حیات

اثربخشی درمان شناختی- رفتاری بر اضطراب کووید-19، ترس از ارزیابی منفی و افسردگی زنان مبتلا به بی اشتهایی عصبی

فرزین باقری شیخانگفشه

زمینه و هدف: اختلالات خوردن پیامدهای روان شناختی و اجتماعی بسیار زیادی را برای فرد و جامعه به همراه دارد. پژوهش حاضر با هدف تعیین اثربخشی درمان شناختی- رفتاری بر اضطراب کووید-19، ترس از ارزیابی منفی و افسردگی زنان مبتلا به بی اشتهایی عصبی انجام گرفته است.
روش بررسی: روش پژوهش، نیمه تجربی از نوع پیش آزمون- پس آزمون با گروه کنترل است. جامعه آماری پژوهش زنان مبتلا به بی اشتهایی عصبی مراجعه کننده به مراکز درمانی و کلینیک های روان شناسی مناطق 6 و 8 شهر تهران در سال 1401 بودند. نمونه ها به تعداد 30 نفر به روش در دسترس انتخاب و به صورت تصادفی در گروه مداخله (15 نفر) و کنترل (15 نفر) جای دهی شدند. ابزار پژوهش پرسشنامه های نگرش های خوردن، اضطراب کووید-19، ترس از ارزیابی منفی و افسردگی بود. گروه مداخله هشت جلسه 90 دقیقه ای (هفته ای دو جلسه) درمان شناختی- رفتاری را دریافت کردند، ولی گروه کنترل هیچ مداخله ای دریافت نکردند. در انتها داده ها با آنالیز کوواریانس چندمتغیره در SPSS نسخه 24 تحلیل شد.
یافته ها: نتایج پژوهش حاضر نشان داد که درمان شناختی- رفتاری به صورت معناداری باعث کاهش اضطراب روانی کووید-19 (41/36=F، 001/0>p)، اضطراب جسمانی کووید-19 (15/39=F، 001/0>p)، ترس از ارزیابی منفی (92/41=F، 001/0>p) و افسردگی (48/47=F، 001/0>p) زنان مبتلا به بی اشتهایی عصبی شده است.
نتیجه گیری: براساس یافته های مطالعه می توان نتیجه گرفت که درمان شناختی- رفتاری توانسته است باعث کاهش اختلالات روان شناختی زنان مبتلا به بی اشتهایی عصبی شود. از آن جا که سلامت روانی بسیاری از بیماران مبتلا به بی اشتهایی عصبی ممکن است آسیب جدی ببیند، ضروری است تدابیری در جهت شناسایی و درمان روان شناختی گروه های آسیب پذیر اتخاذ شود.

مقایسه تأثیر پماد املا با اسپری لیدوکائین همراه تنفس ریتمیک بر شدت درد ناشی از وارد نمودن سوزن های شریانی- وریدی در بیماران تحت همودیالیز: یک کارآزمایی بالینی

علی محمدپور

زمینه و هدف: بیماران تحت همودیالیز از درد ناشی از ورود سوزن به عروق محل فیستول رنج می برند. مطالعه حاضـر با هدف مقایسـه تأثیر پماد املا با اسـپری لیدوکائین همراه تنفس ریتمیک بر شـدت درد ناشـی از وارد نمودن سـوزن های شـریانی- وریدی در بیماران تحت همودیالیز طراحی شده است.
روش بررسی: این کارآزمایی بالینی تصادفی شده در مورد 80 بیمار مراجعه کننده به بیمارستان های امام خمینی (ره) و گلستان اهواز در سال 1401 انجام یافته است. ابزار جمع آوری داده ها مقیاس عددی اندازه گیری درد بود. نمونه ها به صورت در دسترس انتخاب و با تخصیص تصادفی به دو گروه تقسیم شدند. در ادامه، در گروه پماد املا (39 نفر) 60 دقیقه قبل از انجام همودیالیز 2 گرم برروی موضع موردنظر مالیده شد و در گروه اسپری لیدوکاوئین همراه تنفس ریتمیک (41 نفر) 5 دقیقه قبل از ورود سوزن 2 پاف اسپری افشانه و تنفس ریتمیک 2 دقیقه قبل از ورود سوزن توسط بیمار انجام گرفت. سپس شدت درد اندازه گیری و ثبت شد. تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از آمار توصیفی و استنباطی در نرم افزار SPSS نسخه 20 و در سطح معناداری 05/0 انجام گرفت.
یافته ها: میانگین و انحراف معیار نمره درد در گروه پماد املا و اسپری لیدوکائین همراه تنفس ریتمیک به ترتیب 09/1±95/1و10/1±12/2 بود. میانگین نمره درد بیماران در گروه پماد املا پایین تر از گروه اسپری لیدوکائین همراه تنفس ریتمیک بود ولی از نظر آماری اختلاف معناداری نداشت (479/0=p).
نتیجه گیری: نتایج پژوهش حاضر نشان داد که پماد املا و اسپری لیدوکائین همراه تنفس ریتمیک هر دو تأثیر مشابهی در کاهش درد بیماران همودیالیز دارند و استفاده از این روش ها متناسب با شرایط بیمار توصیه می شود.
ثبت کارآزمایی بالینی: IRCT20220512054826N1

مقایسه اثربخشی ابراز هیجانی نوشتاری و روایتگری بر استرس پس از سانحه و افسردگی پس از زایمان زنان تحت سزارین اورژانسی

سمیه خزائیان

زمینه و هدف: روش های ابراز هیجانی مانند مشاوره های روایتگری و ابراز هیجانی نوشتاری در کاهش شدت مشکلات روان شناختی مختلف مانند افسردگی و استرس حاد به ویژه پس از حوادث تروماتیک مؤثر هستند. سزارین اورژانسی نیز رخدادی تروماتیک قلمداد می شود که می تواند باعث مشکلات روان شناختی برای مادر شود. هدف از این مطالعه مقایسه اثربخشی ابراز هیجانی نوشتاری و روایتگری بر استرس پس از سانحه و افسردگی پس از زایمان زنان تحت سزارین اورژانسی بستری در بخش زنان بوده است.
روش بررسی: این مطالعه نیمه تجربی در شهر زاهدان انجام گرفته است. تعداد 120 زن تحت سزارین اورژانس بستری شده در بیمارستان علی ابن ابیطالب (ع) در سال 1401-1400 به صورت در دسترس انتخاب و به روش تصادفی به سه گروه 40 نفری ابراز هیجانی نوشتاری، روایتگری و کنترل تقسیم شدند. مداخله به صورت یک جلسه حضوری و دو جلسه غیرحضوری اجرا شد. جهت جمع آوری داده ها از پرسشنامه های افسردگی Edinburgh و سنجش اختلال استرس پس از سانحه استفاده شد که قبل و 6 هفته بعد از پایان مداخله در سه گروه تکمیل شد. داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS نسخه 24 و آزمون های آماری توصیفی و تحلیلی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.
یافته ها: نتایج نشان داد میانگین نمره استرس پس از سانحه و افسردگی پس از زایمان در گروه های ابراز هیجانی نوشتاری و روایتگری نسبت به گروه کنترل بعد از مداخله کاهش معناداری داشت (05/0>p) در حالی که قبل از مداخله سه گروه تفاوت معناداری نداشتند (05/0<p). همچنین طبق نتایج، تفاوت میانگین ها قبل و بعد از مداخله در گروه ابراز هیجانی نوشتای در هر دو متغیر استرس پس از سانحه و افسردگی پس از زایمان نسبت به گروه روایتگری بیش تر بود که نشان دهنده تأثیر بیش تر ابراز هیجانی نوشتاری در مقایسه با روایتگری است (001/0p<).
نتیجه گیری: طبق یافته های پژوهش و اثرات مثبت روایتگری و ابراز هیجانی نوشتاری، استفاده از آن ها برحسب امکانات موجود در برنامه های آموزشی و مراقبتی به عنوان برنامه های مکمل در کنار سایر مراقبت ها در زنان تحت زایمان تروماتیک توصیه می شود.

تبیین مؤلفه‌ های تعیین‌ کننده‌ تصمیم‌ گیری فرزندآوری در زنان و مردان سنین باروری: یک مطالعه کیفی

مینا هاشمی پرست

زمینه و هدف: در طی سال‏های اخیـر، تغییرات گسترده‏ای در روند فرزندآوری خـانواده‏ها ایجـاد شـده، به‏طوری که تمایل به فرزندآوری و داشتن فرزندان بیش‏تر در میان خانواده‏های ایرانی با کاهش چشمگیری مواجه بوده است. لذا مطالعه حاضر با هدف تبیین مؤلفه‏های تعیین‏کننده‏ تصمیم‏گیری فرزندآوری در زنان و مردان سنین باروری انجام گرفته است.
روش بررسی: پژوهش حاضر یک مطالعه کیفی با رویکرد تحلیل محتوای قراردادی است. مشارکت‏کنندگان تعداد 19 نفر از زنان و مردان همسردار سنین باروری ساکن شهر زنجان بودند که در سال 1402 به روش نمونه‏گیری هدفمند و با رعایت اصل حداکثر تنوع، انتخاب و پس از کسب رضایت آگاهانه وارد مطالعه شدند. داده‏ها با استفاده از مصاحبه‏های نیمه ساختار یافته انفرادی تا زمان رسیدن به اشباع نظری گردآوری و به طور همزمان تحلیل شد. برای مدیریت تحلیل داده‏های متنی از نرم افزار MAXQDA نسخه ۲۰۲۰ استفاده شد.
یافته ها: در طی فرآیند استقرایی تحلیل داده‏ها، هفت طبقه اصلی شامل الگوپذیری اجتماعی، بازاندیشی مدرن در ساختار خانواده، مقتضیات اجتماعی و اقتصادی، دغدغه‏های نوین فرزندپروری، مسؤولیت‏گریزی و آسایش طلبی، تجارب پیشینه ناخوشایند و چالش‏های سنی به عنوان مؤلفه‏های تعیین‏کننده‏ تصمیم‏گیری فرزندآوری استخراج شد. طبقه مقتضیات اجتماعی و اقتصادی با 505 کد باز بیش ترین مفهوم تکرارشونده در تمام مصاحبه‏ها بود.
نتیجه گیری: هنجار شدن کم فرزندی در جامعه و تغییر ارزش‏ها و نگرش‏های افراد در راستای معنای فرزند از یک سو و معضلات اقتصادی و اجتماعی از سوی، دیگر افراد را به سوی کم فرزندخواهی سوق داده است. همچنین کم فرزندخواهی پاسخی است به گرایش های فردگرایی زنان و مردان و گریز از دغدغه‏های فرزندپروری.

طراحی کدهای اخلاقی مشاوره در مامایی: یک مطالعه دلفی تعدیل شده

راضیه لطفی

زمینه و هدف: ماهیت بین رشته ای حرفه مشاوره در مامایی ایجاب می کند چارچوبی اخلاقی برای ارایه خدمات مشاوره ای در حیطه های مختلف مامایی و سلامت زنان طراحی شود. از این رو مطالعه حاضر با هدف طراحی کدهای اخلاقی در مشاوره مامایی انجام گرفته است.
روش بررسی: مطالعه حاضر از نوع توسعه ای با رویکرد دلفی است که در سه مرحله در سال 1399 انجام گرفته است. مرحله اول بررسی متون به روش تحلیل محتوای کیفی جهت دار و تدوین پیش نویس کدهای اخلاقی. مرحله دوم، کسب نظرات متخصصان در زمینه اخلاق پزشکی و مامایی در مورد پیش نویس اولیه کدها و اصلاح آن ها. مرحله سوم اعتباریابی پیش نویس کدها و نهایی کردن آن ها.
یافته ها: کدهای به دست آمده در بخش تحلیل محتوای کیفی متون شامل 182 کد شد که در هشت طبقه قرار گرفتند. براساس نتایج کلی دوره های دلفی تعداد طبقات به شش طبقه و تعداد کدها به 121 کد کاهش یافت. طبقات شامل: «صلاحیت حرفه ای»، «ارتباطات حرفه ای»، «مدیریت داده های مددجو»، «ملاحظات اخلاقی مشاوره از راه دور»، «ملاحظات اخلاقی در آموزش مشاوره در مامایی» و «ملاحظات اخلاقی در پژوهش» و با توافق 4/92% ایجاد شدند.
نتیجه گیری: در این مطالعه، مجموعه ای از کدهای اخلاقی با نظرات متخصصان رشته های مرتبط از دانشگاه های کشور با روایی و درصد توافق مناسب به دست آمد که می تواند در ارایه خدمات مهم مشاوره در مامایی ایمن تر و مبتنی بر اصول و ارزش های اخلاقی مورد استفاده قرار گیرد.

تبیین رفتارهای بهداشتی زنان باردار در دوره همه‌گیری کووید-19 : تحلیل محتوای کیفی

انورسادات نایبی نیا

زمینه و هدف: بیماری های عفونی یکی از مشکلات بهداشتی جوامع بشری است. با توجه به اهمیت دوران بارداری، مطالعه حاضر با هدف تبیین رفتارهای بهداشتی زنان باردار در دوره همه گیری بیماری کرونا انجام یافته است.
روش بررسی: این مطالعه کیفی با روش تحلیل محتوای قراردادی با شرکت 16 زن باردار در سال 1400 انجام گرفت. محیط پژوهش، مراکز بهداشتی شهر ایلام بود. از روش نمونه گیری هدفمند استفاده شد و داده ها با استفاده از مصاحبه ساختار نیافته، جمع آوری شد. همزمان با جمع آوری، داده ها به روش تحلیل محتوای قراردادی تجزیه و تحلیل شد. جهت مدیریت داده ها از نرم افزار MAXQDA نسخه 10 استفاده شد.
یافته ها: میانگین سن شرکت کنندگان حدود 30 سال و میانگین سن حاملگی 38/30 هفته بود. داده ها در 3 درون مایه اصلی و 8 طبقه قرار گرفتند. درون مایه ها عبارت بودند از 1-خودمراقبتی در برابر ابتلا به بیماری، 2- اثرات منفی پاندمی بر بارداری، 3- تغییر در سیستم مراقبتی.
نتیجه گیری: نتایج مطالعه حاضر نشان داد که پاندمی کرونا منجر به ایجاد سبک جدیدی از خودمراقبتی در زنان باردار شده است. اثرات منفی پاندمی همچون قرنطینه، منجر به شکل گیری تفکرات منفی در زنان باردار شده است. به دنبال محدودیت های قرنطینه ای، تغییراتی در روش های کسب اطلاعات بهداشتی و فعالیت های روزانه برای زنان ایجاد شده و سیاست های مراقبتی تغییر کرده است. توجه به تمام ابعاد نیازهای بهداشتی زنان باردار اعم از سلامت جسمی و روانی از الزامات خدمات بهداشتی در دوران پاندمی است.

تأثیر پرستاری توانبخشی از راه دور بر منبع کنترل سلامت بیماران مبتلا به استئوآرتریت زانو: یک کارآزمایی بالینی تصادفی

نرگس ارسلانی

زمینه و هدف: استئوآرتریت زانو یک بیماری مزمن، شایع و از علل اصلی ناتوانی حرکتی است. در این راستا بیماران مبتلا مشکلات بسیاری در انجام فعالیت های روزمره زندگی و خودمراقبتی دارند. لذا اقدامات پرستاری توانبخشی از راه دور که منجر به ارتقای رفتارهای خودمراقبتی و در نتیجه تقویت منبع کنترل سلامت درونی در این بیماران می شود، مفید خواهد بود. این مطالعه با هدف تعیین تأثیر پرستاری توانبخشی از راه دور بر منبع کنترل سلامت بیماران مبتلا به استئوآرتریت زانو انجام گرفته است.
روش بررسی: در این مطالعه کار آزمایی بالینی تصادفی شده، تعداد 34 بیمار مبتلا به استئوآرتریت زانو مراجعه کننده به کلینیک های شهر شیراز در سال 1401 به روش تصادفی سازی بلوکی در دو گروه 17 نفره قرار گرفتند. گروه مداخله تحت برنامه پرستاری توانبخشی از راه دور طی 8 جلسه قرار گرفت. گروه کنترل مراقبت های معمول را دریافت نمود. مقیاس چند بعدی منبع کنترل سلامت در 3 نوبت برای هر دو گروه تکمیل شد. داده ها با نرم افزار SPSS نسخه 26 در دو سطح آمار توصیفی و استنباطی تحلیل شدند.
یافته ها: طبق نتایج تحلیل واریانس دو طرفه با اندازه گیری های مکرر، میانگین نمره منبع کنترل درونی (باور درونی) در دو گروه و در سه مقطع زمانی بررسی شده تفاوت آماری معنادار داشت (001/0>p). به عبارتی نمرات گروه مداخله طی روند زمانی و نسبت به گروه کنترل به صورت معناداری افزایش داشت.
نتیجه گیری: به کارگیری مراقبت های پرستاری توانبخشی از راه دور با افزایش مسؤولیت پذیری بیماران از طریق تقویت منبع کنترل درونی در مورد وضعیت سلامت خود، می تواند سبب ارتقای خودمراقبتی گردد. توصیه می شود پرستاران از این روش در سایر بیماری های مزمن استفاده نمایند.
ثبت کارآزمایی بالینی: IRCT20220216054038N1

میزان بروز زخم فشاری و عوامل مرتبط با آن در کودکان و نوزادان بستری در بیمارستان های آموزشی

سیده فاطمه قاسمی

زمینه و هدف: زخم فشاری مشکلی جدی و قابل پیش بینی در نظام سلامت است. مطالعه حاضر با هدف تعیین میزان بروز زخم فشاری و عوامل مرتبط با آن در کودکان و نوزادان انجام گرفته است.
روش بررسی: در این مطالعه هم گروهی 1025 نوزاد و کودک 0 تا 14 سال بستری در دو مراکز آموزشی درمانی دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه وارد مطالعه شدند. نمونه گیری به روش در دسترس از اسفند 1400 تا تیر 1401 انجام یافت. ابزارهای جمع آوری اطلاعات شامل پرسشنامه های اطلاعات، کومای گلاسکو، درجه بندی انجمن ملی مشاوره زخم فشاری و برادن Q بود. تحلیل داده ها با رگرسیون لجستیک تک متغیره و چند متغیره انجام یافت.
یافته ها: میزان بروز زخم فشاری 97/4%(51 نفر) بود. زخم های فشاری از نظر شدت در 46 نفر(14/82%) درجه یک و بیش ترین محل بروز زخم در ناحیه دست 20 نفر(71/35%) بود. خطر نسبی زخم فشاری در کودکان و نوزادان با سطح هوشیاری کم تر از 14 (07/6=RR، 73/12–90/2: فاصله اطمینان 95%)، با مدت بستری بیش از 5 روز (08/1RR=، 12/1- 05/1: فاصله اطمینان 95%)، دارای مشکلات تنفسی (17/2=RR، 94/3–19/1: فاصله اطمینان 95%)، بی تحرک (46/6=RR، 13/12–44/3: فاصله اطمینان 95%)، دارای ماسک Ncpap (11/1=RR، 18/1–05/1: فاصله اطمینان 95%)، و پالس اکسی متر (07/6=RR، 10/1–03/1: فاصله اطمینان 95%)، به طور معناداری بالاتر بود. در آنالیز چند متغیره، مدت بستری بیش تر از 5 روز (89/4=RR، 40/10–29/2: فاصله اطمینان 95%)، (001/0>p) و بی تحرکی (49/2RR، 29/6–29/1: فاصله اطمینان 95%)، (01/0=p) با افزایش معنادار خطر ابتلا به PU همراه بود.
نتیجه گیری: میزان بروز زخم فشاری در مطالعه حاضر نسبتاً پایین و کم تر از 5% بود. افزایش مدت بستری و بی تحرکی مهم ترین و بعد از آن ها کاربرد ابزارهای پزشکی به خصوص آنژیوکت و ماسک Ncpap، و ابتلا به بیماری های تنفسی سایر عوامل خطر مهم مرتبط با بروز زخم فشاری در کودکان و نوزادان شناسایی شدند.