حیات

تصادفی سازی در مطالعات کارآزمایی بالینی: از تئوری تا عمل

لیلا جانانی

زمینه و هدف: کارآزمایی های بالینی تصادفی شده از جمله مطالعاتی هستند که قادرند معتبرترین شواهد را برای مقایسه مداخله های گوناگون در پژوهش های بهداشتی و درمانی فراهم سازند. وجود انواع تورش می تواند بر کیفیت پژوهش تأثیر گذارد و در نهایت، نتایج یک مطالعه را نامعتبر سازد. یکی از مهم ترین تورش ها، تورش انتخاب است. بهترین روش جهت کاهش تورش انتخاب، استفاده از تخصیص تصادفی شرکت کنندگان به گروه های موردنظر است. هدف این مطالعه فراهم سازی اطلاعاتی جامع، کاربردی و به زبانی ساده در مورد اجرای صحیح فرآیند تصادفی سازی در مطالعات کارآزمایی بالینی تصادفی شده، می باشد.

روش بررسی: این مطالعه یک بررسی مروری است که با استفاده از منابع موجود و تحلیل جامع آن ها انجام یافته است. بدین منظور مقالات و کتب مرتبط با موضوع در بانک های اطلاعاتی Medline، Scopus، Google Scholar، Science Direct و Magiran جستجو شد. کلید واژگان مورد استفاده تصادفی سازی، توالی تصادفی، پنهان سازی تخصیص، کارآزمایی شاهددار تصادفی شده، کارآزمایی بالینی تصادفی شده، تورش بودند که معادل انگلیسی آن ها نیز در جستجو اعمال شد.

یافته ها: در بررسی نتایج حاصل از جستجوی متون، تعداد 39 مقاله و یک کتاب با اهداف پژوهش حاضر هم خوانی داشتند که نتایج آن ها در سه مرحله ایجاد توالی تصادفی، پنهان سازی تخصیص تصادفی و اجرای فرآیند تصادفی سازی به زبانی ساده و کاربردی و با بیان مثال هایی ارایه گردید.

نتیجه گیری: وجود تورش انتخاب در مطالعات کارآزمایی بالینی یک عامل آسیب رسان بر صحت نتایج حاصل می باشد که به منظور پیشگیری از آن محققان بایستی روش های صحیحی را در تصادفی سازی و همچنین پنهان سازی تخصیص تصادفی به کار گیرند و به درستی آن را گزارش نمایند. لذا پژوهشگران می توانند با درک بهتر این روش و اجرای درست آن به نتایج معتبر دست یابند.

تأثیر آموزش جنسی بر کیفیت رابطه زناشویی زنان باردار

علی نویدیان

زمینه و هدف: بارداری با ایجاد تغییرات فیزیولوژیک و روان شناختی می تواند زندگی زوج ها را تحت تأثیر قرار دهد. مطالعه حاضر با هدف تعیین تأثیر آموزش جنسی بر کیفیت رابطه زناشویی زنان باردار انجام یافته است.

روش بررسی: این مطالعه از نوع نیمه تجربی است. در این مطالعه 100 نفر از زنان باردار واجد شرایط مراجعه کننده به دو مرکز از مراکز بهداشتی درمانی شهر زاهدان در سال 1394 انتخاب و به دو گروه 50 نفره اختصاص یافتند. ابزار گردآوری داده ها پرسشنامه ابعاد کیفیت رابطه زناشویی درک شده بود. پرسشنامه ها قبل و شش هفته بعد از آموزش، توسط هر دو گروه تکمیل گردید. داده ها با استفاده از آمار توصیفی و استنباطی در نرم افزار SPSS v.20 تحلیل شد.

یافته ها: بین دو گروه از نظر متغیرهای فردی مانند سن، طول مدت ازدواج، سن حاملگی و تعداد حاملگی تفاوت معناداری وجود نداشت. میانگین نمره کلی کیفیت رابطه زناشویی و ابعاد رضایتمندی، شور و هیجان جنسی، عشق، تعهد، صمیمیت، اعتماد در گروه مداخله در پس آزمون به طور معناداری بیش از گروه شاهد بود. آزمون تحلیل کوواریانس نیز نشان داد که میانگین نمره کل رابطه زناشویی و ابعاد آن در زنان باردار در دو گروه پس از آموزش جنسی تفاوت معناداری داشته است (001/0>p).

نتیجه گیری: با توجه به تأثیر آموزش جنسی در بهبود ابعاد کیفیت رابطه زناشویی زنان باردار، توصیه می شود این مداخله آموزشی در برنامه آموزش و مراقبت های دوران بارداری زنان باردار ادغام شود تا به ارتقای کیفیت رابطه زوج ها در بارداری کمک کند.

میزان آلودگی میکروبی گوشی‌های تلفن همراه کارکنان مرکز آموزشی درمانی سینای شهر تبریز

زهرا معتضدی

زمینه و هدف: در سال های اخیر به گوشی های تلفن همراه کارکنان مراکز بهداشتی درمانی به عنوان منبع عفونت اهمیت زیادی داده شده است؛ چرا که می توانند در عفونت های بیمارستانی نقش به سزایی داشته باشند. هدف از مطالعه حاضر تعیین آلودگی میکروبی گوشی های تلفن همراه کارکنان مرکز آموزشی درمانی سینای تبریز است.

روش بررسی: در این مطالعه توصیفی- تحلیلی از 140 گوشی تلفن همراه کارکنان مرکز آموزشی درمانی سینای شهر تبریز در سال 1394 به روش در دسترس نمونه گیری شد. نمونه ها با استفاده از سوآپ پنبه استریل تهیه و بلافاصله به آزمایشگاه مرکز انتقال یافت و پس از 48 ساعت انکوباسیون در دو محیط، در دمای 37 درجه سانتی گراد کشت داده شد. در نهایت میکروارگانیسم های رشد کرده توسط تست های بیوشیمیایی شناسایی شدند. داده ها با استفاده از آمار توصیفی و آزمون کای دو در نرم افزار SPSS v.13 تجزیه و تحلیل شد. 05/0p< سطح معناداری درنظر گرفته شد.

یافته ها: در 28/84% گوشی ها آلودگی باکتریال گزارش شد. استافیلوکوک کواگولاز منفی (45%) بیش ترین فراوانی و گونه های باسیلوس (28/19%) رتبه دوم نوع آلودگی را داشت. آسینتوباکتر با 1 مورد (71/0%) کم ترین فراوانی را داشت. در 5 گوشی آلوده (57/3%) بیش تر از یک میکروارگانیسم رشد یافته بود. آلودگی در بخش های ویژه بیش از بخش های عمومی بود (001/0p<).

نتیجه گیری: براساس یافته ها گوشی های تلفن همراه کارکنان آلودگی قابل توجهی دارند، بنابراین ضروری است که به کارکنان در زمینه نقش گوشی های تلفن همراه در عفونت های بیمارستانی، همچون سایر تجهیزات بیمارستانی، اطلاع رسانی شود. همچنین لازم است در زمینه تمیز نمودن گوشی های همراه به طور دوره ای با مواد مناسب مانند الکل 70% و شستشوی مکرر دست ها پس از هر تماس با گوشی آموزش داده شود.

نگرش زوج‌های در انتظار تولد فرزند در مورد حضور همسر در اتاق زایمان

مریم مریدی

زمینه و هدف: یکی از راهکارهای غیردارویی کاهش درد زایمان، حضور همسر هنگام زایمان است. لذا پژوهش حاضر با هدف تعیین نگرش زوج های در انتظار فرزند در خصوص حضور همسر در اتاق زایمان انجام یافته است.

روش بررسی: پژوهش حاضر مطالعه ای توصیفی- تحلیلی است که در مورد 259 نفر از زنان باردار مراجعه کننده به مرکز آموزشی درمانی الزهرا (س) شهر رشت و همسران آن ها در سال 1393 صورت گرفته است. نمونه ها به صورت دردسترس انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها پرسشنامه شامل اطلاعات جمعیت شناختی و سنجش نگرش زنان و مردان نسبت به حضور همسر در اتاق زایمان بود. داده ها با استفاده از آزمون های آماری توصیفی و استنباطی در نرم افزار SPSS v.17 تجزیه و تحلیل شد.

یافته ها: میانگین سن زنان 59/5±42/26 سال و مردان 71/5±69/30 سال بود. میانگین نمره نگرش در گروه مادران 47/13±99/102 به دست آمد که 3/97% نگرش مثبت، 9/1% بی نظر و 8/0% نگرش منفی نسبت به حضور همسر در اتاق زایمان داشتند. در گروه مردان میانگین نمره نگرش 36/14±88/100 به دست آمد که 9/91% دارای نگرش مثبت، 8/5% بی نظر و 3/2% نگرش منفی نسبت به حضور همسر در اتاق زایمان داشتند. همچنین در گروه مادران، در مدل رگرسیون خطی مشخص گردید که میزان تحصیلات مادر با نمره نگرش ارتباط معناداری دارد به طوری که با افزایش سطح تحصیلات نمره نگرش 19/0 افزایش می یابد.

نتیجه گیری: نظر به نگرش مثبت اکثر زوج ها نسبت به حضور همسر حین لیبر و زایمان، پیشنهاد می گردد در طراحی امکانات و اقدامات لازم جهت اجرای برنامه بیمارستان های دوستدار مادر و ترویج زایمان طبیعی، نتایج بالا مدنظر قرار گیرد.

بررسی تأثیر مشاوره بر عملکرد جنسی زنان مبتلا به دیابت نوع 2

مهرناز گرانمایه

زمینه و هدف: اختلال عملکرد جنسی از عوارض شایع دیابت در زنان است. عملکرد جنسی مهم است، اما اغلب به عنوان یکی از اجزای مراقبت بیماری دیابت مورد غفلت قرار می گیرد. این پژوهش با هدف تعیین تأثیر مشاوره بر عملکرد جنسی زنان مبتلا به دیابت نوع 2 انجام پذیرفته است.

روش بررسی: پژوهش حاضر یک کارآزمایی بالینی است که در مورد 120 زن متأهل مبتلا به دیابت نوع 2 و دارای اختلال عملکرد جنسی مراجعه کننده به کلینیک دیابت شهر گرگان در سال 1393 انجام گرفته است. عملکرد جنسی با استفاده از شاخص عملکرد جنسی زنان (FSFI) سنجیده شد. نمونه ها به طور تصادفی به دو گروه مداخله و شاهد تقسیم شدند. جلسات مشاوره در طول سه جلسه، هفته ای یک بار برگزار شد. عملکرد جنسی در دو مرحله (قبل از مداخله و دو ماه بعد) مورد سنجش قرار گرفت. آنالیز داده ها در نرم افزار SPSS v.20 انجام گرفت.

یافته ها: تفاوت معناداری بین میانگین عملکرد جنسی دو گروه شاهد و مداخله، در مرحله دو ماه بعد از مداخله مشاهده شد (001/0p<). مقایسه حیطه های مختلف عملکرد جنسی (میل، برانگیختگی، رطوبت مهبلی، ارگاسم، رضایت و درد) قبل و بعد از مداخله در گروه مداخله تفاوت معناداری را در مقایسه با گروه کنترل نشان داد.

نتیجه گیری: مشاوره جنسی تأثیر مطلوبی بر عملکرد جنسی زنان مبتلا به دیابت می گذارد. ارزیابی عملکرد جنسی زنان مبتلا به دیابت در طول مراقبت های معمول آن ها پیشنهاد می گردد.

حسابرسی مراقبت‌های پرستاری مرتبط با جداسازی نوزادان از دستگاه تهویه مکانیکی در بخش‌های مراقبت‌های ویژه نوزادان

آناهیتا معصوم پور

زمینه و هدف: تهویه مکانیکی یکی از درمان های رایج در بخش مراقبت های ویژه نوزادان است که در عین حال با عوارض بسیاری همراه می باشد. یکی از راه کارهای کاهش عوارض، ارایه مراقبت های پرستاری مطابق با استانداردها است. این مطالعه به منظور تعیین میزان مطابقت مراقبت های پرستاری مرتبط با جداسازی نوزادان از دستگاه تهویه مکانیکی با استانداردها، در بخش های مراقبت های ویژه نوزادان انجام یافته است.

روش بررسی: در این مطالعه توصیفی (از نوع حسابرسی)، 105 مورد مراقبت پرستاری مرتبط با جداسازی نوزادان از دستگاه تهویه مکانیکی در بخش های مراقبت ویژه نوزادان بیمارستان های منتخب دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی در سال 1394 با روش نمونه گیری از رویداد، مورد مشاهده قرار گرفت. اطلاعات از طریق پرسشنامه جمعیت شناختی نوزادان بستری و پرستاران شاغل و فهرست وارسی مراقبت های پرستاری جداسازی از دستگاه تهویه مکانیکی، جمع آوری شد. داده ها با استفاده از آمار توصیفی و آزمون کای دو در سطح معناداری 05/0>p تجزیه و تحلیل شد.

یافته ها: میزان مطابقت مراقبت های پرستاری مرتبط با جداسازی از دستگاه تهویه مکانیکی با استانداردها، 3/68% بود که به تفکیک میزان رعایت استانداردهای مراقبتی قبل از جداسازی 4/71%، حین جداسازی 7/65% و بعد از جداسازی 4/66% ارزیابی گردید.

نتیجه گیری: مراقبت های مرتبط با جداسازی از دستگاه تهویه مکانیکی فاصله زیادی با استانداردها دارد و به منظور ارتقای آن، به کارگیری راهنمای بالینی مراقبت های پرستاری و نظارت بالینی مدیران بر نحوه اجرای آن پیشنهاد می گردد.

ارزش تشخیصی ابزار HITS در مقایسه با ابزار CTS2 در غربالگری خشونت خانگی

صونیا اسدی

زمینه و هدف: خشونت علیه زنان مشکل اجتماعی بزرگی است که سلامت عمومی را تحت تأثیر قرار می دهد. با شیوع نسبتاً بالای خشونت خانگی و نیاز به غربالگری، وجود ابزاری ساده جهت تشخیص صحیح و در مدت زمان کوتاه ضروری به نظر می رسد. این مطالعه با هدف مقایسه ارزش تشخیصی ابزار پرسشنامه کوتاه HITS و مقیاس بازنگری شده تدبیر تعارض (CTS2) در غربالگری خشونت خانگی انجام گرفته است.

روش بررسی: این مطالعه مقطعی در مورد 279 زن همسردار مراجعه کننده به مراکز بهداشتی درمانی شهر تبریز در سال 1393 انجام گرفته است. داده ها با استفاده از پرسشنامه های فردی- اجتماعی، مقیاس تجدیدنظر شده تدبیر تعارض و پرسشنامه کوتاه HITS جمع آوری شد. از شاخص کاپا برای بررسی توافق بین ابزارها استفاده شد.

یافته ها: نتایج نشان داد که ابزار HITS از حساسیت نسبتاً خوب (7/75%) و ویژگی بالایی (5/93%) برخوردار است. ارزش پیشگویی مثبت و منفی به ترتیب 8/96% و 5/59% بود. توافق متوسطی (6/0) بین دو ابزار وجود داشت.

نتیجه گیری: به واسطه سادگی ابزار HITS و امکان تکمیل آن در مدت زمان کوتاه، می توان این پرسشنامه را برای شناسایی افراد مورد خشونت در سطح وسیع توصیه نمود. همچنین توسعه ابزار در مطالعات آتی پیشنهاد می گردد.

تبیین عوامل مؤثر بر کیفیت زندگی جنسی زنان

راضیه معصومی

زمینه و هدف: کیفیت زندگی جنسی زنان یکی از موضوعات کلیدی حوزه سلامت جنسی و باروری است. این مفهوم، ذهنی و بر درک فرد از جنبه جنسی زندگی خود استوار است. پژوهش حاضر با هدف تبیین عوامل مؤثر بر کیفیت زندگی جنسی زنان انجام یافته است.

روش بررسی: این پژوهش کیفی به روش تحلیل محتوای قراردادی انجام گرفته است. داده ها از طریق 17 مصاحبه فردی بدون ساختار و 14 روایت زندگی جنسی با نمونه گیری هدفمند از میان زنان متأهل و در سنین باروری مراجعه کننده به 5 مرکز بهداشتی- درمانی و یک کانون سلامت در شهرهای تهران و شیراز جمع آوری شد. تجزیه و تحلیل داده ها مستمر و به صورت مقایسه ای مداوم انجام یافت.

یافته ها: براساس تجارب مشارکت کنندگان، 3 درونمایه آمادگی قبل از رابطه جنسی، رابطه جنسی مبتنی بر تعامل و هماهنگی، برون دادهای رابطه جنسی قبلی، به عنوان عوامل اصلی و 2 درونمایه چارچوب زندگی مشترک و جامعه پذیری جنسی انفعالی به عنوان عوامل زمینه ای مؤثر بر کیفیت زندگی جنسی تبیین گردید.

نتیجه گیری: در این پژوهش، عوامل مؤثر بر کیفیت زندگی جنسی زنان شناسایی شد. توجه به این عوامل در طراحی مداخلات مناسب از سوی سیستم ارایه خدمات سلامت کشور پیشنهاد می گردد.