سمیه امام رضایی، وحید ولی پور ده نو، علی یاور عزیزپور فرد،
دوره 23، شماره 6 - ( 11-1402 )
چکیده
مقدمه: عامل مغذی عصبی مشتق از مغز (BDNF) در افراد دیابتی کاهش و آسپروسین و هموگلوبین A1c (HbA1c) افزایش مییابد و ورزش میتواند این اثرات را معکوس کند، اما اثر ورزش شدید بر آسپروسین و BDNF در افراد سالمند دیابتی مشخص نیست. بنابراین، هدف مطالعۀ حاضر بررسی اثر ورزش عملکردی با شدت بالا بر سطوح آسپروسین و BDNF و ارتباط آنها با گلوکز و HbA1c مردان و زنان سالمند دیابتی بود.
روشها: در این مطالعۀ نیمه تجربی، 24 مرد و زن سالمند دیابتی (سن: 84/5 ± 25/67 سال، وزن: 01/13 ± 29/70 کیلوگرم، قد: 29/10 ± 92/160 سانتیمتر) شرکت کردند. در حالت ناشتا نمونۀ خون اولیه گرفته شد. 90 دقیقه بعد، آزمودنیها ورزش عملکردی با شدت بالا را بهمدت 50 دقیقه انجام دادند. نمونۀ خونی دوم 10 دقیقه بعد از ورزش انجام شد. سطوح آسپروسین، BDNF، HbA1c و گلوکز به روش الایزا اندازهگیری شد. برای تحلیل دادهها از آزمونهای t، کوواریانس و ضریب همبستگی پیرسون استفاده شد.
یافتهها: آسپروسین و BDNF در هر دو گروه بهترتیب کاهش (0005/0 >P) و افزایش یافت (0005/0 >P). بین BDNF و آسپروسین مردان و زنان سالمند دیابتی در پیشآزمون و پسآزمون تفاوت معناداری وجود نداشت (05/0 <P). همبستگی منفی معناداری بین BDNF با آسپروسین، HbA1c و گلوکز و همبستگی مثبت معناداری بین آسپروسین با HbA1c و گلوکز وجود داشت (05/0 >P).
نتیجهگیری: ورزش با شدت بالا آسپروسین و BDNF را در مردان و زنان سالمند دیابتی بهترتیب کاهش و افزایش میدهد. همچنین، با توجه به رابطۀ منفی معنادار بین BDNF با گلوکز و HbA1c و رابطۀ مثبت معنادار بین آسپروسین با گلوکز و HbA1c بهنظر میرسد ورزش با شدت بالا با معکوس کردن تغییرات آسپروسین و BDNF، موجب بهبود احتمالی سطوح گلوکز و HbA1c میشود.
عذرا طباطبایی ملاذی، یسری عزیزپور، نرگس رستمی گوران، مریم غیاثی پور، محمد اسماعیل مطلق، شادی نادریان فعلی، سمانه اکبرپور، حانیه سادات سجادی،
دوره 26، شماره 1 - ( 2-1405 )
چکیده
مقدمه: سند ملی پیشگیری و کنترل بیماریهای غیرواگیر و عوامل خطر مرتبط (تدوین سال ۱۳۹۴)، نقشۀ راه سیاستهای سلامت ایران برای مدیریت این بیماریهاست. با گذشت حدود یک دهه، ارزیابی میزان تحقق و نحوۀ پیادهسازی آن ضروریست. این مطالعه با هدف مرور و ترکیب شواهد موجود دربارۀ وضعیت اجرای مداخلههای سند، شناسایی تسهیلگرها، موانع و ارائۀ پیشنهادهای ارتقای اجرای آن انجام شد.
روشها: براساس چک لیست PRISMA-ScR 2020 جستجوی نظاممند در پایگاههای PubMed, Scopus, Web of Science ،SID، Scholar Google، منابع سازمانی و فهرست منابع مطالعات مرتبط، به فارسی و انگلیسی انجام شد. مطالعات پژوهشی یا مروری که حداقل یکی از اهداف یا مداخلههای سند ملی را در قالب شاخصهای سلامت یا نظام سلامت در ایران ارزیابی کرده بودند، وارد شدند. سه پژوهشگر، بهصورت مستقل، مطالعات را غربالگری و دادهها را استخراج کردند. تحلیل دادهها بهصورت روایتگونه و طبقهبندی موضوعی انجام گرفت.
یافتهها: ۷۸ مطالعه، گزارش و سند ملی وارد مرور شد. اقدامات انجام شده، تشکیل کمیتهها، تدوین برنامههای اقدام، ادغام خدمات در نظام سلامت، بازبینی استانداردها، تولید محتواهای آموزشی، راهاندازی نظام ثبت و انعقاد تفاهمنامههای همکاری بینبخشی بود. حمایت قانونی، ظرفیتهای همکاری بینبخشی، ساختار ارائۀ خدمات و توانمندی جامعه، تسهیلگرها بودند. چالشهای اصلی، نواقص سند ملی، کمبود منابع، ضعف هماهنگی، و رخدادهایی مانند کووید-۱۹ و تحریمها بود. راهکارهای پیشنهادی، تقویت مداخلههای هزینهاثربخش، پایش مستمر، تأمین منابع پایدار، بهبود مدل ارائه خدمات، و تقویت رویکرد چندبخشی بود.
نتیجهگیری: نتایج نشان داد که اجرای موفق سیاستهای پیشگیری و کنترل بیماریهای غیرواگیر، مستلزم سیاستگذاری مبتنی بر شواهد، تمرکز بر مداخلههای مقرونبهصرفه، ارزیابی مستمر و حمایت مدیریتی پایدارست.
