سلامت و محیط زیست http://ijhe.tums.ac.ir  سلامت و محیط زیست - مقالات نشریه - سال 1399 جلد13 شماره4 Yektaweb Collection - https://yektaweb.com fa 1399/11/13 مقایسه عملکرد دو روش زیست پالایی و تثبیت در حذف هیدروکربن‌های آروماتیک چند حلقه‌ای از کنده‌های حفاری روغنی با رویکرد حفاظت از محیط زیست http://journals.tums.ac.ir/ijhe/browse.php?a_id=6488&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><strong><span style="color:#0d0d0d;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">زمینه و هدف:</span></span></span></strong><span style="color:#0d0d0d;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> تصفیه نامناسب ترکیبات هیدروکربن های آروماتیک چند حلقه ای</span></span></span> <span style="color:#0d0d0d;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">(</span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:#0d0d0d;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">PAHs</span></span></span><span style="color:#0d0d0d;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">) کنده های حفاری روغنی تاثیرات نامطلوبی بر روی محیط زیست دارد. هدف از مطالعه حاضر بررسی کارایی دو روش زیست پالایی و تثبیت در پاکسازی </span></span></span><span style="color:#0d0d0d;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">ترکیبات </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:#0d0d0d;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">PAHs</span></span></span><span style="color:#0d0d0d;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> از کنده های حفاری روغنی است. در این تحقیق با مقایسه کارایی دو روش مذکور، روش مناسب با رویکرد حفاظت از محیط زیست انتخاب می شود.&nbsp; </span></span></span><br> <strong><span style="color:#0d0d0d;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">روش بررسی:</span></span></span></strong><span style="color:#0d0d0d;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> در این مطالعه نمونه برداری از کنده های حفاری روغنی در شروع و پایان فرآیند تصفیه در دو روش مورد استفاده، طبق روش های استاندارد انجام شد. برای تعیین مقدار </span></span></span><span style="color:#0d0d0d;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">ترکیبات </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:#0d0d0d;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">PAHs</span></span></span><span style="color:#0d0d0d;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">، از دستگاه سوکسله و کروماتوگرافی گازی-طیف سنج جرمی استفاده شد.</span></span></span><br> <strong><span style="color:#0d0d0d;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">یافته ها:</span></span></span></strong><span style="color:#0d0d0d;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> نتایج نشان داد میزان </span></span></span><span style="color:#0d0d0d;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">حذف ترکیبات </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:#0d0d0d;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">PAHs</span></span></span><span style="color:#0d0d0d;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> از نمونه کنده های حفاری روغنی با استفاده از روش زیست پالایی ۹۷ درصد (</span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:#0d0d0d;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">mg/kg</span></span></span><span style="color:#0d0d0d;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> 440/3</span></span></span><span style="color:#0d0d0d;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">)</span></span></span> <span style="color:#0d0d0d;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">و روش تثبیت </span></span></span><span style="color:#0d0d0d;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">۷۸ درصد </span></span></span><span style="color:#0d0d0d;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">(</span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:#0d0d0d;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">mg/kg</span></span></span><span style="color:#0d0d0d;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> 354/7</span></span></span><span style="color:#0d0d0d;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">)</span></span></span><span style="color:#0d0d0d;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> است. یافته های این بررسی نشان داد که روش زیست پالایی استاندارد مورد نیاز جهت تخلیه ترکیبات </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:#0d0d0d;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">&nbsp;PAHs</span></span></span><span style="color:#0d0d0d;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">به محیط</span></span></span><span style="color:#0d0d0d;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> را تامین می نماید. </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:#0d0d0d;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"></span></span></span><br> <strong><span style="color:#0d0d0d;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">نتیجه گیری:</span></span></span></strong> <span style="color:#0d0d0d;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">به دلیل اینکه روش زیست پالایی نسبت به روش تثبیت در حذف ترکیبات </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:#0d0d0d;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">PAHs</span></span></span><span style="color:#0d0d0d;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> بهتر عمل نموده و استفاده از آن منجر به حفظ محیط زیست می شود، این روش در این پژوهش از کارایی مناسبی برخوردار است و نتایج آن می تواند به عنوان الگویی در دیگر مناطق مورد استفاده قرار گیرد.</span></span></span><span style="color:#0d0d0d;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"></span></span></span></div> محمدامین دانشفر تحلیل علم‌سنجی تولیدات علمی پژوهشکده محیط زیست دانشگاه علوم پزشکی تهران http://journals.tums.ac.ir/ijhe/browse.php?a_id=6481&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">زمینه و هدف:</span></span></strong> <span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">یکی از شیوه های بررسی برونداد علمی و روند مطالعات پژوهشی، تحلیل علم سنجی است. هدف این مطالعه بررسی تولیدات علمی پژوهشکده محیط زیست دانشگاه علوم پزشکی تهران با استفاده از ابزارهای علم سنجی است</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">.</span></span><span style="letter-spacing:.25pt;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> </span></span></span><br> <strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">روش بررسی: </span></span></strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">کلیه مقالات پژوهشکده، نمایه شده در پایگاه</span></span><span style="font-family:Arial,sans-serif;"><span style="font-size:12.0pt;"> </span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">های استنادی </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">Scopus</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> و </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">WoK</span></span> <span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">از 2009 تا 23 نوامبر 2019 جستجو شد. داده های تحقیق با استفاده از روش های علم سنجی در نرم افزار </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">R</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> استخراج و مورد تحلیل قرار گرفت</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">.</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> </span></span><br> <strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">یافته ها:</span></span></strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> روند تولید مقالات یک روند افزایشی</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> نمایی</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> با نرخ</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> رشد سالیانه</span></span> <span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">10 درصد تعیین شد. </span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">تعداد مستندات 807 مقاله، متوسط تعداد ارجاعات به هر مستند 19/26 مورد، تعداد مستند به مولف 0/196 و تعداد مولف به مستند 5/1 نفر تعیین شد.&nbsp; </span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">بیشترین تعداد ارجاعات در 2017 با متوسط 35/5 بود. </span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">پرکاربردترین واژگان کلیدی </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">Adsorption</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">، </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">Drinking water</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">، </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">Air pollution</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">، </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">Particulate matter</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">، </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">Risk assessment</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> و </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">Response surface methodology</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> بودند که حاکی از برجسته تر بودن مطالعات مهندسی محور است. بخش قابل توجهی از مطالعات نیز با رویکرد ارزیابی مخاطرات بهداشتی انجام شده است. بیشترین وزن همکاری بین المللی پژوهشکده با ایالات متحده، سوئیس، کانادا و هندوستان است. همچنین در بین موسسات داخلی دانشگاه علوم پزشکی شهیدبهشتی بیشترین همکاری را با پژوهشکده داشته است. </span></span><br> <strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">نتیجه گیری:</span></span></strong> <span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">علیرغم همکاری های قابل توجه پژوهشکده با موسسات خارج و داخل، همچنان ضرورت دارد تا سطح همکاری های بین المللی در جهت ارتقای جایگاه منطقه ای پژوهشکده افزایش یابد و </span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">بعلاوه به مطالعات سلامت محور با رویکرد ارزیابی مخاطرات بهداشتی توجه بیشتری شود و این مطالعات در اولویت بیشتری در برنامه عملیاتی مراکز تحقیقاتی و گروه های پژوهشی قرار گیرند.</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"></span></span></div> مهدی هادی امکان‌سنجی استفاده از بومادران (Achillea wilhelmsii) و ازمک (Cardaria draba) برای پایش و پالایش زیستی فلزات سنگین روی، سرب و نیکل در محیط کنار جاده‌ای http://journals.tums.ac.ir/ijhe/browse.php?a_id=6507&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">زمینه و هدف: </span></span></strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">پایش و پالایش انتشارات حاصل از ترافیک راهکاری مناسب به&rlm; منظور ایجاد زیست&rlm; بوم امن برای زیست&rlm; مندان است. از این رو، این پژوهش با هدف ارزیابی قابلیت پایش و پالایش زیستی فلزات سنگین روی، سرب و نیکل توسط اندام&rlm; های هوایی و زیرزمینی گونه &rlm;های بومادران و ازمک مستقر در حاشیه جاده&rlm; های برون شهری همدان در سال 1398 انجام یافت. </span></span><br> <strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">روش بررسی:</span></span></strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> در این مطالعه توصیفی، پس از انتخاب 3 ایستگاه&rlm; نمونه &rlm;برداری، در مجموع 126 نمونه گیاهی و 63 نمونه خاک برداشت شد. پس از آماده &rlm;سازی و هضم اسیدی نمونه&rlm; ها در آزمایشگاه، محتوی عناصر در آنها توسط روش </span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">طیف سنجی نوری پلاسمای جفت شده القایی</span></span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">ICP-OES</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">) خوانده شد. همچنین، ضریب تغلیظ&rlm; زیستی (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">BCF</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">)، تجمع &rlm;زیستی (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">BAF</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">)، فاکتور انتقال (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">TF</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">) و شاخص انباشت فلزات (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">MAI</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">) محاسبه شد. پردازش آماری نتایج نیز با استفاده از نرم&rlm;افزار آماری </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">SPSS</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> انجام یافت.</span></span><br> <strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">یافته &rlm;ها:</span></span></strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> میانگین مقادیر </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">BCF</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> و </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">BAF</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> در هر دو گونه بومادران و ازمک و برای همه عناصر بزرگ &rlm;تر از 1 بود. از طرفی بومادران دارای </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">TF</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> بزرگ&rlm; تر از 1 برای عنصر روی و ازمک دارای </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">&nbsp;TF</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">بزرگ&rlm; تر از 1 برای عناصر روی و سرب بود. بیشینه میانگین مقادیر </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">MAI</span></span> <span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">در شاخسار شسته نشده، شسته شده و ریشه نیز به &rlm;ترتیب برابر با 98/48، 64/87 و 72/38&nbsp;</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">و </span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">مربوط به بومادران بود.</span></span><br> <strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">نتیجه &rlm;گیری:</span></span></strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> با استناد به میانگین مقادیر محاسبه شده </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">BCF</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">، </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">BAF</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> و </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">TF</span></span> <span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">عناصر می &rlm;توان اذعان داشت که گونه&rlm; های بومادران و ازمک از قابلیت برداشت و تثبیت فلزات سنگین برخوردار بوده و استفاده از آنها برای پایش و پالایش فلزات سنگین از خاک و هوا در مناطق آلوده توصیه می شود.</span></span></div> سهیل سبحان اردکانی ارزیابی ریسک اکولوژیکی فلزات سنگین موجود در خاک محل دفن پسماند شهر تهران و منطقه مسکونی مجاور آن http://journals.tums.ac.ir/ijhe/browse.php?a_id=6485&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">زمینه و هدف:</span></span></span></strong><span style="color:black;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> مو</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">اد زائد شهری از منابع مهم آلاینده بوده و آلودگی خاک لندفیل به فلزات سنگین از چالش های رایج بوده است. هدف از این مطالعه ارزیابی ریسک اکولوژیک فلزات سنگین موجود</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">در</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">خاک</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">لندفیل تهران و منطقه مسکونی مجاور آن بوده است.</span></span></span><br> <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">روش بررسی:</span></span></span></strong><span style="color:black;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> پس از مشاوره با کارشناسان و براساس تاسیسات پردازش پسماند، 12 نقطه انتخاب و در 4 فصل نمونه برداری گردید. هضم نمونه خاک</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> با چهار اسید </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">HNO<sub>3</sub>:HClO<sub>4</sub>:HCl:HF</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> انجام و غلظت فلزات </span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">با دستگاه </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">ICP-OES</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> قرائت و ریسک اکولوژیکی محاسبه شد. از آزمون های کولموگراف-اسمیرنوف، کروسکال-والیس و ضریب همبستگی پیرسون جهت تعیین ارتباط بین غلظت فلزات با فصول و نقاط نمونه برداری استفاده شد. </span></span></span><br> <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">یافته ها:</span></span></span></strong><span style="color:black;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> نتایج نشان داد که </span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">ترتیب غلظت فلزات به صورت آلومینیوم>آهن>منگنز>روی> کروم>سرب>مس>نیکل>کبالت >آرسنیک>کادمیوم بود.</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">آزمون ناپارامتری </span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">کروسکال-والیس و</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">مقایسات زوجی</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">نشان از تفاوت معنی دار بین</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">غلظت فلزات در نقاط و فصول مختلف نمونه</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> بر</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">داری به خصوص در فصول بارانی داشت. ضریب همبستگی پیرسون ارتباط قوی و مثبت بین </span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">میانگین غلظت مس-سرب، مس-روی و سرب-روی به ترتیب برابر با 0/932، 0/874 و 0/883 نشان داد. فلز مس در سایت کمپوست و تخمیر دارای بالاترین فاکتور آلودگی با مقادیر 13/2 و 9/89 بوده و شاخص زمین انباشتگی هم تاییدی بر آلودگی آنتروپوژنیک خاک منطقه بود. </span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">ریسک اکولوژیک در محدوده 67/3 تا 154/7 متغیر بوده که ترتیب عناصر به صورت کادمیوم >مس>سرب >نیکل>آرسنیک>کروم>روی>کبالت>منگنز بود. </span></span></span><br> <strong><span dir="RTL"><span style="color:black;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">نتیجه گیری: </span></span></span></span></strong><span dir="RTL"><span style="color:black;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">با توجه به ریسک اکولوژیکی متوسط تا شدید فلزات در منطقه مورد بررسی و غلظت بالاتر آنها نسبت به غلظت زمینه، می توان دریافت که تغییرات فلزات و آلودگی خاک متاثر از فعالیت های صورت گرفته در لندفیل است. </span></span></span></span></div> سکینه شکوهیان روند تغییرات غلظت ذرات معلق با قطر آئرودینامیکی 2/5 میکرون و کمتر در هوای آزاد شهر زاهدان طی سال‌های 1398-1397 http://journals.tums.ac.ir/ijhe/browse.php?a_id=6346&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">زمینه و هدف:</span></span></strong> <span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">آلودگی هوا یکی از مهمترین عوامل خطر محیطی است که مواجهه با آن می تواند سبب اثرات حاد و مزمن متعددی بر سلامت انسان شود</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">. بسیاری از مناطق کشور ایران، بخصوص استان های غربی، جنوبی و جنوب شرقی کشور سال هاست که با پدیده گردوغبار درگیر هستند. بررسی های مربوط به فراوانی روزهای گرد و غباری کشور نشان می دهد که چاله های مرکزی ایران و شهرهای زابل و زاهدان بیشترین روزهای گرد و غباری را دارند. تحقیق حاضر جهت تعیین غلظت ذرات معلق با قطر آئرودینامیکی </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:11.0pt;">&micro;m</span></span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> 2/5 و کمتر (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:11.0pt;">PM<sub>2.5</sub></span></span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">) براساس فصول و ماه های مختلف سال در شهر زاهدان است.</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"></span></span><br> <strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">روش بررسی:</span></span></strong> <span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">این پژوهش یک مطالعه توصیفی-تحلیلی و مقطعی بود که طی </span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">تیرماه 1397 الی تیرماه 1398 در شهر زاهدان انجام شد</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">. </span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">نمونه ها هر 6 روز 1 بار در طول یک دوره 24 ساعته و همچنین در روزهای گرد و غباری، با استفاده از دستگاه نمونه بردار هوا مدل </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:11.0pt;">Air Sampler</span></span></span> <span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:11.0pt;">PQ200/BGI</span></span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> جمع آوری شد.</span></span><br> <strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">یافته ها:</span></span></strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> نتایج به دست آمده نشان می دهد که میانگین غلظت </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:11.0pt;">PM<sub>2.5</sub></span></span></span> <span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">در شهر زاهدان در طول مدت زمان این مطالعه معادل </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:11.0pt;">&micro;g/m<sup>3</sup></span></span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> 36/86 بوده است. همچنین مقدار حداکثر و حداقل غلظت روزانه </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:11.0pt;">PM<sub>2.5</sub></span></span></span>&nbsp; <span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">در طول مدت نمونه برداری به ترتیب 130/8 و </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:11.0pt;">&micro;g/m<sup>3</sup></span></span></span> <span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">4/75 اندازه گیری شد.</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:11.0pt;"></span></span></span><br> <strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">نتیجه گیری:</span></span></strong> <span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">میانگین غلظت های </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:11.0pt;">PM<sub>2.5</sub></span></span></span> <span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">در 3 ماهه فصل تابستان، در حدود 88 درصد موارد بالاتر از حدود رهنمود 24 ساعته</span></span> <span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">سازمان جهانی بهداشت (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:11.0pt;">&micro;g/m<sup>3</sup></span></span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> 25) بود که این امر بیانگر این است که ذرات معلق هوا به عنوان یک تهدیدکننده جدی سلامت برای افراد ساکن آن مناطق است و ضرورت اجرای اقداماتی جهت کاهش این عامل خطر به وضوح نمایان است.</span></span></div> صادق حقیقت برآورد انتشار گازهای گلخانه‌ای حاصل از ترافیک شهری: مطالعه موردی شهر همدان http://journals.tums.ac.ir/ijhe/browse.php?a_id=6509&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">زمینه و هدف:</span></span></strong> <span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">حمل ونقل به عنوان یکی از بخش های مصرف کننده سوخت های فسیلی سهم عمده ای در انتشار گازهای گلخانه ای از</span></span> <span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">جمله </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">CO<sub>2</sub></span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> و </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">CH<sub>4</sub></span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> دارد که به عنوان اصلی ترین عوامل گرمایش جهانی شناخته شده اند. از طرفی، </span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">ازدحام با کاهش سرعت و تکرار</span></span> <span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">توقف-حرکت وسیله نقلیه منجر به مصرف سوخت و صرف زمان سفر بیشتر و در نتیجه انتشار بیشتر گازهای گلخانه ای می گردد. </span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">از این رو، هدف از این پژوهش معرفی شاخص ازدحام جهت تخمین انتشار گازهای گلخانه ای در معابر شهری است. </span></span><br> <strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">روش بررسی</span></span></strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">: ابتدا، وضعیت جریان ترافیک در خیابان های اصلی شهر همدان در طول مردادماه 1398 به صورت پیوسته و در 8 بازه زمانی 8 صبح تا 12 شب پایش و نقشه میانگین ازدحام تهیه شد. سپس، </span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">مساحت و ضریب وزنی هر معبر براساس مدل تخصیص ترافیک به دست آمد و براساس سهم انتشار </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">CO<sub>2</sub></span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> و </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">CH<sub>4</sub></span></span> <span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">در بخش حمل ونقل شهر همدان حاصل از ترازنامه انرژی،</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> سرانه تولید و میزان انتشار سالانه </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">CO<sub>2</sub></span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> و </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">CH<sub>4</sub></span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> در هر معبر برآورد شد.</span></span> <span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"></span></span><br> <strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">یافته ها:</span></span></strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> براساس نتایج، میزان انتشار </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">CO<sub>2</sub></span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> و </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">CH<sub>4</sub></span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> از بخش حمل ونقل به ترتیب </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">CO<sub>2</sub></span></span> <span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">ton</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> 776000 و </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">CH<sub>4</sub></span></span> <span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">ton</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> 396 است. بزرگراه امام خمینی (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">CO<sub>2</sub></span></span> <span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">ton</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> 29166) به دلیل سرعت و عرض معبر بیشتر و خیابان میرزاده عشقی (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">CO<sub>2</sub></span></span> <span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">ton</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> 24453) به دلیل وضعیت توقف-حرکت خودروها تولیدکننده بیشترین مقدار کربن هستند.</span></span><br> <strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">نتیجه گیری:</span></span></strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> تطابق شاخص ازدحام با مدل تخصیص ترافیک می تواند جهت برآورد میزان آلودگی های ترافیک شهری</span></span> <span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">مورد استفاده قرار گیرد و به دلیل نرخ رشد بالای گازهای </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">CO<sub>2</sub></span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> و </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">CH<sub>4</sub></span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">، مدیریت و کاهش انتشار گازها و افزایش فضای سبز جهت ترسیب کربن ضرورت دارد.</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"></span></span><span dir="LTR"></span></div> شیوا غریبی بررسی تجربی و سینتیکی واکنش جذب دی اکسید گوگرد از فرآورده های سوختن سوخت جت با جاذب سدیم کربنات به‌وسیله مدل حفره اتفاقی http://journals.tums.ac.ir/ijhe/browse.php?a_id=6470&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">زمینه و هدف:</span></span></strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> آلودگی گاز </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">SO<sub>2</sub></span></span> <span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">به یک نگرانی جدی تبدیل شده است. این مطالعه با هدف جذب </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">SO<sub>2</sub></span></span> <span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">حاصل از سوختن سوخت </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">JP-4</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> انجام شد.</span></span><br> <strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">روش بررسی:</span></span></strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> آزمایشات تجربی با روش ترموگراویمتری در دماهای مختلف و غلظت های مختلف گاز </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">SO<sub>2</sub></span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> بررسی شد. مطالعه سینتیکی واکنش گاز-جامد غیرکاتالیستی مذکور با استفاده از مدلسازی ریاضی براساس مدل حفره تصادفی، انجام گردیده است.</span></span> &nbsp;&nbsp;<br> <strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">یافته ها: </span></span></strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">با توجه به نتایج نمودار توزیع اندازه حفرات به دست آمد. پارامترهای ساختاری مدل حفره اتفاقی</span></span> <span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">به صورت <sup>5-</sup>10&times;1/92</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">r=</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">،&nbsp;</span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">0/64=</span></span></span><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:11.0pt;">S</span></span><sub><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">0</span></span></sub><span dir="RTL"><span style="font-family:Cambria,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">&nbsp;</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">10<sup>6</sup>&times;1/27=</span></span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">،</span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:Cambria,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">&epsilon;</span></span></span><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:11.0pt;"><sub>0</sub>،&nbsp;</span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">3/81=</span></span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:Cambria,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">&psi;&nbsp;</span></span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">محاسبه گردید. منحنی های ترموگراویمتری و نمودار درصد تبدیل-زمان استخراج شده است. مدلسازی واکنش با فرم کسری براساس واکنش دهنده گازی </span></span><span style="background:white;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">به دست آمده است.</span></span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"></span></span><br> <strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">نتیجه گیری:</span></span></strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> <span style="background:white;">از پارامترهای سینتیکی به دست آمده می توان جهت طراحی سیستم های سولفورزدایی گاز دودکش در دمای پایین استفاده کرد.</span></span></span></div> حامد فروتن بررسی سطح خدمات تامین آب شرب، بهسازی و بهداشت فردی در روستاهای شهرستان سوادکوه مازندران http://journals.tums.ac.ir/ijhe/browse.php?a_id=6506&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">زمینه و هدف:</span></span></strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> یکی از مهمترین عوامل موثر بر سلامتی در یک اجتماع، آب آشامیدنی سالم و بهداشتی است</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">. مجمع عمومی سازمان ملل متحد &quot;اطمینان از در دسترس بودن و مدیریت پایدار آب و بهداشت برای همه&quot; را به عنوان یکی از 17 آرمان توسعه پایدار برای دستور کار توسعه 2030 اتخاذ کرده است. هدف 1-6 از آرمان 6 توسعه پایدار دسترسی جهانی و عادلانه به آب آشامیدنی سالم و مقرون به صرفه و تامین امنیت آب آشامیدنی برای همه خانوارها است. هدف 2-6 خواستار پایان دادن به دفع مدفوع در محیط آزاد برای اطمینان از اینکه هر شخص به توالت و سیستم دفع ایمن دسترسی دارد، است. 143 روستای سوادکوه با ضعف در سیستم های آبرسانی و خدمات بهداشتی جهت به روز رسانی شاخص ها و اجرایی شدن اهداف توسعه پایدار انتخاب گردید. </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"></span></span><br> <strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">روش بررسی</span></span></strong>: <span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">چک لیستی برای استخراج </span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">اهداف 1-6 و 2-6 </span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">براساس برنامه</span></span> <span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">پایش مشترک</span></span> <span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">(JMP)</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> طراحی شد. با احتساب 7400 &nbsp;خانوار، حاشیه خطای 5 درصد و حدود اطمینان 95 درصد و لحاظ کردن محافظه کارانه ترین حالت برای توزیع پاسخ برابر با 50 درصد، مقدار حجم نمونه ای برابر با 512 خانوار تعیین گردید. نمونه ها تصادفی و از بین تمامی روستاها گردآوری و سپس تحلیل توسط </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">SPSS19</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> انجام شد</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">.</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"></span></span><br> <strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">یافته ها: </span></span></strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">در بخش آب آشامیدنی 84 درصد به خدمات ایمن، 15 درصد به خدمات پایه و حدود 1 درصد به خدمات بهبود نیافته دسترسی دارند. در بهسازی 98/8 درصد از خدمات ایمن و 0/2 درصد از خدمات محدود استفاده می کنند. در بخش بهداشت فردی 98/8 درصد افراد به خدمات ایمن دسترسی دارند.</span></span><br> <strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">نتیجه گیری:</span></span></strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> عدم ایمن سازی آب آشامیدنی و عدم بهسازی منابع آب عمده مشکلات بخش آب آشامیدنی است. عدم دسترسی به شبکه فاضلاب، دفع فاضلاب در زمین بزرگ ترین مخاطرات بهداشتی منطقه است. مطالعه انجام شده می تواند راهکارهایی جهت بهبود کیفیت بهداشتی زندگی افراد، ارائه کند.</span></span></div> سیمین ناصری ارزیابی کارایی دو روش پالایش زیستی در حذف ترکیبات سیلیس از خاک منطقه ازندریان http://journals.tums.ac.ir/ijhe/browse.php?a_id=6447&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><span style="font-family:Tahoma;"><span style="font-size:12.0pt;">زمینه و هدف: زیست پالایی و به تبع آن یکی از شاخه های اصلی آن، یعنی گیاه پالایی، از فرایندهای مهم و اساسی برای پاک سازی و حذف آلودگی ها در محیط زیست محسوب می گردد. با توجه به کثرت کارخانجات سیلیس در منطقه ازندریان شهرستان ملایر و آلودگی </span><span style="font-size:12.0pt;">زیاد </span><span style="font-size:12.0pt;">سیلیس خاک در این منطقه، این مطالعه با هدف مقایسه اثر زیست پالایی قارچ </span>&nbsp;<em><span dir="LTR"><span style="font-size:12.0pt;">Fusarium oxysporum</span></span></em><span style="font-size:12.0pt;"> و گیاه پالایی </span><em><span dir="LTR"><span style="font-size:12.0pt;">Portulace olerace.</span></span></em><em><span dir="LTR"><span style="font-size:12.0pt;">L</span></span></em><span style="font-size:12.0pt;"> در جذب سیلیس صورت گرفت.</span><span style="font-weight:normal;"><span style="font-size:12.0pt;"></span></span><br> <span style="font-size:12.0pt;">روش بررسی: به این منظور کشت خرفه در شرایط گلخانه ای و در غلظت های مختلف سیلیس و تحت تیمار قارچ در قالب طرح کاملا تصادفی انجام گرفت. </span><span style="font-weight:normal;"><span style="font-size:12.0pt;"></span></span><br> <span style="font-size:12.0pt;">یافته ها: نتایج حاصله نشان داد که قارچ با سرعت بالا و در آلودگی سیلیس با غلظت 95 درصد به راحتی رشد کرده و توانست 84/50 درصد سیلیس موجود در خاک را جذب کند و گیاه هم توانست در آلودگی 80 درصد سیلیس، بالاترین میزان جذب را به مقدار 61/71 درصد داشته باشد و</span> <span style="font-size:12.0pt;">بیشترین میزان جذب سیلیس در همزیستی گیاه و قارچ در غلظت 80 درصد سیلیس و به میزان 69/90 درصد</span> <span style="font-size:12.0pt;">است.</span><span style="font-weight:normal;"><span style="font-size:12.0pt;"></span></span><br> <span style="font-size:12.0pt;">نتیجه گیری: نتایج حاصل از این مطالعه نشان داد که سیلیس تاثیر مثبت و معنی داری بر صفات فیزیولوژ</span><span style="font-size:12.0pt;">یکی</span><span style="font-size:12.0pt;"> گیاه خرفه داشته و باعث افزایش میزان فنل، فلاونوئید و آنتوسیانین شده است. همزیستی قارچ و گیاه هم باعث افزایش صفات فیزیولوژیکی نام</span> <span style="font-size:12.0pt;">برده در گیاه خرفه شد. همچنین همزیستی گیاه و قارچ در جذب سیلیس تاثیر مثبتی داشته است و می تواند به کاهش آلودگی </span><span style="font-size:12.0pt;">های ناشی</span> <span style="font-size:12.0pt;">از تراکم سیلیس در منطقه موثر باشد.</span></span><span style="font-weight:normal;"><span style="font-size:12.0pt;"></span></span></div> آرش بابائی پایش زیستی کیفیت هوا و عناصر کمیاب در مناطق شهری تهران با استفاده از گلسنگ اپی فیت http://journals.tums.ac.ir/ijhe/browse.php?a_id=6456&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">زمینه و هدف:</span></span></strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> کیفیت هوا و توزیع عناصر کمیاب در کلانشهر تهران با استفاده از فراکاشت گلسنگ اپی فیت </span></span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">Ramalina sinensis</span></span></em><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> مورد بررسی قرار گرفت. </span></span><br> <strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">روش بررسی:</span></span></strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> تال گلسنگ &nbsp;</span></span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">R. sinensis</span></span></em><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> از منطقه غیرآلوده جمع آوری و به مدت شش ماه در شش سایت شهری تهران فراکاشت شد. بعد از پایان دوره مواجهه، محتوای 12 عنصر در گلسنگ با آنالیز </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">ICP-MS</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> تعیین شد و داده های حاصل با استفاده از آنالیزهای آماری و شاخص های مختلف مورد بررسی قرار گرفت. </span></span><br> <strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">یافته ها:</span></span></strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> براساس نتایج، ترتیب میانگین غلظت عناصر در نمونه گلسنگ </span></span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">R. sinensis</span></span></em><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> به صورت </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">Co</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"><</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">Ni</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"><</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">Cu</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"><</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">Cr</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"><</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">Pb</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"><</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">Zn</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"><</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">Mn</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"><</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">Na</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"><</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">Mg</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"><</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">Fe</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"><</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">K</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"><</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">Ca</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> تعیین شد و بیشترین میزان انباشت زیستی مربوط به عناصر ضروری یافت شد. برای برخی عناصر اختلاف معنی دار آماری بین سایت های مختلف شهری مشاهده شد. براساس شاخص بار آلودگی (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">PLI</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">) نیز دو سایت دانشگاه شریف و ستاد بحران دارای آلودگی بیشتری نسبت به سایر مناطق بودند. مقادیر نسبت مواجهه به کنترل (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">EC</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">) نیز برای عناصر </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">Pb</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">، </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">Zn</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">، </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">Cr</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">، </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">Fe</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">، </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">Mn</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">، </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">Ni</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">، </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">Mg</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> و </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">Co</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> در محدوده نسبت 1/75-1/25 یافت شد. براساس فاکتور تجمع نسبی (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">RAF</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">)، توان انباشت عناصر توسط گلسنگ </span></span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">R. sinensis</span></span></em><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> به ترتیب </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">Na</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">></span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">Cr</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">></span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">Cu</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">></span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">Fe</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">></span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">Mg</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">></span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">Ni</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">></span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">Zn</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">></span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">Mn</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">></span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">Co</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">></span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">Pb</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">></span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">Ca</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">></span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">K</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> مشاهده شد که بیانگر توانایی قابل توجه این گونه در انباشت عناصر </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">Na</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">، </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">Cr</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">، </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">Cu</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> و </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">Fe</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> است. آنالیز </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">PCA</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> و </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">EF</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> نیز نشان داد که منشا عناصر کمیاب جذب شده توسط گلسنگ به طور عمده از منابع وسایل نقلیه هستند. </span></span><br> <strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">نتیجه گیری:</span></span></strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> این مطالعه کاربرد و اهمیت استفاده از گلسنگ </span></span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">R. sinensis</span></span></em><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> در پایش زیستی عناصر آلاینده هوا در مناطق شهری را نشان می دهد، که این رویکرد می تواند جایگزینی مناسب، دقیق و مقرون به صرفه بودن گلسنگ نسبت به سایر پایشگرهای زیستی برای آلاینده های هوا و تعیین سطوح مختلف آلودگی هوا را در مقیاس بزرگ ارائه دهد.</span></span></div> محمد سهرابی بررسی تغییرات فصلی الگوی تراکم و تنوع جمعیت قارچی در هوای پیرامون کارخانه کمپوست http://journals.tums.ac.ir/ijhe/browse.php?a_id=6501&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">زمینه و هدف: </span></span></strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">هدف از این مطالعه بررسی اثر تغییر فصل بر روی تراکم و تنوع گونه های هوابرد قارچی از فرایند کمپوست سازی است. </span></span><br> <strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">روش بررسی:</span></span></strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> نمونه ها براساس روش 0800 </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">&nbsp;NIOSH</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">در ارتفاع </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">m</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> 1/5 از سطح زمین طی فرایند تفکیک پسماند، همزدن ویندرو و سرند کمپوست رسیده گرفته شد. نمونه های هوا در دو فصل تابستان (108 نمونه) و زمستان (108 نمونه) در کارخانه کمپوست &nbsp;سازی در شیراز برداشته شد. محیط کشت شامل سابورود دکستروز آگار (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">Sabaroud Dextrose Agar</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">) بوده که پس از نمونه برداری در دمای </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">&deg;C</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> 37-45 انکوبه گردید. نتایج توسط آزمون </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">t-test</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> در </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">MATLAB</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> نسخه 2018 آنالیز شدند. </span></span><br> <strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">یافته ها:</span></span></strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> طی تفکیک پسماند و سرند توده کمپوست رسیده، تنوع قارچی در تابستان بیشتر از زمستان بود</span></span> <span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">(0/05</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">p<</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">). گونه غالب به ترتیب آسپرژیلوس فلاووس (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">CFU/m<sup>3</sup></span></span> <span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">4449/8) (0/05</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">p<</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">) و گونه های پسیلیومایسس (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">CFU/m<sup>3</sup></span></span> <span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">1850/9) (0/05</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">p<</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">) بودند. در حالی که تنوع گونه های قارچی در زمان به همزدن توده ویندرو در زمستان بیشتر از تابستان (0/05</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">p<</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">) و گونه غالب، مخمر(</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">CFU/m<sup>3</sup></span></span> <span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">420/6) بود. در تمام مراحل کمپوست سازی تنوع گونه های قارچی ترموفیل در تابستان بیشتر از زمستان بوده و ارتباط مستقیم و مثبتی با دما و رطوبت داشته است. به طوری که در زمستان، تنها گونه آسپرژیلوس فومیگاتوس در طی به همزدن توده های ویندرو شناسایی شد (</span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">CFU/m<sup>3</sup></span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">433/46</span></span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">).</span></span><br> <strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">نتیجه گیری:</span></span></strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> از آنجائی که تراکم و تنوع قارچ های مزوفیل در تابستان بیشتر از زمستان بوده و در تمام مراحل کمپوست سازی غلظت گونه آسپرژیلوس از محدوده مجاز و رهنمودهای </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">EPA, ACGIH, NIOSH</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> و </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">EU</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> بالاتر بوده، تمهیدات لازم فردی و اقدامات مربوط به حذف اسپورهای قارچی از هر دو محیط ضروری است.</span></span></div> محمدرضا سمایی بررسی تجمع زیستی فلزات سنگین مس، نیکل، سرب و میزان شاخص تحمل آلودگی هوا در گونه‌های کهور پاکستانی و کنوکارپوس در شهرستان ماهشهر http://journals.tums.ac.ir/ijhe/browse.php?a_id=6474&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">زمینه و هدف:</span></span></strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> آلاینده های منتشر شده از صنایع در صورت ورود به زنجیره غذایی می تواند سلامت انسان را با مخاطره مواجه سازد، از این رو پایش محیطی آنها ضروری به نظر می رسد. این پژوهش با هدف بررسی تجمع زیستی فلزات سنگین سرب، مس و نیکل و میزان شاخص تحمل آلودگی هوا در درختان کهور پاکستانی و کنوکارپوس در سال 1399 در شهرستان ماهشهر انجام شد.</span></span><br> <strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">روش بررسی:</span></span></strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> به منظور بررسی تجمع زیستی فلزات سنگین در شهرستان ماهشهر از دو گونه درختی کهور پاکستانی و کنوکارپوس به تفکیک تعداد 15 پایه انتخاب و ضمن ثبت مختصات هر درخت تعداد 4 نمونه برگ از هر درخت و در مجموع 60 نمونه از هر گونه برداشت و به آزمایشگاه منتقل گردید. غلظت فلزات </span></span> <span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">سنگین پس از آماده سازی نمونه ها و طی فرایند هضم با استفاده از دستگاه جذب اتمی قرائت شد. در این مطالعه از آزمون کولموگراف اسمیرنوف جهت نرمال بودن داده ها، آزمون های </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">T</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> مستقل جهت تعیین سطح معنی داری و سپس همبستگی پیرسون استفاده شد. پهنه بندی </span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">غلظت هر فلز سنگین در سطح شهرستان نیز با استفاده از نرم افزار </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">Ver.10.4</span></span> <span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">Arc GIS</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> انجام شد.</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"></span></span><br> <strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">یافته ها:</span></span></strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> نتایج نشان داد گونه کنوکارپوس بیشترین مقادیر مربوط به غلظت فلز سرب (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">mg/kg</span></span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> 0/035&nbsp;</span></span><span style="font-family:Cambria,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">&plusmn; </span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">0/1223)، مس (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">mg/kg</span></span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> &nbsp;0/053&nbsp;</span></span><span style="font-family:Cambria,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">&plusmn; </span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">0/2101) و نیکل (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">mg/kg</span></span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> 0/094&nbsp;</span></span><span style="font-family:Cambria,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">&plusmn; </span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">0/2023) را به خود اختصاص داد. بررسی همبستگی بین فلزات سنگین نشان داد افزایش یا کاهش یک فلز هیچ تاثیری در مقادیر سایر فلزات ندارد. مقایسه شاخص تحمل آلودگی هوا در گونه کنوکارپوس (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">mg/kg</span></span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> 0/026&nbsp;</span></span><span style="font-family:Cambria,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">&plusmn; </span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">6/53) بیشتر از کهور پاکستانی (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">mg/kg</span></span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> 0/029&nbsp;</span></span><span style="font-family:Cambria,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">&plusmn; </span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">4/77) برآورد شد. نتایج حاصل از پهنه بندی نیز نشان داد جنوب و جنوب شرقی شهرستان ماهشهر بیشترین تجمع فلزات سنگین را در برگ درختان دارد</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">.</span></span><br> <strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">نتیجه گیری:</span></span></strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> گونه کنوکارپوس قابلیت تحمل آلودگی هوای بیشتری نسبت به کهور پاکستانی دارد و از این جهت مناسب توسعه در مناطق با سطح آلودگی بالا است. همچنین پهنه بندی تجمع زیستی فلزات سنگین نشان داد جنوب و جنوب شرقی شهر ماهشهر به دلیل تجمع مراکز صنعتی نیازمند کاشت درختان با سطح مقاوم بالا نسبت به آلودگی فلزات سنگین است.&nbsp; </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"></span></span><span dir="LTR"></span></div> سینا عطارروشن