سلامت و محیط زیست

بررسی میزان شیوع و مقاومت آنتی‌بیوتیکی استافیلوکوکوس اورئوس در شیرهای خام و پاستوریزه شهرستان ساری در تابستان 1393

حسن رسول زاده

زمینه و هدف: شیر که یک غذای کامل بوده و می تواند برای فعالیت باکتری های مختلف، محیط رشد مناسبی را فراهم نماید لذا در شرایط غیرپاستوریزه برای بهداشت و سلامت انسان پر مخاطره خواهد بود. مطالعه حاضر به منظور بررسی میزان شیوع و مقاومت آنتی بیوتیکی استافیلوکوکوس اورئوس در شیرهای خام و پاستوریزه شهرستان ساری در تابستان 1393 انجام گرفت.

روش بررسی: این مطالعه توصیفی و مقطعی در تابستان 1393 در شهرستان ساری انجام شد. تعداد 80 نمونه، هر نمونه به حجم mL 200 از شیرخام از مراکز جمع آوری و توزیع شیر و تعداد 80 نمونه، هر نمونه به حجم mL 200 از شیر پاستوریزه موجود از فروشگاه های مواد غذایی جمع آوری شد. آزمایشات روی نمونه ها در شرایط آسپتیک در محیط چاپمن و بلاد آگار کشت و تست های تاییدی صورت گرفت. تست آنتی بیوگرام نمونه های مثبت انجام شد. نتایج بوسیله نرم افزار 19 SPSS و آزمون آماری T-test و آمار توصیفی مورد بررسی قرار گرفت.

یافته ها: نتایج نشان داد که از نمونه های جمع آوری شده 38/75 درصد و 0 درصد نمونه ها به ترتیب برای شیر خام و پاستوریزه دارای آلودگی استافیلوکوکوس اورئوس بودند. میانگین تعداد کلونی کشت های شیرخام در محدوده Cfu/mL 7×10⁴-3×10⁴ برآورد شد. بیشترین حساسیت برای آنتی بیوتیک های ونکومایسین، جنتامایسین و کوتریموکسازول (همگی 100 درصد) و بیشترین مقاومت به آنتی بیوتیک آمپی سیلین، متی سیلین و سفالوتین به ترتیب 87/5 درصد، 25 درصد و 12/5 درصد مشاهده گردید.

نتیجه گیری: طبق نتایج بدست آمده شیوع آلودگی شیرهای خام با استافیلوکوک اورئوس مشاهده گردید. بنابراین رعایت و کنترل اصول بهداشتی در مراحل مختلف تهیه، عرضه و مصرف شیر می تواند از آلودگی انسان جلوگیری نماید.

تعیین شاخص‌های زیست محیطی و منشأ فلزات سنگین گردوغبار خیابان، مسجد سلیمان، استان خوزستان

علیرضا زراسوندی

زمینه و هدف : گرد و غبار خیابان یکی از مهم ترین شاخص های منعکس کننده وضعیت آلودگی در محیط زیست شهری است. اکثر مطالعات، مربوط به آلودگی فلزات سنگین در شهرهای بزرگ بوده، در حالی که به شهرهای کوچک کمتر توجه شده است. شهر مسجد سلیمان اولین شهر نفت خیز ایران و در شمال شرق استان خوزستان واقع شده است. این شهر دارای آلودگی های زمین زاد (چشمه های نفتی و گاز)، فعالیت های نفتی، احتراق نفت و گاز، صنایع و ترافیک بوده، به همین دلیل ارزیابی زیست محیطی در این شهر حائز اهمیت است.

روش بررسی : به منظور پایش و مدیریت آلودگی های موجود، طی شرایط آب و هوایی خشک (تیر ماه 1392)، یازده نمونه از گرد و غبار خیابان از ایستگاه های مختلف در سطح شهر و یک نمونه به عنوان نمونه شاهد جمع آوری و آماده سازی گردید و سپس توسط دستگاه ICP-OES آنالیز شدند.

یافته ها : منابع احتمالی فلزات آلاینده مورد بررسی توسط آنالیزهای چند متغیره مانند تحلیل مؤلفه اصلی (PCA) و آنالیز خوشه ای (CA) شناخته شده اند. علاوه بر این فاکتورهایی نظیر شاخص زمین انباشت (Igeo)، شاخص آلودگی (PI)، شاخص آلودگی یکنواخت (IPI) و فاکتور غنی شدگی (EF) جهت تعیین درجه آلودگی فلزات سنگین در گرد و غبار خیابان در شهر مسجد سلیمان ارزیابی شدند. نتایج حاصل از تحلیل مؤلفه اصلی و آنالیز خوشه ای نشان می دهد که منطقه عمدتا تحت تأثیر آلودگی های نفتی، ترافیک و فعالیت های صنعتی قرار دارد. شاخص آلودگی بیانگر سطح بالای از آلودگی برخی نمونه ها به Pb، Cd ، Cu و Zn و سطح متوسط آلودگی سایر نمونه ها به Ni، As و V است. شاخص زمین انباشت بیانگر آلودگی متوسط تا شدیدا برخی نمونه ها به Pb، Cd، Cu و Zn و برای سایر نمونه ها عدم آلودگی تا آلودگی متوسط به Ni، As و V است.

نتیجه گیری: نتایج نشان داد که غلظت فلزات سنگین در نمونه های گردوغبار نسبت به نمونه شاهد بالاتر بوده است. بدین ترتیب طبقه بندی میزان آلودگی در گردوغبار خیابان در شهر مسجدسلیمان به ترتیب زیر است: PI≈IPI>EF>Igeo

بررسی میزان فلزات سنگین در قسمت های مختلف برخی از سبزیجات مصرفی شهر کرج

نسیم رونیاسی

زمینه و هدف: فلزات سنگین برای بدن انسان ها بی نهایت خطرناک بوده و تجمع آنها در بدن منجر به ایجاد تغییرات آسیب شناختی در اندام ها و بیماری های قلبی-عروقی، کلیوی، استخوانی و حتی سرطان گردد. روزانه انسان از طریق مصرف مواد غذایی و آب با این آلاینده ها مواجهه پیدا می کند.

روش بررسی: با توجه به خاصیت تجمع پذیری فلزات سنگین در اندام های گیاهی، میزان فلزات کروم، منگنز و آهن در خاک و بافت برگ، ساقه و ریشه گیاهان کلم، کاهو، اسفناج و پیاز در شهر کرج مورد بررسی قرار گرفت. برای این منظور تعداد 15 نمونه به طور تصادفی از خاک و هر قسمت از گیاهان برداشته شد، سپس بعد از شستشو، آسیاب، خشک کردن و هضم اسیدی غلظت فلزات توسط دستگاه جذب اتمی مورد سنجش قرار گرفتند. داده ها سپس توسط نرم افزار SPSS آنالیز شدند.

یافته ها: نتایج بدست آمده نشان داد که برگ های اسفناج، پیاز، کلم و کاهو از غلظت بالاتری از فلزات کروم، منگنز و آهن نسبت به ساقه و ریشه برخوردار هستند و بالعکس ریشه این گیاهان از کمترین غلظت این فلزات برخوردار بودند. در خاک نیز غلظت فلزات آهن، کروم و منگنز به ترتیب mg/kg 11/87، 3/99 و 17/78 بود. این پدیده ناشی از انتقال بالای این فلزات بیشتر به قسمت های هوایی به ویژه برگ های گیاه است. در این مطالعه همچنین مشخص شد که غلظت فلزات کروم، منگنز و آهن در تمامی گیاهان مورد مطالعه بالاتر از حد استاندارد FAO/WHO (mg/kg 0/15، 0/3 و 0/3 به ترتیب برای فلزات کروم، آهن و منگنز) بود.

نتیجه گیری: به دلیل بالا بودن غلظت فلزات کروم، منگنز و آهن در سبزیجات مطالعه شده در شهر کرج، مصرف این گونه سبزیجات توسط شهروندان، بایستی توسط سازمان های نظارتی مورد توجه قرار گیرد.

جذب فلوراید توسط نانوذرات اکسیدآهن تثبیت شده بر روی دیاتومیت: تعیین شرایط بهینه، سینتیک ها و ایزوترم های جذب

سعید دهستانی اطهر

زمینه و هدف: فلوئوروزیس دندانی و اسکلتی از مهم ترین اثرات بهداشتی مواجهه طولانی مدت با مقادیر زیاد فلوراید در آب آشامیدنی هستند. در حال حاضر جذب سطحی یکی از روش های حذف فلوراید از آب است. هدف از این پژوهش بررسی کارایی جذب فلوراید توسط نانوذرات اکسید آهن تثبیت شده بر روی دیاتومیت در شرایط مختلف آزمایش و تعیین سینتیک و ایزوترم های جذب است.

روش بررسی: در این مطالعه، اثر پارامترهای pH (9/5-3/5)، زمان تماس (min 100-20)، دوز جاذب (g/L 5-1) و غلظت اولیه فلوراید (mg/L 25-5) مورد بررسی قرار گرفت. ویژگی های جاذب با تکنیک های XRD، XRF، FTIR وFESEM مشخص گردید. همچنین ایزوترم های جذب لانگمویر و فروندلیچ بررسی گردید.

یافته ها: نتایج نشان داد با افزایش زمان تماس، کاهش pH، افزایش دوز جاذب و کاهش غلظت اولیه فلوراید کارایی حذف افزایش می یابد. بالاترین راندمان جذب در pH معادل 3/5، زمان تماس min 70، دوز جاذب g/L 3 و غلظت اولیه فلوراید mg/L 5 مشاهده شد. کارایی جذب فلوراید در شرایط بهینه در حالت میانگین به میزان 81 درصد بدست آمد. مطالعات سینتیک نشان داد که مدل شبه درجه اول مدل غالب بر شبه درجه دوم برای جذب یون فلوراید بر روی جاذب مورد مطالعه است. همچنین روابط مربوط به ایزوترم لانگمویر و فروندلیچ برای جذب یون فلوراید نشان داد ایزوترم فروندلیچ (0/9997=R²) برای توصیف فرایند جذب مناسب تر است.

نتیجه گیری: مطالعه حاضر نشان داد دیاتومیت اصلاح شده با نانوذرات اکسیدآهن می تواند به عنوان یک جاذب موثر در حذف یون فلوراید از محلول های آبی مورد استفاده قرار گیرد. کارایی جذب فلوراید وابسته به شرایط آزمایش و به ویژه تابع pH است.

بررسی تاثیر پودر کربن فعال (PAC) بر کارایی تصفیه شیرابه با راکتور ناپیوسته متوالی هوازی (ASBR)

سید علیرضا موسوی

زمینه و هدف: روش های متداول تصفیه شیرابه به دلیل بار آلودگی بالا و خصوصیات ویژه شیرابه، کارایی مناسبی ندارند. لذا در سال های اخیر استفاده از روش های تلفیقی توسعه چشمگیری داشته است. هدف از این تحقیق بررسی تاثیر پودر کربن فعال (PAC) بر کارایی تصفیه شیرابه محل دفع پسماند کرمانشاه در یک راکتور ناپیوسته متوالی هوازی (ASBR) است.

روش بررسی: در این مطالعه از سه راکتور ستونی با حجم کل mL 2000 و حجم مفید mL 600 در مقیاس آزمایشگاهی استفاده شد. در راکتورهای شماره 2 و 3 که از نظر شرایط محیطی و راهبری با راکتور شماره 1 که فاقد پودر کربن بود و کاملا یکسان بودند، به ترتیب مقادیر g/L 5 و 10 PAC اضافه شد. تاثیر دوزهای مختلف PAC (g/L 10، 5، 0) و زمان ماندهای هیدرولیکی (h 144، 96، 48 =HRT) به منظور حذف اکسیژن مورد نیاز شیمیایی (COD) و نیتروژن آمونیاکی (NH₃-N) شیرابه خروجی مورد مطالعه قرار گرفت و کارایی حذف با استفاده از آزمون آماری two-way ANOVA نرم افزار 16 -SPSS مورد مقایسه قرار گرفت.

یافته ها: نتایج حاصل از آزمون آماری نشان داد که بین راندمان حذفCOD و N-NH₃ در HRTsو دوزهای مختلف PAC اختلاف معنی دار است (0/001 =P-value). بیشترین راندمان حذف در h 144 =HRT، برای COD و NH₃-N در راکتور شماره 1 به ترتیب 4/42±50/11 درصد و 1/49±19/85 درصد، راکتور شماره 2، 6/1±55/67 درصد، 0/89±25/7 درصد و راکتور شماره 3، 3/99±58/02 درصد، 1/7±25/48 درصد حاصل شد.

نتیجه گیری: می توان چنین نتیجه گیری کرد که فرایند تلفیقی بیولوژیکی – کربن فعال در مقایسه با فرایند بیولوژیکی مجزا، توانایی افزایش کارایی حذف COD و N-NH₃ فاضلاب های قوی همچون شیرابه را دارد. اگرچه دستیابی به استانداردهای تصفیه با این روش نیز امکان پذیر نیست.

ارزیابی باکتری های جدا شده از لجن فعال حاصل از تصفیه فاضلاب شهری منطقه ویژه عسلویه جهت زیست فزونی خاک های آلوده به کروزن

فرشید کفیل زاده

زمینه و هدف: زیست فزونی ((Bioaugmentation یکی از روش های برتر در اصلاح زیستی (Bioremediation) خاک های آلوده به هیدروکربن های نفتی است. هدف از تحقیق حاضر ارزیابی میزان تاثیر باکتری های جدا شده از لجن فعال حاصل از تصفیه فاضلاب شهری منطقه ویژه عسلویه جهت زیست فزونی خاک های آلوده به کروزن و بررسی رشد باکتری های جدا شده در حضور غلظت های متفاوت این فرآورده است.

روش بررسی: نمونه برداری از لجن فعال دو کمپ تصفیه خانه منطقه عسلویه صورت گرفت. جداسازی باکتری های تجزیه کننده با کشت نمونه ها بر روی محیط پایه معدنی انجام گردید. تست آمیزندگی (Emulsification) و ارزیابی میزان رشد باکتری ها در غلظت های متفاوت کروزن انجام گردید. باکتری های جدا شده جهت زیست فزونی و سنجش میزان پاکسازی زیستی، به خاک های آلوده به ترکیب نفتی کروزن تلقیح شدند و میزان تجزیه زیستی توسط دستگاه طیف سنجی مادون قرمز (IR) اندازه گیری گردید.

یافته ها: در این مطالعه، 3 باکتری سودوموناس پوتیدا، سراشیا مارسسنس و پروتئوس میرابیلیس از لجن فعال بعنوان باکتری های تجزیه کننده کروزن جداسازی و شناسایی شدند. با توجه به تست های آمیزندگی، سنجش رشد باکتری ها در غلظت های مختلف کروزن، نتایج حاصل از زیست فزونی ستون های خاک آلوده به کروزن و کاهش سطح کل هیدروکربن های نفتی ((TPHs، باکتری سودوموناس پوتیدا بعنوان قوی ترین باکتری تجزیه کننده این فرآورده نفتی شناخته شد. این باکتری با میزان آمیزندگی 3/8 توانست 71/03 درصد از کل هیدروکربن های نفتی را در طی 30 روز کاهش دهد.

نتیجه گیری: با توجه به سازگار شدن باکتری های سودوموناس پوتیدا، سراشیا مارسسنس و پروتئوس میرابیلیس موجود در لجن فعال با انواع آلاینده های موجود در فاضلاب، می توان از آنها به عنوان باکتری های غیربومی جهت زیست فزونی و پاکسازی خاک های آلوده به هیدروکربن های نفتی استفاده کرد.

بررسی میزان و نوع آلودگی باکتریایی سکه و اسکناس های جمع آوری شده در سطح شهر کرمانشاه در سال 1393

احسان صادقی

زمینه و هدف: پول ابزاری است که به طور معمول در محیط ها و همچنین بین افراد مختلف مبادله می گردد که می تواند منبعی از آلودگی میکروبی و شیمیایی باشد، که با انتقال این عوامل باعث ایجاد بیماری های خطرناک شود. هدف این پژوهش تعیین میزان و نوع آلودگی باکتریایی سکه و اسکناس های جمع آوری شده در شهر کرمانشاه است.

روش بررسی: در این پژوهش 160 قطعه اسکناس و 96 عدد سکه به روش تصادفی از مشاغل و نقاط مختلف شهر انتخاب و بر روی آنها آزمایش شمارش بار کلی میکروبی انجام گردید. باکتری های موجود با روش های استاندارد جداسازی و شناسایی گردیدند.

یافته ها: میانگین بار کلی میکروبی در اسکناس های 1000، 2000، 5000، 10000 و 20000 ریالی به ترتیب 147/6، 147/8، 148/5، 96/3 و 87/9 و در سکه های 500، 1000 و 2000 ریالی به ترتیب 104/66، 77/66 و (Cfu/cm²) 96/56 بود. بارکلی میکروبی در اسکناس ها بیشتر از سکه ها بود (P<0/05). بیشترین آلودگی در اسکناس ها مربوط به باکتری اشریشیاکلی با 21/8 درصد و کمترین میزان آلودگی مربوط به گونه های پسودوموناس و انتروباکتر با 3/1 درصد بود. همچنین بیشترین میزان آلودگی در سکه ها مربوط به اشریشیاکلی با 15 درصد و کمترین میزان مربوط به گونه های کلبسیلا با 2 درصد بود. در طی این پژوهش مشخص شد که اسکناس های جمع آوری شده از قصابی ها و سکه های جمع آوری شده از اغذیه فروشی ها دارای بیشترین میزان آلودگی با E.coli بودند.

نتیجه گیری: با توجه به پاتوژن بودن مهم ترین میکروارگانیسم های جدا شده (اشریشیاکلی و استافیلوکوکوس اورئوس) از نمونه های مورد بررسی و توانایی این باکتری ها در ایجاد عفونت های روده ای و مسمومیت های غذایی، جلوگیری از آلودگی متقاطع پول و غذا ضروری است.

ارزیابی روند تغییرات فصلی تنش های گرمایی طی نیم قرن اخیر در چند نمونه اقلیمی ایران

غلامعباس فلاح قالهری

زمینه و هدف: امروزه شاخص های مرتبط با فیزیولوژی انسان در مطالعات زیست اقلیم جایگاه ویژه ای دارند. از جمله این شاخص ها، شاخص دمای معادل فیزیولوژیک (PET) است. در تحقیق حاضر روند تغییرات تنش های گرمایی ایران، که پایه و اساس برنامه ریزی ها به ویژه در زمینه سلامت و محیط است، در 4 ناحیه اقلیمی ایران طی نیم قرن اخیر مورد ارزیابی قرار گرفته است.

روش بررسی: داده های مورد نیاز جهت محاسبه تنش های گرمایی در مقیاس روزانه از تاریخ 1961/1/1 تا 2010/12/31 به مدت 50 سال از سازمان هواشناسی کشور اخذ گردید. سپس شاخص PET برای هر روز محاسبه و مقادیر بالاتر از ⁰C 35 به عنوان روزهای وقوع تنش گرمایی شناسایی شد. در مرحله بعد، فراوانی روزهای همراه با تنش گرمایی برای دوره گرم سال استخراج و روند آنها با آزمون Mann-Kendall مورد بررسی قرار گرفت.

یافته ها: روند تغییرات فراوانی وقوع روزهای همراه با تنش گرمایی در ایستگاه های مشهد، اصفهان و تبریز طی فصول بهار و تابستان افزایشی بوده است. به عبارت دیگر، بیشترین میزان تغییرپذیری مثبت نسبت به میانگین بلند مدت در این شهرها رخ داده است. همچنین بیشترین فراوانی روزهای گرم متعلق به ایستگاه های بندرعباس و رشت بوده است که نزدیکی این ایستگاه ها به دریا و تبخیر بالا را می توان از دلایل اصلی آن به شمار آورد.

نتیجه گیری: دهه 1990-1980، بیشترین روزهای وقوع تنش گرمایی را به خود اختصاص داده است. روند صعودی وقوع تنش های گرمایی در ایستگاه های مورد مطالعه ضرورت توجه به مسئله تنش های گرمایی و شیوع امراض (حمله گرمایی، سنکوپ و کرامپ عضلانی) را از بعد برنامه ریزی و مدیریت بحران، بیشتر می کند.

حذف رنگ متیل اورانژ از محیط‌های آبی با استفاده از نانوذرات مغناطیسی نیکل: مطالعه تعادلی و سینتیکی

راضیه زندی پاک

زمینه و هدف: رنگ ها آلاینده های مهمی هستند که منجر به ایجاد خطرات جدی برای انسان، دیگر حیوانات و موجودات زنده می شوند. رنگ ها با فرایندهای تصفیه هوازی قابل تجزیه نیستند. بنابراین، حذف آنها از پساب های صنعتی قبل از تخلیه به محیط زیست نیاز به توجه زیادی دارد. هدف از انجام این مطالعه بررسی کارایی حذف رنگ متیل اورانژ توسط نانوذرات مغناطیسی نیکل از محلول آبی است.

روش بررسی: در این مقاله، نانوذرات مغناطیسی نیکل به روش هم رسوبی شیمیایی سنتز شدند و به عنوان جاذب برای حذف رنگ متیل اورانژ استفاده شدند. خصوصیات ظاهری نانوذرات مغناطیسی نیکل با استفاده از میکروسکوپ الکترونی عبوری (TEM)، دستگاه پراش پرتو ایکس (XRD)، pH نقطه صفر (pH_pzc) و آنالیز طیف سنجی تفکیک انرژی (EDX) بررسی شد. آزمایش به صورت ناپیوسته با mL 20 محلول متیل اورانژ با غلظت mg/L 40 در مقیاس آزمایشگاهی انجام شد. اثر متغیرهای pH (8-2)، مقدار جاذب (g 0/07-0/009) و زمان تماس (min 70-2) بر راندمان حذف رنگ بررسی گردید. در نهایت، داده های آزمایشگاهی با ایزوترم های لانگمویر، فروندلیچ و تمکین و با مدل های سینتیکی شبه درجه اول و دوم مطابقت داده شد.

یافته ها: تصویر TEM نشان داد، نانوذرات مغناطیسی نیکل در اشکال ظاهری کروی و در اندازه nm 12 هستند. نتایج بدست آمده نشان داد که با افزایش زمان تماس تا min 20 و مقدار جاذب به میزان g 0/04 کارایی حذف رنگ افزایش یافته است. بهترین pH برای حذف رنگ متیل اورانژ 2 بود. همچنین تحت این شرایط جذب از ایزوترم جذب لانگمویر با ضریب همبستگی 0/995 و مدل سینتیکی شبه درجه دوم با ضریب همبستگی 0/999 پیروی کرده است. بیشترین ظرفیت جذب جاذب تهیه شده برای ایزوترم لانگمویر mg/g 135 برآورد شد.

نتیجه گیری: نانوذرات مغناطیسی نیکل می تواند به عنوان یک جاذب موثر و در دسترس جهت حذف رنگ متیل اورانژ از پساب های صنعتی مورد استفاده قرار گیرد.

کاربرد نانولوله‌های کربنه چند دیواره مغناطیسی شده برای حذف سورفاکتانت آنیونی سدیم دودسیل سولفات از محلول‌های آبی: مطالعه ایزوترمی و کینتیکی

محمد تقی صمدی

زمینه و هدف: سورفاکتانت ها در صابون ها، دترجنت ها، محصولات دارویی، مواد حاصل از مراقبت های فردی و صنایع چرم یافت می شوند. در این مطالعه جذب سورفاکتانت سدیم دودسیل سولفات بر روی نانولوله های کربنی چند دیواره مغناطیسی شده از محلول های آبی مورد بررسی قرار گرفت.

روش بررسی: پارامترهای غلظت سورفاکتانت، دز جاذب و میزان pH به عنوان متغیر در نظر گرفته شده است. غلظت باقیمانده سورفاکتانت با استفاده از روش متیلن بلو اندازه گیری و ویژگی های جاذب نانولوله کربنه چنددیواره مغناطیسی شده با استفاده از آزمایش های پراش اشعه x و طیف سنجی تبدیل فوریه مادون قرمز تعیین گردید. ظرفیت جذب سدیم دودسیل سولفات بر روی جاذب، ایزوترم های جذب و سینتیک واکنش نیز مورد بررسی قرار گرفت.

یافته ها: بررسی های جذب نشان داد که میزان جذب سدیم دودسیل سولفات با افزایش غلظت اولیه، افزایش pH و کاهش دز جاذب کاهش می یابد. جذب سدیم دودسیل سولفات پس از min 120 به تعادل رسیده و با افزایش غلظت از 15 به mg/L 150 ظرفیت جذب از mg/g 8 به mg/g 61 افزایش یافت. نتایج مطالعات ایزوترم و سینتیک جذب نیز نشان داد که داده های حاصل از ایزوترم از مدل جذب لانگمویر (0/993 R²=) و سینتیک شبه درجه دوم (0/992 R²=) تبعیت می کنند.

نتیجه گیری: جاذب نانولوله چند دیواره مغناطیسی شده با توجه به ظرفیت جذب بالا و زمان تعادل نسبتا کم در حذف سورفاکتانت آنیونی سدیم دودسیل سولفات و قابلیت جداسازی آسان جاذب از محیط های آبی ، یک گزینه موثر و مفید به منظور حذف سدیم دودسیل سولفات است.

مقایسه اثرات زیست محیطی سناریوهای مختلف پردازش و دفع پسماند جامد شهری به کمک روش LCA (مطالعه موردی: شهرستان تهران)

رضا علیمردانی

زمینه و هدف: افزایش جمعیت شهری و صنعتی شدن باعث افزایش نرخ تولید پسماند شهری و به تبع آن افزایش نگرانی ها در مورد پایداری محیط زیست شده است، اخیرا روش ارزیابی چرخه زندگی به عنوان ابزاری سودمند جهت حل این مشکل ارائه شده است. هدف از این مطالعه بررسی و مقایسه اثرات زیست محیطی سه زیرسامانه پردازش و دفع پسماند شهر تهران از قبیل هضم بی هوازی، پسماندسوز ایزوله و دفن سنتی است.

روش بررسی: در این مطالعه، ابتدا خصوصیات فیزیکی پسماندهای تولیدی و مصرف نهاده ها در محدوده مورد مطالعه از طریق میانگین روزانه بین مهر ماه 1393 تا آبان 1394 تعیین و سپس مراحل مختلف روش ارزیابی چرخه زندگی (LCA) در ارتباط با هر کدام از زیرسامانه ها پیگیری شد. نهایتا نتایج در نرم افزار SimaPro بر اساس روش CML Baseline 2000 ارائه و مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.

یافته ها: نتایج نشان داد در یک سامانه یکپارچه مدیریت پسماند شهری هر چقدر نرخ تفکیک و بازیافت افزایش یابد، میزان نشر آلاینده های زیست محیطی نیز به طور قابل توجهی کاهش پیدا خواهد کرد، به طوری که پتانسیل گرمایش جهانی، اسیدی شدن، اختناق دریاچه ای و تقلیل مواد غیرآلی به عنوان مهم ترین بخش های اثر به ازای تن پسماند ورودی روزانه در زیرسامانه هضم بی هوازی به ترتیب برابر با kg CO₂ eq 125935-، kg SO₂eq 449-، kg PO₄^3- eq 1690- و kg Sb eq 0/43- و در زیرسامانه پسماند سوز به ترتیب برابر با 264872 kg CO₂ eq -، kg SO₂ eq 974-، 3471kg PO₄^3- eq- و kg Sb eq 0/76- بدست آمد در حالی که در زیرسامانه لندفیل شاخص های مذکور به ترتیب برابر با kg CO₂ eq 74478، kg SO₂ eq 362، kg PO₄^3- eq 118 و kg Sb eq 0/13 برآورد گردید.

نتیجه گیری: با توجه به فرایند های تشکیل دهنده هر کدام از زیرسامانه ها و نتایج حاصل از ارزیابی نشر آلاینده ها در زیرسامانه های مورد مطالعه می توان نتیجه گرفت در یک سامانه یکپارچه مدیریت پسماند، زیرسامانه های مولد انرژی از قبیل هضم بی هوازی و پسماندسوزی باید در اولویت اول و زیرسامانه های سنتی مانند لندفیل در اولویت آخر قرار گیرد.

تعیین آلودگی فلزات سمی به روش استخراج در 6 مارک ورمی کمپوست حاصل از پسماندهای آلی شهر تهران

علیرضا مصداقی نیا

زمینه و هدف: کود کمپوست برای بهبود ساختار و مواد مغذی خاک سودمند است. فلزات سمی مهمترین آلاینده هایی هستند که می توانند از طریق کود کمپوست وارد چرخه غذایی شوند و اثرات مضری بر سلامت انسان بگذارند. در این مطالعه میزان آرسنیک، جیوه، کادمیوم و سرب موجود در 6 مارک ورمی کمپوست تولیدی از پسماندهای آلی شهر تهران بررسی و مقایسه این مقادیر با استانداردهای داخلی و جهانی انجام شد.

روش بررسی: این تحقیق یک مطالعه توصیفی – تحلیلی بود که در آن 6 مارک مختلف به صورت تصادفی از مراکز توزیع ورمی کمپوست شهر تهران انتخاب و از هر مارک چهار نمونه تهیه گردید. در مجموع 24 نمونه تهیه گردید. سپس نمونه ها به روش TCLP (روش استخراج ویژه سمیت) استخراج و پس از صاف سازی، غلظت فلزات موجود به وسیله دستگاه ICP اندازه گیری شد. سپس داده ها به وسیله نرم افزار Excel مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.

یافته ها: میانگین و انحراف معیار غلظت فلزات سمی (آرسنیک، جیوه، کادمیوم و سرب) موجود در نمونه های ورمی کمپوست تهیه شده از هر مارک بر حسب میلی گرم بر کیلوگرم جرم کمپوست گزارش شد. بیشترین میانگین غلظت آرسنیک، کادمیوم، جیوه و سرب در مارک های ورمی کمپوست شهر تهران به ترتیب 7/45، 0/15 ، 0/19 و mg/kg 79/95 برآورد شد.

نتیجه گیری: نتایج این مطالعه نشان داد که غلظت فلزات سمی در نمونه های ورمی کمپوست حاصل از پسماند آلی شهر تهران پایین تر از حد مجاز استانداردهای ملی ایران و جهان است.