سلامت و محیط زیست http://ijhe.tums.ac.ir  سلامت و محیط زیست - مقالات نشریه - سال 1398 جلد12 شماره2 Yektaweb Collection - https://yektaweb.com fa 1398/6/10 ارزیابی کیفیت بوم‌شناسی تالاب انزلی از نظر فلزات سنگین آب با استفاده از شاخص آلودگی فلزات سنگین (HPI) http://journals.tums.ac.ir/ijhe/browse.php?a_id=6137&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:b lotus;">زمینه و هدف:</span></strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"> تحقیقات نشان داده اند که ارزیابی سمیت و خطر بوم شناسی انواع آلاینده ها از جمله فلزات سنگین با استفاده از شاخص های اختصاصی، در ارزیابی بوم شناسی بوم سازگان های آبی ضروری است. بر این اساس، مطالعه حاضر با هدف ارزیابی اثر بوم شناسی حضور فلزات سنگین (</span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-size:11.0pt;"> Pb, Zn, Cu, Cd</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;">و </span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-size:11.0pt;">As</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;">) در آب تالاب انزلی با استفاده از شاخص اختصاصی آلودگی فلزات سنگین (</span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-size:11.0pt;">HPI</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;">) انجام گرفت. </span></span><br> <strong><span style="font-family:b lotus;">روش بررسی:</span></strong><span style="font-family:b lotus;"> 43 نمونه آب از قسمت های شرقی، غربی و مرکزی تالاب انزلی برداشت شد و پس از انتقال به آزمایشگاه، مراحل آماده سازی با روش </span><span dir="LTR"><span style="font-size:11.0pt;">ASTM method</span></span><span style="font-family:b lotus;"> صورت گرفت و غلظت عناصر نیز با دستگاه طیف سنجی پلاسمای جفت شده القایی (</span><span dir="LTR"><span style="font-size:11.0pt;">ICP-AES</span></span><span style="font-family:b lotus;">) تعیین شد. با توجه به غلظت فلزات سنگین در نمونه های آب، شاخص (</span><span dir="LTR"><span style="font-size:11.0pt;">HPI</span></span><span style="font-family:b lotus;">) محاسبه شد. نتایج شاخص </span><span dir="LTR"><span style="font-size:11.0pt;">HPI</span></span><span style="font-family:b lotus;"> در سه طبقه کم خطر (< ۱۵)، متوسط (۱۵-30)، و پر خطر (> ۳۰) طبقه بندی شد.</span><br> <strong><span style="font-family:b lotus;">یافته ها:</span></strong><span style="font-family:b lotus;"> ارزش عددی شاخص </span><span dir="LTR"><span style="font-size:11.0pt;">HPI</span></span><span style="font-family:b lotus;">، در محدوده 59/3-3/23 با میانگین 27/97</span> <span style="font-family:b lotus;">تعیین شد که این میانگین نشان دهنده سطح آلودگی متوسط فلزات سنگین در تالاب انزلی است. شاخص </span><span dir="LTR"><span style="font-size:11.0pt;">HPI</span></span><span style="font-family:b lotus;"> در قسمت شرقی تالاب انزلی و منطقه پیربازار، آلودگی شدید و خطر بوم شناسی فلزات سنگین و در منطقه آب کنار وضعیت مطلوب بوم شناسی را نشان داد. </span><br> <strong><span style="font-family:b lotus;">نتیجه گیری:</span></strong><span style="font-family:b lotus;"> اگر چه مقدار میانگین </span><span dir="LTR"><span style="font-size:11.0pt;">HPI</span></span><span style="font-family:b lotus;"> در کل تالاب انزلی در حد متوسط است اما در برخی ایستگاه ها، خصوصا در شرق تالاب، مقدار </span><span dir="LTR"><span style="font-size:11.0pt;">HPI</span></span><span style="font-family:b lotus;"> وقوع خطرات بوم شناسی در تالاب، در صورت عدم کنترل ورود آلاینده ها را در آینده نشان می دهد. بنابراین نظارت بر منابع ورود این آلاینده ها و کنترل خطرات بوم شناسی آنها ضروری است.</span></div> نسرین حسن زاده برآورد خطر اضافی ابتلا به سرطان در اثر مواجهه با پرتوهای گامای طبیعی در فضای باز برای ساکنین شهر درگز در سال 1395 http://journals.tums.ac.ir/ijhe/browse.php?a_id=6064&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">زمینه و هدف:</span></span></strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> بشر همواره تحت تابش پرتوهای یونیزان قرار دارد که اثرات زیانباری می تواند داشته باشد</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">.</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> هدف این مطالعه ارزیابی میزان دوز گامای محیطی، تعیین دوز معادل موثر سالیانه، برآورد میزان خطر ابتلا اضافی به سرطان در شهر درگز است.</span></span><br> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">روش بررسی: </span></span></strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">تحقیق حاضر یک مطالعه مقطعی است که در تابستان و زمستان سال 1395 انجام شد. در این مطالعه به منظور تعیین میزان دوز پرتو گامای محیطی </span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">در فضای باز با استفاده از نقشه شهر، 5 ایستگاه (4 تا در امتداد چهار جهت جغرافیایی اصلی و یک ایستگاه در مرکز شهر) انتخاب گردید، </span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">و از یک دوزیمتر </span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">(از نوع آشکارساز گایگر مولر مدل </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">STEP OD</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> با حساسیت</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">mSv/h) </span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">&nbsp;2000 </span></span><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">&ndash;</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> 0) </span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">استفاده شد، </span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">که برای پایش پرتوهای گاما، بتا و ایکس طراحی شده است.</span></span><br> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">یافته</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"> </span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">ها:</span></span></strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> نتایج به دست آمده نشان داد که بیشترین (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">nSv/h</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> 12</span></span><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">&plusmn;</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">147) و کمترین (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">nSv/h</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> 11</span></span><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">&plusmn;</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">113) مقدار آهنگ دوز پرتوهای گامای طبیعی به ترتیب مربوط به مرکز و غرب شهر بودند. دوز موثر سالیانه برای ساکنین شهر درگز در فضای باز</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"> mSv/yr&nbsp; </span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">0/15 به دست آمد، میانگین مقدار خطر ابتلا اضافی به سرطان <sup>3</sup></span></span><sup><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">-</span></span></sup><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">10&times; 0/6 برآورد گردید.&nbsp; </span></span><br> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">نتیجه گیری:</span></span></strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> نتایج نشان داد که تفاوت آماری معنی داری بین آهنگ دوز گاما در مرکز و اطراف شهر وجود دارد</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">) </span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">0/05</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">(p&le;</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">.</span></span><br> &nbsp;</div> ایوب رستگار پتانسیل ارزیابی خطر فلزات سنگین (Cu, Zn, Ni) برای سلامت انسان، ناشی از مصرف بافت عضله ماهی کفال‌طلایی (Risso, 1810) Liza aurata در تالاب انزلی، دریای خزر http://journals.tums.ac.ir/ijhe/browse.php?a_id=6179&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:16px;"><strong><span style="font-family:b lotus;">زمینه و هدف:</span></strong><span style="font-family:b lotus;"> فلزات سنگین از راه های مختلفی وارد منابع آبی می شوند و باعث ایجاد خطراتی از جمله مسمومیت، سرطان زایی و در کل ایجاد اختلال در بدن موجودات زنده می شوند. از آنجاکه ماهی کفال غذای پرمصرف مردم استان گیلان است بنابراین غلظت فلزات سنگین مس، روی و نیکل در بافت عضله ماهی کفال مورد مطالعه قرار گرفت.</span><br> <strong><span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;">روش بررسی:</span></span></strong><span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"> در این مطالعه تعداد 11 عدد ماهی کفال از بندرانزلی تهیه شد. پس از آماده سازی و هضم شیمیایی بافت ماهی، میزان فلزات سنگین موردمطالعه به وسیله دستگاه جذب اتمی تعیین شد. </span></span><br> <strong><span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;">یافته ها:</span></span></strong><span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"> میانگین غلظت فلزات مس، روی، نیکل در بافت عضله ماهی کفال به ترتیب به ترتیب</span></span></span><span style="font-size:16px;"><span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"> 0/93</span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:times new roman,serif;">&plusmn;</span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;">10/07، 3/99</span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:times new roman,serif;">&plusmn;</span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;">28/39،</span></span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">0/55</span></span></span><span style="font-size:16px;"><span dir="RTL"><span style="font-family:times new roman,serif;">&plusmn;</span></span></span><span style="font-size:16px;"><span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;">4/01</span></span></span><span style="font-size:16px;"><span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"> </span></span></span>میکروگرم بر گرم <span style="font-size:16px;"><span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;">وزن خشک بود. غلظت فلزات به جز فلز</span></span></span><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:11.0pt;">&nbsp;</span></span><span style="font-size:16px;"><span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"> نیکل در نمونه های ماهی آنالیز شده در مقایسه با استانداردهای بین المللی </span></span><span style="font-family:times new roman,serif;">FAO</span><span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;">، </span></span><span style="font-family:times new roman,serif;">WHO</span><span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;">، </span></span><span style="font-family:times new roman,serif;">FDA</span><span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;">، </span></span><span style="font-family:times new roman,serif;">NHMRC</span><span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"> و </span></span><span style="font-family:times new roman,serif;">UKMAFF</span><span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"> پایین تر بود. میزان </span></span><span style="font-family:b lotus;">جذب روزانه فلزات مورد مطالعه (</span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">EDI</span></span><span style="font-family:b lotus;">)، برای مصرف کنندگان کودک و بزرگسال، پایین تر از دوز مرجع تعیین شده توسط سازمان </span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">EPA</span></span><span style="font-family:b lotus;"> و مصرف قابل تحمل (</span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">TI</span></span><span style="font-family:b lotus;">) ارائه شده توسط سازمان </span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">FAO/WHO</span></span><span style="font-family:b lotus;"> به دست آمد</span><span style="font-family:b lotus;">. در ارزیابی خطر سلامتی، میزان پتانسیل خطر (</span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">THQ</span></span><span style="font-family:b lotus;">)، برای بزرگسالان و کودکان در مصرف 7 روز، 3 روز و 1 روز در هفته براساس مصرف عضله ماهی کفال کمتر از 1 به دست آمد. در ارزیابی خطر سلامتی، میزان شاخص خطر (</span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">HI</span></span><span style="font-family:b lotus;">)، برای بزرگسالان و کودکان در مصرف هفت روز در هفته، بر اساس مصرف عضله ماهی کفال میزان شاخص خطر در کودکان بیشتر از 1 بود.