سلامت و محیط زیست

بررسی زهرابه‎های قارچی در آرد گندم تولیدی کارخانه های شهر اردبیل

مهدی داوری

زمینه و هدف: زهرابه‎های قارچی (مایکوتوکسین ها) متابولیت های ثانویه سمی هستند که توسط قارچ ها تولید شده و محصولات غذایی مانند گندم را آلوده می کنند؛ در صورت مصرف این محصولات توسط انسان، خطرات سلامتی قابل توجهی را به همراه دارند.
روش بررسی: این مطالعه به منظور اندازه گیری هشت نوع زهرابه قارچی شامل داکسی‏‎نیوالنول (DON)، زیرالنون ((ZEN، اکراتوکسین A (OTA)، آفلاتوکسین کل و آفلاتوکسین های B1، B2، G1 و G2در آرد تولیدی کارخانه های شهر اردبیل انجام شد. برای این منظور، تعداد هشت نمونه شامل شش نمونه آرد نان لواش و دو نمونه آرد نان بربری از کارخانه های تولیدی آرد اردبیل جمع آوری و طی عمل آوری، به روش استخراج فاز جامد با استفاده از ستون های ایمینوافینیتی تغلیظ و جداسازی مناسب بر روی آن صورت گرفت و در انتها با استفاده از دستگاه کروماتوگرافی مایع با کارآیی بالا (HPLC) همراه با آشکارسازی اسپکتروفلوریمتری (در مورد داکسی نیوالنول آشکارسازی فوق بنفش)، سنجش زهرابه های قارچی صورت گرفت.
یافته ها: نتایج نشان داد که میزان داکسی نیوالنول در سه نمونه آرد لواش به ترتیب 178/7، 136/4 و ng/g 188 و در بقیه نمونه های آرد لواش و بربری، کمتر از مقدار قابل تشخیص توسط دستگاه ( ng/g100) بود. میزان سایر زهرابه ‏های قارچی مورد سنجش نیز در تمام نمونه ها کمتر از حد تشخیص دستگاه برای هر کدام بود.
نتیجه‎گیری: در این پژوهش، مشخص گردید میزان تمام هشت زهرابه قارچی مورد آزمون کمتر از حد مجاز آن ها در آرد گندم طبق استاندارد شماره 5925 سازمان استاندارد ملی ایران است. با وجود مسرت‎بخش بودن نتایج این مطالعه، پایش انواع آرد و سایر فرآورده های گندم در فصول دیگر سال به دلیل تامین گندم از مناطق مختلف کشور یا سایر کشورها توصیه می شود.

بررسی تأثیر بهسازی محیط و روش‌های تلفیقی در کنترل وفور پشه آئدس اجپتی در سال 1403: مطالعه میدانی شهر چابهار

فاطمه مومنی ها

زمینه و هدف: پشه آئدس اجپتی ناقل مهمی برای انتقال برخی بیماری های خطرناک آربوویروسی از جمله تب دنگی، زیکا، چیکونگونیا و تب زرد است. مطالعه حاضر با هدف بررسی تأثیر بهسازی محیط و روش های تلفیقی در کنترل و کاهش وفور پشه آئدس اجپتی در شهر چابهار در سال 1403 انجام شد.
روش بررسی: جهت انجام این مطالعه میدانی براساس دستورالعمل های وزارت بهداشت، برنامه جامع بهسازی محیط شهر چابهار جهت ارتقای اقدامات تلفیقی مدیریت محیط در مبارزه با پشه آئدس اجپتی از طریق اجرای پیمایش بلوک های شهری تهیه شد و چک لیست های مربوطه توسط کارشناسان بهداشت محیط، سلامت یارها و کارشناسان حشره شناسی شهر چابهار تکمیل گردید.
یافته ها: نتایج حاصل از این مطالعه نشان داد که در انتهای عملیات بهسازی محیط اماکن خارجی، اماکن داخلی و مبارزه شیمیایی در شهر چابهار و همچنین با آغاز فصل سرما در انتهای سال 1403، تعداد بیماران محتمل تب دنگی از تعداد 389 بیمار شناسایی شده در آبان ماه 1403 که پیک بیماری بود، به تعداد 8 بیمار شناسایی شده در اسفند ماه تنزل یافت که در واقع اثربخشی مناسب مبارزه با پشه آئدس اجپتی را همزمان با تغییرات دمایی فصل زمستان نشان می دهد.
نتیجه گیری: با توجه به شیوع بالای برخی از بیماری های آربوویروسی ناشی از پشه آئدس اجپتی در کشورهای همسایه و جابجایی مستمر ساکنان این مناطق، برنامه ریزی و اجرای برنامه نظارت و کنترل فوری پشه ناقل برای جلوگیری از استقرار دائمی این گونه پشه ناقل مهاجم در کشور حیاتی است.

ارزیابی ریسک‌های محیط‌ زیستی و سلامت عناصر بالقوه سمی در خاک سطحی شهر همدان

سهیل سبحان اردکانی

زمینه و هدف: ارزیابی پیامدهای محیط زیستی و بهداشتی مرتبط با عناصر بالقوه سمی در حفظ کیفیت بوم ‏سامانه شهری، سلامت عمومی و ارتقای توسعه پایدار شهری نقش کلیدی دارد. لذا، این پژوهش با هدف ارزیابی ریسک های محیط زیستی و سلامت عناصر آرسنیک، سرب، کادمیم و نیکل در خاک سطحی شهر همدان در سال 1401 انجام شد.
روش بررسی: در مجموع 135 نمونه خاک سطحی از عمق cm0-20 از کاربری های مسکونی، تجاری و صنعتی برداشت و محتوی عناصر در آن ها با استفاده از ICP-OES خوانده شد. مقادیر شاخص ‏های آلودگی و یکپارچه آلودگی نمرو برای تعیین سطح آلودگی محاسبه شدند. همچنین، از مدل ارزیابی ریسک سلامت برای ارزیابی ریسک های غیرسرطان‏زا و سرطان‏زا استفاده شد.
یافته‏ ها: بیشینه میانگین محتوی عناصر آرسنیک، کادمیم و نیکل به ‏ترتیب با 6/91، 0/306 و mg/kg 23/9 مربوط به کاربری صنعتی و برای عنصر سرب با mg/kg 31/2 مربوط به نمونه های کاربری تجاری بود. مقادیر شاخص آلودگی نشان داد که سطح آلودگی همه عناصر در محدوده "کم" تا "زیاد" بوده است. از طرفی، میانگین مقادیر شاخص نمرو برابر با 2/62، شرایط آلودگی "متوسط" خاک را نمایندگی می کند. به علاوه، مقادیر میانگین شاخص های مخاطره سلامت و ریسک سـرطان زایی کل عناصر برای هر دو گروه سنی کودک و بزرگسال به ترتیب نشان دهنده عدم بروز ریسک غیرسرطان زایی قابل توجه و سطوح ریسک سرطان زایی متوسط بودند.
نتیجه گیری: از آنجا که مشخص شد فعالیت های صنعتی و ترافیک نقش مهمی در آلودگی خاک شهر همدان دارند؛ لذا، پایش دوره ای خاک، کاهش انتشار عناصر از منابع صنعتی و بهبود سیاست های مدیریت حمل و نقل به منظور حفظ سلامت زیست بوم شهری و شهروندان توصیه می شود.

بررسی کیفیت هیدروچار تولیدی از پسماند قهوه مصرف شده و تعیین ارزش حرارتی آن

سکینه شکوهیان

زمینه و هدف: افزایش روزافزون پسماند قهوه مصرف شده، نگرانی های محیط زیستی فراوانی ایجاد کرده است. این پژوهش با هدف ارزیابی کارایی فرایند کربونیزاسیون هیدروترمال در تبدیل این پسماند به سوخت جامد با ارزش انجام شد.
روش بررسی: مطالعه آزمایشگاهی با استفاده از نرم افزار طراحی آزمایش و روش سطح-پاسخ انجام شد. اثر متغیرهای مستقل دما (C^o 290-180)، زمان (min 90-30) و نسبت وزنی آب-به-پسماند خشک (L:S برابر با 15:1-1:1) بر ویژگی های هیدروچار بررسی شد. مجموعا 20 آزمایش طراحی و آنالیزهای فیزیکوشیمیایی برروی هیدروچار و آب فرایندی انجام گرفت.
یافته ها: نتایج نشان داد که مدل درجه دوم توانایی بالایی در پیش بینی بازده هیدروچار (HY) و ارزش حرارتی بالا (HHV) دارد (0/98 > R²). آنالیز واریانس نشان داد که هر سه متغیر مستقل اثر معنی داری بر HHV و HY داشته اند. میزان HHV و HY محصول تولیدی به ترتیب MJ/kg 28/5–17/9 و 77/2–17/5 درصد بوده است. آنالیز سطح-پاسخ نشان داد که در دمای C^o 235، زمان min 180 و نسبت L:S 4:1، هیدروچار تولیدی کیفیت مطلوبی به لحاظ HY و HHV دارد. نتایج بهینه سازی نشان داد که دمای C^o 229، زمان min 160 و نسبت L:S 4:1، سبب حصول هیدروچار با HHV و HY به ترتیب برابر با MJ/kg 27/8 و 67/9 درصد شده که مطلوبیت 0/891 داشته است. آنالیز CHNSO نشان داد که نسبت H/C و O/C در هیدروچار کاهش و مساحت سطح از 2/4 به m²/g 12/6 افزایش داشته است.
نتیجه گیری: با توجه به نتایج مطلوب HHV هیدروچار تولیدی، می توان نتیجه گرفت که فرایند پیشنهادی می تواند روشی مؤثر برای تولید سوخت جامد از زیست توده ها باشد.

بررسی میزان تجمع فلزات سنگین در ماهی زمین کن دم نواری (Platycephalus indicus) صید شده از سواحل مکران

سراج بیتا

زمینه و هدف: فلزات سنگین با ورود به دریا و تجمع در بدن آبزیان به یکی از نگرانی ها برای محیط زیست و سلامت انسان تبدیل شده اند . بنابراین مطالعه حاضر با هدف بررسی تجمع فلزات کادمیوم، سرب، کروم، روی، مس و نیکل در بافت کبد، آبشش و عضله ماهی زمین کن دم نواری انجام شد.
روش بررسی: 36 عدد ماهی از جایگاه های تخلیه صید سواحل مکران تهیه و در داخل جعبه های یونولیتی محتوی یخ به آزمایشگاه منتقل شدند. پس از خشک کردن و هضم نمونه ها توسط اسید نیتریک، میزان فلزات سنگین با استفاده از دستگاه جذب اتمی اندازه گیری شد و برای مقایسه غلظت فلزات سنگین مورد مطالعه از آزمون آماری آنالیز واریانس دو طرفه (Two-way ANOVA) و تست توکی (Tukey's test) در نرم افزار SPSS استفاده شد.
یافته ها: نتایج نشان داد که به جز سرب بیشترین غلظت فلزات مورد مطالعه در بافت کبد ثبت شد. طبق نتایج، روی با میانگین mg/kg 27/66 بیشترین و کادمیوم با میانگین mg/kg 0/029 کمترین میزان را داشت، به طوری که از نظر غلظت روی تفاوت معنی داری بین مناطق چابهار، گواتر و کنارک با سایر مناطق مشاهده شد (0/05<p). تجزیه و تحلیل خطر سلامت فلزات سنگین نشان داد که به جز سرب و نیکل در ماهیان زمین کن دم نواری منطقه چابهار، غلظت سایر فلزات برای مصرف انسان در مقایسه با استانداردهای جهانی WHO، FDA، UKMAFF، NHMRC و FAO کمتر است.
نتیجه گیری: طبق نتایج کبد به عنوان محل اصلی تجمع فلزات سنگین در ماهی زمین کن دم نواری عمل می کند. نتایج حاکی از آن است که سرب و نیکل در برخی از مناطق بالاتر از حد مجاز هستند و ممکن است سلامت مصرف کنندگان را به خطر بیاندازد. این یافته ها ضرورت نظارت بیشتر بر آلاینده های دریایی در سواحل مکران را نشان می دهد.

حذف بنزن از هوا با استفاده از فتوکاتالیستTiO2-Bi2O3 پوشش داده شده بر فوم شیشه تحت تابش فرابنفش

رمضانعلی دیانتی تیلکی

زمینه و هدف: بنزن یکی از مواد آلی فرار سرطانزا است که در هوای آلوده یافت می شود. هدف از این مطالعه حذف بنزن از هوا با استفاده از فتوکاتالیست کامپوزیت TiO₂-Bi₂O₃تثبیت شده روی فوم شیشه تحت تابش فرابنفش بود.
روش بررسی: در یک راکتور کوارتز فوم شیشه پوشش شده با کامپوزیت TiO₂-Bi₂O₃قرار داده شد و سپس راکتور در داخل یک اتاقک شیشه ای درپوش دار به پمپ هوا متصل و لامپ UV (nm 254) در کنار آن نصب گردید. حجم های معین (Lµ) بنزن از طریق سپتوم به داخل اتاقک تزریق شد. با روشن شدن پمپ، هوای آلوده به بنزن از فتوراکتور عبور می کرد. با نمونه گیری از هوای داخل اتاقک و استفاده از دستگاه GC-FID، غلظت بنزن اندازه گیری شد.
یافته ها: طیف XRD و تصاویر SEM تائید کننده وجود TiO₂وBi₂O₃ و آنالیز BET تائیدکننده وجود مزو حفره در فتوکاتالیست کامپوزیت تهیه شده است. میزان جذب سطحی بنزن در کامپوزیت 15 درصد و از مدل لانگمویر تبعیت نمود. سینتیک فرایند از نوع درجه یک بود. با افزایش غلظت بنزن راندمان حذف کاهش یافت. برای غلظت ppm 39 بنزن در مورد TiO₂ و تابش فرابنفش به مدت min 75، راندمان حذف 75 درصد بود در حالی که در مورد TiO₂-Bi₂O₃ با شرایط مشابه راندمان حذف حدود 90 درصد بدست آمد.
نتیجه گیری: استفاده از فتوکاتالیست کامپوزیت TiO₂-Bi₂O₃و تابش UV-A موجب افزایش راندمان 15 درصد حذف بنزن نسبت به TiO₂ به تنهائی شده است.

ارزیابی فنی، محیط زیستی و اقتصادی بهره‌گیری از فناوری کمپوستر در مدیریت پسماند شهری: مطالعه موردی تهران، 1402

سارا قبادی

زمینه و هدف: مدیریت پسماندهای شهری، به ویژه در کلان شهرهایی مانند تهران که روزانه حدود ۸,۵۰۰ تن پسماند در آن تولید می شود، یکی از چالش های جدی محیط زیستی و اقتصادی است. سهم مواد آلی فسادپذیر از ترکیب پسماندهای شهری بین ۶۰ تا ۷۰ درصد برآورد می شود که نیازمند مدیریت مناسب برای کاهش پیامدهای محیط زیستی است. این پژوهش با هدف ارزیابی امکان سنجی فنی، محیط زیستی و اقتصادی فناوری کمپوست سازی سریع به عنوان روشی نوین در مدیریت پسماندهای آلی تهران انجام شده است.
روش بررسی: در این مطالعه، دستگاه کمپوستر با ظرفیت پردازش روزانه kg 1000 پسماند تر مورد بررسی قرار گرفت. ارزیابی اقتصادی با استفاده از تحلیل هزینه- فایده انجام شد و شاخص های مالی از جمله ارزش خالص فعلی، نرخ بازده داخلی، دوره بازگشت سرمایه و شاخص سودآوری محاسبه شدند.
یافته ها: نتایج نشان داد که فناوری کمپوست سازی سریع دارای ارزش خالص فعلی 56/6 میلیارد ریال، نرخ بازده داخلی 20/48 درصد و دوره بازگشت سرمایه ۳ سال و ۵ ماه است. همچنین، شاخص سودآوری برابر 3/52 محاسبه شد که نشان دهنده جذابیت اقتصادی این طرح است. این فناوری علاوه بر کاهش حجم پسماند دفنی و آلودگی محیط زیستی، به کاهش انتشار گازهای گلخانه ای، تولید کمپوست باکیفیت و کاهش وابستگی به کودهای شیمیایی کمک می کند.
نتیجه گیری: نتایج مطالعه نشان داد که استفاده از دستگاه کمپوستر با ظرفیت پردازش روزانه kg 1000 پسماند تر در یک مجتمع مسکونی ۲,۰۰۰ نفری در تهران، از نظر اقتصادی و محیط زیستی توجیه پذیر است. این فناوری با بازگشت سرمایه کوتاه مدت و کاهش قابل توجه پسماند دفنی، می تواند به عنوان راهکاری مؤثر در مدیریت پسماندهای آلی شهری مورد استفاده قرار گیرد.

بررسی پارامترهای شیمیایی و میکروبی لجن تولیدی در تصفیه خانه فاضلاب شهر خوی و ارزیابی کاربرد آن در کشاورزی

اسرافیل عسگری

زمینه و هدف: این مطالعه با هدف ارزیابی کیفیت شیمیایی و میکروبی لجن تولیدی در تصفیه خانه فاضلاب خوی (فرآیند SBR) و مقایسه آن با استانداردهای کشاورزی انجام شد.
روش بررسی: در این مطالعه نمونه های لجن ماهانه جمع آوری و با روش های استانداردEPA (شامل تکنیک ۱۵ لوله ای برای کلیفرم ها، فلوتاسیون برای تخم آسکاریس و استخراج اسیدی برای فلزات سنگین) آنالیز شدند. داده ها با نرم افزار SPSS نسخه ۲۵ و آزمون های آماری همبستگی پیرسون (Pearson correlation test) تحلیل شدند.
یافته ها: لجن مورد بررسی دارای pH مناسب (7/14) و کربن آلی بالا (27/32 درصد) بود، اما شوری بالا (µS/m 9891) و نسبت پایین C/N برابر با 6/38 نشان دهنده ناپایداری و محدودیت مصرف مستقیم آن در کشاورزی است. فلزات سنگین آرسنیک (mg/kg 10/27)، مس (mg/kg 134/86) و روی (mg/kg 530/93) نیز از استاندارد ملی ایران فراتر بودند. تحلیل هیت مپ ارتباط معنادار بین شوری، Cl^- و SO₄^2-را تأیید کرد. به رغم ارزش تغذیه ای لجن، بدون اصلاحاتی مانند تثبیت، کاهش شوری و حذف پاتوژن ها، استفاده مستقیم آن توصیه نمی شود.
نتیجه گیری: با وجود ترکیبات مغذی قابل توجه در لجن مانند نیتروژن، فسفر و کربن آلی، کاربرد مستقیم آن در کشاورزی به دلیل شوری بالا، نسبت نامناسب C/N، آلودگی میکروبی شدید (تخم نماتودها) و تجاوز برخی فلزات سنگین از حدود مجاز، با محدودیت جدی مواجه است. استفاده ایمن از این لجن نیازمند انجام فرآیندهای اصلاحی نظیر تثبیت، ضدعفونی، نمک زدایی و پایش فلزات سنگین است. بنابراین، توصیه می شود مصرف لجن به صورت کنترل شده، پس از تصفیه مناسب و مطابق با نیاز خاک و نوع محصول انجام گیرد.

نرخ عددی ترسیب ذرات گرد و غبار در ساختمان‌های مسکونی در تهران

محسن حیدری

زمینه و هدف: تاکنون تعداد ذرات گرد و غباری که ممکن است روزانه در ساختمان های مسکونی ترسیب یابد مورد توجه قرار نگرفته است، درحالیکه این نوع آلودگی ممکن است بر سلامت انسان اثر سوء داشته باشد و همچنین در توصیف کیفیت هوای داخل کاربرد داشته باشد. اهداف این مطالعه برآورد نرخ عددی ترسیب ذرات گرد و غبار در ساختمان های مسکونی در تهران و تحلیل تغییرات در نرخ ترسیب در شرایط مختلف بودند.
روش بررسی: در این مطالعه مقطعی 42 نمونه ترسیبی گرد و غبار از ساختمان های مسکونی تهران در دو دوره در فصول بهار (گرم) و پاییز (سرد) جمع آوری شدند. برای نمونه برداری، ظروف پتری دیش در داخل ساختمان های مسکونی (پذیرایی، اتاق خواب یا آشپزخانه) به مدت 45 روز قرار داده شد. ذرات ترسیب شده بر روی سطوح پتری دیش ها مستقیماً و بدون هیچگونه تداخل با استفاده از یک استریومیکروسکوپ شمارش شدند. داده های به دست آمده با استفاده از نرم افزارهای Excel، Origin و SPSS آنالیز شدند.
یافته ها: میانگین نرخ ترسیب ذرات در کل دوره نمونه برداری برابر PN/m²/day 10⁶×1/34 ± 10⁶×9/23 بود. میانگین نرخ ترسیب در فصل گرم (PN/m²/day 10⁷×1/10) بطور قابل توجهی بیشتر از فصل سرد (PN/m²/day 10⁶×7/46) بود (0/001>p).
نتیجه گیری: نتایج این مطالعه نشان داد که روزانه تعداد قابل توجهی از ذرات گرد و غبار در ساختمان های مسکونی ترسیب می یابد. نرخ عددی بالای ترسیب همراه با تغییرات آن در شرایط مختلف بیانگر ضرورت توجه بیشتر به این شاخص آلودگی ذرات گرد و غبار در ساختمان های مسکونی است.

تحلیل علم‌سنجی انتشارات مرتبط با آلودگی هوا و بیماری‌های تنفسی در کشورهای خاورمیانه طی سال‌های ۲۰۰۳ تا ۲۰۲۴

افشین حمدی پور

زمینه و هدف: آلودگی هوا به عنوان یکی از مهم ترین چالش های محیط زیستی و بهداشتی، بار بیماری های تنفسی را تشدید می کند. این مطالعه با هدف تحلیل علم سنجی انتشارات مرتبط با آلودگی هوا و بیماری های تنفسی در کشورهای خاورمیانه طراحی شد.
روش بررسی: در این پژوهش علم سنجی، ۱۹۸۱۱ مدرک مرتبط با آلودگی هوا و بیماری های تنفسی (۲۰۰۳–۲۰۲۴) از پایگاه WoS استخراج و با نرم افزارهای VOSviewer و HistCite تحلیل گردید.
یافته ها: روند صعودی بر انتشارات حاکم بود و متوسط نرخ رشد سالانه ۱۱ درصد تعیین شد. مجله Environmental Science and Pollution Research با انتشار ۴۶۷ مقاله (2/3 درصد) پیشتاز بود. ایران (28/3 درصد)، ترکیه (27/1 درصد) و عربستان سعودی (14/2 درصد) با انتشار بیش از ۶۹ درصد از تولید علم منطقه در صدر قرار داشتند. کشور ایران با 111930 استناد جهانی تاثیرگذارترین کشور منطقه در حوزه آلودگی هوا و بیماری های تنفسی شناخته شد. کشورهای خاورمیانه در موضوع مورد مطالعه با 166 کشور همکاری داشتند که در راس آنها آمریکا با 2948 همکاری (14/9 درصد) بود. با حضور 60814 نویسنده 12 شبکه همکاری تشکیل و خوشه ها و نویسندگان تأثیرگذار تعیین شدند. با تحلیل هم رخدادی واژگان نیز ۷ خوشه پژوهشی مهم شناسایی و معرفی شد.
نتیجه گیری: پژوهش حاضر روندهای کیفی و کمی پژوهش های مرتبط با آلودگی هوا و بیماری های تنفسی در خاورمیانه را آشکار ساخت. برای تبدیل ظرفیت های پژوهشی به تأثیرات پایدار بر سلامت عمومی و روندهای سیاست گذاری، اولویت بخشی به ارتقای کیفیت مطالعات، تقویت شبکه های همکاری علمی و طراحی سازوکارهایی برای ترجمه نتایج پژوهشی به سیاست های عملی ضروری است.

بررسی مواجهه مادران باردار با سرب، کادمیوم و جیوه و اثر آن بر وزن تولد و رشد نوزادان در اراک، ایران

بهروز کریمی

زمینه و هدف: فلزات سنگین نظیر سرب، کادمیوم و جیوه به دلیل تجمع پذیری در بدن، سلامت مادر و جنین را تهدید می کنند. این مطالعه با هدف بررسی ارتباط مواجهه با این فلزات در زنان باردار اراک و پیامدهای تولد از جمله وزن و وضعیت رشد نوزاد انجام شد.
روش بررسی: مطالعه ای مقطعی بر روی ۲۳۵ زن باردار ساکن اراک در سال 1403 انجام شد. معیارهای ورود شامل سن <۱۸ سال، سکونت در اراک و عدم اختلال روانی و معیارهای خروج شامل مهاجرت یا ترک شهر تعریف شد. شرکت کنندگان در دو بازه شش ماهه اول و دوم بررسی شدند. اطلاعات جمعیتی و بالینی گردآوری و غلظت سرب، کادمیوم و جیوه در ادرار اندازه گیری شد. اثر فلزات بر وزن تولد و وضعیت رشد شامل نوزادان کوچک تر (SGA) و بزرگ تر(LGA) از سن حاملگی با رگرسیون خطی و لجستیک و کنترل عوامل مخدوشگر شامل سن، تحصیلات و شاخص توده بدنی تحلیل شد.
یافته ها: میانگین وزن تولد نوزادان g 3232/5 بود؛ 10/64 درصدSGA و3/40 درصدLGA بودند. میانگین غلظت سرب μg/L 0/48±0/84، جیوه μg/L 1/40±2/64 و کادمیوم μg/L 0/36±0/80بود. مواجهه با کادمیوم در اوایل و اواخر بارداری با کاهش وزن تولد همراه بود و سرب در اواخر بارداری اثر منفی داشت. در شش ماهه اول، سرب (0/0275, p=1/026 OR=) و کادمیوم (0/0216, p =1/044 OR =) با افزایش خطر SGA و جیوه (0/044, p =1/042 OR =) با افزایش خطر LGA مرتبط بودند.
نتیجه گیری: مواجهه با کادمیوم و سرب باعث کاهش وزن تولد و افزایش خطر SGA و LGA می شود؛ یافته ها بر ضرورت کاهش مواجهه مادران باردار با فلزات سنگین تأکید دارد.

طراحی و کاربرد حسگر فلوریمتری ساختاریافته برای شناسایی ملامین در شیر خشک

غلامرضا جاهد خانیکی

زمینه و هدف: ملامین، یک ترکیب شیمیایی است که در محصولات غذایی به عنوان یک عامل تقلبی مورد استفاده قرار می گیرد. در این پژوهش، یک حسگر فلوریمتری مبتنی بر چارچوب آلی-فلزی آلومینیوم (Al−MOF) برای شناسایی ملامین در شیرخشک توسعه داده شده است.
روش بررسی: در این مطالعه، Al−MOF به عنوان یک ماده حسگر با ویژگی های فلورسانس بالا و قابلیت جذب ملامین مورد استفاده قرار گرفت. حساسیت و انتخاب پذیری حسگر نسبت به ملامین در محدوده غلظتی nM 400-0 با استفاده از تکنیک های فلوریمتری بررسی شد.
یافته ها: غلظت ملامین متناسب با کاهش شدت سیگنال فلورسانس حسگر Al-MOFاست. اثر پارامترهای مختلف از قبیل pH، زمان واکنش و غلظت بر عملکرد حسگر طراحی شده ارزیابی شد. تحت شرایط بهینه (9pH = ، زمان واکنش کمتر از min 1 و غلظت mg/L 30)، رابطه خطی (0/99 = R²) خوبی بین کاهش شدت سیگنال فلورسانس و غلظت ملامین در محدوده nM 400 – 0 مشاهده شد و مقدار حد تشخیص (Limit of detection; LOD) ppb 38/5 بدست آمد. اما LOD روش HPLC در اندازه گیری ملامین حدود ppb ۹۰ بود که نشان می دهد حسگر طراحی شده از حساسیت بالاتری (حدود 2/3 برابر) برخوردار است. این حسگر انتخاب پذیری خوبی نسبت به ملامین دارد. درصد ریکاوری و انحراف استاندارد نسبی برای این حسگر به ترتیب 103-97 درصد و 2/8-1/2 به دست آمد.
نتیجه گیری: از این رو، این حسگر به دلیل سادگی و سرعت در شناسایی، می تواند به عنوان یک ابزار مفید در کنترل کیفیت محصولات لبنی مورد استفاده قرار گیرد.