سلامت و محیط زیست

طراحی ابزار شناسایی و اولویت‌بندی اثرات ساخت و بهره‌برداری نیروگاه‌های سیکل ترکیبی بر ‌سلامت جسمی

امیرمسعود طاهرخانی

زمینه و هدف: نظر به ماهیت بسیاری از پروژه های عمرانی، ارزیابی اثرات آنها بر سلامت انسان ضروری است. با توجه به فقدان الگوی مشخص، هدف از اجرای این مطالعه ارائه ابزاری جهت اولویت بندی اثرات ساخت و بهره برداری نیروگاه سیکل ترکیبی بر سلامت جسمی بود.
روش بررسی: با مرور مستندات و مصاحبه با 15 متخصص، متغیرهای موثر بر سلامت جسمی در ساخت و بهره برداری نیروگاه های سیکل ترکیبی شناسایی شدند. سپس سنجش روایی محتوایی گویه ها انجام و پرسشنامه احصاء شده جهت تعیین دامنه، مدت، احتمال، بزرگی و گستردگی اثرات بهداشتی با استفاده از مقیاس چند گزینه ای لیکرت در اختیار متخصصان گذاشته شد. در نهایت با روشی ابداعی فاکتورهای دارای اولویت زیاد برای ارزیابی اثرات تعیین شدند.
یافته ها: براساس نظرات متخصصین، 480 گویه موثر بر سلامت جسمی در ساخت و بهره برداری از نیروگاه های سیکل ترکیبی شناسایی شد که پس از تعیین شاخص و نسبت روایی محتوایی تعداد 41 گویه حذف گردید. نتایج مطالعه نشان می دهد که بیماری های منتسب به انتشار ذرات معلق (PM_2.5 و PM₁₀)، بیماری های منتسب به انتشار (SO₂) و بیماری های منتسب به انتشار اکسیدهای ازت در شرایط عادی و اضطراری مهمترین اثرات مرتبط با ساخت نیروگاه های سیکل ترکیبی را تشکیل می دهد.
نتیجه گیری: روش ارائه شده در این مطالعه، شناسایی فاکتورهای مؤثر بر سلامت جسمی، تعیین دامنه و اولویت بندی آنها را جهت ارزیابی اثرات ساخت و بهره برداری از نیروگاه سیکل ترکیبی بر سلامت جسمی قابل اجرا می نماید.

ارزیابی آلودگی خاک‌های کنار جاده‌ای به فلزات‌ سنگین (سرب، نیکل، مس، روی) در جاده قدیم رشت-قزوین در استان گیلان

محسن محمدی گلنگش

زمینه و هدف: آلودگی خاک های کنار جاده ای به فلزات سنگین یک تهدید جدی برای اکوسیستم خاک و سلامتی انسان ها محسوب می شود. از این رو، هدف از این مطالعه تعیین غلظت و ارزیابی آلایندگی فلزات سنگین در خاک های کنار جاده ای در مسیر جاده قدیم رشت ـ قزوین است.
روش بررسی: پس از بازدیدهای میدانی و حذف جاده های درون شهری، تعداد 10 ایستگاه خارج از شهر انتخاب گردید و نمونه برداری با سه تکرار از خاک های سطحی کنار جاده ای در اطراف جاده قدیم رشت ـ قزوین انجام شد. نمونه ها پس از آماده سازی اولیه و عملیات هضم اسیدی، بوسیله دستگاه ICP-OES اندازه گیری شد. جایگاه کیفیت خاک منطقه با استفاده از شاخص زمین انباشتگی (I_geo) و شاخص پتانسیل خطر اکولوژیکی (PERI) تعیین گردید.
یافته ها: نتایج نشان داد که میانگین غلظت Zn، Cu، Ni و Pb در خاک های کنار جاده ای به ترتیب 58/07، 19/96، 20/26 و mg/kg 23/21 است. غلظت فلزات Zn و Ni بیشتر از غلظت زمینه به دست آمد و مقدار Zn فراتر از استاندارد آلودگی WHO بود. پتانسیل خطر اکولوژیکی منطقه با میانگین 86/24، بیانگر خطر کم برای همه فلزات مورد مطالعه بود. براساس نتایج شاخص زمین انباشتگی منطقه مورد مطالعه برای فلز Niدر سطح آلودگی متوسط طبقه بندی شد.
نتیجه گیری: جاده های قدیمی به عنوان یکی از کانون های آلودگی برای اراضی پیرامونی شناخته شده اند. اگرچه انتظار می رود همواره غلظت آلاینده ها در اطراف جاده بسیار بالا باشد اما بررسی و بازدیدهای میدانی نشان می دهد که ترمیم و تعریض جاده، عملیات کشاورزی در اراضی حاشیه ای و وزش باد در مناطق کوهستانی عاری از پوشش گیاهی مانع از تجمع بار آلودگی ناشی از حمل و نقل در خاک های سطحی در منطقه شده است.

امکان سنجی استفاده از نانوکامپوزیت‌های سیلیکا آیروژل اصلاح شده به منظور بهبود خواص آکوستیکی

پروین نصیری

زمینه و هدف: آلودگی صوتی یکی از مسائل جدی زیست محیطی است کنترل مبتنی بر جذب و عایق بندی یکی از انواع روش های کنترل فنی و مهندسی صدا است. لذا هدف از انجام این مطالعه اصلاح نانوکامپوزیت های سیلیکا آیروژل به منظور بهبود خواص آکوستیکی است.
روش بررسی: این مطالعه به صورت تجربی–کاربردی است. هشت نوع نانوکامپوزیت برای بررسی عملکرد خواص صوتی انتخاب شدند در این تحقیق نانوکامپوزیت ها به روش سل–ژل سنتز شدند. بدین منظور TEOS و اتانول به SiO₂ اضافه و همزده و به عنوان پیش ماده سل سلیکا با اتانول رقیق شد. محلولM 5/5 هیدروکسید آمونیم به سل سیلیکا قطره قطره اضافه و همزده می شود. سل سلیکای فعال شده سریعا به درون قالبی که در آن نمونه ها قرار گرفته بودند ریخته شده و سپس به مدتh 3 در دمای °C 150 در آون قرار داده شد. خواص صوتی نمونه ها توسط امپدانس تیوب و میزان کاهش تراز فشار صوت توسط نانوکامپوزیت بهینه با استفاده از ترازسنج صوت اندازه گیری شد. برای بررسی مورفولوژی نمونه ها از میکروسکوپ الکترونی رویشی استفاده گردید.
یافته ها: ضریب جذب صوت همه نمونه ها در فرکانس های بالا، افزایش نسبتا خوبی دارند. مقدار ضریب جذب صوت نمونه ها در فرکانس های بالا از 0/6 بالاتر است. مقدار ضریب جذب و افت انتقال صوت برای نانوکامپوزیت D1 در مقایسه با دیگر نانوکامپوزیت ها در فرکانس های میانی و پایین بیشتر است. میزان کاهش متوسط تراز فشار صوت در دو محدوده صوتی در فاصله m 1 از محفظه بدون نانوکامپوزیت و با نانوکامپوزیت به ترتیب برابر باdB 4/6،dB 9/73 است.
نتیجه گیری: نتایج در این تحقیق نشان داد که اضافه کردن مواد آلی و معدنی به طور همزمان به سیلیکا آیروژل و در حالتی که نانو رس بیشترین مقدار است. خواص صوتی آن خصوصا در فرکانس های میانی و پایین افزایش و بهبود می یابد. از بین نمونه ها، نانوکامپوزیت D1 در فرکانس های میانی و پایین خواص صوتی بهتری نشان می دهد. ضریب جذب صوت نانوکامپوزیت D1 در فرکانس های 315، 400، 500، 1000، 1250، Hz 2000 به ترتیب برابر با 0/27، 0/38، 0/51، 0/78، 0/83، 0/84 است. نتایج نشان داد که میزان متوسط تراز فشار صوت با استفاده از نانوکامپوزیت D1به میزان dB 9/73 کاهش می یابد.

واکاوی دانش، نگرش و رفتار کشاورزان در استفاده ایمن از آفت کش ها و تجربه ریسک‌های سلامت حین کاربرد آن در شهرستان گلوگاه، استان مازندران، ایران

غلامحسین عبدالله زاده

زمینه و هدف: کاربرد آفت کش ها جهت مبارزه با آفات و بیماری های گیاهی ضروری است. مصرف گسترده و غیرایمن آفت کش ها توسط کشاورزان ریسک های مختلفی برای سلامت انسان ها و محیط زیست در پی داشته است. بر این اساس در مطالعه حاضر به بررسی دانش، نگرش و رفتار کشاورزان درباره کاربرد آفت کش ها و مشکلات سلامتی ناشی از استفاده آنها پرداخته می شود.
روش بررسی: روش تحقیق پیمایشی استفاده شد. جامعه هدف کلیه کشاورزان و باغداران شهرستان گلوگاه، استان مازندران به تعداد 6170 نفر است. نمونه ها به روش نمونه گیری خوشه ای چند مرحله ای از 2 دهستان و 13 روستا انتخاب شدند و اطلاعات از طریق 397 پرسشنامه جمع آوری شد. برای پردازش داده های تحقیق از آزمون های آماری من ویتنی، کروسکال والیس، ضریب همبستگی اسپیرمن و مدل رگرسیون استفاده شد.
یافته ها: پاسخگویان دانش کافی درخصوص مصرف ایمن آفت کش ها ندارند. نگرش پاسخگویان نسبت به مصرف آفت کش ها مثبت بود. بیشتر پاسخگویان اقدامات ایمنی را کمتر لحاظ می کنند و کاربرد وسایل حفاظت شخصی موثر (ماسک، دستکش و عینک حفاظتی) و دفع بهداشتی باقیمانده آفت کش ها کمتر لحاظ می شود. سرگیجه، مشکلات پوستی، سردرد و استفراغ از شایع ترین علائم بیماری های ناشی از کار با آفت کش ها است. یافته های تحلیل رگرسیونی بیانگر این بود که برخورداری از دانش و نگرش مناسب درخصوص مصرف ایمن آفت کش ها تاثیر مثبتی بر ارتقای رفتار ایمنی حین مصرف دارد.
نتیجه گیری: ارتقای دانش مرتبط با اقدامات ایمنی و تشویق به استفاده از اقدامات حفاظتی اثربخش مانند پوشیدن ماسک، عینک محافظ و دستکش باید در اولویت برنامه های آموزشی و ترویجی باشد.

اندازه‌گیری مقادیر بسیار کم کادمیم (II) در نمونه‌های آبی زیست‌محیطی با استفاده از یک الکترود یون گزین جدید بر پایه نفازودون و مایع یونی ۱-بوتیل-۳-متیل‌ایمیدازولیوم هگزافلوئوروفسفات

زهره درودی

زمینه و هدف: کادمیم یک آلاینده زیست محیطی بالقوه است که تاثیرات بدی بر محیط زیست و سلامتی موجودات زنده دارد. درنتیجه، طراحی یک روش ساده و ارزان برای اندازه گیری آن بسیار مهم است. درنتیجه، در این تحقیق، یک حسگر پتانسیومتری بر پایه داروی نفازودون به عنوان تبادل گر یونی و مایع یونی ۱-بوتیل-۳-متیل ایمیدازولیوم هگزا فلوروفسفات ([BMIM]PF₆) به عنوان افزودنی یونی برای اندازه گیری مقادیر بسیار جزئی کادمیم (II) طراحی گردید.
روش بررسی: در این تحقیق، یک الکترود یون گزین غشائی با ترکیب درصد، 10 درصد نفازودون، 2 درصد [BMIM]PF₆، 30 درصد پلی وینیل کلراید (PVC) و 58 درصد دی اکتیل فتالات (DOP) ساخته شد و از اختلاف پتانسیل به وجود آمده میان الکترود غشائی و الکترود مرجع، به عنوان سیگنالی که ارتباط مستقیمی با لگاریتم غلظت کادمیم (II) دارد به منظور اندازه گیری این فلز سنگین استفاده گردید.
یافته ها: حسگر ساخته شده شیب نرنستی مناسبی (mV.Decade^-1 30/5) را در گستره وسیع غلظتی ^9-10×8 تا M ^2-10×1 از خود نشان داد و حد تشخیص آن M^9-10×6 بود. پاسخ پتانسیلی حسگر، در محدوده وسیعی از pH محلول (8/0 – 3/5)، مستقل بود، زمان پاسخ دهی حسگر s 5 و طول عمر آن 15 هفته بود.
نتیجه گیری: حسگر ساخته شده، بدون نیاز به مراحل پیچیده آماده سازی نمونه، به طور موفقیت آمیزی جهت تعیین مقدار غلظت های پایین کادمیم (II) در نمونه های زیست محیطی مورد استفاده قرار گرفت و نتایج به دست آمده با نتایج روش جذب اتمی شعله ای در تطابق مناسبی بود. درنتیجه، الکترود طراحی شده صحت خوبی داشته و از آن می توان برای اندازه گیری کادمیم (II) در نمونه های آبی استفاده نمود.

مکان‌یابی و اولویت‌بندی ایستگاه‌های پایش کیفیت هوای شهر کرج با رویکرد دو مرحله‌ای

مظاهر معین الدینی

زمینه و هدف: از مهمترین اهداف مدیریت محیط زیست شهری، پایش کیفیت هوا است. با استقرار صحیح ایستگاه های پایش می توان وضعیت واقعی کیفیت هوا را به دست آورد. هدف این مطالعه مکان یابی ایستگاه های پایش کیفیت هوای شهر کرج است.
روش بررسی: براساس رویکرد دومرحله ای، در مرحله اول نقشه شایستگی، با استفاده از روش WLC تهیه شد. اولویت بندی مناطق شهرداری کرج برای نصب ایستگاه مشخص شد. پهنه های دارای اولویت، با استفاده از رویکرد تاپسیس مشخص شدند. در مرحله دوم، با بازدید میدانی از بین گزینه های دارای اولویت، مکان های مناسب استقرار ایستگاه های پایش هوای شهر کرج معرفی شدند.
یافته ها: تعداد 10 ایستگاه براساس تعداد مناطق شهرداری و جمعیت شهر کرج پیشنهاد شد. معیارها برای مرحله اول مانند معیارهای فاصله از معابر و تقاطع ها وزن دهی و استاندارد شدند. بیشترین و کمترین اهمیت نسبی را بین معیارهای مورد نظر، به ترتیب معیارهای فاصله از معابر و فضای سبز دارند. مناطق سه و نه شهر به ترتیب دارای بیشترین و کمترین اولویت برای استقرار ایستگاه پایش کیفیت هوا هستند. در مرحله اول 30 گزینه دارای اولویت برای استقرار ایستگاه مشخص شدند. در مرحله دوم با بازدید میدانی بر اساس معیارهای مانند حداقل فاصله از فضای سبز، تقاطع و منابع انتشار، تعداد 10 گزینه مناسب برای استقرار ایستگاه پایش کیفیت هوا مشخص شدند.

نتیجه گیری: در رویکرد پیشنهادی ابتدا گزینه های دارای اولویت استقرار مشخص شده و در گام بعدی با صرف هزینه، زمان و تلاش منطقی، محل نهایی استقرار ایستگاه های پایش کیفیت هوا مشخص شدند. این رویکرد پیشنهادی را می توان در سایر شهرها برای استقرار ایستگاه های پایش کیفیت هوای شهری به کار برد.

بررسی ارتباط بین قلیائیت فاضلاب ورودی و عملکرد واحد بافل‌دار بی هوازی تصفیه خانه فاضلاب و ارائه راهکار جهت افزایش میزان قلیائیت فاضلاب ورودی

پرستو شهبازی

زمینه و هدف: با توجه به اهمیت قلیائیت در تنظیم pH و نقش بافری آن، در این مطالعه، تاثیر قلیائیت فاضلاب ورودی بر کارایی واحد بافل دار بی هوازی و تعیین بهترین ماده شیمیایی برای تامین قلیائیت فاضلاب مورد بررسی قرار گرفت.
روش بررسی: این مطالعه جهت تعیین رابطه بین قلیائیت فاضلاب ورودی و راندمان حذف پارامترهایCOD ، BOD₅ و TSS در تصفیه خانه انجام شد. برای تعیین ماده قلیای بهینه جهت تامین قلیائیت سیستم های بی هوازی، چهار ماده شیمیایی رایج NaOH، Ca(OH)₂، Na₂CO₃ و MgO انتخاب گردید و با استفاده از جارتست و روش طراحی آزمایشات یک فاکتور در زمان (One Factor At Time (OFAT)) مورد بررسی قرار داده شد.
یافته ها: براساس نتایج حداکثر راندمان حذف پارامترهای COD، BOD₅ و TSS به ترتیب برابر با 62، 66/6 و 71/2 درصد در قلیائیت mgCaCO₃/L 1260 به دست آمد همچنین، دوز بهینه جهت تامین یک واحد قلیائیت توسطNa₂CO₃,Ca(OH)₂ و MgO به ترتیب mg/L 0/53، 0/54 و 0/3 در زمان تماس min5 و میزان اختلاط rpm 150 و برایNaOH mg/L0/35 در زمان min 3 و اختلاط rpm100 به دست آمد.
نتیجه گیری :نتایج نشان داد عملکرد راکتور بافل دار بی هوازی ارتباط زیادی با تامین قلیائیت ورودی به راکتور دارد و استفاده از MgO می تواند به عنوان یک ماده قلیایی مناسب جهت خنثی سازی فاضلاب های اسیدی و تامین قلیائیت سیستم ABR مورد توجه قرار گیرد.

بررسی غلظت و خطر بالقوه سلامتی مواجهه با سرب، نیکل، کروم، آرسنیک و کادمیوم در سبزی‌های پرمصرف شهرستان کاشان

غلامرضا مصطفایی

زمینه و هدف: آلودگی سبزی ها به فلزات سنگین را نمی توان دست کم گرفت. یکی از مهمترین جنبه های تضمین کیفیت مواد غذایی عدم آلودگی سبزی ها به فلزات سنگین است.
روش بررسی: این مطالعه روی 4 نوع سبزی پرمصرف به صورت خام از مراکز توزیع سبزی شهرستان کاشان انجام شد. به منظور سنجش نوع سبزی مصرفی پرسشنامه هایی در مراکز بزرگ توزیع سبزی ها در شهر کاشان به طور تصادفی به افراد داده شد. غلظت فلزات سنگین با استفاده از دستگاه ICP اندازه گیری شد. به منظور بررسی میزان قرار گرفتن در معرض خطر از شبیه سازی مونت کارلو استفاده شد.
یافته ها: نتایج این مطالعه نشان می دهد که سرب بیشترین غلظت را در بین فلزات سنگین در سبزی جعفری (µg/g 0/98±4/8)، گشنیز (µg/g 1/3±3/8) و ریحان (µg/g 0/94±3) را دارد و در سبزی تره فلز سنگین کروم (µg/g 1/6±2/8) است. همچنین نتایج نشان می دهد که با در نظر گرفتن ضریب اطمینان 95 درصد بیشترین مقدار THQ در صدک 95ام برای سبزی ریحان، تره و جعفری به ترتیب در فلزات سنگین سرب، کروم و سرب مشاهده شده است که این مقادیر به ترتیب برابر با 0/7، 0/39 و 1/034 است.

نتیجه گیری: به طورکلی غلظت دو فلز سنگین کروم و سرب در نمونه های موردبررسی بیشتر از حدود رهنمود WHO/FAO بود و مقدار THQ فقط در سبزی جعفری برای فلز سنگین سرب بیشتر از 1 شد. بدین معنی است که غلظت سرب موجود در سبزی جعفری می تواند ریسک عوارض غیرسرطانزا را افزایش دهد.

بررسی کمیت، کیفیت و الگوی مدیریت پسماندهای صنعتی در استان قزوین

حمید کاریاب

زمینه و هدف: از آنجائی که مدیریت پسماندهای صنعتی یکی از شیوه های موثر ایجاد تعامل بین صنعت و محیط زیست بوده و از طرفی مدیریت بهینه پسماند مستلزم اطلاع دقیق از کمیت و کیفیت پسماندهای صنعتی است، مطالعه حاضر با هدف بررسی جامع الگوی مدیریت پسماندهای صنعتی در استان قزوین انجام شد.
روش بررسی: براساس رهنمود سازمان حفاظت محیط زیست ایران صنایع در 10 گروه طبقه بندی و با توجه به فراوانی صنایع در هر گروه، تعداد 276 صنعت و 4 تصفیه خانه فاضلاب صنعتی انتخاب شد. از معیار کنوانسیون بازل جهت تشخیص پسماندهای صنعتی ویژه استفاده شد. میزان تولید پسماند صنعتی و همچنین الگوی مدیریت پسماند با مراجعه حضوری به صنایع و تکمیل پرسشنامه بدیع محقق ساخته تعیین شد.
یافته ها: پسماند شناسایی شده در صنایع 1726 نوع بود که 33/7 درصد آنها مطابق کنوانسیون بازل در زمره پسماندهای ویژه قرار گرفتند. میزان تولید ماهیانه پسماند ton 38826 و 86/1 درصد آن پسماند ویژه بود. صنایع شیمیایی با تولید ماهیانه ton 14380 پسماند صنعتی بیشترین سهم را داشتند. میزان بازیابی و بازیافت پسماندهای صنعتی به ترتیب 8/96 و 6/44 درصد بود و 36/44 درصد پسماند صنعتی به صورت مستقیم به فروش می رسید.
نتیجه گیری: نتایج مطالعه حاضر نشان می دهد که مدیریت پسماندهای صنعتی در صنایع استان قزوین از الگوی مشخص پیروی نمی نماید و حجم انبوه تولید پسماند ویژه صنعتی در استان پتانسیل جدی آلایندگی محیط زیست و تهدید سلامت را دارا است. ایجاد مرکز پاسخگوی مدیریت پسماندهای صنعتی و طراحی و استقرار سیستم دفع متمرکز پسماند صنعتی در صنایع استان ضروری است.

نگرش باغداران شهرستان مشکین شهر نسبت به مدیریت ضایعات آفت کش ها

اصغر باقری

زمینه و هدف: آفت کش ها جزء اصلی تولید در کشاورزی مدرن هستند لیکن، با افزایش استفاده از آنها، مخاطرات مربوط به ضایعات آنها نیز افزایش یافته است. هدف این پژوهش، بررسی نگرش باغداران نسبت به مدیریت و دفع صحیح ضایعات آفت کش ها است.
روش بررسی: جامعه آماری تحقیق کلیه باغداران شهرستان مشکین شهر (32300 نفر) بودند. نمونه ای متشکل از 300 نفر انتخاب و داده های لازم جمع آوری گردید. ابزار تحقیق پرسشنامه ای بود که روایی آن توسط اساتید تایید گردید و برای پایایی آن یک مطالعه راهنما با 30 نفر کشاورز در روستاهای خارج از نمونه انجام گردید و مقدار آلفای کرونباخ نشان داد که ابزار تحقیق از پایایی لازم برخوردار است.
یافته ها: با مصرف آفت کش ها سالانه ضایعات زیادی تولید می شود. کشاورزان ضایعات را به شکل صحیحی دفع نمی کنند. آنها ضایعات را در مزرعه رها می کردند، داخل کانال آب و رودخانه می انداختند و یا می سوزاندند، در مورد سه بار شستن ظروف خالی آفت کش ها قبل از دفع، اطلاعات کافی نداشتند. در زمینه استفاده از لوازم حفاظت شخصی هنگام کار با آفت کش ها، اکثر کشاورزان از ماسک، کلاه و دستکش استفاده می کردند، 53 درصد چکمه می پوشیدند، 7/7 درصد از عینک استفاده می کردند، هیچ کدام روپوش مخصوص سمپاشی نمی پوشیدند. نگرش پاسخگویان نسبت به دفع صحیح ضایعات نسبتا منفی تا متوسط بود. سن، تحصیلات و مشارکت در برنامه های ترویجی مهمترین تبیین کننده های نگرش بوده اند.
نتیجه گیری: با توجه به نگرش نسبتا منفی و شیوه دفع ناصحیح ضایعات، لازم است مراکزی برای جمع آوری ضایعات ایجاد شود، در زمینه آگاه سازی و تشویق کشاورزان برای دفع صحیح ضایعات اقدام شود، سازمان های ذی ربط، نظیر بهداشت و محیط زیست برای ساماندهی ضایعات آفت کش ها برنامه ریزی نمایند.

رویکرد سری زمانی در تخمین ارتباط اثرات بهداشتی با عناصر آب و هوایی و آلودگی هوا در مشهد

میترا محمدی

زمینه و هدف: هدف از انجام این مطالعه ارزیابی ارتباط بین پارامترهای اقلیمی و آلودگی هوای شهر مشهد با بیماران قلبی- عروقی و فوت ناشی از آن در سال 1393 توسط مدل سری زمانی است.
روش بررسی: داده های بیماران (شامل موارد سرپایی و انتقال به بیمارستان) و مرگ و میر قلبی-عروقی از مرکز فوریت های پزشکی و سازمان فردوس های مشهد، پارامترهای اقلیمی همچون دما، فشار، رطوبت نسبی، سرعت باد و بارندگی از سازمان هواشناسی و آلاینده های شاخص هوا از مرکز پایش آلاینده های زیست محیطی مشهد برای دوره آماری سال 1393 گردآوری گردید. در این پژوهش، جهت بررسی تاثیر پارامترهای اقلیمی و مقادیر آلاینده هوا بر روی بیماران قلبی-عروقی و فوت ناشی از آن با تاخیر روزانه، هفتگی و ماهانه از مدل سری زمانی باکس جنکینز (مدل تلفیقی اتورگرسیون و میانگین متحرک معروف به ARIMA) در سطح معنی داری 5 درصد استفاده شد. سپس به بررسی اثر فصول بر تعداد بیماران مذکور و فوت ناشی از آن توسط آزمون ناپارامتری کروسکال-والیس پرداخته شد.
یافته ها: برازش مدل نهایی برای تعیین رابطه ماهانه میان عناصر اقلیمی و آلاینده های هوا با تعداد بیماران قلبی-عروقی و فوت ناشی از آن برابر یک مدل 0,0,0)) ARIMA است. در بررسی ماهانه، رطوبت (رابطه مستقیم)، دما (رابطه مستقیم)، سرعت باد (رابطه معکوس) و PM_2.5 (رابطه معکوس) به ترتیب با میانگین 16/2471، 48/1628، 122/38 و 7/3905، اثر معنی داری با تعداد بیماران قلبی-عروقی داشته است. در موارد فوت نیز در بررسی ماهانه فشار (رابطه مستقیم)، دما (رابطه معکوس) و بارندگی (رابطه معکوس) به ترتیب با میانگین 6/5904، 1/5728 و 1/1704 رابطه معنی داری با میزان مرگ و میر بیماری های قلبی-عروقی داشته اند (0/05>p). نتایج نشان داد که تنها میان بیماران قلبی-عروقی در فصل های مختلف سال تفاوت معنی داری وجود دارد و بیشترین میزان بیماران مذکور در فصل پاییز به تعداد 3778 نفر اتفاق افتاده است.
نتیجه گیری: از نتایج این مطالعه مشخص شد که ارتباط میان عناصر جوی و آلاینده های هوا با تعداد بیماران قلبی-عروقی در مطالعات کوتاه مدت قابل مشاهده بوده، هر چند در موارد مرگ و میر مطالعات بلندمدت می تواند اطلاعات بیشتری را نمایان کند. این مطالعه نشان داد که در وقوع بیماری های قلبی-عروقی عناصر اقلیمی و آلاینده های هوا موثرند در صورتی که در مرگ و میر تنها عناصر اقلیمی نقش اساسی را ایفا کرده اند. چالش اصلی مطالعه حاضر این است که بیماری قلبی-عروقی و مرگ ناشی از آن ممکن است تحت تاثیر پارامترهای دیگری غیر از موارد مطرح شده در این پژوهش، همچون متغیرهای مخدوش کننده متعدد فردی و محیطی نیز باشند.

شناسایی و تحلیل عوامل تسهیل کننده فرایند کارآفرینی سبز در حوزه پسماند شهری

فرهاد درویشی سه تلانی

زمینه و هدف: امروزه توسعه کارآفرینی سبز نقش مهمی در اشتغال زایی پایدار، کاهش مشکلات زیست محیطی، توسعه اقتصادی و حرکت به سمت توسعه پایدار دارد. لذا پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تحلیل عوامل تسهیل کننده فرایند کارآفرینی سبز در حوزه پسماند شهری، با روش آمیخته (کیفی–کمی) انجام شده است.
روش بررسی: پژوهش حاضر با رویکرد آمیخته (از نوع طرح های اکتشافی) صورت پذیرفته است. بدین منظور با بهره گیری از منطق نمونه گیری نظری، 14 خبره با تکنیک گلوله برفی انتخاب و داده های موردنیاز از طریق مصاحبه عمیق نیمه ساختارمند تا دستیابی به اشباع نظری از آنها جمع آوری شد و با روش تحلیل مضمون مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت و در بخش کمی در قالب پرسشنامه های تاثیر متقابل از 26 نفر متخصص به روش نمونه گیری هدفمند گردآوری شد و از تکنیک DEMATEL-ISM یکپارچه برای ساختن ساختار سلسله مراتبی منظم استفاده شد.
یافته ها: مدل لایه به لایه حاصل از بهره گیری از تکنیک DEMATEL-ISM در 4 سطح نمایش داده شد که شامل لایه اول، بهبود قوانین و مقررات و طراحی چشم انداز مناسب به عنوان زیربنایی ترین لایه؛ سپس لایه دوم شامل بهبود مسائل زیرساختی، گسترش مسائل حمایتی، فرهنگ سازی، افزایش آگاهی عمومی؛ لایه سوم شامل بهره برداری از پتانسیل های منطقه و جلب مشارکت بخش خصوصی و لایه چهارم شامل مدیریت کارآفرینانه است.
نتیجه گیری: نتایج پژوهش نشان می دهد که قدم نخست برای ایجاد محیط تسهیل گر فرایند کارآفرینی سبز در حوزه پسماند شهری، بهبود سازه های کلانی است که عمدتا توسط دولت مرکزی باید تسهیل گردد؛ گام دوم مربوط به بسترسازی مناسب و آماده سازی فضای عمومی حاکم بر جامعه است؛ در گام سوم مشخص شد که توسعه و بهره گیری از پتانسیل های منطقه اثربخشی عملیاتی آن را افزایش می دهد و در گام پایانی، با مدیریت کارآفرینانه، می توان از تمام فعالیت هایی که در سطوح قبل رخ داد به صورت کارا و اثربخش استفاده کرد.