fa کاربرد تکنیک داده کاوی درخت تصمیم CART در تعیین مؤثرترین فاکتورهای کیفیت آب آشامیدنی (مطالعه موردی: دشت کازرون استان فارس) آب WATER پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">زمینه و هدف:</span></span></span></strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> بررسی پارامترهای کیفیت آب آشامیدنی به منظور افزایش بهره&shy; وری و مدیریت و برنامه&shy; ریزی بهتر منابع</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">آب به‌خصوص در کشورهای در حال توسعه از اهمیت شایانی برخوردار است. هدف از انجام پژوهش حاضر، کاربرد تکنیک داده&shy; کاوی درخت تصمیم </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;">CART</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> در تعیین فاکتورهای موثر بر</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">کیفیت آب آشامیدنی در دشت کازرون واقع در غرب استان فارس است. </span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">روش بررسی:</span></span></span></strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> به این منظور، اطلاعات مربوط به پارامترهای کیفی 60 حلقه چاه شرب، شامل </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;">SAR</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">، </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;">Na</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">، </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;">Cl</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">، </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;">SO₄</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">، </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;">TH</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">، </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;">TDS</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">، </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;">pH</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">، </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;">NO₃</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">، </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;">CaCO₃</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">، </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;">HCO₃</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">، </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;">Ca</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">، </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;">Mg</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">، </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;">K</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> و </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;">EC</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">، مستقر در منطقه&shy; مورد مطالعه فراهم گردید. سپس، با استفاده از تکنیک&shy; داده&shy; کاوی درخت تصمیم </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;">CART</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> و مدل&shy; سازی در نرم&shy; افزار </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;">Clementine 12.0</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">، فاکتورهای مؤثر بر کیفیت آب آشامیدنی با دقت 90 درصد تعیین گردیدند. </span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">یافته &shy;ها:</span></span></span></strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> نتایج نشان داد که دو عامل کل جامدات محلول (</span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;">TDS</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">) و مقدار کلسیم (</span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;">Ca</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">)، تاثیر بیشتری بر</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">کیفیت آب آشامیدنی در این دشت داشته است. به این ترتیب، در صورتی که مجموع املاح محلول در آب در این دشت کمتر یا مساوی </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;">mg/L</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> 495 و مقدار کلسیم آن، کمتر یا مساوی </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;">meq/L</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> 6/150. باشد، این آب برای آشامیدن مناسب است. </span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">نتیجه&shy; گیری:</span></span></span></strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> با توجه به ساختار سازندهای زمین &shy;شناسی منطقه و وجود کربنات کلسیم در ترکیب آنها، کل جامدات محلول و کلسیم تاثیر بیشتری بر کیفیت آب آشامیدنی در این دشت دارند. پیشنهاد می &shy;گردد نسبت به تصفیه آب، کاهش املاح محلول و انجام پایش&shy; های مستمر از چاه&shy; های این دشت اقدام صورت گیرد. </span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><strong>Background and Objective:</strong> Determination of quality parameters of drinkable water is important, especially in developing countries, to increase the productivity and better management and planning of water resources. The aim of current study was to apply CART decision tree data mining technique to determine the most effective factors on drinkable water quality in Kazeroon plain, located west of Fars province, Iran.<br> <strong>Materials and Methods: </strong>Qualitative parameters of 60 drinkable wells such as SAR, Na, Cl, SO₄, TH, TDS, pH, NO₃, CaCO₃, HCO₃, Ca, Mg, K and EC were taken in the study area. The most effective factors on quality of drinkable water were determined with 90% accuracy, using CART decision tree data mining technique in Clementine 12.0 software.<br> <strong>Results:</strong> The results showed that total dissolved solids (TDS) and calcium content (Ca) had the highest impact on quality of drinking water. Therefore, when the TDS of water in this plain is equal or less than 495 mg/L and the calcium content is equal or less than 6.150 meq/L, the water is suitable for drinking.<br> <strong>Conclusion:</strong> The TDS and Ca content were the most effective parameters on the quality of drinkable water in this plain, due to its geological formation and the existence of CaCO₃ in its structure. The water purification, reduction of soluble material concentration, and monitoring of wells in this plain are recommended.<br> &nbsp;</div> آب آشامیدنی, داده کاوی, درخت تصمیم, دشت کازرون, کیفیت آب Drinking water, Data mining, Decision tree, Kazeroon plain, Water quality 1 14 http://ijhe.tums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1199-1&slc_lang=fa&sid=1 SM Soleimanpour سید مسعود سلیمان پور m.soleimanpour@yahoo.com Yes Soil Conservation and Watershed Management Research Department, Fars Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Shiraz, Iran بخش تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، شیراز، ایران SH Mesbah سید حمید مصباح mesbah631@yahoo.com No Soil Conservation and Watershed Management Research Department, Fars Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Shiraz, Iran بخش تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، شیراز، ایران B Hedayati بهرام هدایتی bahram.hedayati@gmail.com No Computer Engineering, Payame Noor University, Tehran, Iran گروه مهندسی کامپیوتر، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران