fa تولیدمثل پس از مرگ: حقوق بیمار و دیدگاه اسلامی پژوهشي Research باروری‌های مصنوعی، بسیاری از زوج‌های نابارور را به داشتن فرزند امیدوار کرده است، اما این امیدواری، مشکلات فراوان اجتماعی، اخلاقی، فقهی و حقوقی نیز همراه داشته است که لزوم بررسی آن‌ها اجتناب‌ناپذیر است. روش‌های انجماد گامت و جنین، تعداد فراوان جنین‌های منجمد و هم‌چنین امکانِ گرفتن گامت شخص فوت شده تا مدتی پس از فوت، مسأله‌ای به‌نام باروری پس از مرگ را به میان آورده است. در این مقاله تلاش شده است تا مسائل اخلاقی مربوط به این روش بحث شود. در این مطالعه، بررسی مسائل اخلاقی با مطالعه‌ی کتب و متون اصلی انجام گرفته و در واکاوی مسائل فقهی از متون اسلامی و فتاوی فقها استفاده شده است. هم‌چنین، در ارتباط با مسائل اجتماعی و حقوقی از مشورت و همکاری متخصصان و حقوقدانان و هم‌چنین مقالات، دستورالعمل‌ها و مطالب موجود در این زمینه یاری گرفته شده است.در جوامع اسلامی که ناباروری، بیماری خانواده دانسته می‌شود، ارائه‌ی روش‌های کمک‌باروری برای تولید‌مثل پس از مرگ مناسب به‌نظر نمی‌رسد. دیدگاه‌هایی هم‌چون سرنوشت و رفاه کودک، تعریف خانواده، بقای زوجیت پس از مرگ و بررسی‌های حقوقی نیز مؤید این مطلب است. لذا لازم است قوانین و دستورالعمل‌های جامعی در جلوگیری از انجام تولیدمثل پس از مرگ وضع شود. <p style="text-align: justify">Rapid development in assisted reproductive techniques has brought hope to many childless couples, while it has created new social, ethical and legal dilemmas. Stored frozen gametes and embryos have led to situations where the surviving spouse wants to create offspring after the person's death. Also, the possibility of sperm retrieval even after 36 hours of death, and getting oocytes from aborted fetus or brain dead people has brought a new term: "posthumous assisted reproduction". Posthumous assisted reproduction is the most challenging, difficult, and sensitive issue to be discussed ethically and religiously. In this paper, the acceptability of the posthumous reproduction in Islamic context was evaluated. In Islamic societies where infertility is viewed as a problem of families, posthumous assisted reproduction seems unacceptable. Major concerns such as consent and ownership of the gametes after death, family, marriage and welfare of the child are discussed together with some legal issues. Based on infertility as a disease of family, posthumous assisted reproduction is unacceptable even with previously frozen gametes or embryos. Also, Islamic vision to marriage, consent and welfare of the child confirms the unacceptability. There must be law or guideline to ban this procedure in Islamic contexts.</p> باروری آزمایشگاهی,مرگ,اسلام posthumous reproduction,Islam,assisted reproductive technology 84 95 http://ijme.tums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-61-273&slc_lang=fa&sid=1 Leila Alizadeh لیلا علیزاده alizadeh@royaninstitute.org Yes Department of Epidemiology and Reproductive Health, Reproductive Research Center, Royan Institute, Tehran, Iran گروه اپیدمیولوژی و سلامت باروری، مرکز تحقیقات پزشکی تولیدمثل، پژوهشگاه رویان، پژوهشکده‌ی زیست‌شناسی و علوم پزشکی تولیدمثل جهاد دانشگاهی Reza Omani Samani رضا عمانی سامانی No Medical Ethics and History of Medicine Research Center, Tehran University of Medical Sciences, Tehran; Department of Epidemiology and Reproductive Health, Reproductive Research Center, Royan Institute, Tehran, Iran مرکز تحقیقات اخلاق و تاریخ پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی تهران؛ گروه اپیدمیولوژی و سلامت باروری، مرکز تحقیقات پزشکی تولیدمثل، پژوهشگاه رویان، پژوهشکده‌ی زیست‌شناسی و علوم پزشکی تولیدمثل جهاد دانشگاهی