fa ارزیابی ریسک غیرسرطان‌زایی فلزات سنگین جیوه و مس در گرد و غبار سطحی خیابان‌های شهر زاهدان عمومى General پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:b lotus;">زمینه و هدف</span></strong><span style="font-family:b lotus;">: گرد و غبار خیابان یک عامل مهم آلودگی شهری است که حاوی ذرات‌ معلق و فلزات ‌سنگین هستند. با توجه به این‌که در حال حاضر، بیش از نیمی از جمعیت جهان در محیط ‌شهری زندگی می‌کنند لذا این مطالعه با هدف ارزیابی ریسک غیر سرطان‌زایی ناشی از فلزات‌ جیوه (</span><span dir="LTR"><span style="font-size:11.0pt;">Hg</span></span><span style="font-family:b lotus;">) و مس (</span><span dir="LTR"><span style="font-size:11.0pt;">Cu</span></span><span style="font-family:b lotus;">) در گرد و غبار‌های سطحی‌ ‌خیابان‌های شهر زاهدان انجام شد.</span><br> <strong><span style="font-family:b lotus;">مواد و روش‌ها</span></strong><span style="font-family:b lotus;">: نمونه‌برداری از گرد و غبار خیابان‌های شهر زاهدان انجام شد و پس از آماده‌سازی نمونه‌ها، جهت تعیین غلظت فلزات</span><span dir="LTR"><span style="font-size:11.0pt;">Hg </span></span><span style="font-family:b lotus;">&nbsp;و </span><span dir="LTR"><span style="font-size:11.0pt;">Cu</span></span><span style="font-family:b lotus;">‌، نمونه‌ها به دستگاه </span><span dir="LTR"><span style="font-size:11.0pt;">ICP-MS</span></span><span style="font-family:b lotus;"> تزریق شد و با توجه به نتایج غلظت فلزات به‌دست آمده، نسبت خطر</span><span dir="LTR"><span style="font-size:11.0pt;">) </span></span><span style="font-family:b lotus;">‌</span><span dir="LTR"><span style="font-size:11.0pt;">(HQ</span></span><span style="font-family:b lotus;"> و شاخص خطر غیر سرطان‌زایی </span><span dir="LTR"><span style="font-size:11.0pt;">(HI)</span></span><span style="font-family:b lotus;"> ناشی از فلزات فوق محاسبه شد. </span><br> <strong><span style="font-family:b lotus;">یافته‌ها</span></strong><span style="font-family:b lotus;">: نتایج مطالعه نشان داد که مقدار نسبت خطر جیوه و مس برای کودکان و بزرگسالان کمتر از یک است. به طور کلی نسبت خطر برای مس و جیوه برای بزرگسالان از روند </span><span dir="LTR"><span style="font-size:11.0pt;">>HQ_vapour</span></span> <span dir="LTR"><span style="font-size:11.0pt;">HQ_ingestion > HQ_dermal>HQ_inhalation</span></span><span style="font-family:b lotus;"> و برای کودکان </span><span dir="LTR"><span style="font-size:11.0pt;">>HQ_ingestion>HQ_dermal>HQ_inhalation</span></span> <span dir="LTR"><span style="font-size:11.0pt;">HQ_vapour</span></span><span style="font-family:b lotus;"> پیروی کرد. شاخص خطر غیر سرطان‌زایی </span><span dir="LTR"><span style="font-size:11.0pt;">(HI)</span></span><span style="font-family:b lotus;"> برای کودکان و بزرگسالان کمتر از یک بود. </span><br> <strong><span style="font-family:b lotus;">نتیجه‌گیری</span></strong><span style="font-family:b lotus;">:</span> <span style="font-family:b lotus;">مقادیر شاخص نسبت خطر نشان داد که برای کودکان، استنشاق بخارات جیوه مسیر اصلی مواجهه با فلز جیوه است در صورتی‌که برای بزرگسالان، مسیر دهانی راه اصلی مواجهه با فلز جیوه و مس است. </span><span style="font-family:b lotus;">در حال حاضر مقدار شاخص خطر ‌غیرسرطان‌زایی کمتر از سطح ایمن (1</span><span dir="LTR"><span style="font-size:11.0pt;">HI<</span></span><span style="font-family:b lotus;">) است. </span><br> &nbsp;</div> <div style="text-align: justify;"><strong>Background and Objective: </strong>Street dust is an important factor in urban pollution which consists of soil, particulate matters and heavy metals. At present, over half of the world&rsquo;s population lives in urban areas. Therefore, this study aimed to investigate health risks of heavy metals in street dusts in Zahedan.<br> <strong>Materials and Methods:</strong> The samples of street dust were collected in Zahedan. After preparation, the samples, were injected to ICP-MS for determination the amount of Hg and Cu. According to the measured concentrations, Hazard quotient (HQ) and hazard index (HI) were calculated to evaluate the health risk assessment.<br> <strong>Results:</strong> Results showed that Hazard quotient for both Hg and Cu was less than 1 for children and adult. HQ for Hg and Cu was in order of HQ_ingestion >HQ_dermal >HQ_inhalation> HQ_vapourfor adults and HQ_vapour > HQ_ingestion > HQ_dermal > HQ_{inhalation&nbsp;}for children. HI was also less than 1.<br> <strong>Conclusion:</strong> The value of HQ showed that inhalation of mercury vapor and ingestion were the main routes of exposure to Hg for children and adults. The non-carcinogenic risk was within the safe value (HI <1) in this study.<br> &nbsp;</div> گرد و غبار‌, فلزات‌ سنگین, ریسک غیرسرطان‌زایی, شهر زاهدان Street dust, Heavy metals, Non-cancer risk, Zahedan city 391 402 http://ijhe.tums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1486-1&slc_lang=fa&sid=1 M Moradi Baseri مریم مرادی باصری moradi.bmaryam@yahoo.com No Student Research Committee, Zahedan University of Medical Sciences, Zahedan, Iran کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی زاهدان، زاهدان، ایران H Kamani حسین کمانی hossein_kamani@yahoo.com Yes Health Promotion Research Center, Zahedan University of Medical Sciences, Zahedan, Iran مرکز تحقیقات ارتقاء سلامت، دانشگاه علوم پزشکی زاهدان، زاهدان، ایران SD Ashrafi سیدداود اشرفی d_ashrafi@yahoo.com No Department of Environmental Health, School of Health, Guilan University of Medical Sciences, Rasht, Iran گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی گیلان، رشت، ایران E Bazrafshan ادریس بذرافشان ed_bazrafshan@yahoo.com No Health Sciences Research Center, Torbat Heydariyeh University of Medical Sciences, Torbat Heydariyeh, Iran مرکز تحقیقات علوم بهداشتی، دانشگاه علوم پزشکی تربت حیدریه، تربت حیدریه، ایران F Kord Mostafapour فردوس کرد مصطفی پور ferdos_66@yahoo.com No Health Promotion Research Center, Zahedan University of Medical Sciences, Zahedan, Iran مرکز تحقیقات ارتقاء سلامت، دانشگاه علوم پزشکی زاهدان، زاهدان، ایران