fa نگاهی از منظر فلسفی به مساله کرامت انسان و ضرورت تحقیقات پزشکی پژوهشي Research درباره جنبه های نظری بحث کرامت انسانی و ابعاد گوناگون شبکه معنایی آن و به خصوص آنچه که به آموزه های اخلاقی در این زمینه مربوط می شود، نکات زیادی از سوی فلاسفه اخلاق و دست اندرکاران اخلاق پزشکی مطرح شده است. نگاهی به آثار انتشار یافته در این زمینه آشکار می سازد که بسیاری از نویسندگانی که در این قلمرو به اظهار نظر پرداخته اند به طور عمده از منظر متعارف استدلال های فلسفی متکی بر حقوق یا عدالت، استدلال های کلامی متکی بر آموزه های دینی، اخلاقیات متکی بر اصالت مصداق particularism ، یا پراگماتیسم بحث درباره مسأله حرمت و کرامت اشخاص را به پیش برده اند. در مقاله حاضر کوشش می شود با استفاده از دیدگاه های برخی از فیلسوفان تحلیلی معاصر از منظری تازه و غیر متعارف به مسأله توجه شود. استدلال اصلی مقاله بر مفهوم محوری "ارزش حیات" استوار است. همه کسانی که در خصوص تحقیقات در حوزه سلول های بنیادی و مسأله مجاز بودن یا عدم وجود جواز اخلاقی برای پژوهش در مورد رویان های اولیه موضعی اتخاذ می کنند، یا کسانی که در زمینه اخلاقی بودن یا نبودن سقط جنین اظهار نظر می کنند یا آنان که می کوشند برای مسأله دشوار نحوه تخصیص منابع محدود درمانی راه حل مناسبی پیشنهاد کنند، دست کم به نحو شهودی باور دارند که حیات یک ارگانیزم انسانی، در هر شکلی، دارای ارزش ذاتی است، ولو آنکه این ارگانیزم در حالت کاملا تحول نیافته و در مرحله تخمک تازه لقاح یافته یا رویانی باشد که آماده جای گذاری در رحم است، یا جنینی که سیستم مغز و اعصابش شکل گرفته، یا انسان بالغی که در حیات اجتماعی خود دچار سقوط اخلاقی شده است. این اندیشه که برخی چیزها یا رویداد ها به خودی خود ارزشمندهستند- یعنی ما به آن ها برای خودشان احترام می گذاریم نه از این بابت که به علائق یا منافع ما خدمت می کنند- بخشی آشنا از تجربه های ماست. چنین باوری به تدریج از طریق تجربه های مستمر ما در زیست- محیط برای ما حالت "شهودی" پیدا کرده است. حال اگر با نظر ثانوی و از روی رویت در این باور شهودی دقیق شویم به جنبه های تازه ای از معانی پنهان آن پی می بریم. به عنوان نمونه به این نکته توجه می کنیم که از باورِ"ارزش داشتن حیات انسانی به نحو ذاتی" نمی توان چنین نتیجه گرفت که باید تا آن جا که ممکن است حیات انسانی را تکثیر کرد. درست به عکس، شهود دیگری از مجموعه شهود های ما، به ما می گوید که دست کم در برخی از نقاط جهان بهتر است شمار کم تری افراد زندگی کنند نه شمار بیش تری. به این ترتیب این پرسش مطرح می شود که اگر ارزش ذاتی داشتن حیات انسانی لزوما به معنی مستحسن بودن تکثیر آن نیست در این صورت چگونه ممکن است که این نکته واجد ارزش و اهمیت ذاتی باشد  که حیات آدمی، همین که ظاهر شد، ادامه پیدا کند؟ مقاله می کوشد با تکیه بر ابزار فلسفه تحلیلی به این پرسش پاسخ دهد که چگونه می توان میان دو مفهوم به ظاهر متعارض "ارزش ذاتی حیات" و "اخلاقی بودن قربانی کردن حیات تحت شرایط خاص" آشتی برقرار کرد. Philosophers of ethics and those who are involved in the debates concerning Medical Ethics have discussed the issue of human dignity and its cluster of meaning from different angles and have suggested many interesting points in this respect. However, a cursory glance at the published works in this field reveals that most of those writers who have contributed to this issue have either based their arguments on notions such as rights or justice, or have used theological doctrines, or have conducted their debates within the frameworks of pragmatic or particularistic ethics. In the present paper, I shall approach the issue from a new viewpoint which is mostly inspired and informed by the ideas of some analytic philosophers. The main argument of the paper revolves around the pivotal notion of “value of life”. All those who take positions vis-à-vis stem-cell researches and the morality or otherwise of using embryos for such investigations, or those who form opinions concerning the ethicality or otherwise of abortion, or those who try to find satisfactory solutions for the vexing issue of the allocation of limited medical resources, maintain, at least in an intuitive way, that the life of a human organism, in whatever shape or form, has intrinsic value. The life of such an organism whether it is a newly conceived egg or an embryo ready to be implanted in the womb or a foetus whose neurological system has just emerged, or a morally fallen adult, is intrinsically valuable. The idea that some things or events are valuable in themselves, namely, we respect them not because they serve our interests but because they are intrinsically valuable, is a familiar intuition. We have developed this ‘intuition’ through our long existential experiences. Now if we reflect upon this very intuition we will be able to discover further layers of meaning in it. For example, we realize that from the belief that ‘human’s life is intrinsically valuable’ one cannot conclude that one should multiply human life as much as possible. On the contrary, some of our other intuitions would inform us that at least some parts of the world would be better off if less populated than crowded. Thus the question arises that if the intrinsic value of human life does not mean its multiplication, then how the continuation of human life, once it has appeared, can have intrinsic value? In the present paper I shall try to use the apparatus of analytic philosophy to explore the ways of reconciliation between the two seemingly contradictory notions of ‘the intrinsic value of life’ and ‘the morality of sacrificing life under particular circumstances’. کرامت انسان،ارزش ذاتی حیات،اخلاق پزشکی،رویکرد رئالیستی به اخلاق،اخلاقیات متکی به اصالت مصداق،تحقیقات مربوط به سلول های بنیادی،سقط جنین،تخصیص منابع پزشکی human dignity, intrinsic value of life, medical ethics, realist view of ethics, ethical particularism, stem-cell research, abortion, allocation of medical resources 27 44 http://ijme.tums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-61-182&slc_lang=fa&sid=1 Ali Paya علی پایا Yes