fa حقوق بیماران و گیرندگان خدمات سلامت در کدهای اخلاقی کتابداری و اطلاع رسانی پژوهشي Research آگاهی و اطلاع‌رسانی کافی به بیماران و سایر دریافت‌کنندگان خدمات سلامت از ملزومات اساسی حفظ حقوق آن‌ها در نظام سلامت می‌باشد. در این میان کتابداران و اطلاع‌رسانان پزشکی، خصوصاً در کتابخانه‌های بیمارستانی، می‌توانند نقش مهمی را در جهت حمایت از حقوق بیمار برعهده بگیرند. انجمن‌ها و گروه‌های حرفه‌ای بین‌المللی و ملی در برخی کشورها دستورالعمل‌هایی را در این حوزه تدوین و اجرا کرده‌اند؛ اما کمبودهای فراوانی در این زمینه در کشور ما وجود دارد. هدف از تدوین این مقاله، مرور کلی بر جایگاه حقوق بیمار و گیرندگان خدمات سلامت در کدهای اخلاقی کتابداری و اطلاع‌رسانی بین‌المللی و استانداردهای حرفه‌ای کتابخانه‌های بیمارستانی است. در این پژوهش، کدهای اخلاقی مرتبط با حقوق بیماران و گیرندگان خدمات سلامت در منشورهای اخلاقی کتابداری و اطلاع‌رسانی نهادهای بین‌المللی و استانداردهای حرفه‌ای کتابخانه‌های بیمارستانی مورد جست‌وجو و مطالعه قرار گرفته است. سپس ضمن واکاوی این کدها، پیشنهادهای راهبردی مبتنی بر فرهنگ بومی ارائه شده است یافته‌های این مقاله بیانگر این مطلب است که اطلاع‌رسانی به بیمار، اصلی مهم و مورد توجه در حقوق بیمار است که در کدهای اخلاقی کتابداری و اطلاع‌رسانی و نیز استانداردهای کتابخانه‌های بیمارستانی به آن توجه شده است. ارائه‌ی خدمات اطلاع‌رسانی دانش‌مدار و تعاملی که بر بهبود عملکرد و یافتن راه حل بالینی استوار است (نه صرف آموزش کلی بدون توجه به تأثیر آن بر عمل)، کتابداری بالینی را در عرصه‌ی حمایت از حقوق بیمار در برخی کشورها موفق ساخته است. با توجه به نقش کتابخانه‌ها و مراکز اطلاع‌رسانی در فراهم‌آوری، سازماندهی و دسترس‌پذیر ساختن اطلاعات برای کاربران، کتابداران و اطلاع‌رسانان، باید با آگاهی از نیازهای ویژه­ی گیرندگان خدمات سلامت به‌عنوان کاربران خاص خود، امکان بهره‌گیری مؤثر از اطلاعات را برای آنان فرآهم آورند. لذا لزوم تدوین کدهای اخلاق حرفه‌ای با رویکرد مناسب به امر اطلاع‌رسانی بیماران و سایر دریافت‌کنندگان خدمات سلامت در کشور و تعریف جایگاه کتابداری بالینی در بیمارستان­ها و مراکز درمانی احساس می‌شود.<p></p> <p>Providing sufficient information for patients and other healthcare clients is necessary to protect their rights in health systems. In this realm, medical librarians, especially in hospital libraries, can play an important role in supporting patients' rights. Professional national and international associations have compiled and promulgated some codes and guidelines in some countries however, there are many shortcomings in this area in our country. This paper aims to review the status of patients' and other healthcare clients' rights in professional codes of ethics of library and information sciences and professional standards of hospital libraries. We hope the results can provide us with an approach for a more strict observance of patients' rights in our country. This paper reviews professional codes of ethics of library and information sciences and professional standards of hospital libraries. We will contemplate on the articles related to patients' and other healthcare receivers' rights. The findings show that providing patients with information is a pivotal element in professional codes of ethics of library and information sciences and professional standards of hospital libraries. Interactive and knowledge-based information (KBI) that is based on improvement of performance and finding clinical solutions (not just education without practical impact) have aided clinical librarians in protection of patients' rights in some countries.Considering the roles of libraries and information centers in collecting, organizing and making accessible the information for their users, librarians and information scientist should make effective utilization of information possible for healthcare clients, while taking into account their specific needs. Therefore, it is essential to compile professional codes of ethics containing the appropriate approach to disseminate information to patients and other healthcare clients, and to define specific roles for clinical librarians in hospitals and medical clinics.</p> کدهای اخلاقی،استاندارد کتابخانه های بیمارستانی،کتابداری و اطلاع رسانی،اطلاعات دانش‌مدار،حقوق بیمار codes of ethics,standards for hospital library,library and information sciences,knowledge-based Information,patient rights 53 65 http://ijme.tums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-61-41&slc_lang=fa&sid=1 Razieh Zahedi راضیه زاهدی No Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran دانشکده‌ی مدیریت و اطلاع‌رسانی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی تهران و عضو باشگاه پژوهشگران جوان Farzaneh Zahedi فرزانه زاهدی fzahedi@sina.tums.ac.ir Yes Researcher, Endocrinology & Metabolism Research Institute, and Medical Ethics and History of Medicine Research Center, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran. پژوهشگر مرکز تحقیقات غدد درون‌ریز و متابولیسم، مرکز تحقیقات اخلاق و تاریخ پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی تهران