مجله دیابت و متابولیسم ایران

نقش فاکتورهای هنجارهای ذهنی و کنترل رفتاری درک شده بر خود مراقبتی سالمندان مبتلا به استئوآرتریت زانو در شهرستان یزد

زهره کریمیان کاکلکی

مقدمه: استئوآرتریت از شایع ترین بیماری های سیستم اسکلتی در سنین میانسالی و سالمندی است. این مطالعه با هدف تعیین نقش هنجارهای ذهنی و کنترل رفتاری درک شده بر خود مراقبتی در سالمندان مبتلا به استئوآرتریت شهرستان یزد انجام شد.
روش ها: در یک مطالعه ی توصیفی–تحلیلی در سال 1392 به روش مقطعی 87 نفر از سالمندان مراجعه کننده به مراکز درمانی به صورت تصادفی انتخاب و وارد مطالعه شدند. ابزار مورد استفاده پرسشنامه ی محقق ساخته ی سه قسمتی که قسمت اول شامل متغیرهای دموگرافیک و قسمت دوم سؤالات هنجارهای ذهنی و کنترل رفتاری درک شده و قسمت سوم سؤالات رفتاری بود. پرسشنامه ها به روش مصاحبه در طی مدت 2 ماه تکمیل شده و داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS18 و آزمون های آماری T-Test و ANOVA و ضریب همبستگی در سطح 05/0 تجزیه و تحلیل شد.
یافته ها: میانگین نمره ی هنجارهای ذهنی، کنترل رفتاری درک شده و رفتارهای خود مراقبتی به ترتیب 40/11±/85/81 از 110 نمره، 19/6±19/90 از 120 نمره، 84/5±93/44 از سقف 60 نمره بود. نتایج نشان داد بین هنجارهای ذهنی و کنترل رفتاری درک شده و خودمراقبتی با متغیرهای دموگرافیک به جزء تحصیلات و کنترل رفتاری درک شده (001/0P=)، بین سابقه ی ابتلا و خود مراقبتی (001/0P=) و کنترل رفتاری درک شده و وضعیت اقتصادی (002/0P=) ارتباط معناداری نبود و همچنین با آزمون پیرسون، همبستگی مستقیم و معنادری بین رفتار خود مراقبتی با کنترل رفتاری درک شده مشاهده گردید (297/0 r= ،008/0P=).
نتیجه گیری: باتوجه به همبستگی مثبت آماری کنترل رفتاری درک شده و خود مراقبتی، طراحی برنامه ی آموزشی در این زمینه جهت عملکرد خودمراقبتی مورد نیاز است و توصیه می شود در برنامه های مداخله ای با توجه به نفوذ بالا و گسترده ی رسانه های جمعی، به استفاده از این وسایل کمک آموزشی تأکید بیشتری شود.

وضعیت سلامت سالمندان استان آذربایجان شرقی: یک مطالعه‌ی مقطعی

فرشاد شریفی

مقدمه: سالمندان از گروه های سنی هستند که بیشترین نیاز را به دریافت خدمات سلامت دارند. برنامه ریزی برای ارائه ی خدمات در سطح کشوری و منطقه ای نیازمند اطلاعات در خصوص وضعیت سلامت سالمندان است. این مطالعه با هدف بررسی وضعیت سلامت سالمندان استان آذربایجان شرقی انجام شده است.
روش ها: در این مطالعه ی مقطعی، از 19 شهرستان این استان به روش خوشه ای چند مرحله ای تصادفی متناسب، تعداد 436 نفر (180 نفر مرد و 258 نفر زن) سالمند 60 سال و بالاتر انتخاب شدند. اطلاعات به وسیله یک پرسشنامه ی دموگرافیک، اندازه گیرهای آنتروپومتریک، اندازه گیری فشار خون و تکمیل پرسشنامه های "بررسی مختصر وضعیت تغذیه"، "مقیاس افسردگی سالمندان 15 سؤالی"، وضعیت عملکرد روزمره زندگی" و "عملکرد روزانه ی مرتبط با وسایل" جمع آوری گردید.
یافته ها: میانگین سنی افراد شرکت کننده 31/69 سال بود. شیوع خود-اظهاری دیابت 2/34 % بود. شیوع پُرفشاری خون در سالمندان 5/52 درصد یافت شد. درد شایع ترین شکایت شرکت کنندگان بود (9/60 %). 9/46% در راه رفتن مشکل داشتند.3/44% مشکل بینایی و 4/26% از مشکل شنوایی رنج می بردند و در 8/44% اختلال خواب یافت شد. همچنین 26% از شرکت کنندگان دارای خلق افسرده بودند.
نتیجه گیری: سالمندان استان آذربایجان شرقی، احتمالاً وضعیت سلامت بهتری نسبت به میانگین سالمندان ایرانی دارند اما پُرفشاری خون و دیابت، در بین سالمندان این استان شیوع بالایی دارد که نیازمند توجه بیشتری است.

