fa بررسی رابطۀ بین ادراک رفتار فداکارانه همسر و خودکارآمدی با مدیریت رفتار در بیماران دارای دیابت نوع دو تخصصي Special پژوهشي Research مقدمه: دیابت نوع دو یک بیماری مزمن و شایع است شایع متابولیک است که کنترل مؤثر آن نیازمند توجه به عوامل روان‌شناختی و بین‌فردی است. پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه بین ادراک رفتار فداکارانه همسر و خودکارآمدی با مدیریت رفتار در بیماران مبتلا به دیابت نوع دو انجام شد.<br> روش‌ها: این پژوهش توصیفی&ndash; همبستگی است که به‌صورت مقطعی اجرا شد. جامعۀ آماری شامل بیماران متأهل مبتلا به دیابت نوع دو مراجعه‌ کننده به مراکز غدد و متابولیسم و خانه‌های بهداشت شهر ساری بود. از میان آنها، ۹۷ نفر براساس معیارهای ورود و خروج و به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه ادراک رفتار فداکارانه همسر (Harper & Figuerres, 2008)، خودکارآمدی بیماران دیابتی (Fappa et al 2016) و مدیریت رفتار (Toobert et al., 2000) بود. داده‌ها با نرم‌افزار SPSS نسخۀ ۲۴ و با استفاده از آمار توصیفی (میانگین، انحراف معیار) و آمار استنباطی (ضریب همبستگی پیرسون و تحلیل رگرسیون چندگانه) تجزیه‌وتحلیل شدند.یافته‌ها: بین ادراک رفتار فداکارانه همسر و خودکارآمدی با مدیریت رفتار بیماران رابطۀ مثبت و معناداری مشاهده شد (P< 0.01). همچنین این دو متغیر در مجموع ۳۰ درصد از واریانس مدیریت رفتار را تبیین کردند که در این میان، ادراک رفتار فداکارانۀ همسر سهم بیشتری در پیش‌بینی مدیریت رفتار بیماران داشت.<br> نتیجه‌گیری: یافته‌ها نشان داد ادراک رفتار فداکارانه همسر و خودکارآمدی نقش مؤثری در ارتقای مدیریت رفتار بیماران مبتلا به دیابت نوع دو دارند. تقویت حمایت همسر و افزایش خودکارآمدی از طریق مداخلات آموزشی و روان‌شناختی می‌تواند به بهبود رفتارهای خودمراقبتی و کنترل بهتر بیماری منجر شود.<br> &nbsp; Background: Type 2 diabetes is a common chronic metabolic disease whose effective management requires attention to psychological and interpersonal factors. This study aimed to examine the relationship between the Perceived Spousal Sacrificial Behavior and self-efficacy with behavior management in patients with type2 diabetes.<br> Methods: This descriptive-correlational and cross-sectional study was conducted among married patients with type 2 diabetes who were referred to endocrinology and metabolism centers and primary health care units in Sari, Iran. Based on inclusion and exclusion criteria, 97 participants were selected using purposive sampling. The research instruments included the Perceived Spousal Sacrifice Scale (Harper & Figuerres, 2008), the Diabetes Self-Efficacy Scale (Fappa et al 2016), and the Behavioral Management Scale (Toobert et al., 2000). Data were analyzed using SPSS version 24 through descriptive statistics (mean, standard deviation) and inferential statistics (Pearson correlation coefficient and multiple regression analysis).<br> Results: Perception of the Perceived Spousal Sacrificial Behavior and self-efficacy showed a significant positive correlation with behavioral management among diabetic patients (p < 0.01). Together, these variables explained 30% of the variance in behavioral management, with Perceived Spousal Sacrificial Behavior making a greater contribution to prediction.<br> Conclusion: The findings highlight the significant role of Perceived Spousal Sacrificial Behavior and self-efficacy in improving behavioral management among patients with type 2 diabetes. Enhancing spousal support and strengthening patients&rsquo; self-efficacy through educational and psychological interventions may promote better self-care behaviors and disease control.<br> <br> &nbsp; ادراک رفتار فداکارانه همسر, خودکارآمدی, مدیریت رفتار, دیابت نوع دو Perceived spousal sacrificial behavior, Self-efficacy, Behavior management, Type 2 diabetes 544 554 http://ijdld.tums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2350-1&slc_lang=fa&sid=1 Farzaneh Esbochin فرزانه اسبوچین /0000-0004-0494-2388 No Department of Psychology, Sar.C., Islamic Azad University, Sari, Iran گروه روانشناسی، واحد ساری، دانشگاه آزاد اسلامی، ساری، ایران Ghodratollah Abbasi قدرت اله عباسی gh_abbasi@iausari.ac.ir 0000-0001-9359-0430 Yes Department of Psychology, Sar.C., Islamic Azad University, Sari, Iran گروه روانشناسی، واحد ساری، دانشگاه آزاد اسلامی، ساری، ایران Ozra Akha عذرا اخی 0000-0001-5348-449X No Diabetes Research Center, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran مرکز تحقیقات دیابت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران