http://ijdld.tums.ac.ir مجله دیابت و متابولیسم ایران - مقالات نشریه - سال 1395 جلد16 شماره3 Yektaweb Collection - https://yektaweb.com fa 1395/12/11 http://journals.tums.ac.ir/ijdld/browse.php?a_id=5594&sid=1&slc_lang=fa <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">پژوهش که روندی نظام مند برای کشف، تفسیر، تبیین، پیش بینی، بازنگری و کنترل </span></span><a href="http://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D9%87" title="پدیده"><span style="text-decoration:none;text-underline:none;"><span style="color:windowtext;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">رخدادها</span></span></span></span></a><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">ست، متضمن عملکرد مبتنی بر دانش برای افراد، سازمان ها و نظام هاست. امروزه، دانش بیش از آنکه محصول توسعه باشد، یک ابزار برای توسعه، کارآفرینی، و ارزش افزوده اقتصادی است. نظام های سلامت نیز بالاخص با پیچیدگی و وسعت روز افزون خود، علت و معلول سرعت فزاینده تولید، انتقال و به کارگیری دانش مرتبط با سلامت هستند. دانشی پیچیده با محدوده ی وسیع و تنوعی که عمدتاً ریشه در نوع سؤال یا مسأله ی پیش رو و مبانی معرفتی مفروض دارد. </span></span><br> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">نویسندگان با اعتقاد به اینکه در نظر داشتن نگاهی جامع به انواع پژوهش ها می تواند از نگاه کلیشه ای به پژوهش در حوزه ی سلامت جلوگیری کند، براساس تمایز استقرایی خود از تجربه و مواجهه با ادبیات حوزه ی سلامت، طبقه بندی های متنوع موجود را در قالب مروری روایتی در این مقاله برای اولین بار (تا آن جا که نویسندگان مطلع هستند) گردآوری کرده اند. هدف این گردآوری کمک به متخصصان در سطوح مختلف حوزه ی سلامت برای فهم و به کارگیری بهتر نتایج پژوهش های پیش رو، طراحی بهتر پژوهش ها برای حل مشکلات این حوزه و بالاخص مدیریت، اولویت بندی و تخصیص بهتر منابع پژوهشی است.</span></span><br> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">منظرهای مختلف مورد استفاده برای طبقه بندی پژوهش های حوزه ی سلامت در این مقاله عبارتند از: هدف و عملکرد پژوهش، پارادایم پژوهشی، انواع دانش ضمنی یا صریح، انواع دانش اولیه یا ثانویه، </span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">ارتباط با حوزه های تخصصی دانش، </span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">کارکردهای نظام سلامت، میزان مشارکت افراد غیر دانشگاهی، سطح تصمیم گیری و نیز طبقه بندی انواع سؤالات و سطوح شواهد.</span></span> اکبر سلطانی http://journals.tums.ac.ir/ijdld/browse.php?a_id=5553&sid=1&slc_lang=fa <p><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">مقدمه:</span></span></strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> بار اسیدی بالای رژیم غذایی ممکن است فشار خون، سطوح قند و انسولین خون را تحت تأثیر قرار دهد. هدف از این مطالعه سیستماتیک بررسی ارتباط بار اسیدی رژیم غذایی با فشار خون و نمایه های مرتبط با کنترل قند خون می باشد.</span></span><br> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">روش ها:</span></span></strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> با جستجو در </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Pubmed</span></span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">، </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Google scholar</span></span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">، </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Scopus</span></span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> و </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Medline</span></span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> تا </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">July</span></span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> 2016 و با استفاده از کلید واژه های &quot;</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">dietary acid load</span></span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">&quot;،<span style="color:black;"> &quot;</span></span></span><span dir="LTR" style="background:white;"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Serum glucose</span></span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">&quot;،&quot;</span></span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">insulin resistance</span></span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">&quot;</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">، </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">hypertentation</span></span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">، درنهایت 12 مطالعه (6 مقطعی، 5 کوهورت و 1 مداخله ای) به دست آمد که در این مطالعه سیستماتیک مورد استفاده قرار گرفت.</span></span><br> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">یافته ها:</span></span></strong> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">از بین 11 مقاله مرتبط با فشار خون، سه مطالعه بین نمرات بار اسیدی رژیم غذایی و پُرفشاری خون ارتباط معنی داری نشان داد. سه مطالعه ارتباط بار اسیدی رژیم غذایی را تنها با فشار خون سیستولیک مشاهده نمودند، در حالی که سایر مطالعات هیچ ارتباط معنی داری بین بار اسیدی رژیم غذایی با فشار خون سیستولیک و دیاستولیک گزارش نکردند. هم چنین در ارتباط با نمایه های مرتبط با کنترل قند خون از بین هشت مقاله، یکی از مطالعات ارتباط معنی داری بین افزایش بار اسیدی رژیم غذایی و بروز دیابت نشان داد</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">. یک مطالعه </span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">ارتباط معنی داری بین بار اسیدی رژیم غذایی با سطح قند خون</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">ناشتا</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> و هموگلوبین گلیکوزیله را گزارش نمود. دو مطالعه نیز ارتباط معنی داری بین افزایش بار اسیدی رژیم غذایی با حساسیت به انسولین و مقاومت به انسولین نشان دادند ولی سایر مطالعات ارتباط معنی داری گزارش ندادند.