عوامل موثر در کیفیت زندگی سالمندان مبتلا به دیابت

زهرا علی اکبرزاده آرانی

مقدمه: دیابت در سالمندان خطر ایجاد یا تشدید سندرم های سالمندی را افزایش داده و جنبه های مختلف زندگی آنها را تحت تأثیر قرار می دهد. این پژوهش با هدف بررسی عوامل مؤثر در کیفیت زندگی سالمندان دیابتی انجام شده است.
روش ها: این پژوهش یک مطالعه ی توصیفی تحلیلی است که با انتخاب 88 سالمند دیابتی از میان 1400 بیمار دیابتی، در بازه ی سنی 83-60 سال دارای پرونده در مرکز دیابت کاشان در سال 1385 صورت گرفته است. نمونه گیری حدود 2 ماه طول کشید. نمونه ها پرسشنامه ی اطلاعات دموگرافیک و پرسشنامه ی ویژه ی کیفیت زندگی بیماران دیابتی را تکمیل کردند. پرسشنامه ی کیفیت زندگی حاوی 41 سؤال می باشد که سه بعد عمومی (52- 13 امتیاز)، اختصاصی (108- 27 امتیاز) و کلی (160- 40 امتیاز) دارد. با استفاده از آزمون رگرسیون لجستیک مدل تک متغیره و چند متغیره در محیط نرم افزار آماری SPSS16، رابطه ی کیفیت زندگی با متغیرهای زمینه ای مورد بررسی قرار گرفت.
یافته ها: به طور کلی 9/65% از بیماران زن و 1/34% مرد بودند. نتایج نشان داده است که گزگز، بی حسی اندام ها و کاهش بینایی با کیفیت زندگی عمومی و نوع درمان، نارسایی کلیه، گزگز، کرختی اندام ها و بی حسی با کیفیت زندگی اختصاصی ارتباط معنادار دارند.
نتیجه گیری: با توجه به سطح کیفیت زندگی پایین در اکثر سالمندان دیابتی و نقش عوارض دیابت در ایجاد آن، نتایج این پژوهش نیاز شدید به مراقبت در سالمندان را نشان می دهد و تأکید مجددی بر نقش مراقبت در بهبود سطح سلامت سالمندان دیابتی می باشد.

