fa بررسی وضعیت بهداشتی شهر اصفهان در طی سال‌های (1320- 1304ه. ش) پژوهشي Research در دوره‌ی قاجار به‌علت کمبود امکانات بهداشتی وضع بهداشت اغلب شهرها از جمله اصفهان بسیار آشفته و نابسامان بود. شهر بزرگی مانند اصفهان با کمبود امکانات بهداشتی مانند بیمارستان، داروخانه و پزشک مواجه بود و با شیوع هرگونه بیماری واگیرداری تعداد زیادی از مردم تلف می‌شدند واز این رو میزان مرگ‌ومیر بسیار بالا بود. بنابراین، ازسوی دولت جدید اقداماتی برای ساماندهی امور بهداشتی شهر انجام شد که در راس آن‌ها ایجاد بیمارستان‌های جدید، نظام‌مند کردن داروخانه‌ها و پزشکان، واکسیناسیون عمومی، رسیدگی به امور بهداشتی اماکن عمومی مانند حمام‌ها، رستوران‌ها، مهمان‌سراها و کشتارگاه‌ها بود. به‌طور کلی، اقدامات یاد شده در طول این سال‌ها تأثیر قابل توجهی در رشد صعودی جمعیت گذاشته بود. <br>این تحقیق بر آن است تا با استفاده از اسناد، روزنامه‌ها و دیگر منابع تاریخی به روشن ساختن وضعیت بهداشتی شهر اصفهان در دوره‌ی پهلوی اول بپردازد. روش تحقیق در این مقاله به‌صورت کتابخانه‌ای و تطبیق و تحلیل منابع موجود، به‌خصوص منابع اصلی بوده است. در این تحقیق تاریخی پس از جمع‌آوری اطلاعات لازم به سازماندهی اطلاعات و تجزیه و تحلیل و سرانجام استنتاج آن‌ها پرداخته شده است</p> </span> During the Qajar era, most cities, including Esfahan, suffered poor hygiene conditions due to an overall lack of hygiene facilities. Esfahan was a big city that faced a shortage of hospitals, pharmacies and physicians, and this meant that large numbers of people would die as a result of outbreaks of communicable diseases. The new government, therefore, began a series of actions with the purpose of promoting hygiene in the city, including establishment of new hospitals, systematizing pharmacies and physicians, mass vaccinations, improvements in the hygiene condition of public places such as bathhouses, eateries, inns and slaughterhouses. For the most part, such measures resulted in a growth of population during those years. The present paper aimed to shed light on the hygiene conditions prevalent in the city of Esfahan during the first Pahlavi period by using historic documents, newspapers and other sources available. It employed a library research method along with comparison and analysis of existing sources, original ones in particular. To this end, the required data was initially collected and then organized and analyzed, and this historical research was ultimately structured based on the inferred results. بهداشت،بهداشت عمومی،تاریخ اصفهان hygiene, general hygiene, history of Esfahan 9 26 http://ijme.tums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-61-80&slc_lang=fa&sid=1 Seyyed Masood Bonakdar سیدمسعود بنکدار masoudbonakdar@yahoo. com Yes دانشگاه اصفهان Loghman Dehghan Nayyeri لقمان دهقان نیری No گروه تاریخ دانشگاه اصفهان