سلامت و محیط زیست

ارزیابی ریسک سرطان‌زایی و غیرسرطان‌زایی فلزات سنگین در روغن‌های گیاهی خوراکی شهرستان سبزوار

مهرنوش ابطحی

زمینه و هدف: آلودگی روغن های گیاهی (VOs) به فلزات سنگین به دلیل پیامدهای بالقوه بر سلامت عمومی، یکی از نگرانی های مهم در حوزه ایمنی مواد غذایی محسوب می شود. این پژوهش با هدف اندازه گیری غلظت فلزات سنگین (As, Pb, Cu, Fe) در انواع مختلف VOs و ارزیابی خطرات ناشی از مصرف آنها بر سلامت انسان انجام شد.
روش بررسی: در این پژوهش، 72 نمونه روغن گیاهی از برندهای مختلف و از میان سه نوع روغن پرمصرف (کنجد، آفتابگردان و کلزا) به صورت سیستماتیک از بازارهای شهر سبزوار جمع آوری شد. نمونه های روغن پس از وزن کشی دقیق، تحت هضم اسیدی با اسید نیتریک، اسید سولفوریک و H₂O₂ قرار گرفتند. محلول های حاصل پس از فیلتراسیون، با استفاده از طیف سنج نشر اتمی با پلاسمای مایکروویو (MP-AES) برای تعیین غلظت فلزات سنگین ( Pb، As، Cu،Fe ) آنالیز شدند. کلیه مراحل مطابق با استانداردهای ملی ایران و در سه تکرار انجام شد. به منظور ارزیابی دقیق تر ریسک های بهداشتی، ضریب خطر غیرسرطان زایی (HQ) و ریسک ابتلا به سرطان در طول عمر (LTCR) با روش شبیه سازی مونت کارلو (MCS) محاسبه شد. در مدل ارزیابی ریسک، میزان مصرف روزانه روغن های گیاهی معادل kg/day 0/227 در نظر گرفته شد که بر اساس الگوی مصرف ملی در ایران تعیین گردید.
یافته ها: نتایج نشان داد که بیشترین میزان فلزات سنگین در VOs شامل Pb (mg/kg 0/058) در روغن کنجد، As (mg/kg 0/090) در روغن آفتابگردان و Cu و Fe (mg/kg 0/143 و 0/847) در روغن کلزا بود. شاخص خطر غیرسرطان زایی (THQ) برای Pb (0/146 = THQ)، Cu (0/022 = THQ) و Fe (0/01 = THQ) در محدوده ایمن قرار داشت، اما مقدار THQ مربوط بهAs (1/905 = THQ) در سطحی قابل توجه گزارش شد. بررسی ریسک سرطان زایی نشان داد که مصرف این روغن ها عمدتاً در محدوده ایمن قراردارد، اما ریسک ناشی از As حدود 100 برابر بیشتر از Pb تخمین زده شد.
نتیجه گیـری: نتایج این مطالعه نشان می دهد که اگرچه میزان ریسک سرطان زایی مرتبط با مصرف VOs در سطح پایینی قرار دارد، اما لزوم پایش مستمر این محصولات، به ویژه از نظر آلاینده های فلزی، برای اطمینان از سلامت مصرف کنندگان، امری حیاتی محسوب می شود.

تحلیل جامع پسماندهای صنایع قند چغندری ایران: ارزیابی کمی، تخمین ضرایب تولید و بررسی همبستگی تولید پسماند با ماده خام مصرفی (1381-1401)

فضل الله چنگانی خوراسگانی

زمینه و هدف: صنایع قند چغندری از تولیدکنندگان عمده پسماندهای آلی هستند. مدیریت صحیح این پسماندها، تفاله چغندرقند و گل صافی، می تواند علاوه بر کاهش اثرات محیط زیستی، ارزش اقتصادی ایجاد کند. این مطالعه با هدف ارزیابی کمی پسماندهای صنایع قند چغندری ایران، بررسی همبستگی بین میزان تولید پسماند و میزان ماده خام مصرفی (چغندرقند) و دستیابی به ضرایب تخمین تولید پسماندهای تولیدی انجام شد.
روش بررسی: این پژوهش یک مطالعه توصیفی-تحلیلی است که داده های ۲۱ ساله صنایع قند ایران را بررسی کرده است. میزان تولید پسماندها از داده های انجمن صنفی کارخانجات قند استخراج شد و تحلیل های آماری شامل آزمون نرمال بودن و همبستگی اسپیرمن در نرم افزار R انجام گردید. همچنین از نرم افزار ArcGIS برای تهیه نقشه پراکندگی صنایع قند چغندری فعال در کشور استفاده گردید.
یافته ها: نتایج نشان داد که میزان تولید تفاله چغندرقند و گل صافی با مقدار چغندرقند مصرفی همبستگی مثبت دارد. ضرایب تخمین تولید آنها به ترتیب 0/29 و 0/08 تن به ازای هر تن ماده خام ورودی تعیین شد.
نتیجه گیری: با مدیریت بهینه این پسماندها، امکان استفاده در خوراک دام، تولید بیوگاز و اصلاح خاک فراهم می شود. تدوین راهبردهای مدیریتی جامع ضروری است تا علاوه بر کاهش اثرات محیط زیستی، بهره وری صنعت قند افزایش یابد.

استخراج و بررسی قابلیت کاروتنوئیدهای استخراجی از ضایعات میگو در ممانعت از لیپیداکسیداسیون در روغن‌های خام

پریسا صدیق آرا

زمینه و هدف: بدنبال پرورش میگو مقادیر زیادی ضایعات که شامل سر، احشاء و پوسته میگوها است، حاصل می شود. این ضایعات معمولا به آب ها رها می شوند و به عنوان آلاینده بقای سایر موجودات آبزی را تهدید می کنند. بنابراین استفاده مجدد این ضایعات منجر به کاهش آلودگی های آب ها خواهد شد.
روش بررسی: در این مطالعه کاروتنوئید ضایعات میگو طی سه روش اسیدی، آنزیمی و قلیایی استخراج شد. میزان کاروتنوئیدها در هر سه روش تعیین مقدار شد. سپس اثرات آنتی اکسیدانی کاروتنوئیدهای حاصله در روغن خام آفتابگردان در برابر سولفات مس با روش تی بارس بررسی گردید. در این روش میزان مالون دی آلدهید به عنوان شاخص لیپیداکسیداسیون مورد ارزیابی قرار می گیرد. به این منظور مقادیر مساوی از کاروتنوئیدهای استخراج شده را به روغن خام آفتابگردان در مجاورت سولفات مس اضافه نموده و به مدت h 24 برروی دستگاه شیکر گذاشته شد. سپس میزان مالون دی آلدهید اندازه گیری شد.
یافته ها: بیشترین مقدار کاروتنوئید در روش استخراج به شیوه قلیایی مشاهده شد. در آزمون تی بارس بیشترین تاثیر ممانعت از لیپیدپراکسیداسیون در برابر سولفات مس در روش قلیایی نیز مشاهده شد.
نتیجه گیری: نتایج نشان می دهد روش قلیایی یک روش آسان و مقرون به صرفه است که می توان در استخراج کاروتنوئیدهای میگو که یکی از ترکیبات فعال، ارزشمند و با قابلیت مصرف در صنایع دارویی و غذایی است، استفاده نمود.

ارزیابی پیشرفته تصفیه هوای داخلی توسط گیاهان: مدل‌سازی تأثیر کلروفیتوم کوموسوم و آگلونما سیلور در کاهش بنزن