وضعیت سلامت سالمندان استان البرز در سال ۱۳۹۰: مطالعه‌ی سیمای سلامت سالمندان کشور

حسنا عطایی

مقدمه: از آنجا که پدیده ی سالمند شدن جامعه بر تمام جنبه های زندگی جوامع بشری از جمله ساختارهای سنی، ارزش ها و معیاره، نیازهای سلامت و سازمان های اجتماعی، اثرات قابل ملاحظه ای دارد، مقابله با چالش های فرارو با اتخاذ سیاست های مناسب برای ارتقای وضعیت جسمی، روانی و اجتماعی سالمندان از اهمیت بالایی برخوردار است. استان البرز یکی از استان های مهاجرت پذیر بوده و پدیده ی مهاجرت تأثیر شگرفی در سلامت روحی و جسمی سالمندان دارد. هدف از انجام این مطالعه بررسی وضعیت سلامت سالمندان استان البرز بوده است.
روش ها: در این مطالعه ی مقطعی، از سه شهرستان استان البرز به روش خوشه ای چند مرحله ای تصادفی متناسب، ۲۳۵ نفر (۱۱۳ نفر مرد و ۱۲۲ نفر زن) سالمند ۶۰ ساله و بالاتر انتخاب شدند. اطلاعات توسط یک پرسشنامه ی دموگرافیک، اندازه گیری های آنتروپومتریک، اندازه گیری فشارخون و تکمیل پرسشنامه های "بررسی مختصر وضعیت تغذیه"، "مقیاس افسردگی سالمندان ۱۵ سؤالی"، وضعیت عملکرد روزمره ی زندگی، عملکرد روزانه ی مرتبط با وسایل جمع آوری گردید. داده ها با استفاده از نرم افزار آماری SPSS 21 انجام شد. تمام آزمون ها دو سویه بوده و در سطح 05/0 >α معنادار در نظر گرفته شد.
یافته ها: میانگین سنی افراد شرکت کننده ۶۸ سال بود. شیوع اضطراب و افسردگی در میان شرکت کنندگان به ترتیب 5/51 و ۳۴ درصد بود. ۲۷ درصد درمعرض یا دچار سوء تغذیه بودند. 5/54 درصد از مشکلات دهان و دندان رنج می بردند و 8/49 درصد نیز در راه رفتن مشکل داشتند.
نتیجه گیری: در زمینه ی وضعیت سلامت سالمندان ساکن استان البرز می توان گفت که بیماری های متابولیک در این استان شیوع بالایی دارد و پوشش کم واکسیناسیون آنفلوانزا، شیوع بالای افسردگی و اضطراب و سوء تغذیه نیازمند مداخلات جدی توسط سیاست گذاران در جهت ارتقاء سلامت این سالمندان است.

وضعیت سلامت سالمندان استان سیستان و بلوچستان

فرشاد شریفی

مقدمه: سالمند شدن جامعه، از چالش های سلامت عمومی در قرن حاضر است. تأمین سلامت و شناسایی نیازهای سالمندان، نیازمند شناخت جامع و دقیق از وضعیت سلامت ایشان است.
روش ها: در یک مطالعه ی مقطعی، وضعیت سلامت 191 نفر از سالمندان 60 سال و بالاتر استان سیستان و بلوچستان بررسی شد. سلامت عمومی با پرسشنامه ی فارسی کوتاه وضعیت سلامت (SF-36)، وضعیت تغذیه با پرسشنامه ی ارزیابی مختصر تغذیه (MNA)، وضعیت فعالیت فیزیکی با دو پرسش از پرسشنامه ی کوتاه فارسی فعالیت فیزیکی، افسردگی با پرسشنامه ی فارسی کوتاه افسردگی سالمندان، وضعیت عملکردی با پرسشنامه ی عملکرد پایه و متوسط روزمره ی زندگی، همچنین اطلاعات دموگرافیک، سابقه ی بیماری ها و واکسیناسیون، شرکت در فعالیت های اجتماعی، استفاده از خدمات و مراقبت های سالمندی با پرسشنامه ی تأیید شده ای مورد بررسی قرار گرفتند. وضعیت فشارخون علاوه بر پرسش از خود سالمندان، با دو نوبت سنجش فشار خون بیماران اندازه گیری شد.
یافته ها: میانگین سن شرکت کنندگان 81/69 (با انحراف معیار 32/8) سال بود. 2/4% از سالمندان وضعیت سلامت خود را عالی و 4/9% بد گزارش کردند. 3/35% سابقه ی زمین خوردن در یک سال اخیر را داشتند. 6/15% در تست 3 کلمه دچار اختلال حافظه بودند. مشکل شنوایی و بینایی به ترتیب 3/30% و6/56% گزارش شد. 9/8% دچار سوء تغذیه و 8/25% دچار اختلال در عملکرد پایه ی روزمره ی زندگی و 2/58% دچار اختلال در عملکرد متوسط روزانه بودند.
نتیجه گیری: به نظر می رسد که شیوع سوء تغذیه، اختلال در عملکرد پایه و متوسط روزمره ی زندگی و اختلال حافظه در سالمندان استان سیستان و بلوچستان بالاتر از میانگین کشوری و جهانی باشد.