fa انتخاب فرآیند بهینه تصفیه فاضلاب کارخانجات تولید فرآوردههای لبنی با استفاده از روش فرآیند تحلیل سلسله مراتبی(AHP) عمومى General پژوهشي Research <div align="justify">زمینه و هدف: در این مطالعه، که یک مطالعه تجربی است، جهت تعیین بهترین فرآیند تصفیه فاضلاب کارخانجات فرآورده های لبنی، از روش فرایند تحلیل سلسله مراتبی(Analytical Hierarchy Process: AHP) که یکی از تکنیک های تصمیم گیری چند معیاره (Multi-Criteria Decision-Making: MCDM) و مبتنی بر دانش کارشناسی است استفاده گردید. روش بررسی: ابتدا ساختار سلسله مراتبی تشکیل و معیارهای اصلی و شاخص ها تعریف گردید. سپس وضعیت فرایندهای تصفیه موجود با انجام بازدید میدانی، نتایج آزمایشات مربوط به پساب ورودی و خروجی بررسی و به شاخص های کمی تبدیل گردید. سپس وزن دهی معیارهای اصلی و شاخص ها بسته به شرایط موجود، آزمایشات انجام شده و نظر اساتید متخصص انجام و در نهایت با استفاده از نرم افزار Expert choice ارزیابی و اولویت بندی نهایی گزینه ها صورت پذیرفت. همچنین آنالیز تحلیل حساسیت بر روی معیارهای اصلی انجام و تاثیر تغییر وزن پارامترها بر روی گزینه ها ارزیابی گردید. یافته ها: در مقایسه معیارهای اصلی، معیار زیست محیطی نسبت به سایر معیارها اهمیت بیشتری دارد. پس از آن معیارهای فنی مهندسی، اقتصادی و مدیریتی به ترتیب از اهمیت بیشتری برخوردارند. نتیجه گیری: با توجه به تاثیر پارامترهای گوناگون در انتخاب گزینه بهینه تصفیه فاضلاب، استفاده از روش های تصمیم گیری چند معیاره ضروری است. پس از آنالیز نهایی، فرایند "UASB ( Upflow anaerobic sludge blanket) + هوادهی” در اولویت اول قرار گرفت و پس از آن فرایندهای” فیلتربی هوازی + هوادهی”، “برکه بیهوازی + 2 مرحله هوادهی+ 2 مرحله ته نشینی”، “ فیلتر بی هوازی + 2 مرحله هوادهی+2 مرحله ته نشینی” و” سپتیک+ فیلترچکنده + هوادهی” در اولویت های بعدی قرار گرفتند.</div> <p>Background and Objectives: In this experimental study, we used Analytical Hierarchy Process method to determine the best wastewater treatment process for dairy products factories. That is a multi-criteria decision making techniques and is based on expert knowledge. Materials and Methods: First, we formed the hierarchical structure and defined the main criteria and indicators. Then, we investigated the current situation of the treatment process through field observations and conducting influent-effluent analysis. Later, we converted the results obtained into quantitative indices. Then we weighted the main criteria, and their related sub criteria, depending on existing conditions we performed the experiments required and considered the experts ideas. Finally, Evaluation and prioritization of the options was conducted using Expert choice software. Then the sensitivity analysis was performed for main criteria and we evaluated the influence of the parameters weight change on the options. Results: In comparison with the main criteria, environmental criteria were more important followed by engineering criteria, economic and management criteria. Conclusions: Due to the influence of various parameters in choosing optimal wastewater treatment, Multi-criteria decision-making methods are necessary. Finally, “UASB + Aeration” was found to be the first priority followed by “Anaerobic filter + Aeration”, “Anaerobic lagoon + Aeration (2) + Sedimentation (2)”,” Anaerobic filter + Aeration (2) + Sedimentation (2)”. “Septic tank + Trickling filter + Aeration” system was found to be less preferable than other options.</p> فرایند تحلیل سلسله مراتبی, فاضلاب صنایع لبنی, تصمیم گیری چند معیاره Analytical hierarchy process, Multi-criteria decision making, dairy industry wastewater 43 54 http://ijhe.tums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-25-5071&slc_lang=fa&sid=1 Gh Asgari قربان عسگری No Departmnt of Environmental Health Engineering, School of Public Health, University of Medical Science, Hamedan, Iran. استادیار گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی همدان A. R. Rahmani علیرضا رحمانی No Departmnt of Environmental Health Engineering, School of Public Health, University of Medical Science, Hamedan, Iran استاد گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی همدان A. R. Dehghanian علیرضا دهقانیان dehghanian.alireza@yahoo.com Yes Environmental Health Engineering, University of Medical Science, Shiraz, Iran. کارشناس ارشد گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشگاه علوم پزشکی شیراز A. R. Soltanian علیرضا سلطانیان No Departmnt of Epidemiology &Statistic, School of Public Health, University of Medical Science, Hamedan, Iran استادیار گروه آمارواپیدمیولوژی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی همدان