مجله دیابت و متابولیسم ایران

چالش‌های استفاده از مهارکننده‌های ناقل سدیم-گلوکز-2 (SGLT-2) در درمان دیابت بارداری و ملاحظات ایمنی آن در طی حاملگی

فاطمه بندریان

سردبیر محترم

پیچیدگی ها و چالش های بالقوه پیرامون استفاده از یک گروه دارویی نسبتاً جدید با منفعت زیاد با عنوان مهارکننده های ناقل سدیم-گلوکز-2 (SGLT-2)¹در مدیریت دیابت بارداری (GDM)²، موضوعی است که به دلیل تأثیر آن بر سلامت مادر و جنین نیاز به بررسی فوری دارد.
ماهیت گذرای دیابت بارداری و پیامدهای آن در دوران بارداری نیاز به توجه دقیق در هنگام انتخاب مداخلات درمانی دارد. در حالی که اثربخشی و کارآیی مهارکننده های SGLT-2 در کنترل قند خون و کاهش وزن و همچنین اثرات مفید آنها در پیشگیری و کنترل عوارض قلبی و کلیوی در بیماران غیرباردار مبتلا به دیابت نوع دو به خوبی بررسی و تأیید شده است [2 ،1]، وضعیت ایمنی و اثربخشی آنها در زنان باردار به اندازۀ کافی بررسی و شناخته نشده است که نیاز به یک رویکرد محتاطانه برای کاربرد آنها دارد.
اگرچه مهار کننده SGLT-2 به شدت به پروتئین متصل می شوند که ممکن است خود عبور جفتی آنها را مهار کند اما در حال حاضر اطلاعات و شواهد قوی کافی در مورد عبور احتمالی داروهای مهار کننده SGLT-2 از جفت در طول بارداری و میزان آن و اثرات آن بر رشد و تکامل جنین در دست نیست [3].
اگرچه مطالعات حیوانی دخالت SGLT-2 کلیوی در پاتوژنز دیابت بارداری را نشان داده است [4] اما شواهد در حال ظهور از مطالعات پیش بالینی نگرانی هایی را در مورد خطرات بالقوه استفاده از مهارکنندۀ SGLT-2 در دوران بارداری برای رشد جنین ایجاد می کند [5]. مطالعات در مدل های حیوانی اثرات نامطلوبی را بر رشد کلیۀ جنین در معرض مهارکننده های SGLT-2 نشان داده اند که بر اهمیت بررسی چنین خطراتی در حاملگی های انسانی تأکید می کند [6 ،5]. علاوه بر این افزایش خطر سقط و ناهنجاری های مادرزادی در جنین با مصرف مهارکننده های SGLT-2 در بارداری گزارش شده است [5].

تأثیر تمرین تناوبی با شدت بالا بر محتوای درون سلولی پروتئین ‌مرکزی کمپلکس‌های هدف مکانیکی راپامایسین 1/2 در عضلۀ اسکلتی EDL رت‌های مبتلا به دیابت نوع یک

آرمان رستگاری

مقدمه: آتروفی عضلانی یکی از عوارض جدی در دیابت نوع 1 می باشد. مکانیسم های سلولی مهمی از جمله مسیرهای مرتبط با پروتئین mTOR در تنظیم حجم عضلانی بسیار مهم هستند؛ بنابراین، این تحقیق با هدف بررسی تاثیر تمرین تناوبی با شدت بالا (HIIT) بر محتوای درون سلولی پروتئین مرکزی کمپلکس های هدف مکانیکی راپامایسین 1/2 در عضله اسکلتی EDL رت های مبتلا به دیابت نوع 1 انجام شد.
روش ها: در این مطالعه تجربی، 12 سر رت نر سه ماهه از نژاد اسپراگ داولی با میانگین وزن 20±300 گرم انتخاب شدند. رت ها از طریق تزریق درون صفاقی محلول استرپتوزوتوسین (50 میلی گرم به ازای هر کیلوگرم از وزن بدن) مبتلا به دیابت نوع 1 شدند. این رت ها به روش تصادفی به دو گروه، تمرین دیابتی و کنترل دیابتی تقسیم شدند؛ گروه تمرینی، HIIT را به مدت شش هفته با شدتی معادل 85 تا 95 درصد حداکثر سرعت انجام دادند. تجزیه و تحلیل داده ها از طریق آزمون t-مستقل در نرم افزار SPSS نسخه 28 انجام شد. سطح معناداری 05/0 در نظر گرفته شد.
یافته ها: محتوای درون سلولی فرم های تام و فسفریله پروتئین mTOR پس از شش هفته HIIT افزایش معنی داری را نشان داد (0001/0P=). همچنین نسبت تام به فسفریله محتوای درون سلولی پروتئین mTOR در گروه تمرین نسبت به گروه کنترل افزایش معنی داری را نشان داد (0001/0P=).
نتیجه گیری: انجام HIIT منجر به افزایش محتوای درون سلولی فرم های تام و فسفریله پروتئین mTOR شد که این احتمالاً می تواند منجر به سنتز پروتئین و افزایش هایپرتروفی عضلانی شود.