</span><br> <strong><span style="font-family:b lotus;">نتیجه گیری:</span></strong><span style="font-family:b lotus;"> بر اساس نتایج به دست آمده بنظر می رسد، مصرف ماهی</span> <span style="font-family:b lotus;">کفال اثر مضری بر روی سلامت مصرف کننده در گروه سنی کودکان دارد. </span></span></div> <br> <br> &nbsp; آرش اکبرزاده بررسی تغییرات مکانی و زمانی انتشار آلاینده‌های CO و NOx ناشی از وسایل نقلیه موتوری با استفاده از نرم افزار MOVES: مطالعه موردی بلوار بهشتی و مدرس شهر رشت http://journals.tums.ac.ir/ijhe/browse.php?a_id=6212&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:b lotus;">زمینه و هدف: </span></strong><span style="font-family:b lotus;">از آنجایی که منابع متحرک به عنوان مهمترین منبع آلودگی هوا در کلانشهر رشت به حساب می آید و با توجه به اهمیت آلودگی هوا در شرایط آب و هوایی مرطوب شهر رشت، این پژوهش در یک محدوده خاص انجام گرفت تا با استفاده از نتایج آن، الگوی حاکم بر تغییرات ماهانه انتشار آلاینده ها در مقیاس خرد تعیین شود.</span><br> <strong><span style="font-family:b lotus;">روش بررسی:</span></strong><span style="font-family:b lotus;"> در این پژوهش با پایش مستمر ترافیک در طول سال (چهار روز در هر ماه و شش ساعت در هر روز) و بهره گیری از نرم افزار </span><span dir="LTR"><span style="font-size:11.0pt;">MOVES</span></span><span style="font-family:b lotus;"> میزان انتشار آلاینده ها در مقیاس خرد تخمین زده شد.</span><br> <strong><span style="font-family:b lotus;">یافته ها:</span></strong><span style="font-family:b lotus;"> بیشترین نرخ انتشار متوسط سالانه </span><span dir="LTR"><span style="font-size:11.0pt;">CO</span></span><span style="font-family:b lotus;"> و </span><span dir="LTR"><span style="font-size:11.0pt;">NO<sub>X</sub></span></span><span style="font-family:b lotus;"> در محدوده مورد بررسی به ترتیب برابر با 15/76 (مقطع بین فلکه گاز و رازی) و </span><span dir="LTR"><span style="font-size:11.0pt;">g/(m.h)</span></span><span style="font-family:b lotus;"> 2 (مقطع بین میدان امام حسین و نیروی دریایی) تخمین زده شده است. همچنین نتایج نشان داد که متوسط انتشار ماهانه </span><span dir="LTR"><span style="font-size:11.0pt;">NO<sub>X</sub></span></span><span style="font-family:b lotus;"> در تمام طول سال در هر یک از مقاطع مورد بررسی، ثابت است و مقدار متوسط انتشار ماهانه </span><span dir="LTR"><span style="font-size:11.0pt;">CO</span></span><span style="font-family:b lotus;"> در نیمه اول سال و نیمه دوم سال ثابت است و مقدار آن در نیمه اول بیشتر از مقدار آن در نیمه دوم است.</span><br> <strong><span style="font-family:b lotus;">نتیجه گیری:</span></strong> <span style="font-family:b lotus;">توزیع ساعتی انتشار </span><span dir="LTR"><span style="font-size:11.0pt;">CO</span></span><span style="font-family:b lotus;"> در ماه های مختلف متاثر از مناسبت ها و به طور کلی الگوی زندگی افراد است اما توزیع ساعتی برای آلاینده </span><span dir="LTR"><span style="font-size:11.0pt;">NO<sub>X</sub></span></span><span style="font-family:b lotus;"> روال تقریبا ثابتی در طول سال دارد. همچنین با توجه به نتایج به دست آمده، می توان با یکبار سنجش (برای </span><span dir="LTR"><span style="font-size:11.0pt;">CO</span></span><span style="font-family:b lotus;">) و دو بار سنجش (برای </span><span dir="LTR"><span style="font-size:11.0pt;">NO<sub>X</sub></span></span><span style="font-family:b lotus;">) ترافیک به جای سنجش ماهانه، میزان انتشار آلاینده ها در نقاط دیگر شهر را با دقت قابل قبولی تخمین زد، زیرا تخمین انتشار برای کل شهر با روش مورد استفاده در این پژوهش معقول و به صرفه نیست.</span><br> &nbsp;</div> علی احمدی ارکمی رتبه بندی بیمارستان‌ها در زمینه معیارهای کاهش پسماندهای بیمارستانی (مطالعه موردی: بیمارستان‌های آموزشی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی) http://journals.tums.ac.ir/ijhe/browse.php?a_id=6244&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:16px;"><strong>زمینه و هدف: </strong><span style="font-family:b lotus;">پسماندهای بیمارستانی یکی از معضلات زیست محیطی است. بی توجهی به مدیریت این پسماندها باعث شیوع انواع بیماری ها می شود. هدف این پژوهش، رتبه بندی بیمارستان های آموزشی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی با رویکرد بررسی معیارهای کاهش پسماندهای بیمارستانی است. </span><br> <strong>روش بررسی:</strong><span style="font-family:b lotus;"> ابتدا مرور مطالعات گذشته در سطح ملی و بین المللی انجام پذیرفت. براساس مطالعات انجام شده، 12 معیار و 30 زیرمعیار مرتبط با کاهش تولید پسماند بیمارستانی انتخاب گردید. پس از طراحی پرسشنامه براساس معیارهای مذکور، اطلاعات لازم از شش بیمارستان دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی جمع آوری شد. از برنامه نویسی روش های </span><span dir="LTR">TOPSIS</span><span style="font-family:b lotus;"> و </span><span dir="LTR">VIKOR</span><span style="font-family:b lotus;"> در محیط </span><span dir="LTR">MATLAB</span><span style="font-family:b lotus;"> به عنوان روش های رتبه بندی بیمارستان ها بر اساس معیارهای کاهش پسماند استفاده گردید.&nbsp; </span><br> <strong>یافته ها: </strong><span style="font-family:b lotus;">نتایج ترکیبی دو روش </span><span dir="LTR">TOPSIS</span><span style="font-family:b lotus;"> و </span><span dir="LTR">VIKOR</span><span style="font-family:b lotus;"> با استفاده از میانگین وزنی، نشان می دهد بیمارستان (ج) در رتبه اول، بیمارستان (ب) در رتبه دوم و بیمارستان (الف) در رتبه سوم در زمینه مدیریت پسماند قرار دارند. همچنین معیارهای نیروی انسانی،</span> <span style="font-family:b lotus;">حمایت مدیران، الگوی صحیح مدیریت ملزومات، الگوی صحیح ارائه خدمات، کیفیت لوازم و تجهیزات و تفکیک در مبدا تولید از جمله معیارهای موثر بر کاهش میزان پسماندهای تولیدی و بهبود نظام مدیریت پسماند هستند.</span><br> <strong>نتیجه گیری: </strong><span style="font-family:b lotus;"></span><span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"> روش ترکیبی </span></span><span style="font-family:times new roman,serif;">TOPSIS</span><span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"> و </span></span><span style="font-family:times new roman,serif;">VIKOR</span><span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"> برای بررسی رتبه بندی بیمارستان ها از لحاظ مدیریت پسماند، می تواند به عنوان ابزاری سودمند مورد استفاده قرار گرفته و زمینه بهبود اقدامات و ارتقای برنامه ها و فعالیت ها را فراهم آورد.</span></span></span></div> خلیل علی محمدزاده پایش مولکولی فرایند حذف آدنوویروس‌های انسانی در تصفیه خانه آب اصفهان http://journals.tums.ac.ir/ijhe/browse.php?a_id=6219&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">زمینه و هدف:</span></span></strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> <em>آدنوویروس های</em> انسانی، یکی از اصلی ترین پاتوژن های منتقل شونده از آب های آلوده هستند که به دلیل پایداری در برابر فرایندهای تصفیه، به عنوان یکی از مهمترین شاخص های نوین کیفی آب ها معرفی شده اند. هدف از پژوهش، ارزیابی کفایت حذف<em> آدنوویروس های</em> انسانی در واحدهای مختلف تصفیه خانه آب اصفهان بود.</span></span><br> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">روش بررسی</span></span></strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">: نمونه گیری از 5 بخش شامل: آب خام، ته نشینی، گندزدایی، فیلتراسیون و آب خروجی تصفیه خانه به مدت یک سال انجام شد. برای تغلیظ آب از فیلتر </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">Cartridge</span></span> <span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">Electropositive</span></span> <span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">Virosorb 1MDS</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> استفاده گردید. به منظور تشخیص آنتی ژن </span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">آدنوویروس ها از آزمون</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">الایزا و برای شناسایی کمی و </span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">ژنوتایپینگ</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> به ترتیب از</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">Real-time PCR </span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">&nbsp;و </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">PCR</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> استفاده شد. همچنین میانگین غلظت شاخص های باکتریایی و پارامترهای فیزیکوشیمیایی مورد سنجش قرار گرفت. </span></span><br> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">یافته ها:</span></span></strong> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">از 60 نمونه آب بررسی شده، <em>آدنوویروس ها</em> به ترتیب در 12 نمونه (20 درصد) با روش الایزا و 16 نمونه (26/67 درصد) با روش مولکولی تشخیص داده شدند که بیشترین تعداد <em>آدنوویروس های</em> شناسایی شده به ترتیب 7 نمونه (12 درصد) در ورودی تصفیه خانه، 6 نمونه (10 درصد) بعد از ته نشینی و 3 نمونه (5 درصد) پس از ازن زنی تشخیص داده شد. </span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">بیشترین میزان جداسازی<em> آدنوویروس</em> در فصل پاییز (50 درصد) و کمترین تعداد در فصل بهار (12/5</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">درصد) بود.</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> همچنین میانگین شاخص کلی فرم ها در ورودی تصفیه خانه&nbsp; </span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">بین CFU/mL&nbsp; </span></span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">10<sup>3</sup>-10<sup>2</sup></span></span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">تشخیص داده شد.</span></span></span><br> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">نتیجه گیری</span></span></strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">: نتایج نشان داد که راندمان حذف<em> آدنوویروس</em> در واحدهای فیلتراسیون و گندزدایی تصفیه خانه بیشتر است و واحد فیلتراسیون تصفیه خانه به عنوان یک واحد موثر در حذف ویروس ها به شمار می رود. </span></span></div> محمد کارگر نقش مواد معدنی گوناگون بر کاهش جذب کادمیوم، سرب، نیکل، مس و روی به وسیله گیاهان زیرکشت زمین‌های آبیاری شده با پساب های آلوده http://journals.tums.ac.ir/ijhe/browse.php?a_id=6217&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">زمینه و هدف: </span></span></strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">تثبیت فلزات سنگین در محل با به کارگیری مواد معدنی، روشی است که برای کاهش پویایی این فلزات بسیار مورد توجه قرار گرفته است. بر این اساس در پژوهش حاضر، کارایی پنج نوع مواد معدنی برای تثبیت فلزات سنگین خاک های کشاورزی اطراف شهرستان تبریز که با پساب های آلوده آبیاری می شوند بررسی شده است. </span></span><br> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">روش بررسی:</span></span></strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> به </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">g</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> 0/5 از پنج ماده کلسیت، ایلیت، هماتیت، زئولیت و بنتونیت و 10 نمونه خاک برداشت شده از خاک های واقع در شمال غرب شهرستان تبریز، محلول های حاوی عناصر کادمیوم، سرب، نیکل، مس و روی اضافه شد. بعد از قرار دادن محلول ها در دستگاه شیکر، غلظت این پنج عنصر در محلول های صاف شده با استفاده از دستگاه جذب اتمی اندازه گیری شد. مقایسه میانگین ها با بهره گیری از آزمون دانکن انجام گرفت.</span></span><br> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">یافته ها:</span></span></strong> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">بیشترین میزان جذب عناصر کادمیوم (91 درصد)، نیکل (78 درصد) و روی (94/7 درصد) مربوط به کلسیت، بیشترین میزان جذب عناصر سرب (94/3 درصد) و مس (90/5 درصد) مربوط به هماتیت و برای هر پنج عنصر کمترین میزان جذب مربوط به ایلیت بوده است. کلسیت، زئولیت، بنتونیت و هماتیت نسبت به خاک های مورد آزمایش ظرفیت جذب بالاتر و معنی داری برای عناصر کادمیوم، نیکل و روی داشتند.</span></span><br> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">نتیجه گیری:</span></span></strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> از بین مواد معدنی مورد بررسی، کلسیت و هماتیت دو ماده معدنی بودند که در صورت اضافه شدن به 10 نمونه خاک مورد آزمایش ، توانستند باعث افزایش معنی دار ظرفیت جذب عناصر کادمیوم، مس، روی، نیکل و سرب شوند و بدین وسیله کاهش جذب و انباشت عناصر یاد شده در گیاهان زیرکشت مناطق کشاورزی اطراف شهرستان تبریز را موجب شوند.</span></span><br> &nbsp;</div> رامین سلماسی بررسی کارایی سیستم ناپیوسته انعقاد شیمیایی/ الکتروفنتون در حذف مواد آلی از فاضلاب صنعت داروسازی http://journals.tums.ac.ir/ijhe/browse.php?a_id=6215&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">زمینه و هدف:</span></span></strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> فاضلاب های داروسازی حاوی مقادیر متنوع و بالایی از مواد آلی هستند. به منظور تولید یک پساب مناسب روش های شیمیایی و الکتروشیمیایی به خصوص در مقیاس پایلوت و آزمایشگاهی برای حذف ترکیبات آلی از فاضلاب صنایع داروسازی به کار رفته است. هدف کلی از این مطالعه بررسی کارایی فرایند ترکیبی انعقاد شیمیایی و الکتروفنتون جهت تصفیه فاضلاب داروسازی بود. </span></span><br> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">روش بررسی:</span></span></strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> در مطالعه حاضر نمونه های فاضلاب از کارخانه داروسازی تهیه شد، جهت ارزیابی فرایند انعقاد شیمیایی اثر دوز منعقدکننده پلی آلومینیوم کلراید در مقادیر 25 الی </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">mg/L</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> 300 و </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">pH</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> 3، 7 و 10 توسط دستگاه جارتست مورد بررسی قرار گرفت، و در فرایند الکتروفنتون نیز تاثیر پارامترهای پتانسیل الکتریکی 10 الی </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">v</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> 30، غلظت پراکسید هیدروژن 100 تا </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">mg/L</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> 4000، زمان واکنش 15 الی </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">min</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> 120 و </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">&nbsp;&nbsp;pH</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">3، 7 و 10&nbsp; بررسی شد. </span></span><br> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">یافته ها:</span></span></strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> نتایج حاصل شده از فرایند انعقاد شیمیایی نشان داد که در شرایط بهینه (دوز منعقدکننده برابر </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">mg/L</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> 200 و </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">pH</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> برابر 7) حذف 49 درصد اکسیژن مورد نیاز شیمیایی (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">COD</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">) حاصل گردید. از طرف دیگر فرایند الکتروفنتون در شرایط بهینه (غلظت </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">mg/L</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> 100 پراکسید هیدروژن، ولتاژ </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">v</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> 20، </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">pH</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> برابر 3 و زمان واکنش </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">min</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> 30) توانست میزان 5/93 درصد </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">COD</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> را حذف کند. </span></span><br> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">نتیجه گیری:</span></span></strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> بر طبق نتایج به دست آمده می توان نتیجه گیری کرد که فرایندهای ترکیبی ناپیوسته انعقاد شیمیایی/ الکتروفنتون نسبت به انعقاد الکتریکی به تنهایی برای حذف ترکیبات دارویی از فاضلاب صنایع داروسازی بسیار موثرتر است.</span></span><br> &nbsp;</div> آیت حسین پناهی کاربرد سامانه سلول‌های میکروبی تثبیت ‌شده در تصفیه زیستی پساب آلوده به ترکیبات آروماتیک: مقاله مروری http://journals.tums.ac.ir/ijhe/browse.php?a_id=6195&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">زمینه و هدف:</span></span></strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> زیست سالم سازی آلاینده ها، روشی مطلوب برای تجزیه آنها به مواد کم خطر توسط میکروارگانیسم ها است. تا کنون در بیشتر تحقیقات از میکروارگانیسم ها به صورت سلول آزاد استفاده شده که مشکلات کاربردی مختلفی دارند. استفاده از تکنولوژی تثبیت سبب بهبود راندمان تجزیه زیستی و رفع اکثر معایب سلول های آزاد شده است. هدف این مقاله مروری، بررسی امکان کاربرد تکنولوژی تثبیت سلولی براساس حامل های پلیمری در حذف آلاینده های آروماتیک در مقیاس آزمایشگاهی (فلاسک لرزان و بیوراکتور) است. همچنین، مقایسه عملکرد سلول های آزاد و تثبیت شده در شرایط محیطی مختلف از دیگر اهداف این مطالعه است. &nbsp;</span></span><br> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">روش بررسی:</span></span></strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> در این تحقیق به ترتیب 401، 78، 49، 1450، 0 و 0 مقاله در پایگاه های اطلاعاتی </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">Scopus</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">،</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">Web of Science</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">،</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">PubMed </span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">،</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">Google Scholar </span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">، </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">SID</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> و </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">MagIran</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> با استفاده از واژگان کلیدی &quot;</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">Cell immobilization, Biodegradation, Aromatic</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">&quot; جستجو شد. از مجموع 1978 مقاله جستجو شده، پس از حذف 1167 مقاله، تعداد 811 مقاله مورد بررسی بیشتر قرار گرفت.</span></span><br> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">یافته ها:</span></span></strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> مطالعات انجام شده در این زمینه، نشان دهنده موفقیت آمیز بودن حذف آلاینده ها توسط سلول های تثبیت شده با استفاده از ماتریس های مناسب در شرایط عملیاتی مختلف است و همچنین در میان سامانه های تثبیت سلولی، تله اندازی سلول ها درون حامل های پلیمری، پرکاربردترین روش زیست سالم سازی آلاینده های آروماتیک است.</span></span><br> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">نتیجه گیری:</span></span></strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> با توجه به عملکرد سلول های تثبیت شده در مقایسه با سلول های آزاد به ویژه در شرایط محیطی نامساعد، قابلیت استفاده مجدد سلول های تثبیت شده و کاربرد آنها در بیوراکتورها و بحث افزایش مقیاس، کاربرد این روش ها می تواند در بحث تصفیه فاضلاب در کشور مورد توجه محققان قرار گیرد.</span></span><br> &nbsp;</div> علی پرتوی نیا بررسی کارایی کربن فعال پودری مغناطیسی شده با نانو ذرات اکسید آهن در حذف کاتکول از محلول های آبی با استفاده از روش سطح پاسخ http://journals.tums.ac.ir/ijhe/browse.php?a_id=6174&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:b lotus;">زمینه و هدف:</span></strong><span style="font-family:b lotus;"> فعالیت صنایع مختلف موجب تولید طیف وسیعی از آلاینده ها و ترکیبات سمی می شود. از جمله این ترکیبات می توان به کاتکول اشاره کرد که یک ترکیب آلی حلقوی با سمیت بالا و مقاوم در برابر تجزیه است. بنابراین هدف از این مطالعه بررسی کارایی کربن فعال پودری مغناطیسی شده با نانو ذرات اکسید آهن در حذف کاتکول از محلول های آبی به روش سطح پاسخ است.</span><br> <strong><span style="font-family:b lotus;">روش بررسی</span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;">:</span></strong> <span style="font-family:b lotus;">روش هم ترسیبی به منظور سنتز کربن فعال پودری مغناطیسی مورد استفاده قرار گرفت و خصوصیات آن با آنالیزهای </span><span dir="LTR"><span style="font-size:11.0pt;">SEM</span></span><span style="font-family:b lotus;"> و </span><span dir="LTR"><span style="font-size:11.0pt;">XRD</span></span><span style="font-family:b lotus;"> بررسی شد. سپس تاثیر پارامترهایی چون </span><span dir="LTR"><span style="font-size:11.0pt;">pH</span></span><span style="font-family:b lotus;">، زمان تماس، دوز جاذب، غلظت اولیه کاتکول، دما بر روی کارایی فرایند جذب براساس روش سطح پاسخ (باکس بانکن) مورد بررسی قرار گرفت. غلظت باقیمانده کاتکول با استفاده از دستگاه کروماتوگرافی مایع با عملکرد بالا در طول موج</span><span dir="LTR"><span style="font-size:11.0pt;"> nm </span></span><span style="font-family:b lotus;">&nbsp;275 اندازه گیری شد.</span><br> <strong><span style="font-family:b lotus;">یافته ها:</span></strong> <span style="font-family:b lotus;">نتایج حاصل نشان داد </span><span style="font-family:b lotus;">حداکثر کارایی فرایند جذب در غلظت </span><span dir="LTR"><span style="font-size:11.0pt;">mg/L</span></span><span style="font-family:b lotus;"> 20، </span><span dir="LTR"><span style="font-size:11.0pt;">&nbsp;pH</span></span><span style="font-family:b lotus;">برابر با 3، زمان تماس </span><span dir="LTR"><span style="font-size:11.0pt;">min</span></span><span style="font-family:b lotus;"> 90 و در دمای </span><span dir="LTR"><span style="font-size:11.0pt;">&ordm;C</span></span><span style="font-family:b lotus;"> 25 و دوز جاذب </span><span dir="LTR"><span style="font-size:11.0pt;">g/L</span></span><span style="font-family:b lotus;"> 1/5</span><span style="font-family:b lotus;">حاصل شد. بررسی ایزوترم و سینتیک نشان داد که داده های تجربی فرایند جذب کاتکول به ترتیب با مدل لانگمویر و شبه درجه دوم همبستگی دارد. مطالعه ترمودینامیک واکنش نیز بیانگر اگزوترمیک و خود بخودی فرایند است. </span><br> <strong><span style="font-family:b lotus;">نتیجه گیری:</span></strong><span style="font-family:b lotus;"> نتایج نشان دادند که فرایند جذب با استفاده از کربن فعال پودری مغناطیسی شده با نانوذرات اکسید آهن در </span><span dir="LTR"><span style="font-size:11.0pt;">pH</span></span><span style="font-family:b lotus;"> اسیدی راندمان بهتری دارد. در</span> <span style="font-family:b lotus;">نتیجه فرایند مورد مطالعه به</span><span dir="LTR"><span style="font-size:11.0pt;"> </span></span><span style="font-family:b lotus;">عنوان یک روش مؤثر، سریع و ارزان برای حذف کاتکول از محلول های آبی پیشنهاد می شود</span><span style="font-family:b lotus;"> که </span><span style="font-family:b lotus;">با توجه به زمان اندک واکنش، از لحاظ اقتصادی نیز مقرون به صرفه است.</span><br> &nbsp;</div> مجید کرمانی استفاده از ریزجلبک کلرلا ولگاریس در تصفیه زیستی پساب صنایع لبنی http://journals.tums.ac.ir/ijhe/browse.php?a_id=6198&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">زمینه و هدف:</span></span></strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> وجود مواد مغذی در پساب (عمدتا نیتروژن و فسفر) سبب غنی شدن محیط و بلوم</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"> </span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">های جلبکی و در نتیجه ایجاد مشکلات متعددی در محیط</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"> </span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">های آبی می</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"> </span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">گردد. از میان روش</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"> </span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">های مختلفی که برای جداسازی مواد مغذی پساب</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"> </span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">ها به کار گرفته شده اند، ریزجلبک</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"> </span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">ها دارای کارایی مناسبی هستند. ریزجلبک کلرلا ولگاریس دارای ویژگی</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"> </span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">هایی از جمله، رشد بالا، مقاوم نسبت به دست کاری در سیستم های پرورشی، فناوری ساده و ارزان تولید و همچنین سرعت بالای جذب مواد مغذی از جمله فسفات و نیترات است.</span></span><br> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">روش بررسی:</span></span></strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> در تحقیق حاضر دو غلظت از ریزجلبک کلرلا ولگاریس</span></span> <span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">million cell/mL) </span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">13 و 26</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">) را در&nbsp; پساب صنایع لبنی با درصد رقیق سازی (25، 50 و 75 درصد) تزریق و میزان حذف مواد مغذی و رشد ریزجلبک در طی دوره رشد بررسی گردید. </span></span><br> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">یافته ها:</span></span></strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> نتایج نشان داد که غلظت</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"> </span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">های مختلف جلبک و درصدهای مختلف رقیق سازی (25 ،50، 75 درصد) در حذف مواد مغذی و رشد ریزجلبک اثر بسزایی دارند. جذب مواد مغذی (نیترات، فسفات و آمونیاک</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">)</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> در تیمارهای گروه اول به ترتیب 57/01، 51/84و 43/15&nbsp; </span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">درصد در مقایسه با تیمارهای گروه دوم با قابلیت جذب 29/15، 51/84 و 43/15 بیشتر است. در هر دو غلظت جلبک بیشترین درصد جذب فسفات و آمونیاک در رقت 25 درصد پساب و بیشترین درصد جذب نیترات در گروه اول مربوط به رقت 50 درصد و در گروه دوم مربوط به رقت 75 درصد است. </span></span><br> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">نتیجه گیری: </span></span></strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">زمانی که غلظت ریزجلبک کلرلا ولگاریس گروه اول </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">million cell/mL</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">13 است درصد بیشتری مواد مغذی ( نیترات، فسفات، آمونیاک) نسبت به گروه دوم با غلظت </span></span>&nbsp;<span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">million cell/mL</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">26 حذف شد. با افزایش غلظت ریزجلبک جذب مواد مغذی کاهش می</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"> </span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">یابد. در مورد درصد جذب نیترات هر چقدر غلظت جلبک افزایش یابد در رقیق سازی بیشتر جذب صورت می گیرد.</span></span><br> &nbsp;</div> مهتاب خلجی مروری بر مطالعات بار بیماری‌های منتسب به عوامل خطر محیطی در ایران: دستاوردها، محدودیت‌ها و برنامه‌های آینده http://journals.tums.ac.ir/ijhe/browse.php?a_id=6257&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">زمینه و هدف: </span></span></strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> مطالعات بار بیماری های محیطی از مهمترین نیازهای ضروری برای تعیین وضعیت موجود، افزایش اثربخشی سیاستگذاری ها و برنامه های بهداشتی و اولویت بندی مداخلات بهسازی محیط بشمار می روند. در این مقاله مروری وضعیت بار بیماری های محیطی در ایران براساس نتایج آخرین مطالعه جهانی بار بیماری ها&nbsp; (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">Global Burden of Disease (GBD)</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">)، سایر مطالعات جهانی و پژوهش های ملی در کشور مورد ارزیابی قرار گرفت.</span></span><br> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">روش بررسی:</span></span></strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> در این مطالعه پژوهش های انجام شده بر روی بار بیماری های محیطی در ایران با جستجو در پایگاه های علمی بین المللی و ملی مشخص شدند و مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار گرفتند.</span></span><br> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">یافته ها: </span></span></strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">مرور مطالعات بار بیماری های محیطی نشان داد که براساس نتایج مطالعه </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">GBD</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">سهم عوامل خطر محیطی در کل بار بیماری ها </span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">در کشور </span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">در سال 2017 بر حسب </span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">شاخص تعداد سال های از دست رفته به واسطه مرگ یا ناتوانی&nbsp; (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">Disability-adjusted life years (DALYs)</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">)</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> و تعداد موارد مرگ به ترتیب حدود 8 و 13 درصد بوده است.</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">بر طبق نتایج مطالعه </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">GBD</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">، سهم عوامل خطر در </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">DALY</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> منتسب به عوامل محیطی در کشور در سال 2017 (در مجموع </span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">329</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">,</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">648</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">,</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">1</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">) به</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"> </span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">صورت زیر بود: </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">PM<sub>2.5</sub></span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> هوای آزاد 45/0 درصد، عوامل خطر شغلی 25/1 درصد، مواجهه با سرب 19/4درصد، آب آشامیدنی ناسالم 5/0 درصد، ازن تروپوسفری 1/7 درصد، عدم دسترسی به تسهیلات شستشوی دست 1/5 درصد، دفع غیربهداشتی فاضلاب 1/4درصد، رادن هوای داخل ساختمان 0/6 درصد و آلودگی هوای داخل بواسطه مصرف سوخت جامد 0/3 درصد. کل نرخ </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">DALY</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> و نرخ مرگ منتسب به پرتوهای فرابنفش خورشیدی در ایران در سال 2000 به ترتیب 46/2 و 0/7 برآورد گردیده است. </span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">شاخص </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">DALY</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> و نرخ </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">DALY</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> منتسب به غلظت بالای فلوراید در آب آشامیدنی ناشی از ایجاد فلوروزیس دندانی در کشور در سال 2017 به ترتیب 3443 و 4/31 به دست آمد. ارزیابی تاثیر فلورایدزنی آب آشامیدنی به عنوان یک عامل محافظت کننده محیطی نشان داد که این اقدام از طریق پیشگیری از پوسیدگی دندان می تواند شاخص </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">DALY</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> و نرخ </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">DALY</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> در کشور را به ترتیب 971</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">,</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">14 و 18/73 کاهش دهد. </span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">طی سال های 2017-2005، نرخ </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">DALY</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> (به ازای هر 100 هزار نفر) منتسب به عوامل </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">PM<sub>2.5</sub></span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> هوای آزاد، ازن تروپوسفری، رادن هوای داخل و عوامل خطر شغلی رو به افزایش بوده که این نتیجه اهمیت اقدامات پیشگیرانه و کنترل آنها را افزایش می دهد.</span></span><br> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">نتیجه گیری: </span></span></strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">تفاوت چشمگیری در میزان بار بیماری های منتسب به یک عامل خطر در مطالعات جهانی مختلف و همچنین میان مطالعات جهانی و ملی وجود داشت. </span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">با توجه به بکارگیری داده های با جزئیات بیشتر و کامل تر و انجام ارزیابی های فروملی، نتایج مطالعات ملی بار بیماری های منتسب به عوامل خطر محیطی معتبرتر و کاربردی تر بوده، </span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">لذا تقویت و تداوم این مطالعات در سطوح ملی و فروملی با توجه به اولویت ها، نیازها، روندهای زمانی</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> ـ</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> مکانی و با استفاده از داده ها و اطلاعات معتبر داخلی ضروری است و اکیدا توصیه می گردد.</span></span><br> &nbsp;</div> رضا سعیدی