fa بررسی کمی و کیفی و نحوه مدیریت پسماند در بیمارستان‌های شهر زنجان در سال 1390 عمومى General پژوهشي Research <div align="justify" style="direction: rtl"> زمینه و هدف: مدیریت پسماندهای پزشکی بعنوان یکی از وظایف مهم و اصلی در برنامه مدیریت مواد زائد جامد در هر شهر است. این مطالعه با هدف تعیین کمیت و کیفیت و نحوه مدیریت انواع پسماندها در بیمارستان‌های شهر زنجان در سال 1390 انجام پذیرفت. روش بررسی: در این مطالعه پسماندهای تولیدی بیمارستان‌ها در چهار دسته اصلی توزین گردید. نحوه مدیریت پسماندها هم بر اساس چک لیست برگرفته از دستورالعمل‌های کشوری بررسی شد. سپس بیمارستان‌ها در وضعیت‌های خیلی ضعیف تا عالی رتبه‌بندی گردیدند. جهت آنالیز آماری نیز از نرم افزار Excel استفاده گردید. یافته‌ها: نرخ تولید پسماند در بیمارستان‌های مختلف شهر زنجان بطور متوسط Kg/day.bed0/163±2/402 بدست آمد. نرخ تولید پسماند بر حسب Kg/day.bed به ترتیب برای پسماندهای شبه خانگی برابر 0/059±1/432، عفونی برابر 0/096±0/926، تیز و برنده برابر 0/0055±0/029 و شیمیائی و داروئی برابر 0/002±0/015 بود. وضعیت مدیریت پسماندهای پزشکی در مراحل مختلف مدیریت پسماند در وضعیت متوسط رتبه‌بندی شد. نتیجه‌گیری: نرخ تولید پسماند به ازای هر تخت فعال در بیمارستان‌های شهر زنجان در مقایسه با متوسط مورد انتظار در بعضی از شهرهای کشور از جمله تهران (با نرخ تولیدKg/day.bed 2/71) به مراتب کمتر است. اختصاص بیشتر از 34% پسماندهای تولیدی به پسماندهای پزشکی در بیمارستان‌های شهر زنجان در مقایسه با مقادیر توصیه شده سازمان بهداشت جهانی رقم بالایی است. پایش و اصلاحات در بعضی از روش‌های مدیریتی جهت کاهش اثرات زیست‌محیطی پسماندهای بیمارستانی الزامی است. </div> Backgrounds and Objectives: Medical waste management is one of the important issues in solid waste managment in each community. This research was carried out to study the quantity, quality and the management practices of solid wastes of hospitals in Zanjan City in 2011. Materials and Methods: In the present study, the hospital wastes were categoried and weighted into four main categories. Waste management pattern was studied based on a checklist extracted from national guidelines. Then, hospitals were ranked from very poor to excellent classes. For data analysis, Excel soft ware was used. Results: Waste generation rate was on average 2.402± 0.163 Kg/bed.day in the studied hospitals. The generation rate of domestic waste, infectious waste, sharp wastes, and chemical - pharmacological waste was 1.432±0.059, 0.926±0.096, 0.029±0.0055, and 0.015±0.002 kg/day.bed respectively. The status of the waste management practices was determined as average. Conclusion: Waste generation rate in the hospitals of Zanjan was lower compared with the expected average value in other cities (e.g. 2.71 Kg/bed.day in Tehran). The percentage of medical waste in Zanjan hospitals was 34, which is higher than W.H.O. recommendations. Therefore, it is strongly recommended to reform and monitor certain solid waste management practices in order to reduce health and environmental issues. مدیریت پسماند بیمارستانی, پسماند بیمارستانی, نرخ تولید, زنجان Hospital waste management, medical waste, generation rate, Zanjan 55 64 http://ijhe.tums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-25-5040&slc_lang=fa&sid=1 Mahran Mohammadian Fazli مهران محمدیان فضلی No Department of Environmental Health, Faculty of Health, Zanjan University of Medical Sciences, Zanjan, Iran استادیار دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی زنجان Jalil Nassiri جلیل نصیری jalil.nassiri@gmail.com Yes Department of Environmental Health, Faculty of Health, Zanjan University of Medical Sciences, Zanjan, Iran مرکز بهداشت استان، دانشگاه علوم پزشکی زنجان Ramin Nabizadeh رامین نبی زاده No Department of Environmental Health, Faculty of Health, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran دانشیار دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران Mohammad reza Mehrasbi محمدرضا مهراسبی No Department of Environmental Health, Faculty of Health, Zanjan University of Medical Sciences, Zanjan, Iran دانشیار دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی زنجان