fa مکان‌یابی و اولویت‌بندی ایستگاه‌های پایش کیفیت هوای شهر کرج با رویکرد دو مرحله‌ای هوا Air پژوهشي Research <strong><span style="border:none windowtext 1.0pt;padding:0in;background:white;"><span style="color:windowtext;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">زمینه و هدف: </span></span></span></span></strong><span style="color:windowtext;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">از مهمترین اهداف مدیریت محیط‌زیست شهری، پایش کیفیت هوا است. با استقرار صحیح ایستگاه‌های پایش می‌توان وضعیت واقعی کیفیت هوا را به‌دست آورد. </span></span></span><span style="color:windowtext;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">هدف این مطالعه </span></span></span><span style="color:windowtext;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">مکان‌یابی ایستگاه‌های پایش کیفیت هوای شهر کرج است</span></span></span><span style="color:windowtext;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">. </span></span></span><br> <strong><span style="border:none windowtext 1.0pt;padding:0in;background:white;"><span style="color:windowtext;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">روش بررسی:</span></span></span></span></strong> <span style="color:windowtext;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">براساس رویکرد دومرحله‌ای، در مرحله اول نقشه شایستگی، با استفاده از روش </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:windowtext;">WLC</span></span><span style="color:windowtext;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> تهیه شد. اولویت‌بندی مناطق شهرداری کرج برای نصب ایستگاه مشخص شد.</span></span></span><span style="color:windowtext;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> پهنه‌های دارای اولویت، با استفاده از رویکرد تاپسیس مشخص شدند. در مرحله دوم، </span></span></span><span style="color:windowtext;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">با بازدید میدانی از بین </span></span></span><span style="color:windowtext;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">گزینه‌های دارای اولویت، </span></span></span><span style="color:windowtext;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">مکان‌های مناسب استقرار ایستگاه‌های پایش هوای شهر کرج</span></span></span> <span style="color:windowtext;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">معرفی شدند.</span></span></span><span style="color:windowtext;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"></span></span></span><br> <strong><span style="border:none windowtext 1.0pt;padding:0in;background:white;"><span style="color:windowtext;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">یافته‌ها: </span></span></span></span></strong><span style="color:windowtext;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">تعداد 10 ایستگاه براساس تعداد مناطق شهرداری و جمعیت شهر کرج پیشنهاد شد. معیارها برای مرحله اول مانند معیارهای فاصله از معابر و تقاطع‌ها وزن‌دهی و استاندارد شدند. بیشترین و کمترین اهمیت نسبی را بین معیارهای مورد نظر، به‌ترتیب معیارهای فاصله از معابر و فضای سبز دارند. مناطق سه و نه شهر به‌ترتیب دارای بیشترین و کمترین اولویت برای استقرار ایستگاه پایش کیفیت هوا هستند. در مرحله اول 30 گزینه دارای اولویت برای استقرار ایستگاه مشخص شدند. در مرحله دوم با بازدید میدانی بر‌اساس معیارهای مانند حداقل فاصله از فضای سبز، تقاطع و منابع انتشار، تعداد 10 گزینه مناسب برای استقرار ایستگاه پایش کیفیت هوا مشخص شدند.</span></span></span> <div style="text-align: justify;"><strong><span style="border:none windowtext 1.0pt;padding:0in;background:white;"><span style="color:windowtext;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">نتیجه‌گیری:</span></span></span></span></strong><span style="color:windowtext;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> در رویکرد پیشنهادی ابتدا گزینه‌های دارای اولویت استقرار مشخص شده و در گام بعدی با صرف هزینه، زمان و تلاش منطقی، محل نهایی استقرار ایستگاه‌های پایش کیفیت هوا مشخص شدند. این رویکرد پیشنهادی را می‌توان در سایر شهرها برای استقرار ایستگاه‌های پایش کیفیت هوای شهری به‌‌کار برد.</span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><strong>Background and Objective:</strong> One of the most important goals for urban environmental management system is the monitoring of air quality. Allocating optimum air quality monitoring stations (AQMS), is a key factor in establishing effective and accurate air quality monitoring program. The objective of this study was to determine optimal allocation for AQMS in Karaj.<br> <strong>Materials and Methods:</strong> Based on two stages approach, at first, the suitability map was obtained by WLC method. For AQMS implementation, municipal districts were ranked. The extracted alternatives were graded using TOPSIS. In the next stage, the position of preferred sites were investigated by site visiting and detailed criteria. Finally, the AQMS locations were introduced.<br> <strong>Results: </strong>Ten suitable stations were suggested based on population and number of municipal districts. During the first stage important criteria such as distance from roads and street cross-section were weighted and standardized. The distance from roads and green space were the lowest and highest important criteria, respectively. The lowest and highest ranks for AQMS implementation were Nos. 9 and 3 districts, respectively. During the first phase 30 alternatives were obtained. At the second stage, 10 best alternatives were selected following field observation and considering implementation criteria (eg. distance from trees, cross section and pollutants emission sources).<br> <strong>Conclusion:</strong> In this study, at the first stage the preferred alternatives were determined. In the next stage the best alternatives for AQMS implementation were selected considering reasonable time and effort. The suggested approach could be used to implement AQMS for other areas.</div> ایستگاه پایش کیفیت هوا, مکان‌یابی, تاپسیس, تصمیم‌گیری چند معیاره, کرج Air quality monitoring station, Allocating, TOPSIS, Multi-criteria decision making, Karaj 469 484 http://ijhe.tums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2333-1&slc_lang=fa&sid=1 Mazaher Moeinaddini مظاهر معین‌الدینی Moeinaddini@ut.ac.ir Yes Department of Environmental Science, Faculty of Natural Resources, University of Tehran, Karaj, Iran گروه محیط‌زیست، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران Seyed Hassan Mousavi سیدحسن موسوی shmousavi@alumni.ut.ac.ir No Research and Strategic Studies Center in Islamic City Council of Karaj, Karaj, Iran مرکز پژوهش و مطالعات راهبردی شورای اسلامی شهر کرج، کرج، ایران Zohreh Isakhanbeygi زهره عیسی خان بیگی zkhanbeigi92@gmail.com No Department of Environmental Science, Faculty of Natural Resources, University of Tehran, Karaj, Iran گروه محیط‌زیست، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران Somayeh Heidari سمیه حیدری heidari.somayeh@yahoo.com No Department of Monitoring and Evaluation of Environmental Pollutants, Karaj Municipality, Karaj, Iran اداره پایش و ارزیابی آلاینده‌های محیط‌زیستی، شهرداری کرج، کرج، ایران