سلامت و محیط زیست

کارایی فرایند کمپوست درون محفظه ای در تجزیه هیدروکربن های نفتی از لجن های کف مخازن ذخیره نفت خام

علی کولیوند

زمینه و هدف: ذخیره نفت خام در مخازن سبب می شود مقدار زیادی لجن در کف آنها تشکیل شود که لازم است بطور مناسبی تصفیه و دفع گردند. تحقیق حاضر با هدف بررسی کارایی فرایند کمپوست درون محفظه ای در حذف کل هیدروکربن های نفتی (TPH) از لجن های کف مخازن ذخیره نفت خام انجام شد.

روش بررسی: در این مطالعه تجربی، لجن با پسماند تحت کمپوست به نسبت های 1 به صفر (بعنوان شاهد)، 1 به 2، 1 به 4، 1 به 6، 1 به 8 و 1 به 10 مخلوط و با C/N/P و رطوبت اولیه 100/5/1 و 55 درصد بمدت 10 هفته کمپوست شد. در طول زمان فرایند، اختلاط و تنظیم رطوبت توده ها 3 بار در روز انجام شد. نمونه برداری و آنالیز نمونه های TPH وpH بترتیب بصورت هفتگی و دو روز یکبار انجام گرفت.

یافته ها: میزان حذف TPH در راکتورهای کمپوست 1 به 2، 1 به 4، 1 به 6، 1 به 8 و 1 به 10 بترتیب برابر با 66/59، 73/19، 74/81، 80/20 و 79/91 درصد بود. بنابراین تنظیم نسبت اختلاط لجن با پسماند تحت کمپوست نقش مهمی در کاهش TPH داشت. نتایج راکتورهای شاهد نشان داد که مکانیسم اصلی کاهش هیدروکربن های نفتی فرایندهای بیولوژیکی بود.

نتیجه گیری: فرایند کمپوست درون محفظه ای با استفاده از پسماند تحت کمپوست گزینه قابل قبولی در اصلاح زیستی لجن های کف مخازن ذخیره نفت خام است.

بررسی تاثیر مداخله از طریق دو روش آموزش چهره به چهره و پمفلت آموزشی بر تفکیک، جداسازی و بازیافت پسماند در شهر کلاله

مهدی صادقی

زمینه و هدف: جمع آوری و دفع بهداشتی پسماند نقش مهمی در سلامتی افراد جامعه دارد. روش جداسازی و تفکیک در مبدا یکی از مهمترین و کم هزینه ترین روش های جدا سازی و تفکیک مواد زاید محسوب می شود. این مطالعه با هدف فرهنگ سازی و آموزش مردم در امر بازیافت و کاهش پسماند در دو منطقه شهر کلاله با استفاده از دو روش آموزشی انجام شد.

روش بررسی: مطالعه حاضر از نوع نیمه تجربی بوده که در شهر کلاله انجام شد. شهر کلاله با توجه به بافت اجتماعی و فرهنگی به 6 منطقه تقسیم شد. با استفاده از نمونه گیری خوشه ای دو منطقه بصورت تصادفی انتخاب شد. تعداد نمونه در هر منطقه 120 مورد بود. یک گروه تحت آموزش چهره به چهره و گروه دوم از طریق بسته آموزشی آموزش دیدند. مدت جمع آوری پسماند ها مدت 60 روز بود. بعد از این مدت مجددا پرسشنامه برای دو گروه توسط رابطین تکمیل و تاثیر روش های آموزشی بررسی شد.

یافته ها: از نظر تفکیک پسماند در گروه آموزش چهره به چهره، قبل از آموزش 70/8 درصد پسماند ها را تفکیک می کردند که بعد از ارائه آموزش به خانوارها میزان تفکیک پسماند به 95 درصد رسید. در گروه ارائه بسته آموزشی، قبل از آموزش 57/5 درصد پسماند ها را تفکیک می کردند که بعد از ارائه آموزش از طریق بسته های آموزشی میزان تفکیک پسماند به 86/7 درصد رسید. میزان پسماند بازیافتی در هفته بین Kg 0/6 تا 1 به ازای هر فرد بود. این پسماندها شامل کاغذ، شیشه، ظروف پلاستیکی و ظروف فلزی بود. به طور متوسط در روش آموزش چهره به چهره Kg 91 و در روش بسته های آموزشی Kg83 پسماند بازیافتی در هفته جمع آوری شد.

نتیجه گیری: میزان آگاهی ، نگرش و همکاری در جداسازی پسماند در هر دو روش بعد از آموزش افزایش داشت. اما در روش چهره به چهره میزان آگاهی و مشارکت در جداسازی پسماند بیشتر بود. با ارائه آموزش های مستمر و برنامه ریزی شده از لحاظ روش آموزشی و همچنین وجود سازمان های تفکیک کننده پسماند می توان کمک شایانی به استفاده مجدد از پسماند نمود. این امر باعث آلودگی کمتر محیط زیست، کاهش انتقال بیماری های مختلف مرتبط با دفع غیر اصولی پسماندهای جامد، کاهش هزینه های درمان با افزایش سطح آگاهی مردم در خصوص مشکلات و معظلات پسماندهای جامد، کاهش حجم پسماند ها می شود.

بررسی کارایی حذف فورفورال از محیط‌های آبی با استفاده از جذب بر روی کربن فعال و بنتونیت اصلاح شده با سورفاکتانت کاتیونی

مصطفی لیلی

زمینه و هدف: فورفورال یکی از ترکیبات شیمیایی سمی بوده ولی با توجه به ویژگی هایی که دارد در بسیاری از صنایع ازجمله صنایع پتروشیمی، غذایی، تولید کاغذ و کارتن، داروسازی و ... مورد مصرف قرار می گیرد، بنابراین در غلظت های مختلف در پساب حاصل از این صنایع وجود داشته و می تواند وارد محیط شود. هدف این مطالعه، بررسی کارایی جاذب ارزان قیمت بنتونیت اصلاح شده با سورفاکتانت کاتیونی در حذف فورفورال از محیط های آبی است.

روش بررسی: در این مطالعه که از نوع آزمایشگاهی است بنتونیت از یکی از معادن استان زنجان خریداری شد و با استفاده از سورفاکتانت کاتیونی (CTAB) جهت افزایش ظرفیت جذب مورد اصلاح قرار گرفت. کربن فعال نیز بصورت تجاری خریداری شد.

یافته ها: راندمان حذف برای کربن فعال و بنتونیت اصلاح شده تحت شرایط بهینه، حدود 52 و 66 درصد تعیین شد. در هر دو جاذب استفاده شده، با افزایش زمان تماس و دوز جاذب، این کارایی افزایش یافت ولی با افزایش غلظت اولیه فورفورال، کارایی حذف کاهش یافت. کارایی حذف در pHهای نسبتا اسیدی تا نزدیک خنثی بیشتر بود که برای کربن فعال و بنتونیت اصلاح شده حدود 60 و 69 درصد تعیین شد. مطالعات سینتیکی نشان داد فرایند جذب در هر دو جاذب از نوع درجه دوم کاذب است. داده های جذب نیز با مدل لانگمویر مطابقت بیشتری نشان داد.

نتیجه گیری: به طور کلی نتایج نشان داد که بنتونیت اصلاح شده با CTAB بعنوان یک جاذب طبیعی می تواند راندمان های قابل قبولی در مقایسه با کربن فعال در حذف فورفورال داشته باشد هر چند تا حدودی به زمان تماس های بیشتری نیاز است.

مقایسه کارایی زئولیت‌های سنتزی و طبیعی در حذف سورفکتانت تریتون ایکس-100 از پساب صنعتی: مطالعه ایزوترم و سینتیک

افسانه شهبازی

زمینه و هدف: رشد چشمگیر استفاده از سورفکتانت تریتون ایکس-100 در صنایع سبب افزایش حضور این ماده در پساب ها و درنتیجه تهدیدی برای اکوسیستم های آبی شده است. تریتون به دلیل ساختار شیمیایی مولکولی خود از نظر زیستی تجزیه پذیر نبوده و در زنجیره غذایی تجمع می یابد.

روش بررسی: در این تحقیق ظرفیت جذبی شش نوع زئولیت سنتزی با نام کامل و اختصاصی ZSM(26), ZSM(236), Beta(200), Beta(35) Y(USY), Y(DAY), با ساختار های تخلخلی منظم مختلف در حذف سورفکتانت تریتون ایکس-100 از پساب در راکتور ناپیوسته جذبی بررسی و نتایج آن با ظرفیت جذبی زئولیت طبیعی کلینوپتیلولیت مورد مقایسه قرار گرفت.

یافته ها: ظرفیت جذبی زئولیت های مورد مطالعه برای جذب تریتون ایکس-100 به ترتیب ZSM(236) < ZSM(26) <Beta(35) <NZ <Y(USY) <Y(DAY)< Beta(200) به دست آمد. زئولیت Beta(200) بیشترین ظرفیت جذبی در حدود mg/g 575 را در مقایسه با سایر زئولیت های مورد مطالعه نشان داد که دلیل آن داشتن حفرات منظم با قطر بزرگ، وجود کانال های ارتباطی بین حفرات، نسبت SiO₂/Al₂O₃ بیشتر و مساحت سطح بیشتر آن نسبت به سایر زئولیت های مورد مطالعه بوده است. ایزوترم جذب و سرعت فرایند جذب تریتون بر روی زئولیت Beta(200) به ترتیب از مدل جذب تک لایه ایی لانگمویر و مدل سینتیکی شبه درجه دوم پیروی نمود.

نتیجه گیری: مکانیزم جذب از نوع جذب بر روی سطوح داخلی زئولیت بوده و نفوذ مولکول های درشت سورفکتانت به درون حفرات منظم زئولیت Beta(200) عامل محدود کننده سرعت فرایند جذب شناسایی گردید. براساس یافته های تحقیق استفاده از زئولیت های درشت حفره مانند Beta(200) برای تصفیه پساب های صنعتی حاوی آلاینده های آبدوست قابل توصیه است.

مدل‌سازی جذب فلوراید و کاربرد طراحی Box-Behnken و روش شناسی سطح پاسخ در حذف آرسنیک (V) از محلول‌های آبی با استفاده از نانوآلومینا پوشش داده شده بر روی نانوتیوب کربنی چند جداره (MWCNTs)

امیرحسین محوی

زمینه و هدف: فلوئور عنصری است که به طور گسترده در پوسته کره زمین یافت می شود. فواید و مضرات فلوراید در بدن انسان ، به غلظت آن بستگی دارد. مصرف آب آلوده به آرسنیک در درازمدت باعث بروز انواع اثرات نامطلوب بهداشتی از جمله ضایعات پوستی و سرطان در مصرف کنندگان می شود. هدف از این مقاله کارائی نانوالومینا بر روی نانوتیوب کربن در حذف فلوراید و آرسنیک (V) از محلول های آبی است.

روش بررسی: در این مطالعه ، آلومینای کریستال در مقیاس نانو بر روی نانوتیوب کربنی چند جداره بوسیله روش سل – ژل به عنوان یک جاذب در استخراج فاز جامد برای حذف فلوراید و آرسنیک (V) مورد استفاده قرار گرفت. از روش سطح پاسخ بر مبنای طراحی Box-Behnkenجهت ارزیابی اثر متغیرهای مستقل بر عملکرد پاسخ ( راندمان حذف آرسنیک (V) ) و همچنین پیشگوئی بهترین مقدار پاسخ استفاده شد. در این مطالعه تاثیر پارامترهای مختلف از جمله: زمان تماس min 120-10، دوز جاذب (g/L1/5-0/25) و pH = 3-9غلظت اولیه فلوراید mg/L 8-2 بر کارایی فرایند بررسی شد. ساختار نانو با تکنیک های پراکنش پرتو ایکس XRD ، SEM و TEM مشخص گردید. در این پژوهش از دو مدل ایزوترم فروندلیچ و لانگمویر جهت محاسبه ثابت تعادل استفاده گردید.

یافته ها: نتایج نشان داد که با افزایش زمان تماس و دوز جاذب میزان حذف فلوراید افزایش می یابد. اما با افزایش pH و غلظت اولیه فلوراید راندمان حذف آن کاهش می یابد مقدار بالای (0/94) ²R نشان می دهد که حذف آرسنیک (V) می تواند بوسیله این مدل تعریف شود. ایزوترم فروندلیچ با R² بیش از 0/997 بهترین نمودار برای داده های آزمایش است و از این مدل تبعیت بیشتری دارند.

نتیجه گیری: استفاده از نانوآلومینای پوشش داده شده بر روی نانوتیوب کربنی چند جداره (MWCNTs) می تواند راندمان حذف آرسنیک (V) و فلوراید را بشدت افزایش دهد.

مطالعه موردی: طغیان نوروویروس در شهر پردیس در دی و بهمن سال 1392

ایوب بیکی

زمینه و هدف: در طغیان بیماری های عفونی، اجرای به هنگام بررسی های اپیدمیولوژی، محیطی و آزمایشگاهی منجر به تشخیص سریع عامل و منبع ایجاد طغیان شده و از گسترش بیماری و اتلاف سلامت جامعه می کاهد. در پی وقوع طغیان بیماری گاستروآنتریت در شهر پردیس در دی ماه سال 1392، این تحقیق به منظور شناسایی عامل، منبع و راه انتقال بیماری انجام شد.

روش بررسی: در ابتدا بررسی اپیدمیولوژی توصیفی با استفاده از چک لیست انجام شد و نمونه های مدفوع تهیه و آنالیز گردید. وضعیت کیفیت آب آشامیدنی شهر پردیس حین و قبل از طغیان از شبکه ملی بهداشت محیط ایران استخراج شد. سامانه آبرسانی شامل حوضه آبگیر، منابع، خطوط انتقال، مخازن ذخیره، سامانه گندزدایی و شبکه توزیع بازرسی شده و نمونه برداری و آنالیز میکروبی آب شامل کلیفرم گرماپای و نوروویروس مطابق روش استاندارد صورت گرفت.

یافته ها: تعداد کل بیماران 6027 نفر با علائم بیماری تهوع، استفراغ، دل پیچه، اسهال خفیف و تب خفیف بود. توزیع بیماری در همه گروه های سنی، جنسی، قومیتی و مکانی یکنواخت بود. نتیجه آزمایش مولکولی 6 نمونه از 9 نمونه مدفوع از نظر نوروویروس مثبت بود. مخاطرات شناسایی شده در سامانه آبرسانی شهری عبارت بودند از رخداد شکستگی لوله آب دو روز قبل از طغیان بیماری، انشعاب غیر مجاز سامانه آبیاری فضای سبز به سامانه آبرسانی شهری، استفاده از چاه های فلمن حفاظت نشده بعنوان منبع تامین آب و تخلیه فاضلاب خانگی در بالادست منبع تامین آب. عمده نمونه های آب خام تهیه شده از چاه های فلمن (11 نمونه از 12 نمونه برداشتی) دارای آلودگی مدفوعی بود، اما بعلت ضعف و محدودیت تجربه در شناسایی نوروویروس در نمونه های آب، نوروویروس در دو نمونه آب خام مورد آزمایش منفی بود.

نتیجه گیری: بررسی اپیدمیولوژی توصیفی نشان داد که طغیان تک منبعی است. شواهد بالینی، بررسی اپیدمیولوژی، نتیجه آنالیز نمونه های انسانی و آلودگی مدفوعی نمونه های آب خام و مقاومت نورویروس به مقادیر استاندارد کلر آزاد باقیمانده در آب نشان داد طغیان بیماری در اثر مصرف آب آشامیدنی آلوده به نورویروس -ورود فاضلاب خانگی به سامانه تامین آب- اتفاق افتاده است. جهت پیشگیری از بروز طغیان های مشابه رفع اشکالات مشاهده شده در سامانه آبرسانی و اجرای برنامه ایمنی آب توصیه می شود.

تعیین کارایی فرایند ازناسیون کاتالیزوری / راکتور بیولوژیکی SBR در کاهش سمیت، معدنی‌سازی و تصفیه‌پذیری پساب حاوی فنل

یوسف دادبان شهامت

زمینه و هدف: فنل یکی از آلاینده هایی است که در پساب های صنعتی وجود دارد و به علت سمیت آن برای سیستم های بیولوژیکی از فرایندهای پیش تصفیه مختلفی استفاده می گردد. هدف از این مطالعه بررسی کارایی فرایند تلفیقی ازناسیون کاتالیزوری (COP) و راکتور ناپیوسته متوالی(SBR) برای تصفیه و حذف سمیت این نوع پساب ها است.

روش بررسی: در این تحقیق اثر COP بر حذف فنل، مواد آلی و مقدار سمیت مورد بررسی قرار گرفت. بمنظور تعیین سمیت حاد پساب و شناسایی ترکیبات واسطه ای تولید شده، به ترتیب از آزمون زیستی توسط دافنی مگنا و دستگاه GC/MS استفاده گردید. سپس حذف فنل و COD پساب پیش تصفیه شده در راکتور بیولوژیکی SBR مورد تحقیق قرار گرفت.

یافته ها: نتایج نشان داد که در بهترین شرایط فرایند COP غلظت فنل و COD باقیمانده پس از زمان واکنش min 60 به ترتیب از mg/L 500 و mg/L 1162 به mg/L 7/5 و mg/L 351 رسید و سمیت پساب خام (TU=36) پس از افزایش در مراحل ابتدایی، به طور موثری در انتهای واکنش حذف گردید (2/23 TU=). تلفیق این فرایند و SBR نیز توانست میزان غلظت فنل و COD را به کمتر از حد قابل تشخیص توسط دستگاه HPLC و mg/L 18 برساند.

نتیجه گیری: نتایج نشان دادند که فرایند ازناسیون کاتالیزوری دارای تاثیر بسیار بالایی بر تجزیه، سمیت زدایی و معدنی سازی فنل بوده و تلفیق این فرایند باSBRمی تواند به طور موثر و مقرون بصرفه ای فاضلاب های سمی حاوی فنل را تصفیه نماید.

ارزیابی شاخص های زمین انباشتگی و فاکتور آلودگی و تحلیل مؤلفه های اصلی در برآورد آلودگی خاک

روح اله میرزایی

زمینه و هدف: آلودگی خاک چه ناشی از عوامل طبیعی و چه انسانی، کیفیت محیط زیست را کاهش می دهد. هدف این پژوهش ارزیابی استفاده از شاخص زمین انباشتگی، فاکتور آلودگی و تحلیل مؤلفه های اصلی در برآورد آلودگی خاک سطحی شهرستان آران و بیدگل است.

روش بررسی: 135 نمونه خاک سطحی از شهرستان آران و بیدگل جمع آوری شد و غلظت عناصر کادمیوم، سرب، نیکل، مس و روی در نمونه ها تعیین شد. شاخص زمین انباشتگی (Igeo)، فاکتور آلودگی (CF) و تحلیل مؤلفه های اصلی (PCA) برای تعیین وضعیت و روند آلودگی خاک این منطقه و تکنیک وزن دهی معکوس فاصله (IDW) برای ارائه الگوی مکانی این شاخص ها استفاده شد.

یافته ها: نتایج نشان داد که میانگین غلظت کل کادمیوم، سرب، نیکل، روی و مس در منطقه مورد مطالعه به ترتیب 0/72، 11/41، 29/87، 48/59 و 14/82 mg/kgاست؛ که این غلظت ها بالاتر از غلظت های زمینه بود. میانگین شاخص زمین انباشتگی و فاکتور آلودگی در منطقه روند نزولی مس> کادمیوم> نیکل> روی≈ سرب را نشان داد. الگوی مکانی این شاخص ها نشان داد که بیشترین انباشت فلزات کادمیوم، سرب و روی در محدوده شهرک های صنعتی، کوره های آجرپزی و مناطق شهری اتفاق افتاده است و برای دو عنصر مس و نیکل انباشت بیشتر در مناطق شهری و زمین های کشاورزی رخ داده است. طبق تحلیل مؤلفه های اصلی دو مؤلفه شناسایی شد که در مؤلفه نخست فلزات مس، نیکل و روی و در مؤلفه دوم کادمیوم و سرب قرار گرفتند.

نتیجه گیری: نتایج نشان داد که غلظت فلزات سرب و کادمیوم بیشتر تحت تاثیر فعالیت های انسانی و غلظت نیکل، روی و مس بیشتر تحت کنترل عوامل طبیعی و انسانی هستند.

بررسی زیست پالایی خاک‌های آلوده به کروم و کادمیوم توسط کرم‌های خاکی ایزنیا فوئتیدا

غلامرضا مصطفایی

زمینه و هدف : در زمینه ارزیابی خطرات زیست محیطی فلزات سنگین، کرم های خاکی جزء مهمی از خاک، و از لحاظ اکولوژیکی به عنوان یک بیواندیکاتور مهم برای سلامت و کیفیت خاک در نظر گرفته می شوند. از اینرو مطالعه حاضر با هدف کارایی کرم های خاکی ایزنیا فوئتیدا در پالایش زیستی خاک های آلوده به کروم و کادمیوم انجام شد.

روش بررسی : تحقیق حاضر از نوع مطالعه تجربی است که بر روی خاک آلوده به کروم و کادمیوم انجام شد. غلظت آلودگی اولیه کروم و کادمیوم در خاک مورد مطالعه در دو غلظت وزنی 0/04 و mg/g 0/08 همراه با شاهد مورد بررسی قرار گرفت. تعداد 30 عدد کرم به نمونه های g 500 خاک آلوده اضافه گردید. غلظت کروم و کادمیوم در خاک و بدن کرم ها در دو مقطع زمانی 21 و 42 روز اندازه گیری شد. جهت اندازه گیری میزان غلظت کروم و کادمیوم از دستگاهICP استفاده شد. نرم افزار مورد استفاده SPSS 11/5 version بود.

یافته ها : نتایج این مطالعه نشان داد که ارتباط معنی داری بین میزان کاهش فلزات از خاک و تجمع فلزات کروم و کادمیوم در بدن کرم وجود داشت. همچنین کاهش قابل توجهی از نظر غلظت کروم خاک در روز 21 و 42 در طول مطالعه در مقایسه با غلظت اولیه mg/g 0/1 خاک مشاهده شد. از سوی دیگر غلظت کروم خاک بعد از 42 روز از 0/14 به mg/g 0/1 رسید.

نتیجه گیری: در نهایت با استفاده از نتایج این تحقیق می توان گفت که با افزایش مرگ و میر کرم ها در خاک با غلظت mg/g 0/08 ، استفاده از این فرایند به منظور زیست پالایی خاک از کروم توصیه نمی شود. همچنین اگرچه استفاده از این روش برای حذف کادمیوم از خاک در غلظت های 0/04 و mg/g 0/08 موثر است ولی نیاز به بررسی بیشتری دارد.

ارزیابی آسایش حرارتی انسان با استفاده از شاخص جهانی اقلیم حرارتی، مطالعه موردی: استان کردستان

غلامعباس فلاح قالهری

زمینه و هدف:بررسی وضعیت زیست اقلیم انسانی، پایه و اساس بسیاری از برنامه ریزی ها به ویژه بهداشتی و درمانی است. در این مطالعه به بررسی آسایش حرارتی انسان و ارتباط آن با بروز بیماری ها در استان کردستان پرداخته شده است.

روش بررسی: از داده های روزانه درجه حرارت، سرعت باد، رطوبت نسبی و ابرناکی بین سال های 2014-1995 استفاده شده است. ابتدا پارامتر میانگین های تابشی در محیط نرم افزار Ray Man محاسبه و با استفاده از نرم افزار Bioklima مقادیر شاخص جهانی اقلیم حرارتی استخراج گردید. در نهایت همبستگی ارتفاع منطقه مورد مطالعه و مقدار شاخص جهانی اقلیم حرارتی محاسبه و نقشه پهنه بندی مناطق آسایشی در محیط Arc Map تهیه شد.

یافته ها: نتایج پژوهش نشان داد مقادیر شاخص جهانی اقلیم حرارتی بین 20 تا 23- متغیر است و ایستگاه بیجار و زرینه دارای بیشترین شرایط تنشی سرد هستند. همچنین مقادیر محاسبه شده نشان داد که در اکثر ماه های سال و در اکثر نقاط استان شرایط تنشی سرد شدید حکم فرماست. همبستگی بین مقادیر شاخص جهانی اقلیم حرارتی با ارتفاع نیز نشان داد بیشترین ارتباط در ماه های فصل زمستان (دسامبر، ژانویه و فوریه) قابل مشاهده است. نتایج حاصل از پهنه بندی مقادیر شاخص با استفاده از سطوح ارتفاعی نیز نشان داد که قسمت های مرکزی استان که منطبق بر مناطق با ارتفاع بیشتر هستند دارای شرایط تنشی قوی هستند.

نتیجه گیری: به طور کلی نتایج نشان داد که استان کردستان از حیث شرایط زیست اقلیم انسانی دارای تنش های سرمایی متوسط تا شدید است که در دوره سرد سال این موضوع شدت بیشتری می یابد و نقاط مرتفع استان شرایط تنش سرمایی بیشتری را تجربه می کند.

ارزیابی اثر بسته‌بندی با فیلم‌های زیست تخریب‌پذیر کیتوزان و فرموله شده با اسانس سیر (Allium sativum L.) بر ویژگی‌های شیمیایی فیله مرغ

ابوالفضل کامکار

زمینه و هدف: با توجه به مشکلات بسته بندی های پلاستیکی موجود برای محیط زیست، فیلم های خوراکی و زیست تخریب پذیر می توانند گسترش یافته و در کنترل ویژگی های شیمیایی و میکروبی مواد غذایی نیز موثر باشند. به ویژه درصورتی که اثر آنها با اضافه کردن ترکیبات طبیعی آنتی اکسیدانی و ضد میکروبی نظیر اسانس های گیاهی تقویت یابد. در این مطالعه، اثر پوشش با فیلم کیتوزان حاوی اسانس سیر بر تغییرات شیمیایی فیله مرغ طی نگهداری در دمای یخچال مورد نظر بود.

روش بررسی: درصدهای مختلف اسانس سیر (0، 0/5، 1 و 2 درصد) در تهیه فیلم کیتوزان بکار برده شد. با روش کستینگ و با استفاده از گلیسرول (پلاستیسایزر) و تویین 80 (امولسیفایر) پس از هموژن کردن و قالب گیری فیلم ها تهیه شدند. آزمون های گوناگون شیمیایی در روزهای 0، 2، 4، 7، 10 و 14 بر روی فیله های مرغ پوشش داده شده با فیلم های مختلف و نگهداری شده در C° 4 و آنالیز آماری بوسیله نرم افزار SPSS انجام گرفت.

یافته ها: نمونه های پوشش داده شده با فیلم های مختلف در طول مطالعه نسبت به نمونه های کنترل مقادیر پایین تری از pH، ازت فرار کل، ترکیبات واکنش تیوباربیتوریک اسید و اندیس پراکسید نشان دادند (0/05≥(p و به طور کلی روند وابسته به دوزی در اثر افزودن اسانس مشاهده شد.

نتیجه گیری: بسته بندی مرغ با فیلم کیتوزان بویژه با افزودن سطوح مختلف اسانس سیر تاثیر بازدارندگی در افزایش عوامل مهم موثر در فساد شیمیایی آن دارد. باتوجه به اثر مهارکنندگی نسبتا مشابه مقادیر 1 و 2 درصد و نیز صرفه اقتصادی، میزان اسانس 1 درصد می تواند دوز بهینه ای باشد.

ارزیابی خطر نیمه کمی و کمی سلامت ناشی از مواجهه استنشاقی کارگران جایگاه‌های سوخت‌گیری شهر تهران با بنزن

نوشین راستکاری

زمینه و هدف: یکی از عوامل آلودگی هوای محیط ترکیبات آلی فرار (VOCs) هستند. در بین گازهای غیر متان، ترکیبات آروماتیک مانند بنزن قرار دارند که به عنوان ترکیب قطعا سرطان زا برای انسان شناخته شده است (گروه 1). با توجه به مضرات مواجهه با بنزن و کاربرد گسترده آن در صنایع و مشاغل مختلف، هدف از انجام این مطالعه ارزیابی احتمال خطر نیمه کمی و کمی مواجهه استنشاقی با بنزن در کارگران شاغل در جایگاه های سوخت گیری شهر تهران است.

روش بررسی: این مطالعه مقطعی در سه مرحله به شرح ذیل انجام شد. در مرحله اول بنزن هوای استنشاقی در دو گروه از افراد جامعه شامل 1) کارگران شاغل در جایگاه های سوخت گیری 2) افراد عادی بدون مواجهه شغلی به عنوان گروه کنترل اندازه گیری شد. مرحله دوم شامل براورد میزان مواجهه هر دو گروه شرکت کننده در مطالعه و در ادامه ارزیابی خطر نیمه کمی حاصل از این مواجهه بود. در مرحله سوم به منظور ارزیابی خطر کمی، خطر سرطان اضافی ناشی از مواجهه مزمن با بنزن در طول زندگی محاسبه گردید.

یافته ها: میانگین غلظت بنزن در هوای استنشاقی کارگران شاغل در جایگاه های سوخت گیری حدود µg/m³ 246/4±1527 و نزدیک به سطح مجاز بود (µg/m³1600). در روش ارزیابی احتمال خطر نیمه کمی، ضریب ریسک محاسبه شده برای این میزان مواجهه شغلی با بنزن برابر با 4/5 بود که در پنجمین سطح ریسک (محدوده بسیار خطرناک) قرار دارد. با براورد مواجهه مزمن کارگران شاغل در جایگاه های سوخت گیری با بنزن مشخص گردید که خطر سرطان در افراد مواجهه یافته 27/5 برابر افراد عادی بدون مواجهه است و در ارزیابی احتمال خطر کمی ریسک سرطان اضافی مشخص گردید که از هر 1000 نفر 3 نفر از افراد شاغل در جایگاه سوخت گیری شانس ابتلا به سرطان را دارند که این عدد بسیار بیشتر از خطر قابل قبول سرطان زایی (^6-10: یک در یک میلیون نفر) است.

نتیجه گیری: نتایج حاصل از این مطالعه نشان می دهد که میزان مواجهه شغلی با بنزن بالا و در محدوده خطرناک قرار دارد و ارزیابی احتمال خطر نیمه کمی و کمی نشان داد که ریسک ابتلا به سرطان در اثر مواجهه استنشاقی افراد شاغل در جایگاه های سوخت گیری به طور بالقوه بسیار زیاد است (3000 برابر ریسک قابل قبول سرطان زایی). بنابراین انجام اقدامات کنترلی جهت کاهش مواجهه با این ماده شیمیایی خطرناک و سرطان زا الزامی است.