محمود علی محمدی

زمینه و هدف: بیش از ۹۰ درصد از زمان افراد در فضاهای داخلی سپری می شود، جایی که غلظت آلاینده های هوا، از جمله ترکیبات آلی فرار (VOCs)، بیشتر از محیط بیرونی است. بنزن به دلیل اثرات سرطان زای خود، یکی از مهم ترین VOCsها محسوب می شود. گیاه پالایی روشی پایدار برای حذف این آلاینده ها از محیط های داخلی است. این مطالعه به بررسی کارایی دو گونه گیاهی Aglaonema silver و Chlorophytum comosum در کاهش غلظت بنزن در شرایط کنترل شده دما و رطوبت می پردازد.
روش بررسی: گیاهان در شرایط دمایی ۱۸ و C° ۲۴ و رطوبت های ۳۵ و ۵۰ درصد مورد آزمایش قرار گرفتند. بنزن در غلظت های 1، 0/5، 0/25 و µL/mL0/125 به محفظه تزریق شد و میزان کاهش آن پس از h12 با کروماتوگرافی گازی اندازه گیری گردید.
یافته ها: نتایج نشان داد که Aglaonema silver توانست تا ۹۶ درصد و Chlorophytum comosum تا ۳۸ درصد بنزن را در دمای C° 20 و رطوبت ۳۵ درصد حذف کند. حذف بنزن تابعی از نوع گیاه، دما، رطوبت و غلظت آلاینده بود. مدل های ارائه شده برای هر دو گیاه (معادلات 2 و 3) همخوانی بالایی با داده های تجربی داشتند.
نتیجه گیری: Aglaonema silver در دماهای پایین تر و رطوبت کمتر عملکرد بهتری نسبت به Chlorophytum comosum داشت. انتخاب گونه گیاهی متناسب با شرایط محیطی نقش مهمی در کارایی گیاه پالایی دارد. مدل پیشنهادی نشان داد که افزایش دما و رطوبت کارایی گیاهان را در حذف بنزن بهبود می بخشد.

بررسی وضعیت بهره برداری و نگهداری از دستگاه‌های بی‌خطرساز پسماندهای پزشکی در استان گلستان

فتح اله غلامی بروجنی

زمینه و هدف: بهره برداری و نگهداری مناسب از دستگاه های بی خطرساز پسماند پزشکی به دلیل جلوگیری از انتشار عفونت ها و بیماری های خطرناک، حفاظت از سلامت عمومی و محیط زیست از اهمیت بالایی برخوردار است. لذا این مطالعه با هدف بررسی وضعیت بهره برداری و نگهداری دستگاه های بی خطرساز پسماندهای پزشکی در بیمارستان های دولتی و خصوصی استان گلستان به انجام رسیده است.
روش بررسی: این مطالعه توصیفی-تحلیلی در 17 بیمارستان دولتی و 6 بیمارستان خصوصی استان گلستان که مجهز به دستگاه بی خطرساز پسماندهای پزشکی از نوع اتوکلاو پیش خلاء بدون خردکن بودند، انجام شد. اطلاعات تست میکروبی ماهیانه دستگاه ها که توسط محیط زیست انجام می شود از اسناد و داده های بیمارستان دریافت شد. سایر اطلاعات مورد نیاز با استفاده از پرسشنامه استاندارد و سایر اطلاعات به روش مصاحبه حضوری جمع آوری گردید و نتایج استخراج شده با استفاده از فراوانی، درصد فراوانی و شاخص های مرکزی توصیف گردید.
یافته ها: وضعیت بهره برداری دستگاه های بی خطرساز در بیمارستان های مورد مطالعه در مجموع با عملکرد بی خطرسازی میکروبی 97/07 درصد، مطلوب ارزیابی گردید. به طوری که درصد مطلوبیت در بیمارستان های دولتی 96/93 درصد و در بیمارستان های خصوصی 97/22 درصد بوده است. وضعیت نگهداشت پیشگیرانه دستگاه های بی خطرساز در بیمارستان های دولتی و خصوصی به ترتیب 68/62 و 77/77 درصد بوده است. وضعیت و امکانات بهداشتی محل استقرار دستگاه های بی خطرساز پسماند بر اساس ضوابط مربوط در بیمارستان های دولتی و خصوصی به ترتیب 94/11 درصد و 69/05 درصد بوده است.
نتیجه گیری: وضعیت بهره برداری دستگاه های بی خطرساز در بیمارستان های مورد مطالعه در مجموع با عملکرد بی خطرسازی میکروبی بالای 97 درصد مطلوب ارزیابی گردید اما در عین حال، اجرای برنامه های نگهداری پیشگیرانه و آموزش مستمر کارکنان برای استفاده صحیح از این دستگاه ها ضروری است تا کارایی آن ها تضمین شده و مخاطرات احتمالی به حداقل برسد.

بررسی وضعیت آفلاتوکسین در چای سیاه خارجی شهر تهران

مهدی داوری

زمینه و هدف: آفلاتوکسین ها یکی از مهم‏ترین و خطرناک ‏ترین متابولیت های ثانویه قارچی هستند که در مواد غذایی و خوراک دام توسط برخی گونه‏ های قارچ Aspergillus تولید می شوند. چای به عنوان یک نوشیدنی سالم، روزانه توسط دو سوم جمعیت جهان مصرف می شود. این پژوهش با هدف پایش آفلاتوکسین ها در شهر تهران و بررسی ایمنی و سلامت غذایی پرمصرف‎ترین نوشیدنی کشور انجام شد.
روش بررسی: در این پژوهش، 31 نمونه چای از نشان های تجاری مختلف در شهر تهران در اردیبهشت ‎ماه 1402 جمع‏آوری و از نظر آلودگی به آفلاتوکسین ها، با استفاده از روش نانواستخراج و با کمک دستگاه کروماتوگرافی مایع با کارایی بالا (HPLC) مجهز به آشکارساز فلورسانس مورد بررسی قرار گرفتند.
یافته ها: مقادیر حد تشخیص (LOD) برای آفلاتوکسین G₁،G₂،B₁، B₂ به ترتیب برابر 0/06، 0/35، 0/06 و 0/35 و مقادیر حد تعیین (LOQ) برابر 0/2، 1، 0/2 و 1 به‎دست آمد. LOQ روش حاضر مشابه مطالعات اخیر در اسپانیا، اتریش و ایران است که مقادیر آن بالاتر از ng/g 1 است. طبق نتایج به دست آمده، هیچ یک از نمونه های چای بررسی شده از نشان های تجاری چای سیاه موجود در بازار تهران، به هیچ کدام از 4 نوع آفلاتوکسین مورد بررسی (B₁، B₂، G₁و G₂) حتی در محدوده مجاز آن در دنیا (µg/kg 10AFs ≥) نیز آلوده نبودند.
نتیجه گیری: با وجود عدم مشاهده آلودگی چای مصرفی به آفلاتوکسین‏ ها در شهر تهران، مطابق مطالعات قبلی در دنیا احتمال آلودگی چای به قارچ ها و تولید مایکوتوکسین در شرایط مناسب دمایی و رطوبتی وجود دارد و بنابراین سلامت چای مستلزم توجه به کیفیت فرآوری، نگهداری مناسب و جلوگیری از رشد قارچ های تولیدکننده آفلاتوکسین در مراحل تولید است.

مطالعه الگوی رفتار مدیریت پایدار پسماندهای غذایی خانگی در شهر تهران

عنایت عباسی

زمینه و هدف: اگرچه پیش زمینه افزایش پسماندهای غذایی چالش های فرهنگی و آموزشی است، لیکن مشارکت عمومی در مدیریت اصولی پسماندهای غذایی نقشی حیاتی دارد. هدف پژوهش حاضر بررسی ضرورت و نقش مشارکت شهروندی و طراحی مدل رفتار مدیریت پایدار پسماندهای غذایی خانگی در شهر تهران است.
روش بررسی: مطالعه حاضر به لحاظ پارادایم کمی است که به روش پیمایشی انجام شد. جامعه آماری، شامل 2/239/907 خانوار شهر تهران بودند که از این تعداد 384 خانوار با استفاده از جدول کرجسی و مورگان به روش طبقه ای تصادفی با انتساب متناسب به عنوان نمونه آماری انتخاب شدند. ابزار جمع آوری داده ها، پرسشنامه محقق ساخته بود که روایی محتوایی و ظاهری آن توسط پانلی از اساتید ترویج و آموزش کشاورزی و صاحبنظران حوزه پسماند مورد تأیید قرار گرفت. مقدار پایایی آلفای کرونباخ (0/78 تا 0/92) نشان از پایایی ابزار تحقیق بود. به منظور تعیین قدرت متغیرهای مستقل در پیشگویی متغیر وابسته تحقیق، از تحلیل مسیر با استفاده از مدل سازی معادلات ساختاری و نرم افزار لیزرل استفاده شد.
یافته ها: مطابق با نتایج حاصل از تحلیل مسیر و آماره R²، متغیرهای نیت شهروندان درخصوص مدیریت پایدار پسماندهای غذایی، نگرش زیست محیطی، آگاهی و دانش زیست محیطی، دلبستگی مکانی، رضایتمندی و اعتماد اجتماعی شهروندان در مجموع توانستند 67 درصد از تغییرات واریانس رفتار مشارکتی شهروندان در مدیریت پایدار پسماندهای غذایی را تبیین کنند.
نتیجه گیری: نتایج مطالعه حاضر نشان می دهد که آگاهی و نگرش محیط زیستی شهروندان نقش مهمی در مشارکت آن ها در مدیریت پایدار پسماندهای غذایی دارد. به عبارت دیگر، هرچه شهروندان اطلاعات بیشتری درباره پیامدهای محیط زیستی پسماندهای غذایی داشته باشند، تمایل آن ها به همکاری و مشارکت در مدیریت بهینه پسماند افزایش می یابد. بنابراین، تدوین و اجرای برنامه های آموزشی مؤثر برای افزایش سطح آگاهی و بهبود نگرش محیط زیستی شهروندان، امری ضروری است که می تواند به بهبود رفتارهای مشارکتی در این حوزه کمک کند.

بررسی ارتباط بین عوامل محیطی و شیوع بیماری لیشمانیوز جلدی در شهرستان جیرفت طی سال های 1400-1393

هستی دارائی

زمینه و هدف: لیشمانیوز یک بیماری عفونی پوستی است که بروز آن تحت تأثیر شرایط اقتصادی، فرهنگی و محیطی است. از آنجایی که جیرفت یکی از کانون های اصلی لیشمانیوز است، هدف این مطالعه تعیین تأثیر عوامل محیطی بر شیوع لیشمانیوز در جیرفت طی سال های 1400-1393 بود.
روش بررسی: پژوهش حاضر یک مطالعه مقطعی است. نمونه شامل بیماران با تشخیص قطعی بودند. داده های محیطی و اقلیمی مورد استفاده در این مطالعه شامل دما، بارندگی، کل روزهای آفتابی و رطوبت بودند که از سازمان هواشناسی استان گردآوری شدند. سپس عناصر محیطی موثر بر شیوع لیشمانیوز در سطح منطقه مطالعه و هر یک از کانون های دارای لیشمانیوز جلدی در سطح منطقه به طور جداگانه در طول دوره مورد مطالعه بررسی شد. برای آنالیز از بستهtseries" ، "forcast و "TAS" در نرم افزار R و برای رسم نمودار پراکندگی بیماران در منطقه از نرم افزار GIS استفاده شد.
یافته ها: تعداد کل بیماران لیشمانیوز جلدی شهری و روستایی 269 نفر بود که 23/4 درصد آنها 6 تا 15 سال و 50/2 درصد مرد بودند. میزان بارندگی و ساعات آفتابی با لگ صفر (log 0) بر تعداد موارد لیشمانیوز جلدی تاثیر منفی داشتند. روند کلی بروز لیشمانیوز جلدی در طی سال های مورد مطالعه روند کاهشی داشت. به جز سال های 1396 و 1400 که یک روند افزایشی را طی کرد.
نتیجه گیری: هر چند برخی از شرایط محیطی تاثیر معکوس بر بروز لیشمانیوز داشتند، با اینحال لیشمانیوز همچنان بیماری اندمیک کرمان و شهرستان جیرفت است؛ لذا گسترش و تداوم مداخلات پیشگیرانه همراه با بهبود تشخیص، مراقبت و درمان برای کنترل بیماری ضروری است.

تصفیه پساب صنعت کاغذسازی با فرایند ترکیبی انعقاد و لخته سازی- ازن زنی- فیلتراسیون غشایی بمنظور بازچرخانی و استفاده مجدد از آن

مهدی الیاسی کجاباد

زمینه و هدف: صنعت کاغذسازی یکی از صنایع پرمصرف آب است که روزانه حجم زیادی پساب توسط شرکت های فعال در این حوزه تولید می شود. مدیریت درست پساب تولید شده در این صنعت، تصفیه، بازچرخانی و استفاده مجدد باعث جلوگیری از آلودگی محیط زیست توسط این پساب شده و حفظ منابع آبی کشور را به دنبال خواهد شد. در این مطالعه از فرایند سه مرحله ای انعقاد و لخته سازی- ازن زنی- فیلتراسیون غشایی برای تصفیه پساب کاغذسازی استفاده شد.
روش بررسی: در مطالعه حاضر ابتدا از PAC برای حذف ذرات درشت و در ادامه از ازن زنی به منظور تخریب ترکیبات پیچیده استفاده گردید. برای تصفیه نهایی از فیلتراسیون غشایی استفاده شد. در هرکدام از مراحل، COD پساب اندازه گیری شده و مقایسه شد.
یافته ها: هرکدام از مراحل استفاده شده نقش کلیدی در تصفیه پساب داشتند بطوری که مرحله انعقاد و لخته سازی در حذف حجم زیادی از ذرات معلق و مرحله ازن زنی در حذف رنگ و تخریب ترکیبات پیچیده و مرحله فیلتراسیون غشایی بعنوان مرحله نهایی در حذف ذرات معلق بسیار ریز، نقش منحصربفردی ایفا کردند، به طوری که COD پساب تصفیه شده نسبت به پساب خام 66 درصد کاهش داشت.
نتیجه گیری: نتایج حاصل از بررسی شار عبوری غشا نشان داد در pH برابر با 11 و 14، شارعبوری غشا برای پساب نزدیک شار عبوری آب خالص بود که نشانی بر قابلیت عملیاتی شدن این روش تصفیه در راستای تصفیه و بازچرخانی پساب کاغذسازی بود.

بررسی غلظت فلزات سنگین در بافت های کبد، آبشش و عضله ماهی سرخو خال سیاه (Lutjanus ehrenbergii) جزیره هنگام، خلیج فارس

مجید عسکری حصنی

زمینه و هدف: با توجه به اثرات منفی فلزات سنگین و انتقال آن از طریق زنجیره های غذایی به انسان، مطالعه حاضر به منظور بررسی غلظت فلزات سنگین آهن، روی، کادمیوم، سرب، باریم، نیکل، مس، وانادیوم و آرسنیک در بافت های آبشش، کبد و عضله در ماهی سرخو خال سیاه(Lutjanus ehrenbergii) انجام شد.
روش بررسی: در این مطالعه تعداد 30 قطعه ماهی سرخو خال سیاه در سال 1401 از زیستگاه های مرجانی جزیره هنگام توسط گرگور و قلاب صید و جمع آوری شدند. پس از شناسایی و زیست سنجی، تمام نمونه ها تشریح و بافت های کبد، آبشش و عضله جدا و سنجش فلزات سنگین توسط ICP-MS انجام شد.
یافته ها: بر اساس نتایج زیست سنجی، میانگین طول استاندارد، طول کل و وزن ماهیان مورد مطالعه به ترتیب cm 1/4±23/3، cm 2/7±27/8 و g18/9±470/3 بود. بر اساس نتایج، عنصر آهن نسبت به سایر عناصر مورد مطالعه بیشترین تجمع را به ترتیب در بافت های آبشش و کبد به میزان 327/41 و µg/g 136/10 داشت و عنصر روی بیشترین میزان تجمع را در بافت عضله به میزانµg/g 2/68 داشت. عنصر نیکل نسبت به سایر عناصر مورد مطالعه کمترین تجمع را نشان داد. میزان عنصر سرب در بافت های آبشش، کبد و عضله به ترتیب به میزان 1/38، 1/35 و µg/g 0/46 سنجش شد.
نتیجه گیری: مقدار عنصر سرب در عضله به عنوان بافت اصلی تغذیه ای به میزان µg/g 0/46 سنجش شد که بالاتر از برخی استانداردهای جهانی مانند WHO است؛ بنابراین از لحاظ بهداشتی مصرف ماهیان تجاری آلوده به فلزات سنگین توصیه نمی گردد. با انجام پایش های مداوم می توان وضعیت آلایندگی ماهیان را ارائه کرد، اما با این وجود مصرف گونه سرخو خال سیاه صید شده از اطراف جزیره هنگام باید با احتیاط صورت گیرد.

بررسی و مقایسه تاثیر گندزدایی عصاره مرزه و اتانول در کاهش بار میکروبی سطوح، تجهیزات و دست کارگران رستوران‌های شهر شیراز در سال 1402

ناهید خوشناموند

زمینه و هدف: به دلیل شهرنشینی و محدودیت زمان تهیه غذا، مردم علاقه زیادی به استفاده از غذاهای آماده دارند. این مطالعه با هدف بررسی و مقایسه بار میکروبی سطوح، تجهیزات و دست کارگران رستوران ها قبل و بعد از گندزدایی با عصاره مرزه، و مقایسه نتایج آن با اتانول در رستوران های شهر شیراز انجام شد.
روش بررسی: از رستوران های شهر شیراز تعداد 10 رستوران به روش تصادفی ساده انتخاب و مورد نمونه برداری قرار گرفت. جمعاً 180 محیط کشت جهت شناسایی میکروارگانیسم های استافیلوکوک اورئوس و اشرشیاکلی تهیه گردید. در این مطالعه برای کلونی سازی، ایزوله کردن و افتراق، استافیلوکوک اورئوس و نیز تشخیص باکتری اشرشیاکلی از محیط کشت Emb و مانیتول سالت آگار استفاده شد. تجزیه و تحلیل داده بصورت آمار توصیفی و شاخص های پراکندگی و مرکزی انجام شد.
یافته ها: بیشترین تعداد کلونی مربوط به باکتری استافیلوکوک اورئوس در رستوران (C) و بر روی دست کارگران برابر با CFU 33 بعد از مداخله با عصاره مرزه بود. همچنین کمترین کلونی مربوط به باکتری استافیلوکوک اورئوس در رستوران (j) بر روی دست کارگران برابر با CFU 16 بود. از طرفی بعد از مداخله با اتانول70 درصد تعداد کلونی باکتری استافیلوکوک اورئوس و اشرشیاکلی مشاهده شده در همه رستوران ها صفر بود.
نتیجه گیری: نتایج حاکی از عدم رعایت بهداشت سطوح تماس مواد غذایی و بهداشت دست کارگران در رستوران ها بود که پیامدهای جدی برای سلامت عمومی را بدنبال دارد. بنابراین آموزش بهداشت فردی و ایمنی مواد غذایی، همچنین بازرسی ها برای محافظت از سلامت عمومی باید در اولویت قرار گیرد.

شیوع و غلظت اکراتوکسین آ در کاکائو و فرآورده های حاوی آن: یک مرور نظام مند و فراتحلیل

ابراهیم مولایی آقایی

زمینه و هدف: با توجه به اثرات زیانبار اکراتوکسین نوع آ در موجودات زنده و بویژه انسان ها که می تواند منجر به عوارض مختلف و شدیدی شود، مروری نظام مند و متاآنالیز مطالعات برای غلظت اکراتوکسین آ در کاکائو و محصولات حاوی آن انجام شد.
روش بررسی: پس از بررسی و جستجوی کلیدواژه های مورد نظر شامل: اکراتوکسین آ، کاکائو و متاآنالیز از 1482 مطالعه اولیه در بازه زمانی 2022-2016 طی 4 مرحله غربالگری در نهایت 17 مقاله ازطریق پایگاه های اطلاعاتی مانند Web of Science, PubMed, Science Direct و موتورهای جستجو مانند Google Scholar, SID انتخاب شدند. نتایج و داده ها با استفاده از روش متاآنالیز و نرم افزار STATA v17 تحلیل شدند.
یافته ها: میانگین میزان شیوع اکراتوکسین آ در مقالات از قاره ها و کشورهای مختلف برابر µg/kg 2/461 بود. بیشترین شیوع اکراتوکسین نوع آ در قاره آمریکا (µg/kg 3/16) و کمترین میزان در قاره آسیا (µg/kg 2/13) و نیز برحسب سال بیشترین مربوط به سال 2018 برابر µg/kg 4/5 و کمترین مقدار مربوط به سال 2022 معادل µg/kg 0/95 بود. روش کروماتوگرافی مایع LC-MS)) با غلظت شیوع µg/kg 3/11، بیشترین مقدار متوسط شیوع اکراتوکسین نوع آ را گزارش کرد.
نتیجه گیری: شیوع غلظت اکراتوکسین نوع آ روند کاهشی در پیش گرفته است که می تواند به دلیل استفاده از روش های پیشگیری و ممانعت از تولید این سم یا به حداقل رساندن میزان آن در مزارع باشد. همچنین روش LC قابلیت تشخیص بالاتری نسبت به سایر روش ها دارا بود.