fa محتوای یونی و منابع انتشار احتمالی ذرات معلق هوای شهر تبریز در سال 93-92 هوا Air پژوهشي Research <p dir="RTL" style="text-align: justify;"><strong>زمینه و هدف:</strong> مطالعه حاضر بمنظور تعیین میزان غلظت و تغییرات یون‌های محلول در آب موجود در ذرات معلق <span dir="LTR">TSP</span> و <span dir="LTR">PM₁₀</span> هوای محیطی شهر تبریز با هدف تعیین منابع احتمالی انتشار این ذرات انجام گرفت.</p> <p dir="RTL" style="text-align: justify;"><strong>روش بررسی:</strong> در طول شهریور 1392 الی مرداد 1393 با استفاده از دستگاه نمونه بردار با حجم بالا از ذرات معلق هوا نمونه‌برداری گردید. یون‌های محلول در آب موجود در ذرات معلق با استفاده از دستگاه اولتراسونیک استخراج شده و نهایتا به کمک دستگاه <span dir="LTR">IC</span> میزان یون‌ها اندازه‌گیری شد. با استفاده از نرم افزار <span dir="LTR">Stata12</span>، آنالیز رگرسیون خطی بین یون‌ها انجام شد تا ترکیبات عمده تشکیل‌دهنده یون‌های ذرات مشخص گردد؛ همچنین بمنظور تعیین منابع احتمالی انتشار ذرات <span dir="LTR">PM₁₀</span>، از مدل چرخشی واریماکس استفاده شد.</p> <p dir="RTL" style="text-align: justify;"><strong>یافته‌ها</strong>: مجموع غلظت یون‌های محلول در آب موجود در ذرات <span dir="LTR">TSP</span> و <span dir="LTR">PM₁₀</span> هوای محیطی شهر تبریز به ترتیب برابر 20/33<span dir="LTR">&plusmn;</span>20/77 و <span dir="LTR">&nbsp;&micro;g/m³</span>14/08<span dir="LTR">&plusmn;</span>16/04 بدست آمد. در ذرات <span dir="LTR">TSP</span> و <span dir="LTR">PM₁₀</span> یون‌های سولفات (<span dir="LTR">&micro;g/m³</span> 5/79&plusmn; 8/69) و نیترات (<span dir="LTR">&micro;g/m³</span> 7/9&plusmn;8/47) عمده‌ترین یون‌های محلول در آب موجود در ذرات بوده و یون‌های کلسیم و سدیم در مرتبه بعدی قرار داشتند.</p> <p dir="RTL" style="text-align: justify;"><strong>نتیجه‌گیری:</strong> نتایج مدلسازی مشخص نمود که ذرات معدنی ناشی از خاک حاشیه شهر و ذرات ثانویه ناشی از احتراق سوخت‌ها به همراه تعلیق مجدد ذرات از خاک‌های آلوده منبع انتشار حدود 80 درصد از ذرات معلق <span dir="LTR">PM₁₀</span> منطقه شهری هستند.</p> <p><strong>Background and Objective:</strong> The present study was carried out to determine the amount and ionic characterization of TSP and PM₁₀ aimed at identifying&nbsp; the potential emission sources of particulates in the ambient air of Tabriz.</p> <p><strong>Materials and Methods: </strong>TSP and PM₁₀ samples were collected by two high volume samplers during September 2013 to August 2014. Water-soluble ions in particulate matter were extracted using ultrasonic method and were identified by ion chromatography. Using Stata12 software, linear regression analysis was performed between the ions to determination of the major ionic component of the particulates. In addition, in order to identify the potential emission sources of PM₁₀, the rotation varimax model was used.</p> <p><strong>Results: </strong>Total measured water-soluble ions in TSP and PM₁₀ of the urban sampling site were 20.33&plusmn;20.77 and 16.04&plusmn;14.08 &micro;g/m³, respectively. Among all detected ions, sulfate (8.69&plusmn;5.79 &micro;g/m³) and nitrate (8.47&plusmn;7.9 &micro;g/m³) were the dominant constituents followed by calcium and sodium<span dir="RTL">.</span></p> <p><strong>Conclusion: </strong>The modeling results revealed that the soils of surrounding ground together with secondary PM and also resuspension of PM from polluted soil account for 80 percent of PM₁₀ mass.</p> آلودگی هوا, ذرات معلق, محتوای یونی, منابع انتشار, شهر تبریز Air pollution, Particulate matter, Ionic properties, Emission sources, Tabriz city 319 330 http://ijhe.tums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-497-3&slc_lang=fa&sid=1 A Gholampour اکبر غلام پور ak.golampour@gmail.com No Department of Environmental Engineering School of Public Health. Tabriz University of Medical Sciences دکتری بهداشت محیط، استادیار دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تبریز MS Hassanvand محمد صادق حسنوند mshasanvand@gmail.com No Center for Air Pollution Research (CAPR), Institute for Environmental Research (IER), Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran دکترای بهداشت محیط، استادیار مرکز تحقیقات آلودگی هوا، پژوهشکده محیط زیست، دانشگاه علوم پزشکی تهران R Nabizadeh رامین نبی زاده rnabizadeh@tums.ac.ir No Department of Environmental Health Engineering, School of Public Health, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran دکتری بهداشت محیط، استاد دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران Z Alizadeh زهرا علیزاده ayda66.alizade@gmail.com No Department of Environmental Health Engineering, School of Public Health, Tabriz University of Medical Sciences, Tabriz, Iran دانشجوی کارشناسی ارشد رشته مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تبریز AH Mahvi امیر حسین محوی ahmahvi@yahoo.com Yes Center for Air Pollution Research (CAPR), Institute for Environmental Research (IER), Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran, AND Department of Environmental Health Engineering, School of Public Health, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran مرکز تحقیقات آلودگی هوا، پژوهشکده محیط زیست، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران، و دکتری بهداشت محیط، استادیار دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران