Iranian Journal of Health and Environment

fa تاثیر تولید سنتی بر غلظت فلزات سنگین در محصولات لبنی در مقایسه با شیر خام و ارزیابی ریسک بهداشتی آن Effect of traditional production on the heavy metal concentration in dairy products compared to raw milk and its health risk assessment عمومى General پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">زمینه و هدف: با توجه به نگرانی های بهداشتی مرتبط با احتمال آلودگی شیر و محصولات لبنی به فلزات سنگین، هدف این مطالعه ارزیابی غلظت سرب، کادمیوم، مس، و روی در شیر خام و محصولات لبنی تهیه شده از آن به شیوه سنتی و ارزیابی ریسک مرتبط با آن بود. روش بررسی: 30 نمونه شیر خام و محصولات لبنی شامل ماست، پنیر، و دوغ از ده مرکز تهیه و عرضه سنتی لبنیات در استان خوزستان جمع آوری شد. پس از هضم اسیدی، غلظت فلزات سنگین با استفاده از دستگاه پلاروگراف 797 اندازه گیری شد. Hazard Quotient (HQ) و Hazard Index (HI) برای محاسبه ریسک غیرسرطان‌زایی و Estimated Daily Intake (EDI) به عنوان شاخص ریسک سرطان‌زایی با بکارگیری شبیه سازی مونت کارلو محاسبه شدند. یافته‌ها: نتایج نشان داد میانگین غلظت سرب، کادمیوم، روی، و مس در لبنیات مورد مطالعه به ترتیب 0/0668، 0/0069، 30/0952، و mg/kg 1/8756 بود. مجموع غلظت فلزات سنگین در ماست، دوغ، و پنیر به ترتیب 134/08، 28/19، و 4/17 درصد بالاتر از مجموع فلزات در شیر خام بود. HI ناشی از مصرف محصولات لبنی مورد مطالعه 2-10×52/82 بود. EDI مرتبط با سرب و کادمیوم در محصولات لبنی به ترتیب در دامنه 4-10 و 8-10 بود.  نتیجه‌گیری: علیرغم نگرش عمومی به کیفیت بهتر محصولات لبنی سنتی، فرآیند سنتی تولید موجب افزایش چشمگیر غلظت برخی فلزات سنگین نسبت به شیر خام می شود. پایش فلزات سنگین در محصولات لبنی سنتی و تعریف برنامه کاهش آن توصیه می شود.  </div> <div style="text-align: justify;">Background and Objective: Since the presence of heavy metals in milk and dairy products is a health concern, this study aimed to evaluate the concentrations of lead, cadmium, copper and zinc in raw milk and traditional dairy products, and to conduct a related risk assessment. Materials and Methods: 30 samples of milk and dairy products including yoghurt, cheese, and doogh were collected from ten traditional dairy production store in Khuzestan province. The samples were digested in the laboratory using nitric acid method digestion, and the heavy metal concentration was measured using Metrohm 797. Hazard Quotient (HQ) and Hazard Index (HI) were calculated for non-carcinogenic risk and Estimated Daily Intake (EDI) was calculated for carcinogenic risk assessment using Monte Carlo simulation. Results: The mean concentration of lead, cadmium, zinc and copper in the dairy were 0668, 0069, 0952 and 8756 mg/kg, respectively. The total heavy metal concentrations in yoghurt, doogh and cheese were 134.08, 24.19 and 4.17 percent higher than in raw milk, respectively. The HI from dairy product consumption was 52.82E-2. The EDI for lead and cadmium in dairy products were in the range of 10-4 and10-8, respectively. Conclusion: Although common attitude toward better quality of traditional dairy products, the traditional process increases the concentration of some heavy metals in comparison with in raw milk. Monitoring of heavy metals in traditional dairy products and defining a control strategy is recommended.  </div> ریسک سرطان‌زایی, ریسک غیر سرطان‌زایی, ایمنی غذایی, لبنیات, فلزات سنگین Carcinogenic risk, Non-carcinogenic risk, Food safety, Dairy, Heavy metal 57 70 http://ijhe.tums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-3153-1&slc_lang=fa&sid=1 Hamideh Akbari حمیده اکبری h.akbarihamideh@gmail.com No Department of Environmental Health Engineering, Mamsani School of Allied Medical Sciences, Shiraz University of Medical Sciences, Shiraz, Iran گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده پیراپزشکی ممسنی، دانشگاه علوم پزشکی شیراز، شیراز، ایران Aida Jasour آیدا جسور ajasour@mrgums.ac.ir No Department of Nursing, Maragheh University of Medical Sciences, Maragheh, Iran گروه پرستاری سلامت جامعه، دانشکده پرستاری، دانشکده علوم پزشکی مراغه، مراغه، ایران Hassan Rasoulzadeh حسن رسولزاده Hrasoulzadeh@mrgums.ac.ir No Department of Environmental Health Engineering, Maragheh University of Medical Sciences, Maragheh, Iran گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده علوم پزشکی مراغه، مراغه، ایران Ali Zafarzadeh علی ظفرزاده alizafarzadeh45@gmail.com No Department of Environmental Health Engineering, Faculty of Health, Golestan University of Medical Sciences, Gorgan, Iran گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی گلستان، گرگان، ایران Rozhan Feizi روژان فیضی rozhanfeizi@behums.ac.ir Yes Department of Environmental Health Engineering, Behbahan University of Medical Sciences, Behbahan, Iran گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده علوم پزشکی بهبهان، بهبهان، ایران