مجله دیابت و متابولیسم ایران

تعیین کننده‌های رفتارهای پایبندی به درمان در بیماران مبتلا به دیابت نوع دو: کاربرد نظریهی شناختی‌جامعه‌ای

فرزاد جلیلیان

مقدمه: کنترل دیابت نوع دو تحت تأثیر سبک زندگی است. هدف این پژوهش تعیین پیش بینی کننده های پایبندی به درمان در بیماران مبتلا به دیابت نوع دو با بهره گیری از ساختارهای نظریه ی شناختی جامعه ای بود.
روش ها: این پژوهش توصیفی تحلیلی در میان 500 نفر از بیماران مبتلا به دیابت نوع دو شهر تهران در سال 1400 انجام شد. نمونه گیری به صورت تصادفی ساده از بیماران دارای پرونده ی درمانی در درمانگاه کنترل دیابت منطقه ی پنج تهران انجام شد. ابزار سنجش، پرسشنامه ی کتبی مبتنی بر ساختارهای نظریه ی شناختی جامعه ای بود. داده ها با استفاده از آمار توصیفی (فراوانی، درصد، میانگین، انحراف معیار) و آمار تحلیلی (همبستگی پیرسون و رگرسیون خطی) در نرم افزار SPSS ویرایش 16 تجزیه و تحلیل گردید.
یافته ها: میانگین نمره ی انجام رفتارهای پایبندی به درمان 41/10±34/56 در دامنه ی نمره ی 16 تا 80 بود. انتظارات پیامد، خودکارآمدی درک شده و پشتیبانی جامعه ای در مجموع 43 درصد از واریانس انجام رفتارهای پایبندی به درمان را برآورد کردند. خودکارآمدی درک شده، قوی ترین ساختار پیش بینی کننده بود (430/0=ß و 001/0 > P). افزایش سن (126/0-=ß و 004/0 = P)، درمان با انسولین (250/0-=ß و 001/0 > P) و مصرف سیگار (146/0-=ß و 001/0 = P) به طور معکوس و داشتن بیمه درمانی (181/0=ß و 001/0 > P) به طور مثبت پیش بینی کننده ی انجام رفتارهای پایبندی به درمان بودند.
نتیجه گیری: توسعه، پیاده سازی و ارزشیابی مداخله های آموزشی مبتنی بر نظریه ی شناختی جامعه ای با تأکید بر ارتقاء خودکارآمدی درک شده می تواند یافته های سودمندی در ارتقاء رفتارهای پایبندی به درمان در میان بیماران مبتلا به دیابت نوع دو داشته باشد.

تأثیر هشت هفته تمرین تناوبی شدید (HIIT) بر آسپروزین، پروفایل لیپیدی و مقاومت به انسولین رت‌های نر مدل دیابت نوع دو

محبوبه رنگرز طباطبایی

مقدمه: ترشح آدیپوکاین ها از مخازن بافت چربی نقش کلیدی در تنظیم سوخت و ساز متابولیک و چندین فرآیند فیزیولوژیکی دیگر از جمله دیابت، چاقی و بیماری های قلبی-عروقی را داراست. در این مطالعه اثر هشت هفته تمرین تناوبی شدید (HIIT) بر آسپروزین، پروفایل لیپیدی و مقاومت به انسولین رت های نر مدل دیابت نوع دو بررسی شد.
روش ها: تعداد 24 سر رت نر اسپراگ داولی به طور تصادفی به چهار گروه مساوی سالم (C)، سالم تمرین (C+T)، دیابت (D) و دیابت تمرین (D+T) تقسیم شدند. دیابت با روش ترکیبی رژیم پُرچرب و تزریق استرپتوزوتوسین با دوز کم القا شد. گروه تمرین به مدت هشت هفته برنامه ی HIIT را روی تردمیل انجام دادند. داده ها با استفاده از آزمون آماری ANOVA یک طرفه و آزمون بونفرونی و در سطح معنی داری 05/0P< تحلیل شد.
یافته ها: نتایج نشان داد که القای دیابت باعث افزایش آسپروزین سرم شد(000۱/0=P)، آسپروزین پلاسما در گروه سالم تمرین نسبت به گروه سالم (03/0=P) و دیابت نسبت به دیابت تمرین (04/0=P) کاهش یافت. بین گروه سالم و سالم تمرین از نظر HOMA-IR تفاوت معنا دار وجود نداشت (9/0= P)، اما در گروه دیابت تمرین نسبت به دیابت کاهش یافت (0001/0=P). درگروه دیابت تمرین نسبت به گروه دیابت میانگین HDL افزایش (0001/0=p) و TG، LDL کاهش یافت (001/0=P). در گروه سالم تمرین نسبت به سالم میانگین HDLافزایش (01/0=P) اما TG، LDL تفاوت معنادار نداشت.
نتیجه گیری: غلظت آسپروسین در رت های مبتلا به دیابت دو افزایش می یابد و HIIT می تواند با کاهش آسپروزین، شاخص مقاومت به انسولین و بهبود پروفایل لیپیدی عوارض ناشی از دیابت را کاهش دهد.

تأثیر چهار هفته تمرین تناوبی شدید همراه با مکمل یاری کورکومین بر بیان ژن‌های IRS-I و IRE-1α در بطن چپ موش‌های صحرایی مبتلا به دیابت نوع دو

مقصود پیری

مقدمه: نقص در عملکرد انسولین با تغییرات اگزوژنی عامل مهم ایجاد اختلال در بافت قلب است. هدف از پزوهش حاضر بررسی تاثیر 4 هفته تمرین تناوبی شدید همراه با مکمل یاری کورکومین بر ژن های IRS-I و IRE-1α در بطن چپ موش های صحرایی مبتلا به دیابت نوع دو بود.
روش ها: در مطالعه ی تجربی حاضر 30 سر موش نر مبتلا شده به دیابت به پنج گروه 6 تایی تقسیم شدند؛ تمرین تناوبی شدید (HIIT)، تمرین تناوبی شدید+ کورکومین (S+HIIT)، کنترل دیابتی+ کورکومین (S+DC)، کنترل دیابتی (DC)، کنترل سالم (NC). پروتکل تمرین تناوبی شدید، پنج روز در هفته و به مدت چهار هفته اجرا شد. کورکومین با دوز100 میلی گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن روزانه گاواژ شد. بیان ژن های IRS-1 و IRE-1α با روش qReal time-PCR و تجزیه و تحلیل داده ها با آزمون تحلیل واریانس یک طرفه در سطح آلفای 05/0 انجام شد.
یافته ها: بیان ژن IRS-1 در گروه S+HIIT نسبت به گروه های DC (003/0P=) و S+DC (001/0P=) و در گروه HIIT نسبت به گروه های DC (002/0P=) و S+DC (019/0P=) کاهش معناداری داشت. ژن IRE-1α در گروه S+HIIT نسبت به گروه هایDC (003/0P=)، S+DC (001/0P=) و HIIT (008/0P=) کاهش معناداری داشت.
نتیجه گیری: به نظر می رسد تمرین تناوبی شدید همراه با مکمل یاری کورکومین با بهبود شرایط متابولیکی و عوامل ژنی می تواند روند آپوپتوز میوکارد در بیماران دیابتی را کاهش دهد.

نقش پیش‌بینی‌کننده‌ی افکار تکرارشونده‌ی منفی، راهبردهای تنظیم هیجان و خودمراقبتی بر پذیرش و تبعیت درمانی افراد مبتلا به دیابت نوع دو

مهناز محمدی

مقدمه: دیابت نوع دو به عنوان شایع ترین بیماری متابولیکی، یک اختلال مزمن و پیش رونده است که باعث ایجاد عوارض پایدار و افزایش بیماری های قلبی عروقی، عروق مغز، عروق محیطی، نفروپاتی، رتینوپاتی، نوروپاتی، پای دیابتی، آمپوتاسیون و مرگ ومیر در افراد مبتلا می شود. هدف از پژوهش حاضر بررسی نقش پیش بینی کننده ی افکار تکرارشوند ه ی منفی، راهبردهای تنظیم هیجان و خودمراقبتی در پذیرش و تبعیت درمانی مبتلایان به دیابت نوع دو بود.
روش ها: روش پژوهش، توصیفی از نوع همبستگی و جامعه ی آماری شامل تمامی افراد مبتلابه دیابت نوع دو انجمن دیابت استان چهارمحال و بختیاری بود که از این میان با استفاده از نمونه گیری در دسترس و براساس جدول مورگان، تعداد 300 نفر از مبتلایان به دیابت نوع دو انتخاب شدند. آزمودنی ها به وسیله ی پرسشنامه ی افکار تکرارشونده ی منفی، پرسشنامه ی نظم جویی هیجان، پرسشنامه ی خودمراقبتی و پرسشنامه ی تبعیت از درمان، مورد ارزیابی قرار گرفتند و برای تحلیل داده ها از نرم افزار SPSS استفاده شد.
یافته ها: یافته های پژوهش حاکی از آن بود که افکار تکرارشونده ی منفی، راهبردهای تنظیم هیجان و خودمراقبتی هر سه به صورت معناداری پذیرش و تبعیت از درمان را در مبتلایان به دیابت نوع دو پیش بینی می کنند.
نتیجه گیری: با توجه به مشخص شدن نقش پیش بینی کننده ی معنادار افکار تکرارشونده ی منفی، راهبردهای تنظیم هیجان و خودمراقبتی در پذیرش و تبعیت از درمان مبتلایان به دیابت نوع دو، همچنین به دلیل شیوع بالای این بیماری، به نظر می رسد مداخلات روان شناختی با در نظر داشتن نقش متغیرهای مذکور جهت کاهش مشکلات روان شناختی و افزایش پیروی از درمان این بیماران مثمر ثمر واقع شود، همچنین توجه به نقش افکار منفی تکرارشونده، راهبردهای سازگارانه و ناسازگارانه تنظیم هیجان و پایبندی به مراقبت از خود می تواند به منزله ی پیشگیری از وخیم شدن دیابت نوع دو و کنترل بهتر آن باشد.

تأثیر دو نوع رژیم غذایی ایزوکالریک با درصدهای متفاوت چربی در دوران بارداری و شیردهی در موش‌های مادر C57BL/6 بر بیان ژن و پروتئین سیرتوئین-1 در بافت کبد فرزندان بالغ

سیده ندا موسوی

مقدمه: مطالعات حیوانی نشان داده اند که رژیم غذایی کم/پُرکالری مادر در دوران بارداری می تواند با تغییر در بیان ژن سیرتوئین-1، به عنوان یک سنسور متابولیک، بر متابولیسم فرزندان اثر بگذارد. اما تاکنون مطالعه ای به بررسی اثر رژیم غذایی ایزوکالریک در این زمینه نپرداخته است. در این مطالعه اثر دو نوع رژیم غذایی ایزوکالریک با مقادیر متفاوت چربی بر بیان ژن و پروتئین سیروتوئین-1 در بافت کبد توله های نر و ماده بررسی شده است.
روش ها: گروه کنترل رژیم غذایی AIN93G دریافت نمودند. در این رژیم غذایی 16% و 64% از کل کالری به ترتیب از چربی و کربوهیدرات تأمین شد. گروه مداخله رژیم غذایی پُرچرب AIN93G دریافت نمودند که به ترتیب 48% و 32% از کل کالری روزانه از چربی و کربوهیدرات تأمین شد. چربی رژیم غذایی از روغن سویا در هر دوگروه تأمین شد. رژیم های غذایی ایزوکالریک بوده و 20% از کل کالری روزانه از پروتئین فراهم شد. مادران در کل دوران بارداری و شیردهی یکی از این دونوع رژیم غذایی را دریافت کرده و همه ی توله ها پس از دوره ی از شیرگیری (3 هفته پس از تولد)، رژیم غذایی کنترل را دریافت نمودند.
یافته ها: میزان بیان ژن و پروتئین سیرتوئین-1 در توله های نر و ماده متولد شده از موش های مادری که رژیم غذایی پُرچرب دریافت کرده بودند کمتر از توله های گروه کنترل بود (001/0>P).
نتیجه گیری: تغییر در میزان چربی دریافتی در رژیم غذایی مادر، بدون افزایش میزان انرژی دریافتی، بر بیان ژن و پروتئین سیرتوئین-1در کبد نسل بعد مؤثر است.

طراحی الگوریتم مبتنی بر داده‌کاوی به‌منظور پیش‌بینی دیابت

نوید رفیعی

مقدمه: دیابت سالانه باعث مرگ ومیر فراوانی می شود و تعداد افراد زیادی که به این بیماری مبتلا هستند به اندازه ی کافی وضعیت سلامت خود را درک نمی کنند. این مطالعه یک مدل مبتنی بر داده کاوی به منظور تشخیص و پیش بینی زودهنگام دیابت پیشنهاد می کند.
روش ها: با وجود اینکه تکنیک کا-میانه ساده است و می توان آن را برای طیف گسترده ای از انواع داده ها استفاده کرد، اما نسبت به موقعیت های اولیه مراکز خوشه که نتیجه ی نهایی خوشه را تعیین می کنند بسیار حساس است، به طوری که یا یک مجموعه داده ی خوشه بندی شده مناسب و کارا را برای مدل رگرسیون لجستیک فراهم می کند و یا مقدار کمتری داده را در نتیجه ی خوشه بندی ناصحیح مجموعه داده ی اصلی ارائه می دهد. از این رو، عملکرد مدل رگرسیون لجستیک را محدود می کند. هدف اصلی این مقاله تعیین راه های بهبود خوشه بندی کا-میانه و نتیجه ی دقت رگرسیون لجستیک است. از این رو، الگوریتم پیشنهادی شامل تکنیک های تحلیل مؤلفه های اصلی، کا-میانه و مدل رگرسیون لجستیک است.
یافته ها: نتایج به دست آمده از این مطالعه نشان می دهد که توانایی به دست آوردن نتیجه دقت خوشه بندی کا-میانه بسیار بالاتر از آن چیزی است که سایر محققان در مطالعات مشابه به دست آورده اند. همچنین در مقایسه با نتایج به دست آمده از سایر الگوریتم ها، مدل رگرسیون لجستیک در سطح بهبود یافته ای در پیش بینی شروع دیابت اجرا شد. مزیت واقعی دیگر این است که الگوریتم پیشنهادی توانست با موفقیت یک مجموعه داده ی جدید را مدل کند.
نتیجه گیری: به طور کلی، رویکرد پیشنهادی می تواند به شکل تأثیرگذاری در پیش بینی و تشخیص زودهنگام دیابت استفاده شود.