fa ارزیابی مدیریت پسماندهای خطرناک آزمایشگاه های شیمی دانشگاه های شهر تهران عمومى General پژوهشي Research <strong>زمینه و هدف:</strong> پسماندهای خطرناک به دلیل دارا بودن خصوصیاتی نظیر سمیت، خورندگی، اشتعال پذیری و واکنش پذیری و یا دیگر مشخصات مشابه، اهمیت ویژه ای دارند. بسیاری از پسماندهای شیمیایی آزمایشگاهی حاوی مواد خطرناکی هستند که به دلیل داشتن توانایی بالقوه برای آلوده نمودن محیط زیست نیاز به مدیریت صحیح جمع آوری و انتقال و دفع دارند. بنابراین، این مطالعه با هدف بررسی مدیریت پسماندهای خطرناک آزمایشگاه های شیمی دانشگاه های دولتی تحت پوشش وزارت علوم (تهران بزرگ) طراحی و به اجرا درآمد.<br><strong>روش بررسی:</strong> جامعه مورد مطالعه شامل کلیه آزمایشگاه های شیمی دانشگاه های دولتی تحت پوشش وزارت علوم ـ تهران بزرگ است. حجم نمونه طبق اصول آماری برابر 64 آزمایشگاه به دست آمد و جهت نمونه گیری از شیوه نمونه گیری طبقه ای استفاده شد. جهت جمع آوری داده از چک لیست معتبر شده استفاده گردید. جهت تحلیل داده ها از آمار توصیفی و جهت آزمون سوالات پژوهش از آمار استنباطی استفاده شد.<br><strong>یافته ها:</strong> نتایج حاصل از این مطالعه نشان داد که دانشگاه صنعتی شریف با کسب میانگین رتبه 5/60 در رده خوب و دانشگاه تهران با کسب میانگین رتبه6-5/4 در رده بسیار ضعیف قرار می­ گیرند و سه دانشگاه شهید بهشتی، الزهرا و تربیت معلم با کسب میانگین امتیاز 500/28-00/20 وضعیت یکسانی را از نظر رتبه بندی دارند و در رده ضعیف قرار می گیرند.<br><strong>نتیجه گیری: </strong>نتایج به دست آمده از این مطالعه نشان داد که اکثر آزمایشگاه‌ های مورد مطالعه فاقد برنامه جمع آوری بوده و تنها 5/26 درصد دارای این برنامه اند. حدود 5/12 درصد دارای روش تفکیک و نحوه ذخیره سازی مواد زایدست. وضعیت مدیریت پسماند­های خطرناک در آزمایشگاه های بررسی شده در این مطالعه در سطح مطلوب نبوده و از این نظر تنها 5/12 درصد از جامعه مورد نظر در وضعیت خوب بوده و 75 درصد در وضعیت نامطلوبند.</p> </span> <p style="text-align: justify"><strong>Background and Objectives: </strong>Particular importance of hazardous wastes is due to having characteristics such as toxicity, flammability, corrosively and reactivity. Some of the chemical wastes due to having hazardous materials must be collected and managed in a proper manner, since they are potentially harmful to the environment. Owing to the fact that educational centers have important roles in developing countries, so the main objective of the present study was to investigate, hazardous waste management in chemistry laboratories of Ministry of Science universities, in Tehran, Iran.  <strong> <br></strong><strong>Materials and Methods: </strong>Study area of this research includes all chemistry laboratories in Tehran universities which were covered by Ministry of Science. To obtain the number of samples, based on Scientific Principles and identification formula, 64 samples were calculated. In addition, sampling was done by Stratified sampling. Validated checklists were used for data gathering. Data analysis were done by Descriptive statistics (mean, frequency and etc.) and inferential statistics (kruskal- wallis test).<br><strong>Results: </strong>results obtained in this study indicate that Sharif University by obtaining the mean score of 60.5 and Tehran University by obtaining the mean score of 4.5-6 are placed in best and worst rank, respectively. Beheshty, Alzahra and Tarbiat Moallem univesities by acquiring the mean score of 20-28.5 have a same position in ranking table.  <br><strong>Conclusion: </strong>Results show that most of the studied laboratories do not have any collection program and only 26.5 percent of them have acceptable programs.The separation and storing program observed in about 12.5 percent . Hazardous wastes' management in chemistry laboratory of Tehran Universities was not in good status. And from the standpoint of management, only 12.5 percent of studied cases are in good status, while 75 percent was in undesirable status.</p> پسماند خطرناک،مدیریت،آزمایشگاه شیمی،محیط زیست Hazardous waste,Management,Chemistry laboratory,Environment 351 362 http://ijhe.tums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-25-66&slc_lang=fa&sid=1 M Ghani مریم غنی No F Golbabaie فریده گلبابایی Yes A.R Akbarzadeh Baghban علیرضا اکبرزاده باغبان No H Aslani حسن اصلانی No N Moharamnejad ناصر محرم نژاد No