سلامت و محیط زیست

بررسی تجزیه بیولوژیکی سدیم دودسیل سولفات و COD ناشی از آن در فاضلاب با استفاده از راکتور بافل‌دار آنوکسیک

سیدغلامرضا موسوی

زمینه و هدف: در این مطالعه کارایی سیستم راکتور بافل دار آنوکسیک (AnBR) برای تصفیه بیولوژیکی فاضلاب سنتتیک حاوی سدیم دودسیل سولفات (SDS) به عنوان نمونه ای از سورفاکتانت های آنیونی برای تخلیه به محیط زیست بررسی شد.
روش بررسی: این پژوهش با هدف بررسی اثر شاخص های غلظت SDS به عنوان سوبسترا، زمان ماند هیدرولیکی (HRT) و نوع الکترون گیرنده (نیترات یا مواد آلی) در راکتور AnBR، مطالعه و به صورت روزانه پساب ورودی و خروجی جهت سنجش سورفاکتانت، COD و نیترات بررسی شد.
یافته ها: میانگین راندمان های حذف COD در غلظت های SDS، ۲۰۰، ۲۵۰، ۳۵۰ و mg/L ۵۰۰ در حالت پایدار به ترتیب برابر با 99/6، 99/8، 99/6 و 99/3 درصد به دست آمد. راندمان حذف SDS برای تمام غلظت های SDS، 0/2± 99/8 درصد به دست آمد. با کاهش HRT از ۲۴ به h ۴، راندمان حذف COD به آرامی از 99/4 به 90/9 درصد کاهش پیدا کرد. غلظت SDS و COD در خروجی بیوراکتور در شرایطی که غلظت SDS ورودی mg/L ۲۵۰ و HRT برابر با h ۴ بود، غلظت خروجی برابر باmg/L ۱۱ بوده که استانداردهای تخلیه پساب به آب های سطحی را برآورده کرد (استاندارد mg/L 1/5). حذف نیترات از جریان ورودی نشان داد، راندمان سیستم به میزان زیادی کاهش پیدا کرد که نشان داد نیترات به عنوان گیرنده الکترون مصرف و SDS در شرایط آنوکسیک تجزیه می گردد. آزمون PCR نشان داد که گونه های باسیلوس، باکتری غالب در بیومس AnBR بوده است.
نتیجه گیری: با توجه به راندمان بالای حذف SDS و COD، می توان این فرایند را برای تجزیه سورفاکتانت های آنیونی در فاضلاب صنایع تولیدکننده این آلاینده پیشنهاد داد.

ارزیابی خطر سرطان زایی و غیرسرطان زایی ناشی از مواجهه با ذرات کربن سیاه در هوای آزاد شهر تهران

علیرضا پرداختی

زمینه و هدف: کربن سیاه از احتراق ناقص سوخت های فسیلی و سوخت های زیستی تولید می شود. مواجهه بلند مدت با کربن سیاه با افزایش خطر ابتلا به سرطان ریه و بیماری های قلبی ـ عروقی مرتبط است. هدف این مطالعه ارزیابی خطر سرطان زایی و غیرسرطان زایی مواجهه با کربن سیاه در هوای آزاد شهر تهران است.
روش بررسی: نمونه های ساعتی کربن سیاه از ایستگاه های شرکت کنترل کیفیت هوای تهران به صورت آنلاین جمع آوری و پس از میانگین گیری، به میانگین های سالانه برای سال های 1400، 1401 و 1402 تبدیل شدند. در نهایت، ارزیابی خطر مواجهه با ترکیب موردنظر برای کل شهر تهران بر اساس مدل US EPA صورت گرفت.
یافته ها: نتایج حاصل از این مطالعه نشان داد در شهر تهران به واسطه مواجهه با کربن سیاه در هوای آزاد، شاخص خطر سرطان زایی (CR) در بزرگسالان بیشتر از کودکان است. ضریب خطر غیرسرطان زایی (HQ) در هر دو گروه سنی زیر مقدار آستانه یک بوده که نشان دهنده خطر غیرسرطان زایی پایین و قابل چشم پوشی است. با این حال، کودکان HQ بالاتری نسبت به بزرگسالان دارند. خطر سرطان کل طول عمر ناشی از مواجهه با کربن سیاه برابر با ^3-10× 1/4 محاسبه شده است. خطر سالانه ناشی از کربن سیاه برابر با ^3-10× 0/02 برآورد شده است.
نتیجه گیری: نتایج نشان می دهد که خطرات سرطان زایی مواجهه با کربن سیاه برای بزرگسالان و کودکان بیش از حد مجاز است. خطر سرطان در بزرگسالان شش برابر کودکان است، اما خطر غیرسرطان زایی پایین ارزیابی گردیده است. کاهش انتشار کربن سیاه برای بهبود سلامت عمومی در شهرهای پر ترافیک ضروری است و تحقیقات بیشتر در این زمینه اهمیت دارد.

اندازه گیری فلزات سمی و ضروری در ماست و کشک و ارزیابی ریسک ناشی از آن با روش ابر مکعب لاتین

سارا سهراب وندی

زمینه و هدف: بسیاری از عناصر می توانند به طور طبیعی یا غیر طبیعی، وارد غذاهای انسان شوند و مخاطراتی را برای انسان ها به وجود آورند. برخی از این عناصر برای انسان سمی و برخی دیگر برای انسان ضروری هستند. هدف از مطالعه حاضر بررسی میزان عناصر سمی (آلومینیوم (Al)، آرسنیک (As)، کادمیوم (Cd)، نیکل (Ni)، سرب (Pb)) و ضروری (کبالت (Co)، کروم (Cr)، آهن (Fe)، منگنز (Mn) و روی (Zn)) در نمونه های ماست و کشک بود.
روش بررسی: در این مطالعه غلظت 10 عنصر با استفاده از دستگاه ICP-OES در 48 نمونه (دو بار تکرار) ماست و کشک (جمع آوری شده از شهر تهران) اندازه گیری شد و سپس ریسک حاصل از قرار گرفتن انسان در مواجهه با این فلزات با روش شبیه سازی به روش ابر مکعب لاتین مورد محاسبه قرار گرفت.
یافته ها: نتایج نشان داد که در تمامی نمونه ها، بالاترین و پایین ترین میانگین عناصر (µg/kg) ضروری به ترتیب مربوط به آهن (567/53) و کبالت (10/58) و بالاترین و پایین ترین میانگین عناصر سمی به ترتیب مربوط به آرسنیک (28/60) و کادمیوم (1/08) بود.
نتیجه گیری: در نهایت می توان بیان نمود میانگین غلظت تمامی عناصر به غیر از Pb، Co و Cd در کشک بیشتر از ماست به دست آمد. همچنین میانگین غلظت تمامی عناصر نسبت به استانداردهای موجود کمتر بوده است، ولی نتایج آنالیز ریسک بیانگر آن بود که کودکان نسبت به بزرگسالان به میزان بیشتری در معرض خطرات غیرسرطان زایی ماست و خطرات سرطان زایی ناشی از مصرف ماست و کشک قرار دارند.

بررسی کیفیت میکروبی لجن آبگیری شده و دپو شده در یکی از تصفیه خانه‌های فاضلاب شهر تهران در فصل زمستان برای مصارف کشاورزی

شاهرخ نظم آرا

زمینه و هدف: لجن فاضلاب از محصولات جانبی تصفیه خانه فاضلاب و سرشار از مواد آلی و مغذی است که با تصفیه مناسب می توان از آن به عنوان کود کشاورزی و اصلاح خاک استفاده کرد. هدف از این مطالعه بررسی کیفیت میکروبی لجن یکی از تصفیه خانه های فاضلاب شهر تهران است.
روش بررسی: این مطالعه در زمستان 1397 انجام شد. تعداد 25 نمونه از واحد آبگیری لجن و مناطق دپوی لجن برداشت شد. برای شمارش کلی فرم مدفوعی، از روش استاندارد 1681 EPAو برای شمارش سالمونلا و تخم انگل به ترتیب از روش های استاندارد 1682 و 1992 EPA استفاده شد.
یافته ها: در لجن آبگیری شده، کمترین و بیشترین میزان کلی فرم مدفوعی به ترتیب در روز اول MPN/g.TS67 و سوم MPN/g.TS 18518 به دست آمد. سالمونلا در روزهای پنجم، هشتم و دهم به ترتیب 0/55، 0/32 و MPN/4g.TS 0/66 بود. سطوح تخم انگل در روزهای دوم، نهم و دهم برابر با OVA/4g.TS 4 بود. در لجن دپو شده، کلی فرم مدفوعی در زمان نگهداشت لجن به مدت 2، 3، 4، 5، 6، 7، 8 و year9 به ترتیب 10، 186، 480، 30، 27، 29032، 2 و MPN/g.TS 11 بود. سالمونلا و تخم انگل در لجن دپو شده مشاهده نشدند.
نتیجه گیری: در تصفیه خانه مورد مطالعه به خصوص در واحد لجن دپو شده در مقایسه با واحد آبگیری لجن می توان با پایش کیفی مداوم، لجنی در محدوده استاندارد کلاس A تأمین کرده و بدون رعایت هیچ گونه محدودیتی از آن برای مصارف مختلف استفاده نمود.

برآورد میزان تولید پسماندهای الکتریکی و الکترونیکی خانوارها و ادارات دولتی شهر آباده طشک استان فارس با استفاده از روش استفاده و مصرف

سهیلا رضایی

زمینه و هدف: گسترش فناوری در دهه های اخیر سبب افزایش مصرف محصولات الکترونیک تا میزان million tons/year 2/5 در جهان شده است. با این حال داده های محلی محدودی از میزان تولید پسماندهای الکتریکی و الکترونیکی وجود دارد. لذا هدف این مطالعه برآورد میزان تولید و درصد اجزای با ارزش و خطرناک پسماندهای الکترونیکی خانوارها و ادارات دولتی شهر آباده طشک است.
روش بررسی: ابتدا تعداد 27 قلم از تجهیزات الکتریکی و الکترونیکی موجود در 200 خانوار و 40 اداره دولتی شهر آباده طشک در سال 1401، با استفاده از پرسشنامه تعیین و سپس با روش استفاده و مصرف و بر اساس میانگین وزن و طول عمر تجهیزات، میزان تولید این پسماندها برآورد گردید. اجزای با ارزش شامل آهن، مس، آلومینیوم، پلاستیک، نقره، طلا، قلع و روی و اجزای خطرناک آنها شامل کبالت، باریوم، آرسنیک، آنتیموان، کروم، نیکل، سرب و جیوه نیز تعیین شدند.
یافته ها: سرانه پسماندهای الکتریکی و الکترونیکی به ازای هر خانوار kg/year 25 و به ازای هر نفر kg/year 7/9 برآورد گردید. میزان کل این پسماندها در ادارات دولتی tons/year 3/53 بود. وزن کل ترکیبات با ارزش 574/85 و kg 24/41و وزن کل ترکیبات خطرناک نیز 25/99 و kg 1/07 به ترتیب برای خانوارها و ادارات دولتی برآورد شد. نتایج نشان داد که آهن و پلاستیک بیش از 70 درصد وزن ترکیبات با ارزش و آرسنیک و سرب بیش از 60 درصد وزن ترکیبات خطرناک این پسماندها را شامل می شوند.
نتیجه گیری: با توجه به وجود ترکیبات با ارزش در پسماندهای الکتریکی و الکترونیکی شهر آباده طشک و امکان بازیافت آنها و از سوی دیﮕر به علت امکان ورود ترکیبات خطرناک این پسماندها به محیط و ایجاد اثرات نامطلوب در انسان و محیط زیست، برنامه ریزی جهت مدیریت این پسماندها ضروری به نظر می رسد.

بررسی وضعیت بهداشت محیط کارگاه های شیرینی پزی شهر ساوه در شرایط همه گیری کرونا

حسین آذرپیرا

زمینه و هدف: بررسی منظم وضعیت کارگاه های شیرینی پزی و مقایسه آن با استانداردهای بهداشتی می تواند کیفیت بهداشتی محصولات را افزایش دهد. این مطالعه با هدف ارزیابی وضعیت بهداشت محیط کارگاه های شیرینی پزی شهر ساوه در سال ۱۴۰۱ انجام شد.
روش بررسی: در این مطالعه مقطعی- تحلیلی (cross-sectional)وضعیت بهداشت محیط کلیه کارگاه های شیرینی پزی شهر ساوه با استفاده از چک لیست محقق ساخته روایی و پایایی شده با 51 سئوال مختص شرایط کرونا برگرفته از دستورالعمل گام دوم مبارزه با ویروس کرونا ارزیابی گردید. تعداد کل کارگاه های شیرینی پزی 36 باب و جواب سئوالات به صورت بله، خیر و مصداق ندارد ثبت و با استفاده از نرم افزار SPSS آزمون های آماری تی مستقل (Independent samples T-test) و آنالیز واریانس یکطرفه One way ANOVA)) آنالیزگردید.
یافته ها: نتایج نشان داد که میانگین وضعیت بهداشتی کارگاه های شیرینی پزی به لحاظ بهداشت فردی، بهداشت مواد غذایی، بهداشت ابزار و تجهیزات، بهداشت ساختمان و آموزش بهداشت به ترتیب 61، 68، 60، 55 و 74 درصد مطلوبیت داشتند. بین حیطه های تحقیق مانند بهداشت ساختمان، بهداشت مواد غذایی و آموزش بهداشت با مشخصه های کارگاه های شیرینی پزی مانند متراژ ساختمان، میزان فروش و میزان پخت شیرینی، سن و سابقه کارگران رابطه معنی داری وجود داشت (0/05>p)؛ ولی بین تعداد یخچال ها با حیطه بهداشت ابزار و تجهیزات ارتباط معنی داری وجود نداشت (0/05<p).
نتیجه گیری: نتایج این مطالعه نشان داد که وضعیت کلی بهداشت محیط کارگاه های شیرینی پزی شهر ساوه نسبتا مطلوب بوده و متغیر بهداشت ساختمان (55 درصد) کمترین میزان مطلوبیت را در بین عوامل بررسی شده دارا بود که باید به این مهم رسیدگی گردد.

ارزیابی وضعیت پسماندهای رها شده در محیط شهر بهبهان در سال 1402 براساس شاخص پاکیزگی محیط

احمد بدیعی نژاد

زمینه و هدف: پسماندهای رها شده یکی از آلودگی های متداول در محیط های شهری هستند که ناشی از رفتار شهروندان در عدم دفع صحیح پسماند است. هدف از انجام این مطالعه بررسی تراکم و ترکیب این نوع پسماند در شهر بهبهان و تفسیر وضعیت آلودگی با استفاده از شاخص اختصاصی است.
روش بررسی: در این مطالعه توصیفی-مقطعی تراکم پسماندهای رها شده و ترکیب اجزاء آنها در محیط شهر بهبهان به روش مشاهده بصری ارزیابی شد. نتایج بدست آمده از تراکم و ترکیب پسماندهای رها شده با استفاده از شاخص پاکیزگی محیط که یک تکنیک رتبه بندی محیطی از نظر شدت آلودگی به پسماندهای رها شده است تفسیر شدند.
یافته ها: نتایج نشان داد میزان تراکم پسماندهای رها شده در محیط های مورد مطالعه item/m² 0/011 تا item/m² 0/954 بود. میانگین تراکم پسماندهای رها شده در کاربری های تجاری، مسکونی، و تفریحی به ترتیب 0/809، 0/196، و item/m² 0/011 بود. فراوان ترین پسماند رها شده در محیط شهری ته سیگار بود که به طور میانگین 61 درصد از کل پسماندهای رها شده را تشکیل می داد. شاخص پاکیزگی محیط برای محل های مورد مطالعه در دامنه 0/39 تا 32/56 محاسبه شد که نشان داد 63/6درصد از محل های مورد مطالعه در وضعیت پاکیزه و متوسط و 36/4 درصد در وضعیت کثیف بودند.
نتیجه گیری: با توجه به سهم چشمگیر ته سیگار در ترکیب پسماندهای رها شده در شهر بهبهان و همچنین تاثیر آن در افزایش شاخص پاکیزگی محیط، توجه به مدیریت کارآمد این پسماند ضروری است. بیش از یک سوم محل های ارزیابی شده بر اساس شاخص پاکیزگی محیط در بدترین شرایط یعنی رتبه "کثیف" بودند که نشان دهنده لزوم ارتقاء کارایی سیستم نظافت شهری است.

سنجش میزان اسید بنزوئیک، اسید سوربیک و اتانول به روش کروماتوگرافی مایع با کارایی بالا و کروماتوگرافی گازی در محصولات کفیر صنعتی عرضه ‌شده در بازار ایران

بهروز اکبری آدرگانی

زمینه و هدف: بنزوات و سوربات برای جلوگیری از رشد میکروارگانیسم ها و برای افزایش ماندگاری مواد غذایی در اکثر محصولات غذایی استفاده می شوند. با توجه به احتمال استفاده غیرمجاز از این دو نگهدارنده در کفیر، در این مطالعه غلظت سوربات و بنزوات در این محصول با روش کروماتوگرافی مایع با کارایی بالا اندازه گیری شد. همچنین با توجه اهمیت موضوع و مطابقت با ضوابط ملی از این جهت که محتوای اتانول محصول کفیر می تواند حداکثر 0/5 درصد باشد، میزان اتانول این محصول با استفاده از روش کروماتوگرافی گازی اندازه گیری شد.
روش بررسی: در این مطالعه توصیفی-مقطعی 88 نمونه از دوغ های کفیر تولید شده به روش صنعتی از نام های تجاری مختلف، از مراکـز عرضـه مواد خوراکی و آشامیدنی از نقاط مختلف ایران به صورت تصادفـی جمع آوری شده و تا انجام آزمون های موردنظر با استفاده از روش کروماتوگرافی در دمای C° 4 به آزمایشگاه منتقل شـد. تجزیه و تحلیل آماری داده ها در نرم افزار SPSS با استفاده از آزمون آماری ANNOVA یک طرفه جهت مقایسه میانگین داده ها صورت گرفت. در تمامی آزمون ها سطح معناداری 0/05 لحاظ گردید.
یافته ها: در هیچ یک از نمونه ها سوربات شناسایی نشد و بنزوات هم فقط در 11 عدد از نمونه ها مشاهده شد و میانگین غلظت آن mg/L 0/6763 بود. میانگین غلظت اتانول نیز 0/2997 درصد به دست آمد و در 10 عدد از نمونه ها الکل بیش از 0/5 درصد اندازه گیری شد که مغایر با ضوابط ملی است.
نتیجه گیری: وجود مقدار ناچیز بنزوات در فراورده ممکن است به علت فعل و انفعالات باکتری های اسیدلاکتیک باشد. افزایش درصد الکل نیز می تواند به علت تحت کنترل نبودن کامل فرایند تخمیر حین تولید محصول باشد. پیشنهاد می گردد به منظور بهبود شاخص های تغذیه ای و در راستای صیانت از سلامتی مصرف کنندگان حد مجاز برای نگهدارنده ها در این محصول تعیین گردد.

ارزیابی سمیت حاد مواجهه همزمان با نانوذره‌های نقره و اکسید گرافن بر آسیب‌شناسی بافت‌های آبشش و روده ماهی گوپی (Poecilia reticulata)

سهیل سبحان اردکانی

زمینه و هدف: هرچند که نانوذرات به دلیل خواص منحصر به فرد خود کاربرد وسیعی دارند؛ اما نگرانی در مورد اثرات بالقوه آن ها بر سلامت زیست مندان و محیط افزایش یافته است. از این رو، این مطالعه با هدف آسیب شناسی بافت ‎های آبشش و روده ماهی گوپی (Poecilia reticulata) مدل آزمایشگاهی ناشی از مواجهه همزمان با نانوذره های نقره و اکسید گرافن انجام یافت.
روش بررسی: نرخ سمیت حاد (LC₅₀) برای گروه های مختلف نانوذرات طی h 96 و با استفاده از نسخه 1/5 نرم افزار پروبیت محاسبه شد. سپس، برای آسیب شناسی بافت های آبشش و روده ماهی گوپی در مواجهه با نانوذرات مختلف از روش هماتوکسیلین-ائوزین و برای نشان دادن شدت آسیب های بافتی نیز از روش نیمه کمی استفاده شد.
یافته ها: نتایج نشان داد که سمیت حاد نانوذرات نقره، گرافن و ترکیب آن ها به ترتیب برابر با 2/6، 65/2 و mg/L 1/8 بوده است. همچنین، مواجهه همزمان این دو نانوذره، اثر هم بیشی سمیت حاد را بر روی بافت های ماهی گوپی نشان داد و روند میزان سمیت حاد نانوذرات از 24 تا h 96 روند افزایشی داشته است. از طرفی، مشخص شد که آسیب های هایپرپلازی، جوش خوردگی و چسبندگی لاملاهای ثانویه در بافت آبشش و ادغام ویلی ها، گسترش ساختار ویلی ها، افزایش تعداد سلول های خونی و فرسایش در بافت روده ماهی گوپی مهمترین آسیب های مواجهه با هر دو نانوذره بوده است.
نتیجه گیری: مواجهه هم زمان دو نانوذره نقره و نانوذره گرافن موجب افزایش سمیت حاد در ماهی گوپی شده و پیشنهاد می شود که با انجام مطالعه تکمیلی در این خصوص، اطلاعات جامعی از اثرات نانوذرات در طول زنجیر غذایی به دست آید.

ارزیابی پیامدهای محیط زیستی نیروگاه حرارتی تولید برق با رویکرد چرخه حیات و ردپای کربن (مطالعه موردی: نیروگاه بخار ایرانشهر)

نرجس اکاتی

زمینه و هدف: ارزیابی چرخه حیات و بررسی ردپای کربن در نیروگاه های حرارتی تولید برق به دلیل استفاده از سوخت های فسیلی در آن ها حائز اهمیت است. این پژوهش با هدف ارزیابی پیامدهای محیط زیستی و ردپای کربن در نیروگاه بخار ایرانشهر انجام گردید.
روش بررسی: پس از جمع آوری داده های اولیه، تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزار سیماپرو (SimaPro) و روش ReCiPe H 2016 و ارزیابی ردپای کربن با مدل سازی داده ها به روش IPCC (International Panel on Climate Change) انجام گردید. واحد کارکردی در این مطالعه kWh 1 برق تولیدی و مرز سیستم دروازه تا دروازه بود.
یافته ها: بیشترین اثرات محیط زیستی در نیروگاه مورد مطالعه در شاخص سطح میانی، پیامد سمیت سرطان زای انسانی با 42 درصد و در شاخص سطح پایانی آسیب به سلامت انسانی با 86 درصد بودند. بر اساس انجام آزمون حساسیت، مهم ترین عامل مؤثر بر پیامدها گاز طبیعی بود. نتایج IPCC نشان داد که مصرف سوخت های فسیلی با 94 درصد بیشترین سهم را در پتانسیل گرمایش جهانی داشت. بیشترین میزان CO₂ انتشار یافته به ازایkWh 1 برق تولیدیkg 0/946 به دست آمد.
نتیجه گیری: میزان CO₂ منتشرشده به ازای هرkWh برق تولیدی از میانگین فاکتور انتشار گـاز CO₂ در نیروگاه های سوخت فسیلی کشور (kg/kW 0/64) بیشتر بود. با توجه به نتایج به دست آمده، بایستی اولویت استفاده از انرژی های تجدیدپذیر و پاک در منطقه مانند انرژی باد و خورشید به عنوان انرژی جایگزین در تولید برق مدنظر قرار گیرد.

تحلیل آماری و علم‌سنجی کاربرد لاستیک ضایعاتی در بتن

مرضیه رضوی

زمینه و هدف: رشد چشمگیر استفاده از وسایل نقلیه در سطح جهان، چالش های محیط زیستی متعددی از جمله مدیریت تایر های فرسوده را به همراه داشته است. این پسماندها به دلیل تجزیه ناپذیری طولانی مدت و خطرات ناشی از انباشت آنها، تهدیدی جدی برای محیط زیست به شمار می روند. یکی از رویکردهای پایدار برای کاهش اثرات مخرب این مواد، جایگزینی آنها با بخشی از سنگدانه های بتن است. با این حال، مطالعات موجود در مورد تأثیر استفاده از تایر های ضایعاتی بر ویژگی های مکانیکی بتن، محدود بوده و تحلیل روندهای جهانی این حوزه نیز کمتر انجام شده است. هدف این پژوهش، ارزیابی تأثیر لاستیک ضایعاتی بر بهبود خواص مکانیکی بتن و بررسی روندهای جهانی استفاده از این رویکرد است.
روش بررسی: به منظور ارزیابی تأثیر پودر و خرده لاستیک بر مقاومت فشاری و کارایی بتن، از روش طراحی آزمایش تاگوچی و تحلیل واریانس استفاده شد. همچنین به منظور تحلیل روندهای مطالعاتی و همکاری های علمی مرتبط در زمینه استفاده از لاستیک های ضایعاتی در بتن، داده های پایگاه اطلاعاتی اسکوپوس با نرم افزار VOSviewer تجزیه و تحلیل شدند.
یافته ها: با استفاده از نسبت های بهینه خرده و پودر لاستیک، امکان تولید بتنی با مقاومت فشاری مناسب فراهم می شود. ضرایب همبستگی R² برای مقاومت فشاری 7 روزه، 28 روزه و کارایی بتن به ترتیب 92/41، 97/82 و 80/07 درصد بود. تحلیل علم سنجی حاکی از آن بود که کشورهای چین و هند در تولید مقالات علمی پیشرو هستند و توجه ویژه ای به استفاده از لاستیک ضایعاتی در بتن دارند.
نتیجه گیری: این مطالعه نشان می دهد که استفاده از لاستیک ضایعاتی می تواند رویکردی مؤثر در بهبود خواص مکانیکی بتن باشد. با این حال، توسعه فناوری های نوین برای بهینه سازی ترکیبات و بهبود دوام بلندمدت بتن ضروری است. علاوه بر این، نتایج علم سنجی، ضرورت تمرکز بیشتر بر پژوهش های بین المللی در این زمینه را برجسته می کند. این امر می تواند به پیشبرد فناوری های پایدار در صنعت ساخت وساز کمک کند.

اثرات میکروپلاستیک‌ها بر سلامت انسان و محیط زیست (یک مطالعه مروری)

عالیه طبسی

زمینه و هدف: میکروپلاستیک ها آلاینده هایی نوظهور و ماندگار در محیط هستند. شایع ترین آنها شامل پلی اتیلن، پلی پروپیلن، پلی ونیل کلراید، پلی فرمالدئید، پلی استایرن، پلی آمید است. به دلیل داشتن مواد شیمیایی و سمی، فلزات سنگین و قابلیت جذب و انتشار آلاینده های آلی پایدار تهدیدی جدی برای محیط زیست و سلامت انسان به شمار می آیند.
روش بررسی: پژوهش حاضر یک مطالعه مروری - توصیفی در سال 2024 است که به منظور گزارش فرایند جست‎وجو، مستندسازی و غربالگری از چک لیست پریزما برای بررسی های سیستماتیک استفاده شد. روش کار با جست وجوی مقالات از سال 2019 تا آوریل 2024 با کلید واژه های Microplastics، Health risk،Emerging Contaminants و معادل فارسی آنها در پایگاه های داده الکترونیکی PubMed، Science Direct، Scopus و Magiran و SID بود.
یافته ها: اثرات میکروپلاستیک ها بر سلامت انسان با جذب هیدروکربن های آروماتیک ‎چندحلقه ای، دی اکسین ها و سایر آلاینده ها است که منجر به اختلالات عصبی و تنفسی مانند آسم، ذات الریه، سرطان ریه، سرگیجه، اختلالات روده و اثرات ژنوتوکسیک و سیتوتوکسیک می شود همچنین میکروپلاستیک ها اثرات مضری بر روی گیاهان و جمعیت میکروبی، ساختار خاک و سلامت دام و انسان دارد.
نتیجه گیری: میکروپلاستیک ها به عنوان یک چالش محیط زیستی، سلامت انسان و تنوع زیستی را تهدید می کنند؛ این ذرات به زنجیره غذایی نفوذ کرده و می توانند مشکلات هورمونی و بیماری های مزمن ایجاد کنند. آگاهی رسانی و اصلاح سیاست های تولید و مصرف پلاستیک برای کاهش این آلودگی ضروری است.