fa بررسی فلزات سنگین نزولات جوی در حوضه آبخیز شهری بجنورد آب WATER پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">زمینه و هدف: </span></span></strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">با بررسی غلظت فلزات سنگین موجود در نزولات جوی، اطلاعات مهمی در مورد منابع آلاینده‌ها در اتمسفر فراهم می‌گردد. از این‌رو در این مطالعه با هدف کمک به مدیران شهری در کنترل آلودگی شهر بجنورد، اقدام به اندازه‌گیری غلظت فلزات سنگین سرب، روی و مس در نمونه‌های آب باران حوضه شهری بجنورد در دو فصل پاییز و بهار شد.</span></span><br> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">روش بررسی:</span></span></strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> این مطالعه به صورت توصیفی و تحلیل مقطعی انجام شد. برای اندازه‌گیری فلزات سنگین، تعداد 24 نمونه آب باران تهیه گردید و با استفاده از دستگاه جذب اتمی، مقدار غلظت فلزات سنگین موجود در نمونه‌های باران اندازه‌گیری شد.</span></span><br> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">یافته‌ها:</span></span></strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> نتایج نشان از قلیایی بودن </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">pH</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> در حوضه شهری بجنورد دارد. همچنین غلظت فلزات سنگین موجود در آب باران نیز در مقایسه با استانداردهای جهانی </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">WHO</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> و </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">EPA</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">، دارای اختلاف معنی‌دار (0/05></span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">P</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">) و کمتر از مقدار استانداردها است. همچنین نتایج آزمون همبستگی پیرسون (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">correlation</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"> </span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;">Pearson</span></span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">) حاکی از آن است که بیشترین همبستگی مثبت بین عنصر روی و مس در نمونه‌های باران پاییز و بهار به ترتیب برابر با (0/733=</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">r</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">) و (0/190=</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">r</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">) برقرار است. این همبستگی با استفاده از آنالیز خوشه‌ای به روش سلسله مراتبی مورد تایید قرار گرفت.&nbsp;&nbsp; </span></span><br> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">نتیجه‌گیری: </span></span></strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">پایین بودن مقادیر </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">pH</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> و از طرفی پایین بودن مقدار غلظت فلزات سنگین در مقایسه با استانداردهای جهانی، نشان از آلودگی پایین آب باران به فلزات سنگین است و خطری برای سلامتی مردم شهر وجود ندارد. غلظت عناصر سنگین در محدوده شهری حوضه‌های آبخیز شهری بیشتر از سایر سطوح حوضه بوده و بیشترین آلودگی مربوط به عنصر سرب در منطقه مسکونی و تجاری است که بیشترین ترافیک شهری در آن برقرار است. آلودگی فلزات سنگین در فصول مختلف نیز متغیر بوده و در نمونه‌های آب باران مربوط به فصل بهار بیشتر از پاییز است. </span></span><br> &nbsp;</div> <strong>Background and Objective: </strong>Important information can be obtained about the sources of pollutants in the atmosphere by studying the concentration of heavy metals in atmospheric precipitation.. Therefore, in this study concentrations of Pb, Zn and Cu were measured in samples of urban watershed of Bojnourd in autumn and spring seasons to help urban managers to control pollution in Bojnourd area.<br> <strong>Materials and Methods:</strong> This study was a descriptive and cross-sectional research. 24 samples of rain water were collected to measure heavy metals. The amount of heavy metals in the samples was measured using atomic absorption.<br> <strong>Results: </strong>Results showed that the pH was alkali in the Bojnourd urban watershed. Concentrations of Pb, Zn and Cu in rainwater in both autumn and spring were compared to international standards of WHO and EPA. The difference was significant (P <0.05) and was less than the standards values. Also, the results of the Pearson correlation test showed that the highest positive correlation was between zinc (r = 0.733) and copper (r = 0.190) in the samples of autumn and spring. This correlation was approved using hierarchical cluster analysis method.<br> <strong>Conclusion:</strong> The low levels of pH and low concentrations of heavy metals in comparison with global standards indicated low rainwater pollution to heavy metals. Thus, there is no a health threat to the people of the city. The concentration of heavy metals in the metropolitan area of urban watersheds had been higher than other basin levels and the most dominant contaminant was lead in the residential and commercial areas with the highest urban traffic. The pollution to heavy metals varied in different seasons and the value was higher in spring rainwater samples than the autumn ones.<br> &nbsp;<br> &nbsp; بجنورد, حوضه شهری, نزولات جوی, فلزات سنگین Bojnourd, Urban watershed, Rainfall, Heavy metals 511 522 http://ijhe.tums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1262-1&slc_lang=fa&sid=1 H Izanloo حسن ایزانلو hghizanloo@gmail.com Yes Watershed Group, Department of Natural Resources, University of Sari Agricultural Sciences and Natural Resources, Sari, Iran گروه آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران K Solaimani کریم سلیمانی solaimani2001@yahoo.co.uk No Watershed Group, Department of Natural Resources, University of Sari Agricultural Sciences and Natural Resources, Sari, Iran گروه آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران K Shahedi کاکا شاهدی kaka.shahedi@gmail.com No Watershed Group, Department of Natural Resources, University of Sari Agricultural Sciences and Natural Resources, Sari, Iran گروه آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران