fa مطالعه تاثیر سم کشاورزی گلایفوزیت بر برخی فاکتورهای خونی و تغییرات رفتاری ماهی کپور معمولی عمومى General پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">زمینه و هدف</span></span></strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">: سم گلایفوزیت از سموم علف کش سیستمیک و غیرانتخابی است که برای کنترل گیاهان استفاده می‌شود اما اثرات مضری بر جانوران دارد. مطالعه حاضر با هدف تعیین غلظت کشنده گلایفوزیت و تاثیر آن بر فاکتورهای خون شناسی و تغییرات رفتاری ماهی کپور معمولی انجام شد. </span></span><br> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">روش بررسی</span></span></strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">: ماهیان در معرض غلظت‌های مختلف سم گلایفوزیت (‌5، 10، 20، 30 و </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">mg/L</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> 40) و یک گروه شاهد در طی </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">h</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> 96 قرار گرفتند. از نمونه‌ها خونگیری و فاکتورهای خونی سنجیده شد. در طول دوره آزمایش، میزان تلفات و رفتار&shy;های ماهیان ثبت گردید. بر‌اساس میزان تلفات، میزان </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">LC₅₀</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">، </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">LOEC</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">، </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">NOEC</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> و </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">MATC</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> محاسبه شد. </span></span><br> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">یافته‌ها</span></span></strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">: در شروع آزمایش رفتار&shy;هایی مانند جهش در سطح آب، تحرک بالا و سپس تجمع در بستر و در نهایت تنفس در سطح، عدم تعادل، سستی و مرگ در تیمارهای مختلف مشاهده گردید. میزان </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">LC₅₀</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> گلایفوزیت برای این ماهی برای زمان‌های 24، 48، 72 و </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">h</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> 96 </span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">به ترتیب 36/09، 30/46، 21/78،</span></span> <span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">mg/L</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">20/05 و میزان </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">LOEC</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">، </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">NOEC</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> و </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">MATC</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> به ترتیب 6/66، 4/73 و </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">mg/L</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> 2/005 محاسبه شد. با</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">افزایش</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">غلظت</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">سم تغییرات معنی‌داری در میزان فاکتورهای خونی شامل گلبول‌های قرمز و سفید، هماتوکریت، هموگلوبین، پروتئین کل، گلوکز، کورتیزول و غیره مشاهده شد (0/05</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">p<</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">).</span></span><br> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">نتیجه</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">‌</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">گیری</span></span></strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">: سم گلایفوزیت با درجه &quot;نسبتا سمی&quot; است و در غلظت بالا تاثیرات شدیدی بر فیزیولوژی و سیستم ایمنی ماهیان دارد. فاکتورهای خونی و تغییرات رفتاری می‌توانند به‌عنوان آزمایش تشخیصی سلامت محیط و همچنین شاخص استرس سموم در اکوسیستم‌های آبی استفاده شوند.</span></span></div> <strong>Background and Objective</strong>: Glyphosate is a non-selective, systemic herbicide that can control most plants, but it has harmful effects on organisms, especially aquatic animals. Static bioassays were made to determine acute toxicity of glyphosate and its effects on haematological parameters and behavior changes of common carp (<em>Cyprinus carpio</em>).<br> <strong>Materials and Methods</strong>: Common carp were exposed to different concentrations of glyphosate (5, 10, 20, 30 and 40 mg/L) and a control group for 96 h. After that, blood and plasma factors were measured in blood samples. Mortality rate and fish behavioral were recorded during the experiments. LC50, LOEC, NOEC and MATC were calculated by Probit software according to mortality rate in any treatment.<br> <strong>Results</strong>: In the early period of the experiment, fish in toxic media were jumping in water and showed high movements. Then after, the behavior such as breathing in surface, loss of balance, weakness and finally death were observed in the different treatments. LC₅₀ value and 95% confidence limit of glyphosate in 24, 48, 72 and 96 h were 36.09, 30.46, 21.78 and 20.05 mg/L for common carp, respectively. The LOEC, NOEC and MATC were calculated as 6.66, 4.73 and 2.005 mg/L. The Significant changes that were observed in blood factors included RBC, WBC, Hct, Hb and plasma factors such as total protein, glucose, cortisol and other factors when the pesticide concentration was increased (p<0.05).<br> <strong>Conclusion</strong>: Results showed that glyphosate had a high effect on common carp and it its physiology and immune system. Haematological parameters may be used as an environmental health diagnostic test and stress indicator for agriculture pesticides in aquatic ecosystems.<br> &nbsp; سموم کشاورزی, گلایفوزیت, ماهی کپور معمولی, فاکتورهای خونی, سلامت محیط Pesticides, Glyphosate, Cyprinus carpio, Blood factors, Environmental health 175 186 http://ijhe.tums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1172-1&slc_lang=fa&sid=1 N Naqshband نبات نقشبندی nabat_naqshbandi@yahoo.com No Department of Biology, Faculty of Sciences, Payame Noor University, Oshnaviye, Iran گروه زیست شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه پیام نور،اشنویه، ایران M Askari Hesni مجید عسکری حصنی mahesni@gmail.com Yes Department of Biology, Faculty of Sciences, Shahid Bahonar University of Kerman, Kerman, Iran گروه زیست شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران