حیات

عوامل مؤثر بر عدم تبعیت دارویی از دیدگاه بیماران مبتلا به پرفشاری خون و کارکنان شاغل در مراکز بهداشتی شهر ماهان- کرمان : یک مطالعه کیفی

حمید شریفی

زمینه و هدف: از مشکلات کنترل اپیدمی پرفشاری خون در جهان، عدم تبعیت دارویی است. هدف این مطالعه تبیین عوامل مؤثر بر عدم تبعیت دارویی از دیدگاه بیماران مبتلا به پرفشاری خون و کارکنان شاغل در مراکز بهداشتی شهر ماهان واقع در استان کرمان است.
روش بررسی: این مطالعه کیفی، به روش تحلیل محتوای قراردادی در پایگاه های بهداشتی شهر ماهان در سال 1401 با مشارکت 29 نفر که به روش نمونه گیری مبتنی بر هدف وارد مطالعه شدند، انجام گرفت. داده ها با مصاحبه نیمه ساختار یافته عمیق گردآوری شد. کلیه مصاحبه ها ضبط و کلمه به کلمه بازنویسی و به عنوان داده اصلی تجزیه و تحلیل شد. بررسی صحت علمی و اعتباربخشی داده ها براساس معیار های Guba و Lincoln صورت گرفت.
یافته ها: عوامل مؤثر بر عدم تبعیت دارویی در بیماری پرفشاری خون با سه طبقه «ماهیت بیماری و درمان» شامل بی علامت بودن و ماهیت مزمن بیماری، خسته شدن از مصرف دایمی دارو، «عوامل فردی و خانوادگی» شامل ترس و تردیدهای درونی، تمایل به درمان های غیردارویی، حمایت ناقص خانواده و «عوامل سازمانی» شامل هزینه های بالای درمان و دسترسی به خدمات تخصصی، حمایت ناقص تیم درمان و مراقبت، پیگیری نامناسب بیماری استخراج شد.
نتیجه گیری: عوامل متعددی با طیف متفاوت بر عدم تبعیت دارویی در این بیماران تأثیر می گذارند. لذا آموزش های منظم به بیماران درباره ماهیت بیماری و نقش رعایت رژیم دارویی می تواند به بهبود تبعیت دارویی کمک کند.

مقایسه تأثیر ماساژ فشاری نقطه Hegu با نقاط Taixi-Kunlun بر شاخص های فیزیولوژیک و مدت زمان گریه ناشی از تزریق عضلانی ویتامین K در نوزادان نارس: یک مطالعه کارآزمایی بالینی

هانیه گودرزی

زمینه و هدف: تزریق عضلانی از رویه های دردناک برای نوزادان نارس است. هدف این مطالعه مقایسه تأثیر ماساژ نقطه طب فشاری Hegu با نقاط Taixi-Kunlun بر نبض، اشباع اکسیژن شریانی و گریه ناشی از تزریق عضلانی در نوزادان نارس بوده است.
روش بررسی: این کارآزمایی بالینی تصادفی شده یک سوکور در سال 1400-1399 در مورد 100 نوزاد نارس بستری در بخش مراقبت ویژه نوزادان انجام یافت. نمونه ها به روش در دسترس انتخاب و به صورت تصادفیبه چهار گروه 25 نفری تخصیص یافتند. قبل از تزریق عضلانی ویتامین K، گروه های مداخله ماساژ نقطه Hegu ، ماساژ هم زمان نقاط Taixi-Kunlun، گروه پلاسبو ماساژ نوک بینی و گروه کنترل مراقبت معمول را دریافت کردند. تعداد نبض، درصد اشباع اکسیژن شریانی و مدت زمان گریه با پالس اکسی متر و کرنومتر قبل، حین و بعد از تزریق عضلانی اندازه گیری شدند. داده ها با استفاده از آنالیز واریانس دوطرفه با اندازه گیری های مکرر در نرم افزار SPSS نسخه ۲4 تجزیه و تحلیل شد.
یافته ها: تفاوت گروه ها از نظر میانگین نبض ( 013/0=p) و میانگین اشباع اکسیژن شریانی ( 028/0=p) معنادار بود. گروه ماساژ هم زمان نقاط Taixi-Kunlun کم ترین میانگین نبض حین (78/7±24/149) و بعد از تزریق (64/8±16/144) و بیش ترین میانگین درصد اشباع اکسیژن شریانی حین (9/37± 36/88) و بعد از تزریق (33/8±04/88) را داشت.
نتیجه گیری: ماساژ هم زمان نقاط طب فشاری Taixi-Kunlun سبب کاهش تغییرات نبض و اشباع اکسیژن شریانی ناشی از تزریق عضلانی در نوزادان نارس شد. توصیه می شود ماساژ هم زمان این نقاط طب فشاری به عنوان روشی ساده و ارزان برای کاهش تغییرات فیزیولوژیک ناشی از درد تزریق عضلانی در نوزادان مورد استفاده قرار گیرد.
ثبت کارآزمایی بالینی: IRCT20210630051743N1

ارتباط رضایت شغلی و شادکامی در پرستاران شاغل در بیمارستان های وابسته به دانشگاه علوم پزشکی تهران

پروین محمودی

زمینه و هدف: نیروی انسانی در نظام سلامت به عنوان مهم ترین عامل توسعه، نقش مهمی در سلامت جامعه دارد. کیفیت خدمات، مستلزم حفظ و ارتقای رضایت شغلی ارایه دهندگان خدمات است. یکی از عوامل تأثیرگذار در رضایت شغلی، شادی فرد است. لذا، این مطالعه با هدف تعیین همبستگی بین رضایت شغلی و شادکامی در پرستاران شاغل در بیمارستان های وابسته به دانشگاه علوم پزشکی تهران انجام گرفته است.
روش بررسی: مطالعه حاضر از نوع توصیفی- همبستگی است که در مورد 362 پرستار شاغل در بیمارستان های دانشگاه علوم پزشکی تهران در سال 1400 انجام گرفته است. نمونه گیری به روش سهمیه ای انجام یافت. ابزارهای گردآوری داده شامل پرسشنامه های مشخصات فردی و حرفه ای، رضایت شغلی و شادکامی بود. داده ها با استفاده از ضریب همبستگی کندال تاو بی و همبستگی پیرسون در نرم افزار SPSS نسخه 26 مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.
یافته ها: میانگین نمره رضایت شغلی پرستاران 40/217 و شادکامی آن ها 27/69 بوده که هر دو در سطح متوسط است. نتایج پژوهش رابطه مثبت و معناداری بین رضایت شغلی و شادکامی نشان داد (614/0r= و 05/0>p). به این معنی که پرستاران شادتر، رضایت شغلی بیش تری نسبت به سایرین دارند و افرادی که رضایت شغلی کم تری دارند، شادی آن ها نیز کم تر است.
نتیجه گیری: رضایت شغلی و شادکامی پرستاران مطالعه حاضر در حد مطلوبی نیست و بین شادکامی پرستاران و رضایت شغلی آن ها همبستگی مثبتی وجود دارد. بنابراین، مسؤولان و مدیران نظام سلامت با اتخاذ تدابیری در راستای ارتقای رضایت شغلی پرستاران می توانند زمینه لازم را جهت شادکامی هرچه بیش تر آنان فراهم نمایند.

اثربخشی ماندالا درمانی بر نشخوار فکری دانشجویان علوم پزشکی

فلورا رحیم آقایی

زمینه و هدف: نشخوار فکری یکی از اختلالات رایج در دانشجویان علوم پزشکی است که می تواند بر فرایند تحصیل و عملکرد آن ها اثرگذار باشد. مطالعه حاضر با هدف تعیین تأثیر ماندالا درمانی بر نشخوار فکری دانشجویان علوم پزشکی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تنکابن انجام گرفته است.
روش بررسی: مطالعه حاضر از نوع نیمه تجربی با طرح پیش آزمون-پس آزمون و با گروه کنترل است که در آن 40 نفر از دانشجویان علوم پزشکی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تنکابن دارای نشخوار فکری مشغول به تحصیل در سال 1402، مشارکت داشتند. نمونه ها به روش در دسترس انتخاب و سپس با تخصیص تصادفی به گروه آزمون (20 نفر) و کنترل (20 نفر) تقسیم شدند. مداخله شامل برگزاری 4 جلسه 60 دقیقه ای آموزشی در خصوص نحوه رنگ آمیزی طرح های ماندالا در کنترل نشخوار فکری بود. در این مدت گروه کنترل مداخله ای دریافت نکرد. داده ها با پرسشنامه نشخوار فکری Nolen-Hoeksema وMorrow جمع آوری شد. جهت تحلیل داده ها از آمار توصیفی و آزمون آماری تحلیل کوواریانس یک متغیره در نرم افزار SPSS نسخه 26 استفاده شد.
یافته ها: یافته های جمعیت شناختی نشان داد که گروه های آزمون و کنترل از نظر جنس، سن و ترم تحصیلی با هم تفاوت معناداری ندارند (001/0p<). نتایج تحلیل کوواریانس نشان داد که روش ماندالا درمانی باعث کاهش نمره نشخوار فکری گروه آزمون در مقایسه با گروه کنترل شده است (005/0p<).
نتیجه گیری: نتایج مطالعه حاضر نشان داد ماندالا درمانی منجر به کاهش نشخوار فکری در دانشجویان شده است. لذا ماندالا درمانی به عنوان یک راهکار غیردارویی مؤثر در کاهش نشخوار فکری در دانشجویان علوم پزشکی توصیه می شود.

بررسی تأثیر بسته ABCDE بر خطر بروز عوارض در بیماران تحت تهویه مکانیکی

محمد رجب پور

زمینه و هدف: با توجه به پیشرفت درمان ها و افزایش شیوع بیماری ها، تعداد بیماران نیازمند تهویه مکانیکی در بخش های مراقبت های ویژه هر ساله افزایش می یابد. بسته ABCDE با رویکرد مبتنی بر شواهد، می تواند به بهبود پیش آگهی بیماران در ICU کمک نماید. مطالعه حاضر با هدف تعیین تأثیر بسته ABCDE بر خطر بروز زخم فشاری، ترمبوز ورید عمقی و دلیریوم در بیماران تحت تهویه مکانیکی طراحی و اجرا شده است.
روش بررسی: این کارآزمایی بالینی یک سوکور از شهریور تا دی ماه 1400 انجام یافت. نمونه پژوهش شامل 100 بیمار تحت تهویه مکانیکی در بخش ICU بیمارستان امام رضا(ع) مشهد بود که به روش بلوکی تصادفی به گروه مداخله و کنترل تخصیص داده شدند. در گروه مداخله بسته ABCDE در بازه زمانی 7 روزه اجرا شد. گروه کنترل مراقبت معمول بخش را دریافت کردند. معیارهای بررسی خطر بروز عوارض شامل: خطر زخم فشاری با استفاده از شاخص COMHON، ترومبوز ورید عمقی با استفاده از مقیاس Wells و بروز دلیریوم با استفاده از ابزار CAM-ICU بود که در پایان هر مداخله و در روزهای 0، 1، 3، 5، 7 مورد بررسی قرار گرفتند. جهت تحلیل داده ها از نرم افزار SPSS نسخه 20 و آزمون آماری کای اسکوئر و تی مستقل استفاده شد.
یافته ها: در انتهای روز هفتم، خطر بروز زخم فشاری در گروه مداخله به طور معناداری کاهش یافت (05/0>p). فراوانی بروز دلیریوم نیز از 4/64% به 3/13% به طور معناداری کاهش یافت (05/0>p). همچنین در پایان روز هفتم، خطر ترمبوز وریدهای عمقی، در گروه کنترل به طور معناداری بیش تر از گروه مداخله بود (05/0>p).
نتیجه گیری: استفاده از بسته ABCDE می تواند خطر بروز زخم فشاری، ترمبوز ورید عمقی و دلیریوم را در بیماران تحت تهویه مکانیکی کاهش دهد و به عنوان یک روش مؤثر و قابل انجام توسط پرستاران و سایر تیم پزشکی آموزش دیده می باشد.
ثبت کارآزمایی بالینی: IRCT20190625044000N1

تأثیر تکلیف درسی ترسیم الکتروکاردیوگرافی بر میزان یادگیری دانشجویان پرستاری و دیدگاه دانشجویان نسبت به آن در دانشگاه علوم پزشکی قم

اشرف خرمی راد

زمینه و هدف: الکتروکاردیوگرافی (ECG) پرکاربردترین ابزار تشخیصی در پزشکی است، با وجود این دانشجویان پرستاری در تفسیر ECG با مشکل مواجه هستند که این امر نیاز به اصلاح شیوه های آموزش را خاطر نشان می کند. این مطالعه با هدف تعیین تأثیر تکلیف درسی ترسیم ECG بر میزان یادگیری دانشجویان پرستاری و دیدگاه آن ها نسبت به این شیوه تدریس واحد درسی پرستاری مراقبت های ویژه انجام گرفته است.
روش بررسی: این مطالعه نیمه تجربی در مورد 52 دانشجوی کارشناسی پرستاری ترم 5 ورودی مهر و بهمن، در دانشگاه علوم پزشکی قم انجام یافت. در دانشجویان ورودی مهر، نیمه اول ترم به شیوه سنتی سخن رانی و پرسش و پاسخ تدریس شد و در نیمه دوم علاوه بر به کارگیری شیوه ها ی مرسوم از دانشجویان خواسته شد که ECG ها ی شایع را ترسیم کنند. در دانشجویان ورودی بهمن، زمان مداخله برعکس شد به این معنی که ترسیم ECG در نیمه اول ترم انجام یافت. در پایان، میزان یادگیری با توجه به نمره آزمون کتبی و دیدگاه دانشجویان نسبت به ترسیم با استفاده از پرسشنامه ارزیابی شد. تجزیه و تحلیل داده ها در نرم افزار SPSS ویرایش ۲۲ و با استفاده از آزمون های Mann-Whitney و Wilcoxon جهت مقایسه گروه ها انجام گرفت.
یافته ها: میانگین نمره پرسشنامه دیدگاه دانشجویان نسبت به روش ترسیم 34/3±86/14 (حداکثر 18) به دست آمد. در بیش تر موارد دیدگاه دانشجویان نسبت به این شیوه آموزش مثبت یا نسبتاً مثبت بوده است. بین نمره آزمون ECG دانشجویان زمانی که ECG را ترسیم می کردند و زمانی که ترسیم نمی کردند تفاوت معناداری مشاهده شد (001/0p<).
نتیجه گیری: ترسیم ECG می تواند در ارتقای یادگیری واحد درسی پرستاری مراقبت های ویژه کمک کننده باشد و احتمالاً انگیزه دانشجویان را برای یادگیری افزایش دهد.

مقایسه تأثیر جوراب الاستیک و بالا بردن اندام تحتانی بیماران بر پیشگیری از کاهش فشارخون ناشی از انجام پلاسمافرز

زهرا خلیلی

زمینه و هدف: افت فشارخون از عوارض شایع پلاسمافرزیس است. بالابردن پاها و استفاده از جوراب الاستیک از جمله اقدامات پرستاری در پیشگیری از کاهش فشارخون است. هدف از این مطالعه، مقایسه تأثیر جوراب الاستیک و بالا بردن اندام تحتانی بر پیشگیری از کاهش فشارخون ناشی از انجام پلاسمافرز بوده است.
روش بررسی: این مطالعه کارآزمایی بالینی متقاطع تصادفی در مورد 35 بیمار تحت پلاسمافرز در بیمارستان بهشتی شهر همدان در سال 1400-1399 انجام گرفت. بیماران به صورت در دسترس انتخاب و سپس با استفاده از بلوک های جایگشتی تصادفی در طی 4 جلسه به چهار روش جوراب الاستیک (A)، بالا بردن اندام تحتانی (B)، جوراب الاستیک به همراه بالا بردن اندام تحتانی (C) و کنترل (D) تخصیص یافتند. در زمان های قبل، حین (به فاصله هر نیم ساعت) و نیم ساعت پس از پایان پلاسمافرز، فشارخون کنترل شد. تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از SPSS نسخه 24 و آزمون تحلیل واریانس با اندازه گیری های مکرر در سطح معناداری 05/0 انجام یافت.
یافته ها: در حین پلاسمافرز، در هر 4 روش ، فشارخون سیستولیک بیماران در طی زمان روند کاهشی داشت (001/0>p). فشارخون بیماران در روش های مداخله A، B و C بالاتر از روش کنترل بود (001/0>p). در بین روش های مداخله، فشارخون در روش C بالاتر از روش های A و B، و روش B بالاتر از روش A بود (001/0>p).
نتیجه گیری: استفاده از جوراب الاستیک به همراه بالا بردن اندام تحتانی جهت جلوگیری از افت فشارخون مؤثرتر است. بنابراین، به عنوان روشی آسان و کم هزینه برای جلوگیری از افت فشارخون به بیماران تحت پلاسمافرز و پرستاران توصیه می شود.
ثبت کارآزمایی بالینی: IRCT20191020045166N1

ارتباط تنش اخلاقی با تاب آوری و فرسودگی شغلی پرستاران

طاهره بلوچی بیدختی

زمینه و هدف: پرستاران بنا به اقتضای حرفه ای خود همواره در معرض موقعیت های بالینی تنش زا مانند بحران همه گیری کووید-19 هستند که این می تواند موجب تنش اخلاقی شده و بر تاب آوری پرستاران تأثیر گذارد و باعث فرسودگی شغلی آن ها شود. لذا این پژوهش با هدف تعیین ارتباط تنش اخلاقی با تاب آوری و فرسودگی شغلی پرستاران انجام گرفته است.
روش بررسی: در این مطالعه توصیفی- مقطعی، تعداد 188 نفر از پرستاران شاغل در بیمارستان های وابسته به دانشگاه علوم پزشکی شهر بیرجند در سال 1401-1400 با روش نمونه گیری تصادفی ساده انتخاب و مورد مطالعه قرار گرفتند. ابزار جمع آوری اطلاعات در این پژوهش پرسشنامه های اطلاعات جمعیت شناختی، تنش اخلاقی، تاب آوری Davidson و فرسودگی شغلی Maslach بود. تجزیه و تحلیل داده ها در نرم افزار SPSS نسخه 21 و با استفاده از آمارهای توصیفی و استنباطی صورت گرفت.
یافته ها: نتایج نشان داد، در پرستاران مورد مطالعه تنش اخلاقی پایین (59/12±28/30)، تاب آوری بالا (44/13±70/63) و فرسودگی شغلی نیز بالا (30/12±98/54) بوده است. بین تنش اخلاقی با فرسودگی شغلی ارتباط مستقیم و معنادار و با تاب آوری ارتباط معکوس ضعیف و معناداری مشاهده شد (001/0>p).
نتیجه گیری: با توجه به ارتباط معنادار بین تنش اخلاقی با تاب آوری و فرسودگی شغلی، پیشنهاد می شود سیاست گذاران تمهیداتی برای افزایش تاب آوری که منجر به کاهش تنش اخلاقی و فرسودگی شغلی می شود، تدارک ببینند.