: شرط دست یابی به موقعیتی آرام و رضایت بخش در دوران بارداری و در نهایت تولد فرزندی صالح و سالم، کسب، حفظ و تقویت آرامش روحی و روانی در پرتو توجه به رهنمودها و راهبردهای معنوی قرآن کریم است .

بررسی تأثیر ماساژ بدن نوزاد توسط مادر بر رفتارهای دلبستگی مادران دارای نوزاد بستری در بخش مراقبت‌های نوزادان

زیبا مسیبی

زمینه و هدف: مقالات علمی و مشاهدات بالینی حاکی از آن است که بستری شدن نوزادان در بیمارستان باعث اختلال در ایجاد دلبستگی بین مادر و نوزاد می شود . این مطالعه با هدف بررسی تأثیر ماساژ نوزاد توسط مادر بر دلبستگی مادران نوزادان بستری در بخش مراقبت نوزادان اجرا گردیده است .

روش بررسی: در این کارآزمایی بالینی 42 مادر همراه با نوزاد بستری در بخش مراقبت های ویژه بیمارستان های علی اصغر (ع) و آرش در سال 1392 برای گروه آزمون و شاهد انتخاب شدند. گروه آزمون با استفاده از نمایش فیلم آموزش ماساژ و تمرین عملی روی ماکت، ماساژ نوزاد را فرا گرفتند، سپس مادران نوزادنشان را به مدت 5 روز ماساژ دادند. ماساژ برای هر نوزاد در هر روز 1 نوبت به مدت 15 دقیقه اجرا شد. رفتار دلبستگی مادران نسبت به نوزادانشان قبل از انجام ماساژ و بعد از 5 روز ماساژ در هنگام شیردهی ارزیابی شد. ابزار جمع آوری داده ها مقیاس سنجش دلبستگی مادر به نوزاد بود . جهت تجزیه و تحلیل داده ها از آزمون های آماری کای اسکوئر، آزمون دقیق فیشر و آزمون t در نرم افزار SPSS v.19 استفاده شد .

یافته ها : دو گروه آزمون و شاهد از نظر اطلاعات جمعیت شناختی همسان بودند و اختلاف در میانگین دلبستگی مادران قبل از ماساژ در دو گروه براساس آنالیزهای آماری معنادار نبود (05/0 p> ). ارزیابی دلبستگی مادران در روز پنجم، نشان داد میانگین دلبستگی مادران در گروه آزمون (26/4 ± 76/64) با گروه شاهد (38/3 ± 38/53) تفاوت آماری معنادار داشته است (001/0 p< ) .

نتیجه گیری: با توجه به نقش مؤثر ماساژ بر رفتارهای دلبستگی، می توان این مراقبت سنتی را در کلیه بخش های نوزادان رواج داد .

تأثیر طب فشاری بر میزان تخلیه معده در بیماران تحت تهویه مکانیکی بستری در بخش‌های مراقبت‌های ویژه

نسرین حنیفی

زمینه و هدف: تأخیر در تخلیه معده از مشکلات شایع بیماران تحت تهویه مکانیکی بستری در بخش های مراقبت ویژه است که از طریق لوله تغذیه می شوند. براساس مطالعات طب فشاری می تواند باعث افزایش حرکات معده گردد. این مطالعه با هدف تعیین اثر طب فشاری بر میزان تخلیه معده در بیماران تحت تهویه مکانیکی بستری در بخش مراقبت ویژه انجام یافته است .

روش بررسی: در این مطالعه کارآزمایی بالینی، 78 بیمار تحت تهویه مکانیکی بستری در بخش مراقبت های ویژه به روش در دسترس انتخاب و با روش تخصیص تصادفی به دو گروه آزمون و شاهد تقسیم شدند. در گروه آزمون، طب فشاری با بستن مچ بند در هر دو دست به مدت چهار روز در نقطه نی گوان اعمال شد. حین پذیرش و قبل از هر نوبت گاواژ، حجم باقی مانده معده اندازه گیری و ثبت شد. میانگین حجم باقی مانده معده دو گروه در بدو پذیرش و چهار روز بعد از مداخله با یکدیگر مقایسه گردید. داده ها با نرم افزار SPSS v.16 تجزیه و تحلیل شد .

یافته ها : مقایسه میانگین حجم باقی مانده معده در دو گروه در بدو پذیرش با استفاده از آزمون تی مستقل و روزهای اول تا چهارم بعد از مداخله با استفاده از آزمون تحلیل کواریانس نشان داد که بدو پذیرش و روز اول بعد از مداخله اختلاف دو گروه معنادار نبود (05/0< p ) اما اختلاف روز دوم تا چهارم معنادار بود (05/0> p ). تفاوت میانگین حجم باقی مانده معده در چهار روز تکرار متوالی بعد از مداخله در بیماران گروه آزمون در مقایسه با گروه شاهد با استفاده از آزمون اندازه های تکراری نیز معنادار بود (011/0= p ).

نتیجه گیری: نتایج پژوهش حاضر نشان داد طب فشاری میزان تخلیه معده را در بیماران تحت تهویه مکانیکی بستری در بخش مراقبت های ویژه افزایش می دهد. بنابراین با توجه به این که مچ بند طب فشاری وسیله ای راحت، ارزان، در دسترس و بدون عارضه جانبی است، پیشنهاد می شود جهت بهبود تخلیه معده و پیشگیری از عوارض ناشی از تأخیر در تخلیه معده در بخش مراقبت های ویژه به کار برده شود .

ویژگی‌های روان‌سنجی ابزار غربالگری نشانگان پیش قاعدگی در دانشجویان دختر دانشگاه سمنان

سیاوش طالع پسند

زمینه و هدف: نیاز مبرمی به ابزارهای سنجش دقیق و سریع برای شناسایی زنان مبتلا به اختلال ملال پیش قاعدگی وجود دارد. هدف پژوهش حاضر بررسی ویژگی های روان سنجی ابزار غربالگری نشانگان پیش قاعدگی ( PSST ) در جامعه زنان ایرانی است تا شرایط یک غربالگری سریع و مناسب را برای زنان مبتلا و درمانگران آن ها، فراهم آورد .

روش بررسی: پژوهش حاضر از نوع مقطعی است. شرکت کنندگان تعداد 404 دانشجوی دختر بودند که با روش تصادفی طبقه ای انتخاب شدند. تحلیل عاملی اکتشافی، روایی همگرا با اجرای چک لیست تجدیدنظر شده نشانگان روانی، روایی ملاکی با مقایسه تشخیص روان پزشک و PSST و روایی سازه از طریق توان این ابزار در تفکیک گروه های PMS و PMDD از گروه بدون نشانه بررسی شد. ضرایب حساسیت و ویژگی و نقطه برش بهینه با استفاده از منحنی ROC تعیین شدند. در نهایت ضرایب اعتبار با روش آلفای کرونباخ و بازآزمایی به فاصله زمانی یک ماه برای بررسی ویژگی های روان سنجی ابزار استخراج شد. تحلیل داده ها با استفاده از SPSS v.21 انجام گرفت .

یافته ها : تحلیل عاملی یک ساختار چهار عاملی را آشکار کرد. عامل های «افت علاقه»، «تداخل در عملکرد»، «علایم روان نژندی و جسمانی» و «الگوهای خواب و خوردن» در ساختار ابزار غربالگری نشانگان پیش قاعدگی شناسایی شد. به عنوان شاهدی از روایی همگرا، نمرات PSST با ابعاد چک لیست تجدیدنظر شده نشانگان روانی رابطه معناداری نشان داد. ضریب توافق حاصل بین تشخیص روان پزشک و PSST برای PMS ، 314/0 و برای PMDD ، 807/0 بود. این ابزار توانست گروه های PMS و PMDD را از گروه بدون نشانه به طور معنادار تفکیک نماید. نقطه برش بهینه برای تفکیک افراد مبتلا به PMDD 22/2 تعیین شد که ضرایب حساسیت و ویژگی آن به ترتیب 9/0 و 77/0 بود. ضریب آلفای کرونباخ و ضریب اعتبار با روش بازآزمایی برای کل ابزار به ترتیب 913/0و 561/0 بود .

نتیجه گیری: نسخه فارسی ابزار غربالگری نشانگان پیش قاعدگی می تواند به عنوان ابزاری معتبر در جامعه زنان مورد استفاده قرار گیرد و دارای ویژگی های روان سنجی مطلوبی می باشد. این یافته ها می تواند برای غربالگری و شناسایی سریع زنان مبتلا، خصوصاً در موقعیت های بالینی مفید واقع شود .