</span></span><br> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">نتیجه گیری:</span></span></strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> از آن جایی که اکثر مطالعات بیان کننده ارتباط معنی داری مابین افزایش بار اسیدی رژیم غذایی و پُرفشاری خون هستند، بنابراین به نظر می رسد بار اسیدی بر فشار خون مؤثر می باشد. در ارتباط با تأثیر بار اسیدی رژیم غذایی با دیابت و سطح انسولین، نتایج حاصل از یافته ها تناقضات بیشتری نشان می دهند. از طرفی به دلیل محدود بودن مطالعات مداخله ای در این زمینه نیاز به بررسی بیشتری در رابطه با اثر بار اسیدی رژیم غذایی بر میزان بروز دیابت، سطح انسولین و سایر مارکرهای قند خون وجود دارد. </span></span><br> &nbsp;</p> لیلا آزادبخت http://journals.tums.ac.ir/ijdld/browse.php?a_id=5633&sid=1&slc_lang=fa <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">مقدمه:</span></span></span></strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">نفروپاتی دیابتی یکی ازمهم ترین عوارض میکروواسکولار دیابت است. دیابت یک اختلال متابولیک بوده که هایپرگلایسمی مزمن مهم ترین علامت آن است که منجر به اختلال در کلیه، و در نهایت از دست دادن کامل عملکرد کلیه می شود. ژن متیلن تتراهیدروفولات ردکتاز به عنوان یکی از ژن های کاندید در نفروپاتی دیابتی مطرح شده است. پلی مورفیسم </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">C677T</span></span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> در این ژن منجر به کاهش عملکرد کاتالیتیکی آنزیم متیلن تتراهیدروفولات ردکتاز و افزایش سطوح هموسیستئین پلاسما می شود. هدف از این مطالعه بررسی ارتباط پلی مورفیسم </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">C677T</span></span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> با نفروپاتی دیابتی می باشد.</span></span></span><br> <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">روش ها:</span></span></span></strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">این مطالعه از نوع مورد و شاهد بوده و در سه گروه 300 نفری شامل گروه مبتلا به دیابت نوع 2 و نفروپاتی (104</span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">N=</span></span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">)، مبتلا به دیابت نوع دو و بدون نفروپاتی (100</span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">N=</span></span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">) و کنترل (افراد سالم) (96</span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">N=</span></span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">) می باشد. پلی مورفیسم </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">C677T</span></span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> ژن </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">MTHFR</span></span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> با استفاده از روش</span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">PCR-RFLP</span></span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> مورد ارزیابی قرار گرفت. </span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">فاکتورهای بیوشیمیایی نیز در افراد مورد مطالعه اندازه گیری شد.</span></span></span><br> <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">یافته ها:</span></span></span></strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> نتایج حاصل از مطالعه نشان می دهد که </span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">میان فراوانی </span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">ژنوتیپی </span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">گروه دیابتی مبتلا به نفروپاتی و گروه دیابتی بدون نفروپاتی اختلاف معنی دار وجود دارد (02/0</span></span></span><em><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">P</span></span></span></span></em><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">=</span></span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">،9/0-3/0</span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">CI:</span></span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">، 5/0</span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">OR:</span></span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">). بین فراوانی اللی در دو گروه دیابتی مبتلا به نفروپاتی و دیابتی بدون نفروپاتی</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">از نظر آماری تفاوت معنی دار وجود دارد (013/0</span></span></span><em><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">P</span></span></span></span></em><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">=</span></span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">،740/2-123/1</span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">CI:</span></span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">، 754/1</span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">OR:</span></span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">).</span></span></span><br> <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">نتیجه گیری:</span></span></span></strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">یافته ها نشان می دهد که بین پلی مورفیسم </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">C677T</span></span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">با نفروپاتی در بیماران مبتلا به دیابت نوع دو ارتباط وجود دارد. به بیان دیگر الل </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">C</span></span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> سبب استعداد ابتلا به نفروپاتی شده و الل </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">T</span></span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> دارای نقش حفاظتی در ابتلا به این بیماری می باشد.</span></span></span><br> &nbsp; مهسا محمدآملی http://journals.tums.ac.ir/ijdld/browse.php?a_id=5619&sid=1&slc_lang=fa <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">مقدمه:</span></span></span></strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> دیابت شایع ترین بیماری غدد درون ریز است که سالیانه افراد زیادی را درگیر می کند. جمعیت زیادی از افراد مبتلا به دیابت از نفروپاتی و رتینوپاتی دیابتی رنج می برند. اثرات </span></span></span>&nbsp;<span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">renoprotective</span></span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">ویتامین </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">D</span></span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> و آنالوگ های آن در بیماری های مزمن کلیه از جمله نفروپاتی دیابتی گزارش شده است. هدف از این مطالعه، بررسی ارتباط پلی مورفیسم (</span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">rs731236 (TaqI</span></span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> در ژن رسپتور ویتامین </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">D</span></span></span></span> <span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">(VDR)</span></span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">، و خطر نفروپاتی دیابتی در افراد</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">مبتلا به دیابت نوع دو است.</span></span></span><br> <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">روش ها:</span></span></span></strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> در این مطالعه مورد - شاهد (</span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Case-Control</span></span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">)</span></span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">، 204 نفر از بیماران با سابقه ی 5 سال ابتلا به دیابت نوع دو (104 بیمار مبتلا به نفروپاتی و 100 نفر بدون نفروپاتی) و نیز ۹۸ نفر &nbsp;افراد بدون دیابت و نفروپاتی (گروه شاهد)، مراجعه کننده به کلینیک دیابت و بیماری های متابولیک دانشگاه علوم پزشکی تهران بررسی شدند. پس از جمع آوری اطلاعات بالینی و انجام تست های آزمایشگاهی، <span style="color:black;">نمونه های </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">DNA</span></span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> از نمونه های خون به روش فنل کلروفرم استخراج و پلی مورفیسم </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">(rs731236) TaqI</span></span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> در نمونه ها باروش ژنوتیپ اختصاصی </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">TaqMan</span></span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> مورد بررسی قرار گرفت.</span></span></span><br> <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">یافته ها:</span></span></span></strong> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">در گروه مبتلا به نفروپاتی، مقادیر اوره، کراتیینین و دفع آلبومین بالاتر و فیلتراسیون گلومرولی کمتر از گروه دیابتی و گروه شاهد بود (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">P value<0.05</span></span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">)</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">. علی رغم اینکه فراوانی ژنوتیپ </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">TT</span></span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> و الل </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">T </span></span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">&nbsp;در گروه نفروپاتی بالاتر از دو گروه دیگر بود، این اختلاف معنی دار نبود</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">P value>0.05</span></span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">)</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">.</span></span><br> <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">نتیجه گیری</span></span></span></strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">: نتایج مطالعه ی حاضر نشان می دهد اگر چه پلی مورفیسم </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Taq</span></span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">1</span></span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> در جامعه مبتلا به نفروپاتی شیوع بیشتری دارد ولی وجود آن الزاماً با خطرایجاد نفروپاتی دیابتی نوع دو همراه نمی باشد.</span></span> فریده رضی http://journals.tums.ac.ir/ijdld/browse.php?a_id=5564&sid=1&slc_lang=fa <p><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">مقدمه: </span></span></strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">ﺗﺒﻌﯿﺖ ﺑﯿﻤﺎران از رژیﻢ درﻣﺎﻧﯽ، ﻣﻮﻓﻘﯿﺖآﻣﯿﺰ ﺑﻮدن درﻣﺎن را ﭘﯿﺶ ﺑﯿﻨﯽ ﻧﻤﻮده و از ﻋﻮارض و ﺷﺪت ﺑﯿﻤﺎری ﻣﯽﮐﺎﻫﺪ. ﻫﺪف از ایﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺗﻌﯿﯿﻦ تأثیر مداخله آموزشی مبتنی بر مدل¹</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;"> AIM</span></span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> بر بهبود تبعیت دارویی </span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">بیماران </span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">مبتلا به دیابت نوع دو بود.</span></span><br> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">روش</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:1.0pt;"> </span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">ها:</span></span></strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> این مطالعه از نوع مداخله ای</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> نیمه تجربی</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> با گروه کنترل که بر روی 180بیمار مبتلا به دیابت نوع دو با استفاده از تخصیص تصادفی ساده در دو گروه مداخله و کنترل، انجام شد. ابزارگردآوری داده ها، پرسشنامه ی دو بخشی شامل اطلاعات دموگرافیک (با 14 سؤال)، سؤالات مربوط به مدل </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">AI</span></span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">M</span></span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> شامل 10سؤال مربوط به دانش و اطلاعات، 9 سؤال مربوط به انگیزه و 6 سؤال مربوط به توانایی بود. پس از اجرای پیش آزمون، مداخله ی آموزشی برای بیماران گروه مداخله انجام شد و مجدداً پرسش نامه برای بیماران دو گروه بعد از 6 ماه تکمیل شد. داده های جمع آوری شده با استفاده از </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">SPSS </span></span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">&nbsp;نسخه ی 23 با </span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">استفاده از </span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">آزمون های آماری ویلکاکسون، کای دو و من ویتنی آنالیزشد.</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> سطح معنی داری در این مطالعه کمتر از 05/0 در نظر گرفته شد.</span></span><br> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">نتایج:</span></span></strong> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">قبل از مداخله ی آموزشی دو گروه از نظر مشخصات دموگرافیک و سازه ای مدل </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">AIM</span></span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> (سازه ی دانش، انگیزه وتوانایی) </span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">تفاوت معنی داری نداشتند (</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">05/0</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">P></span></span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">) ولی پس از اجرای مداخله ی آموزشی گروه مداخله از نظر دانش و اطلاعات (001/0 </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">P<</span></span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">)، انگیزه </span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">(</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">001/0 </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">P<</span></span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">)، توانایی (001/0 </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">P<</span></span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">) و میزان </span></span>&nbsp;<span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">HbA1C</span></span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">(001/0 </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">P<</span></span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">) تفاوت معنی داری با گروه کنترل داشت.</span></span><br> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">نتیجه گیری</span></span></strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">:</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> یافته های این پژوهش نشان دادکه نقش مداخله ی آموزشی براساس مدل </span></span>&nbsp;<span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">AIM</span></span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">تأثیر مثبتی در بهبود تبعیت درمانی بیماران مبتلابه دیابت نوع دو داشته و با ارتقاءآگاهی و باور فرد نسبت به بیماری، انگیزه در جهت تبعیت از درمان در بیماران افزایش می یابد. </span></span><br> &nbsp;</p> فرشته مجلسی http://journals.tums.ac.ir/ijdld/browse.php?a_id=5520&sid=1&slc_lang=fa <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">مقدمه</span></span></strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">: در سال های اخیر، مکمل های غذایی نقش مهمی در حفظ رژیم غذایی مناسب در اغلب بیماری های مزمن از جمله دیابت پیدا کرده اند. اسپیرولینا پلتنسیس به عنوان یک مکمل غذایی مناسب مطرح گردیده است و حاوی ویتامین های گروه </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">B</span></span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">، بتا کاروتن، ویتامین </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">E</span></span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">، پروتیئن های با ارزش بالا، مواد معدنی، اسید گاما لینولئیک و آنتی اکسیدان های قوی است.</span></span><br> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">روش</span></span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">ها</span></span></strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">: 50 بیمار مبتلا به دیابت نوع دو در محدوده سنی 30 الی 60 سال که 10-5 سال تحت درمان استاندارد یکسانی (از لحاظ مصرف دارو) برای دیابت قرار داشتند به صورت تصادفی به دو گروه مساوی شامل شاهد و بیمار تقسیم شدند. به گروه بیمار روزانه 8 گرم اسپیرولینا پلتنسیس به شکل قرص های یک گرمی به مدت سه ماه تجویز گردید. گلوکز خون ناشتا بیماران هر دو گروه ماهانه و هموگلوبین </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">A</span></span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">1</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">C</span></span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> در ابتدا و انتهای طرح اندازه گیری شد و نتایج آن ها با یکدیگر مورد مقایسه قرار گرفت. </span></span><br> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">یافته</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:1.0pt;"> </span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">ها</span></span></strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">: <span style="letter-spacing:-.2pt;">گلوکز خون ناشتا در گروه بیماران پس از 3 ماه تجویز پودر اسپیرولینا کاهش معنی داری را نشان داد و از </span></span></span><span dir="LTR" style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">mg/dl</span></span></span><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> 158/1</span></span></span><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">&plusmn;</span></span></span><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">44/2 در روز نخست</span></span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> به </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">mg/dl</span></span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> 127/8</span></span><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">&plusmn;</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">36/7 در روز پایانی تغییر یافت. ولی در گروه شاهد تغییر معنی دار نبود. هموگلوبین گلیکوزیله نیز در هر دو گروه کاهش یافت (05/0></span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">P</span></span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">).</span></span><br> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">نتیجه گیری</span></span></strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">: اسپیرولینا پلتنسیس به عنوان یک مکمل می تواند در بیماران دیابت نوع دو همراه با داروهای خوراکی ضد دیابت استفاده گردد و در کاهش گلوکز خون بیماران در کوتاه مدت مؤثر است ولی اثر آن بر هموگلوبین </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">&nbsp;A1C</span></span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> نیاز به تجویز طولانی تر دارد.</span></span> حمیده قدرتی آزادی