مجله دیابت و متابولیسم ایران

وضعیت سلامت سالمندان استان خوزستان (مطالعه‌ی سیمای سلامت سالمندان کشور)

سعید سعیدی مهر

مقدمه: سالمندان از گروه های سنی آسیب پذیر از نظر وضعیت سلامت می باشند. سالمندان استان خوزستان به دلیل وضعیت آب و هوایی در معرض اختلالات سلامت بیشتری هستند. این مطالعه گزارشی از وضعیت سلامت سالمندان استان خوزستان در سال 1391 می باشد.
روش ها: مطالعه ی مقطعی با نمونه گیری خوشه ای انجام شد. وضعیت تغذیه با استفاده از فرم ایرانی شده ی ارزیابی مختصر تغذیه، ارزیابی وضعیت افسردگی با استفاده از ابزار امتیاز افسردگی سالمندان ایرانی شده ی 15 سؤالی، ارزیابی عملکرد با استفاده از ابزار فعالیت روزانه ی زندگی KATZ، ارزیابی کیفیت زندگی با استفاده از نسخه ی دوم پرسشنامه ی ایرانی شده ی کوتاه وضعیت سلامت (SF-36 Version 2) و فعالیت روزانه ی مرتبط به وسایل توسط ابزار Lawton انجام شد.
یافته ها: درنهایت 387 نفر در این مطالعه شرکت کردند. شیوع پُرفشاری خون، دیابت، افسردگی و اضطراب در شرکت کنندگان به ترتیب 8/38%، 6/28%، 9/34 و 7/38% بود. مشکل شنوایی و بینایی به ترتیب 9/33% و 2/62%، اختلال در حافظه در 9/14% از افراد مشاهده شد. 3/4% از سالمندان دچار سوء تغذیه، 3/48% در معرض سوء تغذیه، 9/13% اختلال در عملکرد روزانه ی زندگی پایه و 3/30% دچار درجاتی از اختلال در عملکرد روزمره ی متوسط بودند. بیشترین نیاز خدماتی، نیاز به خدمات پزشکی در منزل و پس از آن نیاز به خدمات حمل نقل بود.
نتیجه گیری: وضعیت سلامت سالمندان استان خوزستان گرچه به طور کلی بدتر از میانگین جامعه نیست ولی نیازمند توجه در بعضی حیطه ها نظیر پُرفشاری خون، دیابت، وضعیت تغذیه و عدم استقلال در فعالیت های روزمره ی زندگی می باشد.

بررسی نگرش نسبت به سالمندان در بین کارشناسان مراکز بهداشتی

حمید آسایش

مقدمه: کارکنان بهداشتی نگرش ها و باورهای متفاوتی نسبت به سالمندان دارند که بر رفتار آن ها در ارائه خدمات سلامت به این افراد مؤثر است. این مطالعه با هدف تعیین نگرش کارشناسان شاغل در مرکز بهداشتی درمانی استان گلستان نسبت به سالمندان انجام شده است.
روش ها: در این مطالعه ی مقطعی، 136 نفر از کارشناسان شاغل در مراکز بهداشتی استان گلستان به طور تصادفی انتخاب شدند. پرسشنامه ی اطلاعات جمعیت شناختی و مقیاس نگرش نسبت به سالمندان کوگان برای گردآوری داده ها استفاده شد. آنالیز داده ها در محیط نرم افزار آماری SPSS 16 با آزمون های آماری تی مستقل، تی زوجی، ضریب همبستگی پیرسون و آنالیز واریانس یکطرفه انجام شد.
یافته ها: میانگین و انحراف معیار سن شرکت کنندگان در این مطالعه 31/4± 48/34 بود. میانگین نمره ی کل نگرش نسبت به سالمندان 58/9 ± 42/116 بود (دامنه ی نمرات در مقیاس 204-34). 3/49 درصد از کارکنان نمره ی کمتر از میانگین را در مقیاس نگرش به سالمندان کسب کرده بودند. میانگین نمرات نگرش منفی نسبت به سالمندان بالاتر از میانگین نمرات نگرش مثبت بود و آزمون تی زوجی این اختلاف را معنادار نشان داد (001/0>P).
نتیجه گیری: براساس یافته های این مطالعه، فقط نیمی از کارشناسان شاغل در مراکز بهداشتی درمانی، نگرش نسبتاً مطلوبی نسبت به سالمندان داشتند. ازآنجا که نگرش های منفی با تأثیر بر رفتارهای افراد می توانند سبب اختلال در ارائه ی خدمات سلامت گردد، بنابراین طراحی برنامه هایی برای بهبود نگرش کارکنان ارائه دهنده خدمات بهداشتی نسبت به سالمندان ضروری به نظر می رسد.

مقایسه‌ی وضعیت سلامت جسمی سالمندان شهرستان گرگان در سال‌های 1383 و 1388

محمد حسین حاجی ابراهیمی

مقدمه: افزایش جمعیت سالمندان با افزایش بیماری های مزمن در بین آن ها همراه است. این مطالعه با هدف مقایسه ی وضعیت سلامت جسمی سالمندان شهر گرگان در یک فاصله ی پنج ساله بین سال های 1383 و 1388 انجام گرفت.
روش ها: در یک مطالعه ی مقطعی اطلاعات مربوط به 884 سالمند ساکن مناطق تحت پوشش پایگاه های 4 و 5 مرکز بهداشت شهرستان گرگان در سال 1388 با استفاده از یک پرسشنامه به صورت خود اظهاری توسط افراد آموزش دیده جمع آوری گردید. سالمندان مورد مطالعه که به طریق سرشماری انتخاب شده بودند در حیطه ی سلامت فیزیکی مورد پرسش قرار گرفتند. داده ها با استفاده از روش های آماری توصیفی و آزمون کای اسکوئر مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج به دست آمده با نتایج مطالعه ی مشابه (منتشر نشده)، مربوط به 315 سالمند ساکن مناطق تحت پوشش پایگاه های 4 و 5 شهر گرگان در سال 1383، مورد مقایسه قرار گرفت. از نرم افزار SAS 9.2 برای تحلیل داده ها استفاده شد.
یافته ها: متوسط سن سالمندان در سال 1388 برابر با 67/6±20/67 سال و در سال 1383 برابر با 72/6±59/67 سال بود. میزان فراوانی مشکلاتی از قبیل فشار خون، چربی خون، آسم و دیابت در سال 1388 افزایش معنا داری داشت. از سوی دیگر بیماری هایی از قبیل صرع، بی دندانی، فتق و سوزش سردل کاهش معناداری را نشان می داد.
نتیجه گیری: نتایج این مطالعه نشان داد که مشکلات جسمی مرتبط با بیماری های قلبی عروقی، وضعیت سلامت دهان و دندان سالمندان، مشکلات مربوط به بینایی و شنوایی و همچنین مشکلات عضلانی استخوانی در سالمندان می تواند توانایی آنها را در ارتباط با جامعه و انجام کارهای شخصی کاهش دهد. پیشگیری از موارد فوق می تواند به سالمندی سالم منجر شود.

وضعیت سلامت سالمندان استان خراسان شمالی: یک مطالعه مقطعی

ندا نظری

مقدمه: ارتقاء وضعیت بهداشتی، کاهش نرخ باروری و همچنین افزایش سن امید به زندگی سبب افزایش جمعیت سالمندان شده است. این مطالعه با هدف بررسی وضعیت سلامت سالمندان استان خراسان شمالی انجام شده است.
روش ها: این مطالعه مقطعی و به روش خوشه ای چند مرحله ای تصادفی متناسب، انجام شد. در این مطالعه 99 نفر سالمند شامل (39 نفر مرد و 55 نفر زن) سالمند 60 سال و بالاتر شرکت داشتند. اطلاعات مورد نیاز به وسیله ی پرسشنامه های دموگرافیک و ابزارهای "بررسی مختصر وضعیت تغذیه"، "مقیاس افسردگی سالمندان 15 سؤالی"، وضعیت عملکرد روزمره ی زندگی Katz، عملکرد روزانه ی مرتبط با وسایل Lawton "جمع آوری گردید. اندازه گیری های تن سنجی و فشارخون به روش استاندارد انجام شد.
یافته ها: شیوع دیابت و پُرفشاری خون در سالمندان مورد مطالعه به ترتیب 7/17 و 6/57 درصد بود. همچنین 4/36 درصد از سالمندان خلق افسرده ای داشتند. 2/18 درصد از سالمندان سلامت خود را بد گزارش کردند. به علاوه 5/73 درصد از سالمندان از یک نوع درد شاکی بودند. همچنین 6/22 درصد در طول سال گذشته حداقل یک بار تریاک مصرف کرده بودند.
نتیجه گیری: به نظر می رسد که وضعیت سلامت سالمندان استان خراسان شمالی مناسب نبوده و در بسیاری از شاخص ها نظیر پُرفشاری خون، سوء تغذیه، سوء مصرف تریاک و شکایت از درد بیش از میانگین کشوری مشکل داشتند. این مسئله توجه ویژه به سلامت سالمندان این استان را طلب می کند.

ابزار ارزیابی کوتاه شناختی: ابزاری جدید برای غربال‌گری وضعیت شناختی در سالمندان

فرشاد شریفی

مقدمه: گرچه ابزارهای متعددی برای سنجش وضعیت شناختی و غربال گری دمانس معرفی شده اند، ولی در جمعیت سالمندان ایرانی اکثر ابزارها به سبب اختلافات فرهنگی و شیوع بالای بیسوادی، کارایی لازم را ندارند. در این مطالعه یک آزمون با عنوان «ابزار ارزیابی مختصر شناختی» [Brief Cognitive Assessment Tool (BCAT)] معرفی شده و خصوصیات روانسنجی آن مورد ارزیابی قرار گرفته است.
روش ها: ابزار BCAT شامل ارزیابی حافظه با استفاده از آزمون سه کلمه و امتیازدهی مشابه Mini-Cog و ارزیابی وضعیت عملکردی در حیطه های «توانایی لباس پوشیدن»، «توانایی استفاده از تلفن»، «توانایی مدیریت داروهای خود»، در هر دو جنس و توانایی مدیریت مالی در مردان و توانایی تهیه غذا در خانم ها، می باشد. نحوه ی امتیازدهی در افراد با سواد و بی سواد متفاوت است. تشخیص دمانس با وجود اختلال حافظه به همراه اختلال در عملکرد گذاشته می شود 86 نفر از سالمندان ساکن آسایشگاه خیریه کهریزک، (41 نفر زن و 45 نفر زن) به صورت تصادفی از افراد دارای معیارهای ورود، بدون معیارهای خروج و داوطلب، انتخاب شدند. روایی هم زمان با همبستگی نتایج BCAT با امتیاز آزمون مختصر شناختی (MMSE) و روایی ملاک، حساسیت و ویژگی BCAT بر مبنای مقیاس تباهی همه جانبه (GDS) سنجیده شد. پایایی نتایج دو آزمونگر در طی دو هفته با ضریب کاپا ارزیابی گردید.
یافته ها: میزان حساسیت BCAT در تشخیص دمانس براساس GDS، 88/6% و ویژگی آن 6/82% و میزان دقتی برابر با 9/84% داشت. همبستگی بین امتیاز MMSE و دسته بندی با استفاده از BCAT معنا دار بود. ضریب کاپا بین نتایج BCAT توسط دو آزمونگر برابر 1/81% بود.
نتیجه گیری: به نظر می رسد که BCAT در سالمندان ایرانی از خصوصیات روانسنجی خوبی برای تشخیص اختلال شناختی و دمانس برخوردار باشد.