توصیف فرآیند و برآیند آموزش و حمایت از خودمدیریتی دیابت در مراکز خدمات جامع سلامت و کلینیک‌های دیابت استان اصفهان

پروانه اباذری

مقدمه: توانمندسازی بیمار و حمایت از خودمدیریتی به واسطۀ آموزش، کلید کنترل دیابت است. چالش مورد نیاز بررسی و تحلیل جدی، ارزیابی فرایند آموزش و حمایت از خودمدیریتی در سطح مراکز ارائه دهندۀ خدمات دیابت است. مطالعۀ حاضر با هدف تعیین وضعیت آموزش دیابت با استانداردهای آموزش و حمایت از خودمدیریتی دیابت در مراکز خدمات جامع سلامت و کلینیک های دیابت استان اصفهان انجام شده است.
روش ها: واحدهای آموزش دیابت 20 مرکز خدمات جامع سلامت و 11 کلینیک دیابت در استان اصفهان حجم نمونه را تشکیل دادند. ابزار گردآوری اطلاعات چک لیستی با 107 گویه بود که به روش مشاهده و بررسی 170 پروندۀ کاغذی/الکترونیک بیماران مبتلا به دیابت تکمیل گردید.
یافته ها: در بیش از دو سوم پرونده های مراکز /کلینیک های دیابت، ارزیابی های اولیه نه انجام و نه ثبت شده بود. در 5% پرونده ها نیازسنجی آموزشی ثبت شده و در نزدیک 100 درصد پرونده ها، برنامه ریزی آموزشی ثبت نشده بود. در بیش از یک سوم پرونده ها (5/%36)، آموزش رژیم غذایی همان یک بار در موقع تشکیل پرونده ثبت شده بود. در 3.4% پرونده ها، ارزشیابی اثربخشی آموزشی ثبت شده و در سه چهارم پرونده ها (75/78%)، پشتیبانی و حمایت مداوم برای خودمدیریتی ثبت نشده بود.
نتیجه گیری: بین وضعیت آموزش و حمایت از خودمدیریتی دیابت و استانداردهای فرآیندی و برآیندی DSMES در واحدهای آموزشی تحت پوشش معاونت های بهداشت و درمان استان شکاف معنی داری وجود دارد. این شکاف به طور جدی و منفی بر نتایج این رویکرد تأثیر می گذارد.

تأثیر هشت هفته تمرین استقامتی و تزریق هورمون رشد بر محتوی PGC1α میتوکندریایی قلبی و برخی شاخص‎های استرس اکسیداتیو موش‎های سوری مبتلا به آسیب کبدی

سیدرضا عطارزاده حسینی

مقدمه: بیماری کبد چرب و ارتباط آن با بیماری‎های قلبی عروقی یکی از دغدغه‎های جامعه امروزی است، لذا هدف از انجام پژوهش حاضر بررسی تأثیر هشت هفته تمرین استقامتی و تزریق هورمون رشد بر محتوی PGC1α میتوکندریایی قلبی و برخی شاخص‎های استرس اکسیداتیو موش‎های سوری مبتلا به آسیب کبدی است.
روش ها: در این پژوهش تجربی 21 سر موش به صورت تصادفی به سه گروه هفت تایی، کنترل (C)، تمرین (E)، تمرین+هورمون رشد (EGH) تقسیم شدند. برنامۀ تمرین استقامتی به مدت هشت هفته و پنج جلسه با شدت 50 درصد حداکثر اکسیژن مصرفی در هفته اجرا شد. پروتکل تزریق GH روزانه یک میلی‎گرم/کیلوگرم/وزن بدن بود. سنجش داده ها توسط SPSS و با آزمون آماری تحلیل واریانس و آزمون تعقیبی توکی محاسبه شد.
یافته ها: مقادیر PGC1a در هر دو گروه در مقایسه با گروه کنترل افزایش معنی‎داری داشت. همچنین مقادیر SOD و MDA در هر دو گروه در مقایسه با گروه کنترل به ترتیب افزایش و کاهش معنی‎داری داشت. کاهش مقادیر HOMA تنها در گروه E نسبت به گروه کنترل معنی‎دار بود. همچنین تفاوت بین گروه E و E-GH نیز در سطح معنی‎داری بود. نسبت ALT/AST در هر دو گروه در مقایسه با گروه کنترل کاهش معنی‎داری به همراه داشت. کاهش نسبت LDL/HDL تنها در گروه E نسبت به گروه کنترل معنی‎دار بود.
نتیجه گیری: تمرین استقامتی پاسخ مؤثرتری در بهبود نشانگرهای NAFLD به نسبت پپتید GH ایجاد کرده و تزریق این هورمون به تنهایی می‎تواند تبعات منفی بر برخی شاخص‎های این ناهنجاری به همراه داشته باشد.

بررسی شیوع پلی‌مورفیسم‌های rs5219 و rs5215 در جمعیت دیابتی نوع دو فامیلی استان یزد

محمد یحیی وحیدی مهرجردی

مقدمه: دیابت نوع دو یک بیماری شایع چند فاکتوری است که در قرن حاضر مورد کاوش متخصصان و پژوهشگران بسیاری قرار گرفته است. مطالعات انجام شده، اهمیت و جایگاه ژنتیک در ارتباط با دیابت را به خوبی نشان می دهند. هدف از پژوهش حاضر بررسی شیوع پلی مورفیسم های rs5219 و rs5215 در جمعیت دیابتی نوع دو فامیلی استان یزد است.
روش ها: این مطالعه، یک مطالعۀ مورد-شاهدی است که بر روی 200 نفر (100 نفر بیمار مبتلا به دیابت نوع دو با سابقۀ مثبت خانوادگی ابتلا به دیابت نوع دو و 100 نفر سالم بدون سابقۀ ابتلا به دیابت در خانواده) صورت گرفت. در این مطالعه با استفاده از تکنیک ARMS-PCR به بررسی ژنوتیپ گروه بیمار و گروه شاهد پرداخته شده است و برای بیان نتایج از شاخص های پراکندگی و تست های آماری پارامتری همچون P-value و Chi-square استفاده شد.
یافته ها: آنالیز آماری نشان داد که اختلاف معناداری بین فراوانی آللی و ژنوتیپی در دو گروه بیمار و کنترل در پلی مورفیسم rs5215 با میزان P=0.0015 و در پلی مورفیسم rs5219 با میزان P=0.0342 وجود دارد.
نتیجه گیری: نتایج حاضر نشان داد که پلی مورفیسم rs5215 وrs5219 ژنKCNJ11 می تواند با بیماری دیابت نوع دو در جمعیت استان یزد در ارتباط باشد اگرچه برای تأیید این نتایج نیاز به انجام مطالعات گسترده است.

نقش تمرین منتخب شنا به همراه عصارۀ لیکورایز بر مسیرهای سیگنالینگ SIRT1 در عضلۀ نعلی موشهای صحرایی نر دیابتی نوع دو

مهرزاد عبادی قهرمانی

مقدمه: سیر توئین-1 به عنوان سنسور متابولیک کلیدی در بافت های مختلف از جمله عضلۀ اسکلتی و بافت شناخته شده است که می تواند نقش محوری در تنظیم متابولیسم گلوکز و لیپیدها از طریق فعالیت دی استیلاز ایفا کند. هدف از تحقیق حاضر بررسی نقش عصارۀ لیکورایز و تمرین منتخب شنا بر مسیرهای سیگنالینگ SIRT1 در عضلۀ نعلی موش های صحرایی نر دیابتی بود.
روش ها: پژوهش از نوع تجربی و بنیادی و روش کار یک کارآزمایی تجربی با ماهیت توصیفی_ تحلیلی است. 50 سر موش خریداری شد و در 5 گروه 10 تایی تقسیم شدند. برنامۀ تمرینی اصلی شامل شنا کردن در تانکر ویژه جوندگان مخزن آب ویژه شنا به مدت 6 هفته و ۵ جلسه در هفته بود. به منظور دیایتی کردن موش ها استرپتوزوتوسین تزریق شد. ۷ روز پس از تزریق قند خون موش ها اندازه گیری شد و موش هایی که قند خونشان بالاتر از ۲۵۰ میلی گرم بر دسی لیتر بود به عنوان نمونۀ دیابتی انتخاب می شوند. به دو گروه از موش های دیابتی عصارۀ ریشۀ لیکورایز خورانده شد. جهت تجزیه و تحلیل یافته های تحقیق از آزمون آنالیز واریانس دو راهه و با استفاده از نرم افزار SPSS26 استفاده شد.
یافته ها: نتایج نشان داد اثر متقابل تمرین شنا و مصرف عصارۀ لیکورایز بر مسیر سیگنالینگ SIRT1 از نظر آماری معنی دار است (002/0 =P).
نتیجه گیری: SIRT1 نقش مهمی در کنترل هموستاز گلوکز بازی می کند. در واقع، تحت شرایط دیابتی فعالیت و میزان بیان ژن SIRT1 در بافت های مختلف علی رغم نقش متابولیکی و مهم، کاهش می یابد. تمرین شنا به همراه مصرف مکمل لیکورایز با تنظیم مثبت بیان ژن SIRT1 می تواند در پیشگیری و درمان بیماری دیابت مؤثر باشد.

اثر تعاملی هشت هفته تمرین هوازی و مکمل‌یاری ویتامین D3 بر سطوح پروتئین آیریزین قلبی، مقاومت به انسولین و پروفایل لیپیدی در رت‌های القاء شده به دیابت نوع دو

محمدرحمان رحیمی

مقدمه: پژوهش حاضر با هدف بررسی اثر هشت هفته تمرین هوازی و مکمل یاری ویتامین D3 بر سطح پروتئین آیریزین قلبی، مقاومت به انسولین و پروفایل لیپیدی در رت های القاء شده به دیابت نوع دو انجام شد.
روش ها: چهل سر رت نر نژاد ویستار پس از القاء دیابت نوع دو از طریق ترکیب رژیم غذایی پُرچرب+ استرپتوزوتوسین، به طور تصادفی به پنج گروه: 1) کنترل سالم (NC)، 2) کنترل دیابتی (DC)، 3) دیابت+تمرین هوازی (DAT)، 4) دیابت+ ویتامین D3 (DVD) و 5)دیابت+ تمرین هوازی+ ویتامین D3 (DVDAT) تقسیم شدند. برنامۀ تمرین هوازی (پنج بار در هفته با شدت 60% حداکثر سرعت دویدن، به مدت یک ساعت) و مکمل یاری ویتامین D3 (هر هفته 10000IU/ کیلوگرم) انجام شد. پس از بیهوش نمودن رت ها، نمونۀ خونی جهت ارزیابی سطوح سرمی گلوکز، انسولین، تری گلیسیرید، کلسترول، LDL و HDL گرفته شد. بافت قلب جهت ارزیابی مقدار محتوای پروتئینی آیریزین جداسازی گردید.
یافته ها: نتایج تحلیل واریانس یک طرفه نشان داد که سطح پروتئین آیریزین بافت قلب در گروه های DAT، DVD و DVDAT افزایش معنادار 04/14، 28/12 و 56/24 درصدی به ترتیب نسبت به DC داشت (001/0>P)، مقاومت به انسولین نیز در تمامی گروه های مداخله نسبت به گروه DC کاهش معناداری نشان داد (001/0>P)، اما سطوح HDL، تری گلیسیرید و کلسترول فقط در گروه های DAT و DVDAT نسبت به گروه DC کاهش معناداری داشت.
نتیجه گیری: با توجه به نتایج، به نظر می رسد که هشت هفته تمرین هوازی و مکمل ویتامین D3احتمالاً از طریق افزایش محتوای پروتئین آیریزین قلبی، باعت بهبود شاخص مقاومت به انسولین و پروفایل لیپیدی در رت های القاء شده به دیابت نوع دو می گردد.