fa ارزیابی ریسک مواجهه با مواد شیمیایی با استفاده از روش‌های تصمیم‌گیری چندمعیاره مطالعه موردی: پتروشیمی اراک عمومى General پژوهشي Research <div align="justify" style="direction: rtl">زمینه و هدف: محیط اطراف انسان را مواد شیمیایی فراگرفته که به صورت مستقیم یا غیرمستقیم می‌تواند سلامت انسان را به خطر اندازد. بعضی از آمارهای WHO، گویای این واقعیت است که 4 میلیون نفر در سطح جهان در صنایع شیمیایی مشغول به کار هستند و یک میلیون انسان سالانه در اثر تماس با مواد شیمیایی دچار مرگ شده و یا از کار افتاده می‌گردند و 4-1 میلیون مسمومیت ناشی از مواد شیمیایی نیز اتفاق می‌افتد. هدف از این مطالعه شناخت خطرات ناشی از مواد شیمیایی موجود در محیط کار، ارزیابی ریسک وظایف کاری و پیشنهاد اقدامات کنترلی مناسب برای حذف یا کاهش ریسک در صنعت پتروشیمی است. روش بررسی: در این پژوهش ابتدا مواد شیمیایی موجود در پتروشیمی اراک شناسایی شدند، سپس ویژگی‌هایی که نشان‌دهنده خطرآفرینی این مواد هستند، استخراج شدند و با استفاده از روش TOPSISضریب مخاطره این مواد تعیین شد، در مرحله بعد وظایف شغلی کارکنان و ضریب مواجه کارکنان با مواد شیمیایی محاسبه شد، در نهایت ضریب ریسک مواجهه با مواد شیمیایی در وظایف شغلی تعیین گردید. یافته‌ها: نتایج نشان می‌دهد که هیچکدام از مواد موجود در مجتمع برای کارکنان ریسک خیلی بالا ندارند اما پنج ماده نفتا، گاز آمونیاک، اسید استیک، گاز کلر و متانول برای کارکنان بخش بهره‌برداری و دو ماده گاز آمونیاک و گاز کلر برای کارکنان بخش فنی و تعمیرات ریسک بالا دارند. نتیجه‌گیری: موادی که ضریب ریسک بالا و خیلی بالا دارند، بهتر است جایگزینی برای استفاده آنها یافت شود و از تولید این مواد جلوگیری شود.</div> <p>Background & Objectives: Human environment is surrounded bychemicals that could directly or indirectly endanger human health. Some statistics of WHO is indicative of the fact that four million people are employed in the chemical industry throughout the world and one million people die or become disabled annually due to contact with chemicals. Moreover, 1-4 Millions chemical toxicity occur annually. The purpose of this study was to understand the risks involved in chemicals in the workplace, to assess the task risk, and to propose appropriate control measures in order to eliminate or reduce risk in the petrochemical industry. Materials & Methods: In this study, the chemicals were identified in Arak Petrochemical and features that are indicative of hazardous materials were identified and using TOPSIS, The hazard rate were determined. Then the job duties of employees and employee exposure rate with chemicals were calculated and finally, a risk rate for exposure to chemicals in job duties was determined. Results: It was found that chemicals do not have too high risk to employees however, but the high risky chemicals were five chemicals including naphtha, ammonia, acetic acid, chlorine, and methanol for operational staff and two chemicals, i.e. ammonia and chlorine for operation and maintenance staffs . Conclusion: It is better to have an alternative for the materials that their risk rang is high and very high, and their production is suggested to be avoided.</p> ارزیابی ریسک, پتروشیمی اراک, ضریب ریسک, ضریب مخاطره, ضریب مواجهه Risk assessment, Arak Petrochemical, hazard rating, risk rating, exposure ratin 229 238 http://ijhe.tums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-25-5084&slc_lang=fa&sid=1 Shaho Karami شاهو کرمی No Msc Student in Environmental Planning, Faculty of Environment, University of Tehran, Tehran, Iran دانشجوی دکتری آموزش محیط زیست، دانشگاه پیام نور، تهران Gholamreza Nabibidhendi غلامرضا نبی‌بیدهندی No Prof. of Department of Engineering, Faculty of Environment, University of Tehran, Iran دکتری شیمی، استاد دانشکده محیط زیست، دانشگاه تهران Hamidreza Jafari حمیدرضا جعفری No Associate Prof. Department of Environmental Planning, Faculty of Environment, University of Tehran, Tehran, Iran دکتر برنامه ریزی ومدیریت GIS ، دانشیار دانشکده محیط زیست، دانشگاه تهران Hassan Hoveidi حسن هویدی No Assistant Prof. Department of Environmental Planning, Faculty of Environment, University of Tehran, Tehran, Iran دکتری برنامه ریزی محیط زیست، استادیار دانشکده محیط زیست، دانشگاه تهران Amir Hedayati امیر هدایتی Ahedayati@ut.ac.ir Yes PhD Student of Environmental Planning, Faculty of Environment, University of Tehran, Tehran, Iran دانشجوی دکتری برنامه ریزی محیط زیست، دانشکده محیط زیست، دانشگاه تهران