fa ارزیابی ریسک اکولوژیکی فلزات سنگین موجود در خاک محل دفن پسماند شهر تهران و منطقه مسکونی مجاور آن عمومى General پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">زمینه و هدف:</span></span></span></strong><span style="color:black;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> مو</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">اد زائد شهری از منابع مهم آلاینده بوده و آلودگی خاک لندفیل به فلزات سنگین از چالش‌های رایج بوده است. هدف از این مطالعه ارزیابی ریسک اکولوژیک فلزات سنگین موجود</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">در</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">خاک</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">لندفیل تهران و منطقه مسکونی مجاور آن بوده است.</span></span></span><br> <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">روش بررسی:</span></span></span></strong><span style="color:black;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> پس از مشاوره با کارشناسان و براساس تاسیسات پردازش پسماند، 12 نقطه انتخاب و در 4 فصل نمونه‌برداری گردید. هضم نمونه خاک</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> با چهار اسید </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">HNO₃:HClO₄:HCl:HF</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> انجام و غلظت فلزات </span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">با دستگاه </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">ICP-OES</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> قرائت و ریسک اکولوژیکی محاسبه شد. از آزمون‌های کولموگراف-اسمیرنوف، کروسکال-والیس و ضریب همبستگی پیرسون جهت تعیین ارتباط بین غلظت فلزات با فصول و نقاط نمونه‌برداری استفاده شد. </span></span></span><br> <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">یافته‌ها:</span></span></span></strong><span style="color:black;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> نتایج نشان داد که </span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">ترتیب غلظت فلزات به صورت آلومینیوم>آهن>منگنز>روی> کروم>سرب>مس>نیکل>کبالت >آرسنیک>کادمیوم بود.</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">آزمون ناپارامتری </span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">کروسکال-والیس و</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">مقایسات زوجی</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">نشان از تفاوت معنی‌دار بین</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">غلظت فلزات در نقاط و فصول مختلف نمونه</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">‌بر</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">داری به‌خصوص در فصول بارانی داشت. ضریب همبستگی پیرسون ارتباط قوی و مثبت بین </span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">میانگین غلظت مس-سرب، مس-روی و سرب-روی به‌ترتیب برابر با 0/932، 0/874 و 0/883 نشان داد. فلز مس در سایت کمپوست و تخمیر دارای بالاترین فاکتور آلودگی با مقادیر 13/2 و 9/89 بوده و شاخص زمین انباشتگی هم تاییدی بر آلودگی آنتروپوژنیک خاک منطقه بود. </span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">ریسک اکولوژیک در محدوده 67/3 تا 154/7 متغیر بوده که ترتیب عناصر به &shy;صورت کادمیوم&shy;>مس>سرب&shy;>نیکل>آرسنیک>کروم>روی>کبالت>منگنز بود. </span></span></span><br> <strong><span dir="RTL"><span style="color:black;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">نتیجه‌گیری: </span></span></span></span></strong><span dir="RTL"><span style="color:black;"><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">با توجه به ریسک اکولوژیکی متوسط تا شدید فلزات در منطقه مورد بررسی و غلظت بالاتر آنها نسبت به غلظت زمینه، می‌توان دریافت که تغییرات فلزات و آلودگی خاک متاثر از فعالیت‌های صورت گرفته در لندفیل است. </span></span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><strong>Background and Objective:</strong>&nbsp;Landfills as municipal solid waste are considered as the source of pollution. The present study aimed to assess the ecological risk of heavy metals in Tehran landfill soil and the adjacent residential area.<br> <strong>Materials and Methods:</strong>&nbsp;Having consulted with the specialists and considered the waste processing facilities, 12 sampling points were selected and sampled in four seasons. Soil samples were digested using HNO₃: HClO₄: HCl: HF. The levels of metals were measured using ICP-OES which further applied for the calculation of ecological risk. Kolmogorov-Smirnov, Kruskal-Wallis, and Pearson correlation coefficient analyses were run to determine the significant differences between metals concentrations in various seasons and sampling points.&nbsp;<br> <strong>Results:</strong>&nbsp;Metal concentration showed to follow theorder: Al > Fe > Mn > Zn > Cr > Pb > Cu >Ni > Co > As > Cd. Kruskal-Wallis results and pairwise comparison showed a statistically significant difference between metal concentrations across sampling points and seasons, especially in rainy seasons. Pearson correlation coefficient displayed a strong relationship between the mean concentrations of Cu - Pb, Cu - Zn, and Pb - Zn with obtained values of 0.932, 0.874, and 0.883, respectively. Cu exhibited the highest contamination factor at the compost and fermentation sites (13.2 and 9.89, respectively). The geo-accumulation index proved the anthropogenic sources of pollution. The potential ecological risk index (ERI) for the sampling sites ranged from 67.3 to 154, with the order of Cd > Cu > Pb > Ni > As > Cr > Zn > Co > Mn.&nbsp;<br> <strong>Conclusion:</strong>&nbsp;Due to the obtained moderate to severe ecological risk and <em>exceeded</em> background concentrations of heavy metals, it can be concluded that metal changes and soil pollution are both affected by landfill activities.</div> فلزات سنگین, آلودگی خاک, ریسک اکولوژیک, ضریب همبستگی پیرسون Heavy metals, Soil pollution, Ecological risk, Pearson correlation coefficient 621 638 http://ijhe.tums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-769-1&slc_lang=fa&sid=1 Shahla Karimian شهلا کریمیان k.shahla@modares.ac.ir No Department of Environmental Health Engineering, Faculty of Medical Sciences, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده علوم پزشکی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران Sakine Shekoohiyan سکینه شکوهیان s.shekoohiyan@modares.ac.ir Yes Department of Environmental Health Engineering, Faculty of Medical Sciences, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده علوم پزشکی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران Gholamreza Moussavi غلامرضا موسوی moussavi@modares.ac.ir No Department of Environmental Health Engineering, Faculty of Medical Sciences, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده علوم پزشکی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران