fa مقایسه دو روش فازی و قطعی در ارزیابی کیفیت آب شرب دشت بیلوردی آب WATER پژوهشي Research <p dir="RTL" style="text-align: justify;"><strong>زمینه و هدف:</strong> سلامتی انسان بیش از هر چیز، به آب شرب سالم و بهداشتی بستگی دارد. در دشت بیلوردی تنها منبع آب شرب مصرفی، آب‌های زیرزمینی است که در بعضی نقاط از کیفیت پایینی برخوردار است، لذا آب شرب این منطقه از نظر کیفیت نیاز به بررسی دقیق دارد و در این تحقیق، با دو روش فازی و قطعی مورد ارزیابی قرار گرفت.</p> <p dir="RTL" style="text-align: justify;"><strong>روش بررسی:</strong> در مهر سال 1392 تعداد 15 نمونه از نقاط مختلف دشت بیلوردی برداشته شدند و غلظت کاتیون‌ها و آنیون‌های اصلی، نیترات، فلوئور و برخی پارامترهای فیزیکی آب در آزمایشگاه آب‌شناسی دانشگاه تبریز اندازه‌گیری شدند. جهت بررسی کیفیت شرب، نخست از دیاگرام شولر در محیط <span dir="LTR">GWW</span> و سپس از سیستم استنتاج فازی در محیط <span dir="LTR">MATLAB</span> استفاده‌ کرده و نتایج آنها با هم مقایسه شدند.</p> <p dir="RTL" style="text-align: justify;"><strong>یافته‌ها: </strong>براساس نتایج، در روش قطعی، کیفیت آب شرب در بازه خوب تا کاملا نامطبوع دسته‌بندی شد ولی در ‌روش فازی، علاوه بر بیان کیفیت آب، درصد قابلیت شرب نمونه‌ها نیز ارائه‌ شد، بطوری‌که شش نمونه‌ با درصد اطمینان 13/8 تا 14/7، پنج نمونه با درصد اطمینان 50 و چهار نمونه با درصد اطمینان 73 تا 85، به ترتیب در گروه‌های غیرقابل‌ قبول، قابل ‌قبول و مطلوب برای شرب قرار گرفتند.</p> <p dir="RTL" style="text-align: justify;"><strong>نتیجه‌گیری:</strong> نتایج، حاکی از دقت و توانایی بالای روش فازی نسبت به روش قطعی است، چون عدم قطعیت‌های موجود در مراحل مختلف نمونه‌برداری، آنالیز و تحلیل نتایج را پوشش می‌دهد و همه پارامترهای مؤثر بر کیفیت آب را در ارزیابی لحاظ می‌‌کند، همچنین برای قابلیت شرب آب، درصد اطمینان ارائه می‌دهد.</p> <p><strong>Background and Objective:</strong> Human health depends on clean and safe drinking water more than anything. In Bilverdi Plain, the main source of drinking water is groundwater that has got a low quality in some places. Therefore, the drinking water of this area needs detailed evaluation of quality. In this research, the drinking water of Bilverdi Plain was evaluated based on fuzzy and deterministic methods.</p> <p><strong>Materials and Methods:</strong> Totally, 15 samples were collected from different places in September 2013. Major water ions including fluoride and nitrate of the samples taken were measured at hydrological lab of University of Tabriz. To check the quality of water, Schoeller diagram in GWW environment and MATLAB software in fuzzy inference system were used and their results were compared with each other<span dir="RTL">.</span></p> <p><strong>Results:</strong> Based on the results in deterministic method, the quality of drinking water was classified ranging from good to undesirable. However, in fuzzy method in addition to water quality, the potability confidence of samples was offered in which water in six samples with reliability percent from 13.8 to 14.7; in five samples with 50% confidence level and in four samples with confidence percent from 73 to 85 were desirable, acceptable and unacceptable respectively.</p> <p><strong>Conclusion:</strong> The results show the higher accuracy and capability of fuzzy method rather than deterministic method. Because it is proper to deal with uncertainty in the different parameters and all effective parameters on water quality could be considered together in the evaluation and it offers confidence level for potability of water.</p> کیفیت آب شرب, منطق فازی, روش قطعی, دشت بیلوردی Drinking water quality, Fuzzy logic, Deterministic method, Bilverdi plain 383 396 http://ijhe.tums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-870-1&slc_lang=fa&sid=1 S Shakur صدیقه شکور sed_shakur@yahoo.com No MSc in Hydrogeology, Department of Geology, Faculty of Natural Sciences, University of Tabriz, Tabriz, Iran کارشناسی ارشد هیدروژئولوژی، گروه علوم زمین، دانشکده علوم طبیعی، دانشگاه تبریز AA Nadiri عطا اله ندیری Nadiri@tabrizu.ac.ir Yes Assistant Professor, Department of Geology, Faculty of Natural Sciences, University of Tabriz, Tabriz, Iran استادیار گروه علوم زمین، دانشکده علوم طبیعی، دانشگاه تبریز A Asghari Moghaddam اصغر اصغری مقدم moghaddam@tabrizu.ac.ir No Professor, Department of Geology, Faculty of Natural Sciences, University of Tabriz, Tabriz, Iran استاد گروه علوم زمین، دانشکده علوم طبیعی، دانشگاه تبریز M Vadiati میثم ودیعتی meysam.vadiati@yahoo.com No Ph.D. Candidate in Hydrogeology, Department of Geology, Faculty of Natural Sciences, University of Tabriz, Tabriz, Iran دانشجوی دکتری هیدروژئولوژی، گروه علوم زمین، دانشکده علوم طبیعی، دانشگاه تبریز