مجله دیابت و متابولیسم ایران

نقش کاهش فعالیت بدنی به شکل درد نروپاتیک در افزایش بیان فاکتور رشد عصبی در عصب سیاتیک

مسعود رحمتی

مقدمه: درد نوروپاتیک با تاثیر عمیق بر کیفیت زندگی و عملکرد روزانه بیماران همراه بوده و هزینه های درمانی بالایی را اعمال می کند. در این بیماری به خاطر طبیعت تخریبی اعصاب درآن، توجه بالایی به نوروتروفین ها به خاطر تاثیرات احتمالی آنها بر حیات، رشد، توسعه و تنظیم عملکرد نورون ها به عنوان یک راه درمانی احتمالی شده است. بنابرین هدف از انجام پژوهش حاضر بررسی اثرات مزمن کاهش فعالیت بدنی به شکل درد نوروپاتیک در بیان ژن NFG (Nerve Growth Factor) در عصب سیاتیک رت های دچار لیگاسیون عصب نخاعی است.

روش ها: 10 سر موش صحرایی نر نژاد ویستار با میانگین وزن 30±250 گرم به 2 گروه کنترل سالم (5n=) و گروه درد نوروپاتیک (SNL) (5n=) تقسیم شدند. طی شش هفته، آزمون های رفتاری درد نوروپاتیک در گروه های پژوهشی به طور مستمر انجام شد. در پایان 6 هفته تغییرات بیان ژنNGF در عصب سیاتیک با تکنیک Real time PCR اندازه گیری و با روش2^{-&Delta&DeltaCT} محاسبه شد.

یافته ها: پس از 6 هفته، آزمونهای رفتاری درد نوروپاتیک آلوداینیای مکانیکی و پردردی حرارتی نشان داد که در گروه لیگاتور بندی آستانه تحریک درد نسبت به گروه کنترل به طور معنی داری کمتر بود (05/0&le P). همچنین میزان بیان ژن NGF در عصب سیاتیک در گروه لیگاتور بندی شده به طور معنی داری نسبت به گروه کنترل افزایش نشان داد (05/0&le P).

نتیجه گیری: یافته های مطالعه حاضر نشان می دهند که توسعه درد نوروپاتی و کاهش فعالیت بدنی در اثر آن با افزایش درون زاد NGF همراه است. هرچند در مطالعه حاضر مشخص نیست افزایش در بیانNGF از فعالیت کاهش یافته حاصل از درد نوروپاتی است یا از ذات آسیب عصبی، با این حال مسلم است افزایش بیان NGF، با درد نوروپاتیک همراه است.

تاثیر عصاره هیدروالکلی کاکوتی کوهی (Ziziphora clinopodioides Lam) بر تعداد سلول‎های فعال بتای پانکراس در موشهای سوری دیابتی نوع یک ناشی از استرپتوزوتوسین

امیرحسین منصورآبادی

مقدمه: دیابت یک اختلال متابولیک است که در اثر تولید ناکافی انسولین یا نیود گیرنده های انسولین ایجاد می گردد. این بیماری در حال حاضر عامل مهمی در ناتوانی و بستری شدن بیماران بوده و فشار مالی قابل‎ توجه ای را به جامعه تحمیل می‎کند. هدف از مطالعه حاضر بررسی تاثیر عصاره هیدروالکلی کاکوتی کوهی بر تعداد سلول‎های فعال بتای پانکراس در موش های سوری دیابتی شده توسط استرپتوزوتوسین می باشد.

روش ها: در این مطالعه از 36 سر موش سوری نر استفاده گردید که هر6 سر در 6 گروه کنترل، کنترل دیابتی و گروه های تجربی با دوز 150،100،200 و300 قرار داده شدند. استرپتوزوتوسین به‎روش درون‎صفاقی با دوز mg/kg 55 تزریق گردید. به منظور تعیین تعداد سلول‎های فعال بتای پانکراس، پس از گذشت 18 روز از دریافت عصاره، حیوانات توسط دی اتیل اتر، بیهوش و پانکراس آن‎ها خارج شد و پس از فیکس‎شدن در فرمالدئید 4 درصد، برای برش‎گیری آماده شدند. از نمونه‎های پانکراس، برش‎های 2 میکرونی تهیه و تعداد سلول‎های بتای فعال، با استفاده از کیت ایمونوسیتوشیمی بررسی گردید. داده‎ها با استفاده از آنالیز واریانس یک‎طرفه و تست Tukey از نظر آماری بررسی گردید. همه داده‎ها به‎صورت Mean ± S.E.M. ارائه شدند. اختلاف در سطح معنی‎داری 05/0p< تعیین شد.

یافته ها: نتایج نشان داد که تیمار عصاره هیدروالکلی در غلظت‎های 100، 150، 200 و 300 میلی‎گرم بر کیلوگرم، موجب افزایش تعداد سلول‎های بتا با فعالیت ترشحی انسولین، در مقایسه با موش های سوری کنترل می‎شود.

نتیجه گیری: عصاره هیدروالکلی کاکوتی کوهی، در موش های سوری دیابتی شده، با آزادسازی انسولین از سلول‎های بتای پانکراس دارای خاصیت کاهش دهندگی قند خون می باشد و احتمالاً کاربرد سنتی آن تایید می‎گردد

بررسی تاثیر شیرسویای تخمیر شده با بیفیدوباکتریوم ‌لاکتیس و حاوی امگا 3 بر روی پارامترهای هماتولوژی، استرس اکسیداتیو، آنتی اکسیدانی و التهابی در موش‌های صحرایی دیابتی شده نوع دو

محسن محمدی سرتنگ

مقدمه: دیابت ملیتوس از شایعترین بیماریهای متابولیک می باشد. مطالعه حاضر با هدف بررسی تاثیر شیرسویای تخمیر شده با بیفیدوباکتریوم لاکتیس و حاوی امگا-3 بر روی پارامترهای هماتولوژی، استرس اکسیداتیو، آنتی اکسیدانی و التهابی در موشهای صحرایی دیابتی شده نوع2 انجام گرفت. روش ها: در این مطالعه تجربی مداخله ای، 65 موش صحرایی به 5 گروه تقسیم شدند. دیابت نوع دو از طریق تزریق تک دوز استرپتوزوتوسین و نیکوتین آمید القاء گردید. به گروه کنترل سالم و کنترل دیابتی روزانه ی 1 میلی لیتر آب مقطر، و به 3 گروه دیابتی، روزانه 1 میلی لیتر از هر یک از محصولات شیرسویا، شیرسویای پروبیوتیک و شیرسویای پروبیوتیک غنی شده با امگا-3 از طریق گاواژ به مدت 28 روز داده شد. پارامترهای هماتولوژی، استرس اکسیداتیو، آنتی اکسیدانی و التهابی در انتهای مطالعه اندازه-گیری شد. یافته ها: در پایان مطالعه، میانگین پارامترهای هموگلوبین، گلبول قرمز، هماتوکریت و سوپراکسید دیسموتاز در هر 3 گروه تحت درمان در مقایسه با گروه کنترل دیابتی به طور معنا داری بیشتر و میانگین پارامتر مالون دی آلدهید به طور معنادارای کمتر بود (05/0P). کاهش مالون دی آلدهید و افزایش هموگلوبین، گلبول قرمز، هماتوکریت و سوپراکسید دیسموتاز در گروه دیابتی مصرف کننده ی شیرسویای پروبیوتیک غنی شده با امگا-3 نسبت به 2 گروه دیگر بیشتر بود. از طرفی میزان hs-CRP در گروه دیابتی مصرف کننده ی شیرسویای پروبیوتیک غنی شده با امگا-3 نسبت به گروه کنترل دیابتی و گروه دیابتی مصرف کننده ی شیرسویای پروبیوتیک به طور معناداری کمتر بود (05/0 P). نتیجه گیری: به طور کلی ترکیب شیر سویا، پروبیوتیک ها و امگا-3، احتمالا در کاهش استرس اکسیداتیو در دیابت موثر می باشد.

تاثیر هشت هفته تمرین مقاومتی بر سطوح پلاسمایی ویسفاتین و رابطه آن با مقاومت به انسولین در موش‌های نر مقاوم به انسولین

رزیتا فتحی

مقدمه: ویسفاتین آدیپوکاینی است که عمدتاً از بافت چربی احشایی ترشح می شود و در هموستاز گلوکز نقش دارد. هدف از انجام پژوهش حاضر، بررسی تاثیر هشت هفته تمرین مقاومتی بر سطوح پلاسمایی ویسفاتین و رابطه آن با شاخص مقاومت به انسولین در موش های نر مقاوم به انسولین بود.

روش ها: در این مطالعه تجربی 24 سر موش صحرایی نر از نژاد ویستار با میانگین وزنی(20±220گرم)، به طور تصادفی به 3 گروه کنترل سالم، کنترل مقاوم به انسولین و تمرین کرده مقاوم به انسولین تقسیم شدند. پس از القای وضعیت مقاومت به انسولین در گروه های کنترل و تمرین کرده مقاوم به انسولین، گروه تمرین مقاومتی به مدت 8 هفته، 3 روز در هر هفته تمرین مقاومتی انجام دادند. غلظت پلاسمایی ویسفاتین، انسولین، گلوکز وشاخص مقاومت به انسولین پس از تمرین ها اندازه گیری شد. آزمون آنووای یک طرفه برای آنالیز داده ها در سطح معنی داری 05/0>P مورد استفاده قرار گرفت.

یافته ها: نتایج نشان داد که القای مقاومت به انسولین باعث افزایش معنی دار سطوح ویسفاتین، گلوکز، انسولین و شاخص مقاومت به انسولین شد (05/0P<). از سوی دیگر تمرین مقاومتی باعث کاهش معنی داری گلوکز، انسولین و شاخص مقاومت به انسولین شد (05/0P<)، اما کاهش سطوح ویسفاتین در اثر تمرین معنی دار نبود (05/0P>).

نتیجه گیری: بر اساس یافته ها، ویسفاتین در وضعیت مقاومت به انسولین و دیابت افزایش می یابد و همبستگی مثبت با مقاومت به انسولین دارد. تعییرات ایجاد شده در سطوح ویسفاتین به دنبال تمرین مقاومتی معنی دار نبوده و رابطه ای با بهبود شاخص مقاومت به انسولین نداشت. بنابراین احتمالاً ویسفاتین در بهبود وضعیت متابولیکی ناشی از تمرین در شرایط مقاومت به انسولین نقشی نداشته است.

بررسی اثر عصاره آبی مزوکارپ میوه گردو برکاهش قند خون در موش آزمایشگاهی

مریم احمدی

مقدمه: بیماری دیابت تغییرات هورمونی، بیوشیمیای و آسیب های متابولیسمی زیادی در بدن دارد. از این رو در این تحقیق تاثیر درمانی عصاره آبی مزوکارپ گردو در موش های دیابتی شده با استرپتوزوتوسین مورد بررسی قرار گرفت.

روش ها: 30 سر موش رت نر نژاد ویستار در پنج گروه شش تایی دسته بندی شدند. گروه شاهد که همزمان با تزریق (STZ) به موش های دیابتی به آن ها بافر سیترات به صورت درون صفاقی تزریق گردید، گروه تجربی اول که باتزریق mg/kg55 (STZ) دیابتی شدند، گروه تجربی دوم، سوم و چهارم شامل موش هایی دیابتی که با گاواژ روزانه 100 ،150 و mg/kg 200 عصاره آبی مزوکارپ میوه گردو دریافت کردند. پس از پایان هفته 13 خون گیری مستقیم از قلب انجام شده و سرم ها جهت اندازه گیری میزان انسولین و قند خون تحویل آزمایشگاه گردید. به منظور بررسی نتایج آماری از تست One way anova استفاده گردید.

یافته ها: در گروه های درمانی کاهش معنی داری را در قند خون و افزایش معنی داری را در انسولین سرم و وزن بدن در نسبت به گروه دیابتی مشاهده گردید. این مطالعه نشان داد که مصرف عصاره آبی مزوکارپ گردو، باعث کاهش معنی دار قند خون در موش های صحرایی دیابتی شده و باعث افزایش معنی دار انسولین در گروه درمانی می گردد.

نتیجه گیری: عصاره آبی مزوکارپ گردو با توانایی پیشگری و درمان استرس های اکسیداتیو نقش مهمی در بهبود عوارض ناشی از دیابت و همچنین افزایش میزان هورمون انسولین ایفا می کند.

تأثیر موضعی یک ترکیب گیاهی بر فرآیند ترمیم زخم در موش‌های صحرایی نر دیابتی

زهرا عباسی زاده

مقدمه: فرایند ترمیم زخم در بیماری دیابت دچار اختلال میگردد. جهت تسریع روند بهبود زخم تلاش های زیادی صورت گرفته است. از دیر باز اثر ترمیمی یک ترکیب گیاهی حاوی آلوئهورا، مرمکی، خون سیاوشان و حنا در ترمیم زخم مشاهده شده است، اما مستندات علمی کافی در زمینه چگونگی و سازوکار عمل چنین ترکیبی در زخمهای دیابتی وجود ندارد و این در حالی است که اثرات هر یک از آن ها در مطالعات متعدد و مستقل بر انواع زخمها مشاهده شده است. هدف از این مطالعه بررسی تأثیر موضعی ترکیب گیاهی فوق (که به اختصار هربالین نامیده شده است) بر روند ترمیم زخم در موشهای صحرایی دیابتی می باشد.

روشها: در این بررسی موشهای صحرایی دیابتی در دو گروه اصلی کنترل (دریافت کننده وازلین به عنوان حامل) و تجربی (تیمار با مرهم گیاهی هربالین) قرار گرفتند. در کلیه گروهها یک زخم مدور با قطر 2 سانتیمتر بر سطح پشتی موشهای دیابتی ایجاد گردید. اندازهگیری سطح زخم و پارامترهای هیستوپاتولوژی از جمله تشکیل اپیتلیوم جدید، تشکیل بافت جوانه گوشتی و میانگین ضخامت اپیتلیوم در فواصل زمانی 7 ،14 و 21 روز مورد ارزیابی قرار گرفت. کشیدگی اپیتلیوم در روز 14 و طول زخم باقی مانده در فاز انتهایی ترمیم در روز 21 مورد بررسی قرار گرفت.

یافتهها: در بررسی ماکروسکوپی زخمهای گروه دیابتی دریافت کننده ترکیب گیاهی هربالین در مقایسه با گروه کنترل ترمیم بیشتری داشتند و التیام زخم از روز 14 به بعد تغییر چشم گیری داشته است (05/0p<). در بررسی میکروسکوپی شاخص تشکیل اپیتلیوم جدید، تشکیل بافت جوانهای و ضخامت لایه اپیتلیوم در گروه تیمار نسبت به گروه کنترل افزایش معنی داری نشان دادند. طول زخم باقیمانده در گروه تیمار در روز 21 کاهش معنی دار داشته است (05/0p<).

نتیجهگیری: با توجه به نتایج، ترکیب گیاهی فوق، احتمالاً با تسریع روند تشکیل اپیتلیوم و بافت جوانهای و افزایش ضخامت اپیتلیوم نقش مؤثری بر روند ترمیم زخمهای دیابتی دارد و مدت زمان لازم برای بهبودی زخم را کاهش می دهد.

پیش‌بینی صحیح دز انسولین در بیماران دیابتی نوع دو با استفاده از ترکیب سیستم‌های هوشمند مصنوعی و الگوریتم‌های داده‌کاوی

محمد فیوضی

مقدمه: دیابت بیماری است که علاوه بر پیشگیری، نیاز به مراقبت های فراوانی از قبیل پیش بینی صحیح میزان نوسانات سطح قند خون دارد. از مهم ترین عوارض این بیماری می توان به بیهوشی، کما و حتی مرگ اشاره کرد. امروزه در این بیماران، تعیین صحیح دُز انسولین براساس تجربه یا دانش پزشکان با استفاده از تعامل با بیماران مشخص می شود، هر چند که وجود خطاهای انسانی اجتناب ناپذیر است. در این مطالعه سعی شده است تا پیش بینی صحیحی از نیاز 48 ساعت آینده انسولین برای بیماران به دست آید.

روش ها: 124 بیمار دیابتی نوع دو و 188 فرد مشکوک به بیماری نوع دو براساس 12 ویژگی با انتخاب تصادفی از بین افراد مراجعه کننده به مرکز تحقیقات دیابت دانشگاه علوم پزشکی سبزوار در فاصله سال های 1385 تا 1390 مورد مطالعه و بررسی قرار گرفتند. سیستم پیشنهادی نویسندگان دارای چندین زیر سیستم از قبیل الگوریتم های تکاملی (BPSO¹) به منظور انتخاب بهترین و موثرترین ویژگی ها، الگوریتم های داده کاوی (SVM²) به منظور تشخیص و دسته بندی ویژگی های موثر از غیر موثر و سیستم های انطباقی فازی عصبی (ANFIS³) به منظور تخمین، یادگیری و تطبیق در جهت پیش بینی صحیح، مورد استفاده قرار گرفته است. تمام شبیه سازی ها توسط نرم افزار MATLAB انجام شده است.

یافته ها: سیستم پیشنهادی براساس بهترین ویژگی ها در بانک داده در قالب ترکیب و تعامل موفق شد به دقت بالایی با کمترین خطا دست یابد. این سیستم در مقایسه با سایر روش های معمول از سرعت قابل توجه، عملکرد مناسب و دقت بالایی برخوردار است. سیستم پیشنهادی در قالب ترکیب و تعامل با زیر سیستم ها موفق شد به نرخ ویژگی 1/84 درصد، 91 درصد در حساسیت و به دقت 9/92 درصد، دست یابد.

نتیجه گیری: در این تحقیق با توجه به ضرورت تعیین صحیح و به موقع میزان انسولین برای بیماران، روشی نوین مبتنی بر ترکیب سیستم های هوشمند جهت پیش بینی صحیح دُزانسولین برای بیماران ارائه شده است. با به کارگیری سیستم پیشنهادی علاوه بر مشخص شدن نیاز صحیح انسولین برای بیماران از مشکلاتی همچون بستری و مراقب های طولانی و طاقت فرسای بیماران برای مشخص شدن نیاز انسولین آن ها پیشگیری شده است.

ارزیابی کیفیت مراقبت‌های ارائه شده به بیماران مبتلا به دیابت نوع دو براساس مدل جامع اندازه گیری کیفیت مراقبت‌های سلامت (CQMH)

سعیده علیدوست

مقدمه: دیابت نوع دو یکی از بیماری های مزمن بوده و کیفیت مراقبت های ارائه شده به بیماران مبتلا به آن از اهمیت زیادی برخوردار است. از این رو، اندازه گیری کیفیت خدمات ارائه شده به بیماران منجر به شناسایی نقاط ضعف مراقبت ها شده و زمینه را برای تامین نیازهای بیماران و بهبود کیفیت خدمات فراهم می کند. لذا هدف از مطالعه حاضر ارزیابی کیفیت مراقبت های ارائه شده به بیماران مبتلا به دیابت نوع دوم براساس مدل جامع انداز گیری کیفیت مراقبت های سلامت (CQMH) می باشد.

روش ها: مطالعه حاضر از نوع توصیفی مقطعی بوده و جامعه مورد بررسی بیماران مبتلا به دیابت نوع دوم مراجعه کننده به کلینیک دیابت بیمارستان سینا در شهر تبریز در سال 1391 می باشد. شرکت کنندگان در مطالعه 180 بیمار مبتلا به دیابت نوع دو بوده و روش نمونه گیری از نوع در دسترس می باشد. ابزار جمع آوری داده ها پرسشنامه CQMH است و شامل سه قسمت کیفیت فنی، کیفیت خدمت و کیفیت مشتری می باشد که روایی و پایایی هر سه قسمت مورد تایید قرار گرفته است. برای محاسبه شاخص کیفیت (براساس امتیاز کیفیت فنی، کیفیت خدمت و کیفیت مشتری) از روش آماری تحلیل مولفه های اصلی (PCA) Principal Component Analysis استفاده گردید و فرمول این شاخص براساس ضرایب حاصل از این تحلیل به دست آمد. با استفاده از آزمون های آماری T مستقل، کای دو و تحلیل واریانس همبستگی بین متغیرها تعیین شد. تحلیل آماری داده ها با نرم افزار SPSS 17 انجام و سطح معنی داری 05/0 در نظر گرفته شد.

یافته ها: بین استانداردها و مراقبت های ارائه شده به بیماران مبتلا به دیابت به ویژه در مراقبت های مربوط به سبک زندگی و خودمدیریتی بیماری، شکاف وسیعی وجود دارد. در بعد کیفیت خدمت، جنبه های استمرار خدمات و ایمنی به ترتیب بالاترین و پایین ترین امتیاز کیفیت خدمت را به خود اختصاص دادند. امتیاز کیفیت مشتری نیز، 62/72 (از 100) بوده و تنها 4/9 درصد مشارکت کنندگان به مرحله 4 خودمدیریتی رسیده اند که حاکی از ضعف این بعد از کیفیت می باشد. همچنین بین سطح تحصیلات و وضعیت کنترل بیماری با نمره کیفیت مشتری ارتباط معنی داری وجود دارد (Pvalue =0.001).

نتیجه گیری: یافته های مطالعه حاکی از وجود شکاف وسیع بین استانداردها و مراقبت های ارائه شده و همچنین بین انتظارات مشتریان و عملکرد واقعی سیستم است. از طرف دیگر، خود بیماران مبتلا به دیابت نیز در خودمدیریتی بیماری موفق عمل نکرده و اغلب آن ها قادر به استمرار مراقبت در شرایط سخت جسمی و روانی نبودند. مجموعه این موارد، در امتیاز پایین شاخص کیفیت نمایان است و نشان دهنده ضرورت بهبود کیفیت می باشد.