fa آلودگی، منشاء و ارزیابی ریسک سلامت هیدروکربن‌های آروماتیک حلقوی در خاک‌های بخش مرکزی شهرستان بندرعباس عمومى General پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">زمینه و هدف</span></span></strong>: <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">هیدروکربن‌های آروماتیک حلقوی (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">PAHs</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">) گروه بزرگی از آلاینده‌های آلی هستند که از دو یا چند حلقه &nbsp;بنزنی تشکیل شده‌اند</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">.</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">PAHs </span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">&nbsp;بدلیل</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">خواص</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">سرطان‌زائی</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">و</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">جهش‌زایی بالا در انسان توجه</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">گسترده‌ای</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">را</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">به</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">خود</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">جلب کرده‌اند. لذا در این تحقیق سعی شده است با اندازه‌گیری غلظت </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">PAHs</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">‌ در منطقه مورد مطالعه میزان ریسک سلامت را مورد ارزیابی قرار دهیم.</span></span><br> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">روش بررسی</span></span></strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">: 36 نمونه خاک از بخش مرکزی شهرستان بندرعباس جمع‌آوری شد. آنالیز نمونه‌ها با استفاده از دستگاه کروماتوگرافی گازی انجام شد. همچنن جهت تعیین منشاء مدل فاکتور ماتریس مثبت (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">PMF</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">) مورد استفاده قرار گرفت.</span></span><br> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">یافته‌ها</span></span></strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">: میانگین غلظت</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">کل </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">PAHs</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> در نمونه‌های خاک‌ </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">mg/kg</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> 1/46 است. شاخص </span></span><span style="color:#222222;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">ریسک افزایش تدریجی سرطان در طول عمر (</span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:#222222;"><span style="font-family:times new roman,serif;">ILCR</span></span></span><span style="color:#222222;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">)</span></span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> برای خاک در معرض </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">PAHs</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> برای کودکان ^6-10 &times; 4/95</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">و بزرگسالان&nbsp; ^6-10 &times; 1/06 بدست آمد. </span></span><br> <strong><span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">نتیجه‌گیری</span></span></span></strong><span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">: </span></span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">ارزیابی ریسک اکولوژیکی نشان داد که غلظت تمام گونه‌های </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">PAHs</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> به جز دی بنزو(</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">h</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">،</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">a</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">)آنتراسن و اسنفتن کمتر از مقدار تاثیرات با دامنه کم است.</span></span><span style="color:#222222;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> نتایج برآورد </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:#222222;"><span style="font-family:times new roman,serif;">ILCR</span></span></span><span style="color:#222222;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> نشان داد که ساکنان بخش مرکزی شهرستان بندرعباس به‌طور بالقوه در معرض خطر ابتلا به سرطان‌ از طریق هر دو مسیر بلع و تماس پوستی قرار دارند.</span></span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> نتایج مدل </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">PMF</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> چهار منشاء، احتراق سوخت فسیلی (14 درصد)، احتراق زیست توده (13 درصد)، انتشار از وسایل نقلیه (36 درصد) و احتراق سوخت فسیلی/ نفت خام (37 درصد) را شناسایی کرد.</span></span></div> <div style="text-align: justify;"><strong>Background and Objective</strong>: Polycyclic aromatic hydrocarbons (PAHs) constitute a large class of organic compounds that are composed of two or more fused aromatic rings. Due to their potential mutagenic, carcinogenic and teratogenic effects on human health, PAHs have attracted particular concern. Therefore, in this study it was attempted to measure the PAHs concentration in the study area to evaluate the health risk.<br> <strong>Materials and Methods</strong>: 36 samples were taken from the central district in Bandar Abbas county to investigate the degree of contamination, sources and health risk&nbsp; of polycyclic aromatic hydrocarbons (PAHs). Analysis of the samples was performed using gas chromatography. &nbsp;<span dir="RTL">خطای ترجمه</span>Also,&nbsp; PMF Model was used to determine the possible sources.<br> <strong>Results</strong>: The total PAHs concentration had a mean value of 1.48 mg/kg in the soil samples. The total incremental life time cancer risk (ILCR) due to exposure to PAHs in soil is 1.06 &times; 10^&minus;⁶ for an adult and 4.95 &times; 10^&minus;⁶ for children. The results estimated for ILCR indicated that residents live in the central district of Bandar Abbas county are potentially exposed to cancer risk via both dust ingestion and dermal contact.<br> <strong>Conclusion</strong>: The ecological risk assessment of PAHs showed that the levels of all types of PAHs were lower than the lower value of effects range, except for dibenzo(a,h) antheracene and acenaphthene. The estimated results of ILCR indicated that Bandar Abbas county central district residents are potentially exposed to cancer risk via both ingestion and dermal contact. The PMF analysis identified four sources that were included fossil fuel combustion (14%), biomass combustion (13%), vehicular emissions (36%) and fossil fuel combustion/unburned petroleum (37%).<br> &nbsp;</div> خاک, هیدروکربن‌های آروماتیک حلقوی, فاکتور ماتریس مثبت, بندرعباس, ایران Soil, Polycyclic aromatic hydrocarbons, Positive matrix factorization, Bandar Abbas, Iran 271 280 http://ijhe.tums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1223-1&slc_lang=fa&sid=1 SL Mousavi سیده لیلا موسوی l.moussavi615@gmail.com No Department of Applied Geology, Faculty of Earth Science, Kharazmi University, Tehran, Iran گروه زمین شناسی کاربردی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران A Shakeri عطا شاکری shakeri1353@gmail.com Yes Department of Applied Geology, Faculty of Earth Science, Kharazmi University, Tehran, Iran گروه زمین شناسی کاربردی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران M Nakhaei محمد نخعی nakhaeimohamad@yahoo.com No Department of Applied Geology, Faculty of Earth Science, Kharazmi University, Tehran, Iran گروه زمین شناسی کاربردی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران