fa بررسی آموزه‌ی اثر دوگانه و نقش قصد در قضاوت اخلاقی پژوهشي Research پژوهش‌ها و نظریه‌‌های اخلاقی، نقش نیت فرد را در قضاوت اخلاقی درباره‌ی اعمال او مهم می‌شمارند. آموزه‌ی اثر دوگانه از قواعد اخلاقی است که در بحث‌های پزشکی مانند مراقبت‌های پایان حیات و سقط جنین بین آسیب عمدی و پیش‌بینی شده تمایز می‌گذارد؛ اولی را غیر مجاز و دومی را در شرایطی مجاز می‌داند. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش قصد عامل در قضاوت درباره‌ی اعمال او، و فراهم آوردن شواهد تجربی برای آموزه‌ی مذکور انجام شد. 200 دانشجو درباره‌ی اخلاقی بودن یکی از دو موقعیت داوری کردند. در موقعیت نخست، کشتن یک نفر وسیله‌ی نجات جان پنج نفر است. در موقعیت دیگر، کشته شدن یک نفر پیامد جانبی نجات جان پنج نفر است. داده‌ها با شاخص‌‌های آماری شامل فراوانی، میانگین، و تحلیل واریانس با استفاده از نرم‌افزار آماری SPSS‌ نسخه 16 تجزیه و تحلیل شد. تحلیل داده‌ها نشان داد پاسخ آزمودنی‌ها به‌طور چشمگیری در دو موقعیت متفاوت بود. در موقعیت نخست بیش‌تر شرکت‌کنندگان (3/62 درصد)، اقدام کشتن را غیراخلاقی دانستند اما در موقعیت دوم اکثر شرکت‌کنندگان (6/60 درصد)، اقدامی که به کشته شدن یک نفر می‌انجامد را اخلاقی قلمداد کردند. یافته‌‌های پژوهش حاضر، نقش نیت را در قضاوت اخلاقی برجسته ساخت و شاهدی تجربی در حمایت از آموزه‌ی اثر دوگانه فراهم آورد. این پژوهش نشان داد آن‌چه نظریه‌پردازان درباره‌ی نقش قصد در قضاوت اخلاقی بیان می‌کنند با شمّ اخلاقی افراد عادی مطابقت دارد.</p> </span> Ethical research and theories assign great importance to the role of intention in passing moral judgments about individuals’ actions. The doctrine of double effect is among ethical disciplines that differentiate between controversial medical situations such as end of life care or abortion, and intentional, premeditated damage, in that they consider the former impermissible and the latter permissible under specific circumstances. The present paper was conducted to investigate the role of intention in judging a person’s actions, and to provide empirical evidence for the doctrine of double effect. 200 students were asked to evaluate the morality of two situations: in the first situation, one person needs to be killed so that five other persons can be saved. In the second, the killing of one person is the side effect of saving five others. Data analysis was performed based on frequency, averages and ANOVAs using SPSS statistical software version 16. The analysis indicated completely different responses to these two situations: in the first situation most respondents (62.3%) considered the act of killing the one person unethical, while in the second situation the majority of respondents (60.6%) considered the act that would result in the one person getting killed as ethical. The findings of the present paper highlighted the role of intention in passing moral judgments and provided empirical evidence in support of the doctrine of double effect. This research also demonstrated that the attitude of theorists about the role of intention in moral judgments is consistent with the moral sense of ordinary people. قصد،آموزه‌ی اثر دوگانه،معمای واگن،اخلاق پزشکی،روان‌شناسی اخلاق intention, doctrine of double effect, trolley problem, medical ethics, psychology of ethics 79 87 http://ijme.tums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-61-86&slc_lang=fa&sid=1 Naser Aghab Babaee ناصر آقابابایی naseragha@gmail.com Yes دانشکده‌ی روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران Javad Hatami جواد حاتمی No گروه روان‌شناسی دانشگاه تهران