fa بررسی فلزات روی، نیکل و وانادیوم در عضله ماهی های آلوزا (Alosa caspia) و سوف (Sander lucioperca) و ارزیابی ریسک غیر سرطان‌زایی ناشی از مصرف آن در جنوب شرقی دریای مازندران عمومى General گزارش مورد case report <p dir="RTL"><strong>زمینه و هدف:</strong> طی سال&shy; های اخیر فعالیت های طبیعی و انسانی توانسته میزان زیادی آلاینده<span dir="LTR">&shy;</span> های فلزی را وارد اکوسیستم<span dir="LTR">‌</span>های آبی نماید. این آلاینده<span dir="LTR">&shy;</span> ها قادرند که در طول زنجیره غذایی بصورت تجمعی افزایش پیدا کنند. تحقیق حاضر به بررسی میزان فلزات نیکل، روی و وانادیوم در بافت عضله ماهی‌های آلوزا و سوف در جنوب شرقی دریای مازندران به دلیل اهمیت آن&shy;ها پرداخته است.&nbsp;&nbsp;&nbsp;</p> <p dir="RTL"><strong>روش بررسی:</strong> &nbsp;پس از زیست‌سنجی، نمونه&shy; های ماهی&shy; های آلوزا و سوف به روش هضم اسیدی‌تر آماده‌سازی شدند و میزان فلزات نیکل، روی و وانادیوم توسط دستگاه جذب اتمی قرائت گردیدند.<strong>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</strong></p> <p dir="RTL"><strong>&nbsp;یافته&shy; ها:</strong> &nbsp;نتایج آزمون&shy; های آماری نشان داد که میزان نیکل (1/18) و وانادیوم (1/76<span dir="LTR">&micro;</span><span dir="LTR">g/g (wet weight)</span>) در ماهی آلوزا به طور معنی&shy; داری بیش از ماهی سوف (0/98<span dir="LTR">&micro;</span><span dir="LTR">g/g (wet weight)</span> و 0/13) بوده است (0/05><span dir="LTR">P</span>). بررسی تفاوت آماری تجمع فلزات در ماهی سوف به صورت: روی <span dir="LTR"><</span> نیکل <span dir="LTR">&raquo;</span> وانادیوم و در ماهی آلوزا همچنین به صورت: روی <span dir="LTR"><</span> نیکل <span dir="LTR">&raquo;</span> وانادیوم بود. در سوف بین فلزات وانادیوم و نیکل و در آلوزا بین فلزات روی و وانادیوم همبستگی وجود داشت (0/05><span dir="LTR">P</span>). میزان فلز نیکل در بافت عضله هر دو گونه و نیز میزان فلز وانادیوم در بافت عضله آلوزا از میزان استاندارد <span dir="LTR">WHO</span> تجاوز کرد. بیشترین میزان <span dir="LTR">THQ</span> برای ماهی آلوزا مربوط به عنصر وانادیوم با میزان 0/059 و کمترین مربوط به عنصر روی با میزان 0/017 و همچنین برای ماهی سوف بیشترین میزان مربوط به عنصر&nbsp; روی با میزان 0/016 و کمترین مربوط به عنصر وانادیوم با میزان 0/004 است. میزان <span dir="LTR">THQ</span> برای فلزات نیکل، وانادیوم و روی در مطالعه حاضر و نیز <span dir="LTR">THQ</span> مجموع برای این فلزات کمتر از یک بدست آمد که نشان‌دهنده عدم وجود هرگونه خطر غذایی در اثر مصرف گونه&shy;های آلوزا و سوف&nbsp; با میزان مصرف کنونی (حدود 21<span dir="LTR">g/day</span>) در اثر این فلزات است.</p> <p dir="RTL"><strong>نتیجه‌گیری:</strong> ارزیابی خطر غذایی مصرف گونه‌های مورد مطالعه نشان‌دهنده&shy;&shy; آن بوده است که مصرف این ماهی&shy; ها با میزان مصرف فعلی از نظر فلزات روی، نیکل و وانادیوم خطری برای مصرف‌کنندگان آن ندارد.</p> <p><strong>Background and Objectives:</strong> In recent years, anthropogenic and natural activities have caused high levels of metal contamination into the aquatic ecosystem. These pollutants can accumulate in the food chain. The present study examined the amount of metals such as nickel, zinc, and vanadium in the muscle tissue of Sander and Alosa because of their importance in the southeast of the Caspian Sea.&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</p> <p><strong>Method and materials</strong>:&nbsp; After bioassay, the samples of Sander and Alosa were prepared through acid digestion method and the amount of metals was measured using atomic absorption device (Scientific Equipment GBS).</p> <p><strong>Results</strong>: &nbsp;Statistical tests showed that there was no significant difference between the amount of zinc in two species of the Sander and Alosa (p>0.05) while the amount of nickel and vanadium in Alosa was significantly higher than Sander (P> 0.05). Statistical analysis of differences in the accumulation of metals in Sander was: Zn>Ni ~ V and of Alosa was Zn>Ni ~ V. There was a correlation between nickel and vanadium of Sander and between zinc and vanadium of Alosa (p>0.05). The amount of nickel metal in both species and vanadium in Alosa were higher than the WHO guideline. The maximum and minimum THQ for Alosa were vanadium (0.059) and zinc (0.017) respectively. Whereas, for Sander, these values were zinc (0.016) and vanadium (0.004) respectively.&nbsp; In general, the TQM measured in this study was <1, indicating no food risk in present consumption rate (21 g/day) of these fish.</p> <p><strong>Conclusion</strong>:&nbsp; Food risk assessment of case study species indicates that the consumption of Sander and Alosa with the current consumption rate causes no danger to consumers from the viewpoint of zinc, nickle, and vanadium.</p> فلزات سنگین, ارزیابی خطر, ماهی‌های دریایی Haevy Metal, Alosa, Sander, Caspian Sea 423 432 http://ijhe.tums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-642-1&slc_lang=fa&sid=1 S Sadeghi Bajgiran سهراب صادقی باجگیران No Department of Environmental Sciences, Faculty of Natural Resources and Environment, University of Birjand, Birjand, Iran کارشناس ارشد آلودگی های محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست، دانشگاه بیرجند A.R Pourkhabbaz علی رضا پور خباز Apourkhabbaz@birjand.ac.ir Yes Department of Environmental Sciences, Faculty of Natural Resources and Environment, University of Birjand, Birjand, Iran دانشیار آلودگی های محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست، دانشگاه بیرجند M Hasanpour مهدی حسن پور No Department of Environment protection, Golestan, Iran کارشناس ارشد آلودگی های محیط زیست، سازمان حفاظت محیط زیست، اداره کل حفاظت محیط زیست گلستان M.H Sinka Karimi محمد حسین سینکا کریمی No Department of Environmental Sciences, University of Malayer, Malayer, Iran دانشجوی دکتری محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست، دانشگاه ملایر