fa عوامل موثر بر غلظت فلزات سنگین در نزولات جوی شهر تهران به روش تحلیل عاملی عمومى General پژوهشي Research <p dir="RTL"><strong>زمینه و هدف:</strong> مقدار فلزات سنگین موجود در نزولات جوی می&shy; تواند وضعیت آلودگی محیطی را در نواحی مختلف شهری به خوبی تشریح کنند. تاکنون، مطالعه&shy; ای در مورد خصوصیات شیمیایی نزولات جوی شهر تهران انجام نشده است؛ از اینرو این مطالعه با هدف اندازه &shy;گیری فلزات سنگین در نزولات جوی شهر تهران و تعیین مهمترین عوامل موثر بر غلظت فلزات سنگین در نزولات تر به روش تحلیل عاملی آن صورت پذیرفت.</p> <p></p> <p dir="RTL"><strong>روش بررسی:</strong> این مطالعه که یک مطالعه توصیفی- مقطعی بود، اندازه&shy; گیری فلزات سنگین در 53 نمونه نزولات تر در یکی از مناطق مرکزی شهر تهران<span dir="LTR">،</span> انجام شد. نمونه &shy;برداری در طول ماه‌های آبان تا اردیبهشت سال‌های 1389، 1390 و1391 بر روی پشت&shy; بام خوابگاه دانشجویی یکی از ساختمان‌های دانشگاه علوم پزشکی تهران انجام شد و سپس غلظت فلزات سنگین با استفاده از دستگاه <span dir="LTR">ICP-MS</span> اندازه &shy;گیری شد.</p> <p dir="RTL"><strong>یافته &shy;ها:</strong> گستره تغییرات <span dir="LTR">pH</span> بین 4/2 تا 7/1 و میانگین آن 5/1 بود که نشان داد<span dir="LTR">pH </span>&nbsp;نزولات در محدوده<span dir="LTR">pH </span>&nbsp;اسیدی (<span dir="LTR">pH</span> کمتر از 5/6) قرار دارد. نتایج آنالیز &quot;فاکتور تغلیظ&quot;<span dir="LTR">(EF) </span>&nbsp;نشان داد که نمونه &shy;های مورد مطالعه با عناصر آهن و کروم تغلیظ نشده&shy; اند اما با فلزاتی مانند عناصر روی، کادمیم، نیکل، سرب و مس تغلیظ شده&shy; اند. آنالیز &quot;تحلیل عاملی&quot; با استفاده از ماتریس چرخیده شده &quot;واریماکس&quot; نشان داد که آلاینده&shy; هایی نظیر آلومینیوم، آهن و کروم&nbsp; دارای منشا طبیعی و آلاینده&shy; هایی نظیر روی، کادمیم، نیکل، سرب و مس دارای منشا مصنوعی هستند.</p> <p dir="RTL"><strong>نتیجه&shy; گیری:</strong> مقادیر بالای <span dir="LTR">EF</span> و<span dir="LTR">pH </span>&nbsp;اسیدی نشان می&shy; دهد که تهران تحت تاثیر فعالیت<span dir="LTR">‌</span>های انسانی شدیدی است. همچنین منشا آلودگی انسانی بیشتر مربوط به احتراق سوخت در فعالیت‌های صنعتی و انتشارات ناشی از ترافیک است.</p> <p><strong>Backgrounds and Objectives:</strong> Quantity of trace metals in the wet precipitation can illustrate the environmental pollution of different urban areas. Up to now, there is no study regarding the chemistry of wet precipitation in Tehran .The objectives of this study are: measurement of heavy metal concentrations and identification of the main factors affecting the heavy metal concentrations in wet precipitation using factor analysis method.</p> <p><strong>Materials and Methods</strong>: This was a cross-sectional study in which measurements of heavy metals were performed in 53 wet precipitation samples collected from a central site of Tehran City, capital of Iran. The samples were collected during November to May in 2010, 2011 and 2012 on the roof of the student&rsquo;s dormitory building of Tehran University of Medical Sciences and then the concentration of heavy metals in each sample was measured with ICP-MS.</p> <p><strong>Results</strong>: pH ranged from 4.2 to 7.1 with a mean value of 5.1 indicating in acidic range. Result of EF calculations revealed that samples were not enriched with Fe and Cr but were enriched with Zn, Cd, Ni, Pb and Cu. Factor Component Analysis with Varimax normalized rotation showed Al, Fe and Cr are originated from crustal source and Zn, Cd, Ni, Pb and Cu are originated from anthropogenic sources.&nbsp;</p> <p><strong>Conclusion</strong>: EF and acidic pH values indicate Tehran is under the influence of extremely anthropogenic activities. Large number of vehicles and industrial activity in the city are undoubtedly responsible for the emission of a wide range of pollution.</p> فلزات سنگین, تحلیل عاملی, فاکتور تغلیظ, نزولات جوی, تهران Heavy metals, Factor analysis, Enrichment factor, Wet precipitation, Tehran 401 410 http://ijhe.tums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-81-1&slc_lang=fa&sid=1 H Kamani حسین کمانی No Health Promotion Research Center and School of Public Health, Zahedan University of Medical Sciences, Zahedan, Iran دکترای تخصصی مهندسی بهداشت محیط، مرکز تحقیقات ارتقاء سلامت و دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی زاهدان M Hoseini محمد حسینی No Schools of Public Health, Shiraz University of Medical Sciences, Shiraz, Iran دکترای تخصصی مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی شیراز G.H Safari غلامحسین صفری No Schools of Public Health, Tabriz University of Medical Sciences, Tabriz, Iran دکترای تخصصی مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تبریز A.H Mahvi امیر حسین محوی ahmahvi@yahoo.com Yes Center for Solid Waste Research (CSWR), Institute for environment Research, Schools of Public Health, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran مرکز تحقیقات مواد زائد جامد، پژوهشکده محیط زیست، دکترای بهداشت محیط، استادیار دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران H Zarei حمید زارعی No Schools of Public Health, Ahvaz University of Medical Sciences, Ahvaz, Iran دکترای تخصصی مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی اهواز